نمایش مبدأ برای ماده ۲ قانون مدنی

{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی - ابلاغ و انتشار قوانین - ویکی داد
|title_mode=replace
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت امضای رئیس‌جمهور، دستور انتشار و تکلیف روزنامه رسمی؛ همراه با شرح، تحلیل، نکات، مواد مرتبط و تست‌های حقوقی.
}}

<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱</span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/ماده_۱_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="4">
</span>

</div>

<div class="law-page">

{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|وضعیت=اصلاح‌شده
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ آخرین اصلاح=1370-08-14
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|یادداشت=ماده ۱ قانون مدنی ناظر بر ابلاغ و انتشار قوانین و مقررات مصوب است.
}}

{{جعبه ماده
|شماره=۱
|وضعیت=معتبر
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.

تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}

<!-- ==================== در یک نگاه ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0;">

<div style="border-top:3px solid #3978ad; padding-top:12px; margin-bottom:14px;">

<div style="font-size:21px; font-weight:800; color:#315f82; line-height:1.8;">
در یک نگاه
</div>

</div>

<div style="padding:15px 18px; background:#f4f8fb; border-right:4px solid #3978ad; border-radius:8px; color:#405563; line-height:2.25;">

<strong>خلاصه:</strong>
ماده ۱ قانون مدنی، تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی تعیین می‌کند و برای اقدام رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت مشخص مقرر کرده است.

<br><br>

<strong>نکته کلیدی:</strong>
در این ماده باید میان «ابلاغ به رئیس‌جمهور»، «امضای رئیس‌جمهور»، «دستور انتشار» و «انتشار در روزنامه رسمی» تفکیک کرد.

<br><br>

<strong>برای دانشجو:</strong>
ماده ۱ زنجیره نهادی ابلاغ و انتشار قانون را مشخص می‌کند؛ اما نباید مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور را با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی یا با زمان لازم‌الاجرا شدن قانون موضوع ماده ۲ یکسان دانست.

</div>
</div>


<!-- ==================== موضوعات و اطلاعات کلیدی ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0;">

<div style="display:flex; gap:14px; flex-wrap:wrap;">

<div style="flex:1; min-width:260px; border:1px solid #dce5eb; border-right:4px solid #3978ad; border-radius:8px; padding:14px 17px; background:#fbfcfd;">

<div style="font-size:16px; font-weight:800; color:#315f82; margin-bottom:8px;">
موضوعات ماده
</div>

<div style="font-size:14px; color:#4e5d65; line-height:2.2;">
ابلاغ مصوبات مجلس، انتشار قوانین، رئیس‌جمهور، روزنامه رسمی، نتیجه همه‌پرسی، مهلت قانونی انتشار
</div>

</div>


<div style="flex:1; min-width:260px; border:1px solid #e3dff0; border-right:4px solid #8064a2; border-radius:8px; padding:14px 17px; background:#fcfbfd;">

<div style="font-size:16px; font-weight:800; color:#654d83; margin-bottom:8px;">
طرف‌های ماده
</div>

<div style="font-size:14px; color:#5b5364; line-height:2.2;">
رئیس‌جمهور، مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی، مجریان قانون
</div>

</div>

</div>


<div style="margin-top:12px; border:1px solid #dfe7dc; border-right:4px solid #62845e; border-radius:8px; padding:14px 17px; background:#fafcf9;">

<div style="font-size:16px; font-weight:800; color:#496847; margin-bottom:8px;">
مهلت‌ها و اعداد مهم
</div>

<div style="font-size:14px; color:#4e5d52; line-height:2.2;">

<strong>۵ روز:</strong> مهلت رئیس‌جمهور برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار.

<br>

<strong>۷۲ ساعت:</strong> مهلت روزنامه رسمی برای انتشار مصوبه پس از ابلاغ.

<br>

<strong>۷۲ ساعت:</strong> مهلت روزنامه رسمی برای چاپ و انتشار مصوبه در صورت استنکاف رئیس‌جمهور و دستور رئیس مجلس.

</div>

</div>

</div>


<!-- ==================== تست‌ها ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0 20px;">

<div style="border-top:3px solid #8064a2; padding-top:12px; margin-bottom:16px;">

<div style="font-size:21px; font-weight:800; color:#654d83; line-height:1.8;">
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</div>

<div style="margin-top:3px; font-size:13px; color:#7b8992; line-height:2;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط
</div>

</div>


{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|مبحث=
|ماده=۱
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون

|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟

|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ۴۸ ساعت</li>
<li>ب) سه روز</li>
<li>ج) پنج روز</li>
<li>د) پانزده روز</li>
</ul>

|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی مقرر می‌کند رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور را با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی اشتباه نکنید.
}}


{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|مبحث=
|ماده=۱
|موضوع=مهلت انتشار در روزنامه رسمی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی

|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟

|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ظرف ۲۴ ساعت</li>
<li>ب) ظرف ۴۸ ساعت</li>
<li>ج) ظرف ۷۲ ساعت</li>
<li>د) ظرف پنج روز</li>
</ul>

|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی روزنامه رسمی را موظف کرده است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر نماید.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=در این ماده، مهلت رئیس‌جمهور پنج روز و مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت است.
}}


{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|مبحث=
|ماده=۱
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی

|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟

|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) مصوبه خودبه‌خود ملغی می‌شود.</li>
<li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li>
<li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li>
<li>د) انتشار مصوبه تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li>
</ul>

|پاسخ=ج
|تحلیل=تبصره ماده ۱ مقرر می‌کند در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=تبصره برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار مصوبه در اثر استنکاف رئیس‌جمهور پیش‌بینی شده است.
}}


{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|مبحث=
|ماده=۱
|موضوع=موضوع ماده ۱
|نوع=تألیفی ـ مفهومی

|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی، کدام دسته از موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؟

|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li>
<li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li>
<li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li>
<li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li>
</ul>

|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی صراحتاً مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی موضوع حکم خود قرار داده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=ماده ۱ را باید از مقررات مربوط به آیین‌نامه‌ها و سایر مقررات اجرایی تفکیک کرد.
}}

</div>


<!-- ==================== شرح ماده ==================== -->

{{شرح ماده
|عنوان=جایگاه ماده ۱ در انتشار و اجرای قوانین
|خلاصه=ماده ۱ قانون مدنی، یکی از قواعد عمومی مربوط به فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی است و برای این فرآیند، مهلت‌ها و سازوکار مشخصی پیش‌بینی می‌کند.
|توضیح=ماده ۱ قانون مدنی در بخش «در انتشار و آثار و اجرای قوانین به طور عموم» قرار دارد و ناظر به مرحله‌ای از فرآیند قانون‌گذاری است که پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس شورای اسلامی یا نتیجه همه‌پرسی باید به رئیس‌جمهور ابلاغ شود.

مطابق ماده، رئیس‌جمهور ظرف مدت پنج روز باید مصوبه را امضا کند، آن را به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.

پس از ابلاغ، روزنامه رسمی نیز مکلف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را منتشر نماید.

تبصره ماده برای حالتی که رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، سازوکار خاصی پیش‌بینی کرده است. در این وضعیت، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.

بنابراین ماده ۱ را می‌توان از حیث ساختار به سه مرحله اصلی تقسیم کرد: ابلاغ به رئیس‌جمهور، اقدام رئیس‌جمهور در مهلت مقرر، و انتشار توسط روزنامه رسمی.

این ماده باید در کنار مواد بعدی قانون مدنی مطالعه شود؛ زیرا ماده ۲ قانون مدنی درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار حکم می‌کند و ماده ۳ نیز انتشار قوانین در روزنامه رسمی را مقرر می‌دارد.
|نکات=۱. ماده ۱ درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی است.

۲. رئیس‌جمهور برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار، پنج روز مهلت دارد.

۳. روزنامه رسمی پس از ابلاغ، ۷۲ ساعت برای انتشار مصوبه مهلت دارد.

۴. تبصره ماده، وضعیت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر را پیش‌بینی کرده است.

۵. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، دستور رئیس مجلس شورای اسلامی مبنای اقدام روزنامه رسمی برای چاپ و انتشار مصوبه خواهد بود.

۶. مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی دو مهلت متفاوت هستند.

۷. برای مطالعه دقیق آثار انتشار قانون، ماده ۱ باید همراه با مواد ۲ و ۳ قانون مدنی بررسی شود.
|مثال=فرض کنید یک مصوبه پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شده است. مطابق ماده ۱، رئیس‌جمهور باید ظرف پنج روز اقدامات مقرر در ماده را انجام دهد. پس از ابلاغ، روزنامه رسمی نیز موظف است ظرف ۷۲ ساعت مصوبه را منتشر کند.

اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، تبصره ماده ۱ سازوکار دیگری را پیش‌بینی کرده و به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی باید مصوبه را ظرف ۷۲ ساعت چاپ و منتشر کند.
|توجه=ماده ۱ را نباید با ماده ۲ قانون مدنی که درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار است یکسان دانست. همچنین «ابلاغ»، «دستور انتشار» و «انتشار در روزنامه رسمی» مراحل یکسانی نیستند و در تحلیل حقوقی باید از یکدیگر تفکیک شوند.
}}


{{مواد مرتبط
|محتوا=

* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — تعیین زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار.
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — الزام به انتشار قوانین در روزنامه رسمی.
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — اثر قانون نسبت به آینده و اصل عدم عطف به ماسبق شدن قانون، با استثنای مقرر در خود قانون.
* [[ماده ۵ قانون مدنی]] — شمول قوانین ایران نسبت به سکنه ایران با استثنای موارد مقرر قانونی.
}}


{{آراء قضایی
|محتوا=

<div style="padding:15px 18px; background:#eef4fa; border-right:3px solid #3978ad; border-radius:8px; color:#546e7a; line-height:2.2;">

در بررسی منابع موجود، رأی قضایی که مستقیماً و به‌طور مشخص ناظر به تفسیر خود ماده ۱ قانون مدنی درباره تشریفات ابلاغ و انتشار باشد، با مشخصات کافی برای درج به‌عنوان رفرنس مستقیم احراز نشد.

</div>

}}


{{نظریات مشورتی
|محتوا=

<div style="padding:15px 18px; background:#f7f3fa; border-right:3px solid #8064a2; border-radius:8px; color:#5d5268; line-height:2.2;">

در بررسی منابع موجود، نظریه مشورتی مشخص و مستقیمی که ناظر به تفسیر خود ماده ۱ قانون مدنی و مهلت‌های مقرر در آن باشد، با مشخصات کافی برای درج به‌عنوان رفرنس مستقیم احراز نشد.

</div>

}}


<!-- ==================== منابع تکمیلی ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0; padding:0; border-top:2px solid #d9dfdc;">

<div style="padding:13px 4px 8px; font-size:19px; font-weight:800; color:#405b56;">
مطالعات و منابع تکمیلی
</div>

<div style="padding:3px 4px 12px; font-size:14px; color:#455a64; line-height:2.3;">

* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار.
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی.
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — اثر قانون نسبت به آینده.
* قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴ — مبنای اصلاح ماده ۱ و تبصره آن.
* [[قانون مدنی]] — متن و ساختار کلی قانون مدنی.

</div>

</div>


<!-- ==================== پرسش و پاسخ ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0;">

<div style="border-top:2px solid #b58a45; padding-top:12px; margin-bottom:14px;">

<div style="font-size:19px; font-weight:800; color:#85642f;">
پرسش و پاسخ درباره ماده ۱ قانون مدنی
</div>

<div style="font-size:13px; color:#7b7a73; margin-top:3px;">
پرسش‌های کوتاه و کاربردی درباره مفاد ماده
</div>

</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3; border-radius:8px; padding:13px 16px; margin-bottom:10px; background:#fffdf9;">

<strong>رئیس‌جمهور چند روز فرصت دارد مصوبه را امضا و ابلاغ کند؟</strong>

<div style="margin-top:7px; color:#53605e; line-height:2.1;">
مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
</div>

</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3; border-radius:8px; padding:13px 16px; margin-bottom:10px; background:#fffdf9;">

<strong>روزنامه رسمی ظرف چه مدتی باید مصوبه را منتشر کند؟</strong>

<div style="margin-top:7px; color:#53605e; line-height:2.1;">
روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر نماید.
</div>

</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3; border-radius:8px; padding:13px 16px; margin-bottom:10px; background:#fffdf9;">

<strong>اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه خودداری کند چه می‌شود؟</strong>

<div style="margin-top:7px; color:#53605e; line-height:2.1;">
در صورت استنکاف رئیس‌جمهور در مهلت مقرر، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
</div>

</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3; border-radius:8px; padding:13px 16px; margin-bottom:10px; background:#fffdf9;">

<strong>ماده ۱ درباره چه موضوعی است؟</strong>

<div style="margin-top:7px; color:#53605e; line-height:2.1;">
ماده ۱ درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی است.
</div>

</div>

</div>


<!-- ==================== جمع‌بندی ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0; padding:16px 19px; background:#f1f5f3; border-right:4px solid #2f6f68;">

<div style="font-size:17px; font-weight:800; color:#245b55; margin-bottom:6px;">
جمع‌بندی
</div>

<div style="font-size:14px; color:#394642; line-height:2.2;">

ماده ۱ قانون مدنی، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی را تنظیم می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، موظف به انتشار مصوبه ظرف ۷۲ ساعت است. تبصره ماده نیز در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

</div>

</div>


<!-- ==================== مسیر مطالعه ==================== -->

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:20px 0 8px; padding-top:12px; border-top:1px solid #dfe7e5;">

<div style="font-size:15px; font-weight:bold; color:#52615e; margin-bottom:6px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>

<div style="font-size:14px; color:#176c88; line-height:2.2;">

[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
←
[[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
←
[[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
←
[[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
←
[[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
←
[[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]

</div>

</div>

</div>