نمایش مبدأ برای ماده ۱۱ قانون مدنی

{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین
|title_mode=replace
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت رئیس‌جمهور، انتشار در روزنامه رسمی، استنکاف از امضا یا ابلاغ و ارتباط آن با اصل ۱۲۳ قانون اساسی.
}}

<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>

</div>

<div class="law-page">

{{جعبه ماده
|شماره=۱
|وضعیت=معتبر
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.

تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">

<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:6px;">
تعاریف اصطلاحات
</div>

<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px;">

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[ابلاغ قانون|ابلاغ]]</strong><br>
رساندن رسمی مصوبه به مرجع یا شخصی که قانون برای او تکلیف مشخصی در نظر گرفته است.
</div>

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[انتشار قانون|انتشار قانون]]</strong><br>
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار.
</div>

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[مصوبه مجلس شورای اسلامی|مصوبه مجلس]]</strong><br>
متن تصویب‌شده مجلس که پس از طی مراحل قانونی برای ابلاغ و انتشار اقدام می‌شود.
</div>

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]</strong><br>
مرجع رسمی انتشار قوانین و مقررات کشور.
</div>

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[همه‌پرسی|همه‌پرسی]]</strong><br>
فرآیندی که نتیجه آن پس از طی مراحل قانونی مشمول حکم ماده ۱ قرار می‌گیرد.
</div>

<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[استنکاف|استنکاف]]</strong><br>
خودداری از انجام تکلیف قانونی در مهلت مقرر.
</div>

</div>
</div>

{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|وضعیت=اصلاح‌شده
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ آخرین اصلاح=1370-08-14
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|یادداشت=ماده ۱ قانون مدنی تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی تعیین می‌کند.
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">

<strong>ماده ۱ قانون مدنی</strong> درباره تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی و مهلت‌های مقرر برای رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی است.

<br>

[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 متن ماده ۱ در شناسنامه قانون]

</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;">

<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
📝 تست‌های آزمونی
</h2>

<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی
</div>

{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|ماده=۱
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ۴۸ ساعت</li>
<li>ب) سه روز</li>
<li>ج) پنج روز</li>
<li>د) پانزده روز</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا، به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|نکته=مهلت رئیس‌جمهور پنج روز و مهلت انتشار توسط روزنامه رسمی ۷۲ ساعت است.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|ماده=۱
|موضوع=مهلت انتشار
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ۲۴ ساعت</li>
<li>ب) ۴۸ ساعت</li>
<li>ج) ۷۲ ساعت</li>
<li>د) پنج روز</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|نکته=این مهلت پس از ابلاغ مصوبه محاسبه می‌شود.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|ماده=۱
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) مصوبه خودبه‌خود ملغی می‌شود.</li>
<li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li>
<li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li>
<li>د) انتشار مصوبه تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=در صورت استنکاف، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی
|نکته=استنکاف رئیس‌جمهور مانع ادامه فرآیند انتشار مصوبه نمی‌شود.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|ماده=۱
|موضوع=دامنه حکم
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی، کدام موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li>
<li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li>
<li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li>
<li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=دامنه حکم ماده شامل مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|نکته=ماده ۱ را نباید بدون مبنای قانونی به سایر مقررات تسری داد.
}}

</div>

{{شرح ماده
|عنوان=شرح ماده ۱ قانون مدنی
|خلاصه=ماده ۱ قانون مدنی فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تنظیم و برای رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت تعیین می‌کند.
|توضیح=پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس یا نتیجه همه‌پرسی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور ظرف پنج روز اقدامات مقرر را انجام می‌دهد و روزنامه رسمی نیز موظف است پس از ابلاغ، مصوبه را در مهلت مقرر منتشر کند. اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت قانونی خودداری کند، تبصره ماده مسیر انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
|نکات=
۱. مهلت رئیس‌جمهور پنج روز است.

۲. مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است.

۳. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار مصوبه متوقف نمی‌شود.

۴. ماده ۱ درباره ابلاغ و انتشار است و [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]] درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار است.

|مثال=اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ مصوبه خودداری کند، روزنامه رسمی مطابق تبصره ماده و به دستور رئیس مجلس اقدام به چاپ و انتشار می‌کند.
|توجه=انتشار رسمی قانون با لازم‌الاجرا شدن آن یک مفهوم نیست.
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تحلیل حقوقی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<h3>رابطه با اصل ۱۲۳ قانون اساسی</h3>
[[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]] تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به امضای مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند. ماده ۱ قانون مدنی نیز تشریفات و مهلت‌های مرتبط با ابلاغ و انتشار را مشخص می‌کند.

<h3>تفاوت انتشار و لازم‌الاجرا شدن</h3>
انتشار رسمی، مرحله اعلام قانون است؛ در مقابل، [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]] زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار را مشخص می‌کند. بنابراین انتشار و لازم‌الاجرا شدن دو مرحله متفاوت‌اند.

<h3>ضمانت اجرای استنکاف</h3>
تبصره ماده ۱ برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار، در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تغییرات و پیشینه تقنینی
</h2>

<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">

<div style="overflow-x:auto;">

{| class="wikitable" style="width:100%;text-align:center;"
! دوره
! وضعیت ماده
! نکته مهم
|-
| ۱۸/۰۲/۱۳۰۷
| متن اولیه
| انتشار قوانین ظرف سه روز پس از توشیح
|-
| ۰۸/۱۰/۱۳۶۱
| اصلاح
| تعیین مهلت پنج‌روزه برای رئیس‌جمهور و مهلت ۴۸ ساعته برای انتشار
|-
| ۱۴/۰۸/۱۳۷۰
| اصلاح
| تعیین مهلت ۷۲ ساعته برای انتشار و تنظیم سازوکار فعلی استنکاف
|}

</div>

<p>
متن و سوابق اصلاحی ماده ۱ در منابع تنقیحی قانون مدنی قابل پیگیری است. نسخه فعلی ماده، مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی را مقرر کرده است.
</p>

[https://nezamat.ir/قانون-مدنی/ متن قانون مدنی و سوابق تقنینی در نظامات]

[https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی]

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و مستندات قانونی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

* [[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]] — تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی
* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
* [https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی] — مبنای اصلاح ماده ۱

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
نمونه‌های عملی
</h2>

<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">

دو نمونه منتشرشده در منابع حقوقی درباره فرآیند انتشار قوانین، از سازوکار مقرر در تبصره ماده ۱ برای ادامه فرآیند انتشار یاد می‌کنند:

* '''قانون دیوان عدالت اداری:''' [https://nezamat.ir/post-39204 مشاهده سابقه]
* '''قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور:''' [https://nezamat.ir/post-40491 مشاهده سابقه]

این موارد برای مطالعه کاربرد عملی سازوکار انتشار درج شده‌اند و در استناد رسمی باید به متن اصلی سند مراجعه شود.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
نظریات و آرای مرتبط
</h2>

<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">

برخی پایگاه‌های تخصصی حقوقی برای ماده ۱، سوابق نظریه مشورتی، نشست قضایی و دادنامه را در بانک اطلاعاتی خود فهرست می‌کنند. با این حال، در پژوهش حاضر متن اصل این سوابق به‌گونه‌ای که ارتباط مستقیم آن‌ها با ماده ۱ احراز شود، به دست نیامد؛ بنابراین از درج شماره یا محتوای تأییدنشده به‌عنوان سابقه قطعی ماده خودداری شده است.

[https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-1-قانون-مدنی بررسی سوابق ماده ۱ در دایره‌المعارف جامع قوانین ایران]

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
پرسش‌های متداول
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<h3>رئیس‌جمهور چند روز برای امضای مصوبه فرصت دارد؟</h3>
مطابق ماده ۱، رئیس‌جمهور پنج روز برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد.

<h3>روزنامه رسمی چه مدت برای انتشار مصوبه فرصت دارد؟</h3>
روزنامه رسمی موظف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.

<h3>اگر رئیس‌جمهور مصوبه را امضا یا ابلاغ نکند چه می‌شود؟</h3>
مطابق تبصره ماده ۱، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.

<h3>آیا انتشار قانون همان لازم‌الاجرا شدن آن است؟</h3>
خیر. انتشار و لازم‌الاجرا شدن دو مرحله متفاوت‌اند و زمان لازم‌الاجرا شدن قانون در [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] بیان شده است.

<h3>ماده ۱ قانون مدنی چه ارتباطی با اصل ۱۲۳ قانون اساسی دارد؟</h3>
اصل ۱۲۳ قانون اساسی تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به امضای مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند و ماده ۱ قانون مدنی تشریفات و مهلت‌های ابلاغ و انتشار را تنظیم می‌کند.

</div>
</div>

{{مواد مرتبط
|محتوا=

* [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار
* [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
رده‌های مرتبط
</h2>

<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">

<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدنی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مقدمه قانون مدنی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:انتشار قوانین]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:ابلاغ قوانین]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اجرای قوانین]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قوانین مرتبط با روزنامه رسمی]]</span>

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">

<h2 style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin:0 0 5px;">
جمع‌بندی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">

ماده ۱ قانون مدنی، تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را تنظیم می‌کند و برای رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت‌های مشخصی در نظر می‌گیرد.

تبصره ماده نیز در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

برای ادامه مطالعه، [[اصل ۱۲۳ قانون اساسی|اصل ۱۲۳ قانون اساسی]]، [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] و [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] نزدیک‌ترین مستندات این ماده هستند.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">

<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>

<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">

[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
←
[[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
←
[[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
←
[[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
←
[[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
←
[[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]

</div>
</div>

</div>