نمایش مبدأ برای ماده ۱۵۸ قانون کار

{{#seo:
|title=ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری | تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی
|title_mode=replace
|description=تحلیل ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره تعیین وضعیت کارمندان رسمی و ثابت پس از واگذاری تمام یا بخشی از وظایف به بخش غیردولتی؛ شامل پنج روش تعیین تکلیف، تبصره‌های خصوصی‌سازی و بهره‌برداری، آیین‌نامه اجرایی و آثار صندوق بازنشستگی.
}}

<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدیریت خدمات کشوری|<span itemprop="name">قانون مدیریت خدمات کشوری</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدیریت_خدمات_کشوری">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت|<span itemprop="name">فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/فصل_دوم_ـ_راهبردها_و_فناوری_انجام_وظایف_دولت">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>

<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>

<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۲۱</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>

</div>

<div class="law-page">

{{جعبه ماده
|شماره=۲۱
|وضعیت=معتبر
|متن=با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آن‌ها به بخش غیردولتی واگذار‌ می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد:
الف) انتقال به سایر واحد‌های همان دستگاه یا دستگاه اجرائی دیگر.
ب) بازخرید سنوات خدمت.
ج) موافقت با مرخصی بدون حقوق برای مدت سه تا پنجسال.
د) انتقال به بخش غیردولتی که مجری وظایف و فعالیت‌های واگذار شده‌ می‌باشد. در صورت تمایل کارمندان به تغییر صندوق بازنشستگی هزینه جابه جایی تغییر صندوق ‌‌‌ذی‌ربط با حفظ سوابق مربوط توسط دولت تأمین‌ می‌گردد.
هـ) انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور که حقوق و مزایای وی را بخش غیردولتی پرداخت‌ می‌کند.
<p><strong>تبصره ۱-</strong> درصورت واگذاری سهام شرکت‌های دولتی به نحوی که شرکت مذکور غیردولتی شود، قوانین و مقررات قانون کار بر کارمندان شرکت واگذار شده اعمال‌ می‌گردد و این افراد، کارمندان کارفرمای جدید محسوب‌ می‌شوند و درصورت تمایل‌ می‌توانند کماکان تابع صندوق بازنشستگی قبلی خود باقی بمانند.</p>
<p><strong>تبصره ۲-</strong> در مواردی که با حفظ مالکیت دولت (یا شرکت دولتی) بهره‌برداری بخشی از دستگاه ‌‌‌ذی‌ربط به بخش غیردولتی واگذار گردد، مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی مجاز‌ می‌باشد. آئین‌نامه اجرائی این ماده با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران‌ می‌رسد.</p>
<p><strong>تبصره ۳-</strong> کارمند‌ می‌تواند سه طریق از طرق پنج گانه فوق را به ترتیب اولویت انتخاب و به دستگاه اجرائی اعلام کند. دستگاه مربوطه مکلف است با توجه به اولویت تعیین شده از سوی کارمند یکی از روش‌ها را انتخاب و اقدام کند.</p>
|فهرست=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|قبل=ماده ۲۰ قانون مدیریت خدمات کشوری
|بعد=ماده ۲۲ قانون مدیریت خدمات کشوری
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">

<div style="font-size:17px;font-weight:700;color:#527d77;margin-bottom:10px;">
مفاهیم کلیدی ماده ۲۱
</div>

<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(190px,1fr));gap:9px;">

<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>شرط شمول نسبت به کارمندان رسمی و ثابت</b><br>حکم اصلی ماده ناظر به کارمندان رسمی یا ثابت دستگاه اجرایی است که تمام یا بخشی از وظایف آنان به بخش غیردولتی واگذار می‌شود.</div>
<div style="border-right:3px solid #8064a2;background:#fbfafc;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>پنج طریق تعیین وضعیت استخدامی</b><br>انتقال، بازخرید سنوات، مرخصی بدون حقوق سه تا پنج سال، انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت به بخش غیردولتی، پنج طریق مقرر در متن ماده‌اند.</div>
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>انتقال رابطه استخدامی به بخش غیردولتی</b><br>در بند «د»، کارمند به بخش غیردولتیِ مجری وظایف و فعالیت‌های واگذارشده منتقل می‌شود و موضوع صندوق بازنشستگی نیز حکم خاص دارد.</div>
<div style="border-right:3px solid #8064a2;background:#fbfafc;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>مأموریت و استمرار رابطه استخدامی</b><br>در بند «هـ» انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور پیش‌بینی شده و تبصره ۲ نیز در فرض حفظ مالکیت دولت، مأموریت را مجاز می‌داند.</div>
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>تغییر کارفرما در غیردولتی‌شدن شرکت</b><br>تبصره ۱، در صورت واگذاری سهام به نحوی که شرکت غیردولتی شود، اعمال قانون کار و شناسایی کارفرمای جدید را مقرر می‌کند.</div>
<div style="border-right:3px solid #8064a2;background:#fbfafc;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>تفکیک مالکیت از بهره‌برداری</b><br>تبصره ۲ میان واگذاری سهام و واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت تفکیک می‌کند و برای حالت دوم مأموریت را مجاز می‌شمارد.</div>
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>حق انتخاب ترتیبی سه روش</b><br>تبصره ۳ انتخاب سه روش از پنج روش و اعلام آنها به ترتیب اولویت را برای کارمند پیش‌بینی کرده است؛ آیین‌نامه اجرایی مهلت و آثار عدم انتخاب را تکمیل می‌کند.</div>
<div style="border-right:3px solid #8064a2;background:#fbfafc;padding:9px 11px;border-radius:4px;"><b>آثار صندوق بازنشستگی و سوابق</b><br>در انتقال به بخش غیردولتی، قانون امکان تغییر صندوق با حفظ سوابق و تأمین هزینه جابه‌جایی را پیش‌بینی کرده و مقررات اجرایی جزئیات آن را روشن می‌کند.</div>

</div>
</div>

{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|شماره ماده=21
|وضعیت=معتبر
|تاریخ تصویب=1386-07-08
|تاریخ آخرین اصلاح=
|موضوع=بخش غیردولتی
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=
|یادداشت=این اطلاعات بر پایه ساختار ماده و داده‌های پژوهشی موجود تنظیم شده است. در صورت شناسایی سند اصلاحی یا تنقیحی جدید، اطلاعات باید با سند اصلی تطبیق داده شود.
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:0 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">

<strong>ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری</strong> یکی از احکام فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت است و موضوع <strong>بخش غیردولتی</strong> را تنظیم می‌کند.

این ماده، حکم قانونی خود را درباره <strong>بخش غیردولتی</strong> بیان می‌کند و عناصر اصلی آن از جمله تکالیف، اختیارات، شرایط اجرا یا مسئولیت‌های مقرر باید از متن کامل ماده و اجزای آن استخراج شود.

در این صفحه، متن حکم، شرح و نکات، تحلیل حقوقی، مبانی حکم، مستندات، سوابق اجرایی و منابع مرتبط بر پایه متن ماده و اسناد پژوهشی قابل ردیابی ارائه می‌شود.

</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:10px 0 16px;padding:10px 14px;background:#f7faf9;border-right:3px solid #527d77;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13px;">

<strong>منبع و کنترل متن:</strong>
منبع اصلی متن و ساختار قانونی این ماده، <strong>قانون مدیریت خدمات کشوری</strong> در شناسنامه قانون است. متن صفحه باید با نسخه قانون و در صورت وجود، اسناد اصلاحی و تنقیحی تطبیق داده شود.

[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-21 مشاهده نسخه ماده ۲۱ در شناسنامه قانون]

</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;">

<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
📝 تست‌های آزمونی
</h2>

<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
سؤالات تألیفی ـ سناریویی و تحلیلی، با ترکیب متن ماده ۲۱ و آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)
</div>

{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|ماده=21
|موضوع=تفاوت انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت به بخش غیردولتی
|نوع=تألیفی ـ سناریویی، تطبیقی و مستند به قانون و آیین‌نامه اجرایی
|سؤال=وظیفه‌ای از یک دستگاه اجرایی به بخش غیردولتی واگذار شده است. کارمند رسمی دستگاه، با اعلام نیاز کارفرمای بخش غیردولتی، به آن بخش منتقل می‌شود. کدام تحلیل دقیق‌تر است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) رابطه استخدامی او با دستگاه اجرایی بدون تغییر ادامه دارد و بخش غیردولتی فقط محل خدمت او محسوب می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) در انتقال به بخش غیردولتی، رابطه استخدامی با دستگاه اجرایی قطع می‌شود و در چارچوب قوانین کار و تأمین اجتماعی، کارمند کارفرمای بخش غیردولتی محسوب می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) انتقال به بخش غیردولتی همان مأموریت است و تفاوتی در رابطه استخدامی ایجاد نمی‌کند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) انتقال فقط زمانی ممکن است که مالکیت دولت نیز هم‌زمان به طور کامل از بین برود.</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=آیین‌نامه اجرایی در ماده ۲۱، انتقال به بخش غیردولتی را با قطع رابطه استخدامی با دستگاه اجرایی و ایجاد رابطه کاری با کارفرمای غیردولتی، با رعایت قوانین کار و تأمین اجتماعی، توضیح می‌دهد. این وضعیت با مأموریت متفاوت است؛ در مأموریت، مدت مأموریت از لحاظ اجرای قانون به منزله خدمت در دستگاه متبوع تلقی می‌شود.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری؛ ماده ۲۱ آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)
|نکته=در تشخیص اثر حقوقی، ابتدا باید نوع اقدام دستگاه را میان «انتقال» و «مأموریت» تفکیک کرد.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|ماده=21
|موضوع=مهلت انتخاب و اثر عدم اعلام نظر
|نوع=تألیفی ـ سناریویی و مستند به مقررات اجرایی
|سؤال=دستگاه اجرایی به کارمند اعلام کرده است که به علت واگذاری وظیفه، باید وضعیت خود را تعیین کند. کارمند در مهلت مقرر هیچ‌یک از روش‌ها را انتخاب و اعلام نمی‌کند. مطابق آیین‌نامه اجرایی، کدام گزینه صحیح است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) دستگاه باید تا زمان بازنشستگی کارمند هیچ اقدامی نکند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) کارمند خودبه‌خود به بخش غیردولتی منتقل می‌شود و رابطه استخدامی او قطع می‌گردد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) کارمند یک هفته از تاریخ اعلام دستگاه برای انتخاب سه روش به ترتیب اولویت فرصت دارد و اگر در مهلت مقرر هیچ روشی را اعلام نکند، دستگاه می‌تواند به اختیار خود یکی از روش‌های ماده ۲۱ را اجرا کند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) دستگاه فقط می‌تواند مرخصی بدون حقوق را اعمال کند.</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۲۲ آیین‌نامه اجرایی مقرر می‌کند کارمند ظرف یک هفته از تاریخ اعلام دستگاه، سه روش از روش‌های ماده ۲۱ را به ترتیب اولویت اعلام کند. در صورت عدم انتخاب در مهلت، دستگاه مجاز است به اختیار خود یکی از روش‌های مذکور را اجرا کند. این جزئیات در متن خود ماده ۲۱ نیامده و از مقررات اجرایی آن به دست می‌آید.
|مستند=ماده ۲۲ آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱) قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=این سؤال تفاوت میان حکم اصلی ماده ۲۱ و سازوکار اجرایی پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه را می‌سنجد.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|ماده=21
|موضوع=واگذاری سهام شرکت و واگذاری بهره‌برداری
|نوع=تألیفی ـ تطبیقی و سناریویی
|سؤال=دو وضعیت زیر رخ داده است: «الف» سهام شرکت دولتی به نحوی واگذار شده که شرکت غیردولتی شده است؛ «ب» فقط بهره‌برداری بخشی از دستگاه به بخش غیردولتی واگذار شده ولی مالکیت دولت حفظ شده است. کدام گزینه این دو وضعیت را درست تفکیک می‌کند؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) در وضعیت الف، تبصره ۱ درباره اعمال قانون کار و کارفرمای جدید حکم می‌دهد؛ در وضعیت ب، تبصره ۲ امکان مأموریت کارمندان به بخش غیردولتی را با حفظ مالکیت دولت پیش‌بینی می‌کند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) هر دو وضعیت از نظر ماده ۲۱ یکسان‌اند و در هر دو، شرکت حتماً غیردولتی می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) در وضعیت الف فقط مأموریت ممکن است و در وضعیت ب رابطه استخدامی همه کارکنان قطع می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) تبصره‌های ۱ و ۲ هر دو فقط درباره تغییر صندوق بازنشستگی‌اند و به نوع واگذاری ارتباطی ندارند.</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=تبصره ۱ ناظر به واگذاری سهام به نحوی است که شرکت غیردولتی شود و نتیجه آن اعمال قانون کار و شناسایی کارفرمای جدید است. تبصره ۲ وضعیت متفاوتی را بیان می‌کند: مالکیت دولت یا شرکت دولتی حفظ شده و بهره‌برداری به بخش غیردولتی واگذار می‌شود؛ در این حالت مأموریت کارمندان مربوط مجاز شناخته شده است.
|مستند=تبصره‌های ۱ و ۲ ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=نوع واگذاری را از «نتیجه حقوقی واگذاری» جدا کنید؛ واگذاری سهام و واگذاری بهره‌برداری یک وضعیت حقوقی واحد نیستند.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|ماده=21
|موضوع=صندوق بازنشستگی در انتقال به بخش غیردولتی
|نوع=تألیفی ـ سناریویی و مستند به قانون و مقررات اجرایی
|سؤال=کارمند در اجرای بند «د» به بخش غیردولتی منتقل شده و خواهان تغییر صندوق بازنشستگی است. کدام گزینه با سازوکار اجرایی مقرر سازگارتر است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) با انتقال، تمام سوابق قبلی کارمند از بین می‌رود و صندوق جدید می‌تواند آنها را نپذیرد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) تغییر صندوق فقط با پرداخت کامل هزینه توسط خود کارمند امکان‌پذیر است و دستگاه قبلی هیچ تکلیفی ندارد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) کارمند در همه حالات باید صندوق قبلی را حفظ کند و امکان تغییر صندوق در مقررات اجرایی پیش‌بینی نشده است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) در صورت انتخاب صندوق جدید، سوابق پرداخت کسور یا حق بیمه قبلی به عنوان سابقه صندوق جدید لحاظ می‌شود و طبق مقررات اجرایی، انتقال کسور سهم کارمند و دولت و مابه‌التفاوت مطالبه‌شده توسط صندوق جدید سازوکار مشخص دارد.</li>
</ul>
|پاسخ=د
|تحلیل=بند «د» ماده ۲۱ حفظ سوابق را در تغییر صندوق مورد شناسایی قرار می‌دهد و ماده ۲۱ آیین‌نامه اجرایی جزئیات بیشتری درباره انتقال کسور سهم کارمند و دولت و پرداخت مابه‌التفاوت مطالبه‌شده توسط صندوق جدید مقرر کرده است. بنابراین اثر حقوقی، صرفاً «تغییر نام صندوق» نیست و باید آثار سابقه و کسور نیز بررسی شود.
|مستند=بند «د» ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری؛ ماده ۲۱ آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)
|نکته=در مسائل صندوق، «حفظ سابقه»، «انتقال کسور» و «مابه‌التفاوت» سه موضوع مرتبط ولی متمایزند.
}}

{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت
|ماده=21
|موضوع=قلمرو حکم نسبت به وضعیت استخدامی و نیاز به خدمت
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی و تطبیقی
|سؤال=کدام گزاره، رابطه دقیق‌تری میان متن ماده ۲۱ و آیین‌نامه اجرایی آن را نشان می‌دهد؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) آیین‌نامه تمام پنج روش ماده ۲۱ را حذف و یک روش واحد را جایگزین کرده است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) ماده ۲۱ قانون، چارچوب پنج‌گانه تعیین وضعیت را مقرر می‌کند و آیین‌نامه اجرایی در فرضی که به علت واگذاری وظایف، به خدمت کارمند نیاز نباشد، جزئیات اجرای روش‌ها و تشریفات انتخاب را روشن می‌کند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) آیین‌نامه می‌تواند بدون توجه به متن قانون، روش‌های جدید و مغایر با ماده ۲۱ ایجاد کند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) آیین‌نامه فقط درباره انتقال بین دو دستگاه دولتی است و هیچ حکمی درباره بخش غیردولتی ندارد.</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=قانون، پنج طریق اصلی را مقرر کرده است. آیین‌نامه اجرایی، از جمله در ماده ۲۱، وضعیت کارمندانی را که به علت واگذاری وظایف به خدمت آنان نیاز نباشد تفصیلاً تنظیم می‌کند و در ماده ۲۲ مهلت و شیوه انتخاب را توضیح می‌دهد. بنابراین نقش آیین‌نامه در اینجا تکمیل سازوکار اجراست، نه جایگزینی متن قانون.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری؛ مواد ۲۱ و ۲۲ آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)
|نکته=برای تحلیل حرفه‌ای، باید میان «حکم قانونی»، «شرایط اجرای آیین‌نامه» و «تشریفات اجرایی» تفکیک کرد.
}}

</div>

{{شرح ماده
|عنوان=تعیین وضعیت کارمندان پس از واگذاری وظایف به بخش غیردولتی
|خلاصه=ماده ۲۱ پنج طریق برای تعیین وضعیت کارمندان رسمی یا ثابت دستگاه اجرایی در فرض واگذاری تمام یا بخشی از وظایف به بخش غیردولتی مقرر می‌کند و در سه تبصره، آثار خصوصی‌سازی شرکت، واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت و ترتیب انتخاب روش‌ها را تنظیم می‌کند.
|توضیح=با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آن‌ها به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد: الف) انتقال به سایر واحد‌های همان دستگاه یا دستگاه اجرائی دیگر؛ ب) بازخرید سنوات خدمت؛ ج) موافقت با مرخصی بدون حقوق برای مدت سه تا پنج سال؛ د) انتقال به بخش غیردولتی که مجری وظایف و فعالیت‌های واگذار شده می‌باشد، با حکم خاص قانون درباره هزینه جابه‌جایی صندوق و حفظ سوابق؛ هـ) انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور، با پرداخت حقوق و مزایا توسط بخش غیردولتی. تبصره ۱ درباره واگذاری سهام شرکت‌های دولتی به نحوی که شرکت غیردولتی شود، اعمال قانون کار، شناسایی کارفرمای جدید و امکان استمرار عضویت در صندوق قبلی را مقرر می‌کند. تبصره ۲ درباره واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت یا شرکت دولتی، مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی را مجاز می‌داند و صدور آیین‌نامه اجرایی را پیش‌بینی می‌کند. تبصره ۳ نیز حق انتخاب سه روش از پنج روش را به ترتیب اولویت برای کارمند مقرر کرده است.
|نکات=
<strong>۱. قلمرو حکم:</strong> مخاطب حکم اصلی، کارمند رسمی یا ثابت دستگاه اجرایی است و وضعیت خاص او به واگذاری تمام یا بخشی از وظایف به بخش غیردولتی پیوند خورده است.

<strong>۲. پنج طریق:</strong> انتقال به دستگاه یا واحد دیگر، بازخرید سنوات، مرخصی بدون حقوق سه تا پنج سال، انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت به بخش غیردولتی، پنج روش مقرر در متن ماده‌اند.

<strong>۳. انتقال و مأموریت یکسان نیستند:</strong> در انتقال به بخش غیردولتی، آیین‌نامه اجرایی قطع رابطه استخدامی با دستگاه اجرایی و ایجاد رابطه با کارفرمای غیردولتی را با رعایت قوانین کار و تأمین اجتماعی توضیح می‌دهد؛ در مأموریت، مدت مأموریت از لحاظ اجرای قانون به منزله خدمت در دستگاه متبوع تلقی می‌شود.

<strong>۴. خصوصی‌سازی شرکت:</strong> تبصره ۱ ناظر به واگذاری سهام به نحوی است که شرکت غیردولتی شود؛ بنابراین باید آن را از واگذاری صرف بهره‌برداری تفکیک کرد.

<strong>۵. حفظ مالکیت دولت:</strong> تبصره ۲ برای واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت یا شرکت دولتی، مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی را مجاز می‌داند.

<strong>۶. انتخاب کارمند:</strong> تبصره ۳ انتخاب سه روش از پنج روش و اعلام آنها به ترتیب اولویت را پیش‌بینی می‌کند؛ ماده ۲۲ آیین‌نامه اجرایی برای این انتخاب مهلت یک‌هفته‌ای تعیین کرده و اثر عدم اعلام را نیز مشخص می‌کند.

<strong>۷. صندوق بازنشستگی:</strong> در بند «د»، تغییر صندوق با حفظ سوابق و تأمین هزینه جابه‌جایی مورد حکم قرار گرفته و آیین‌نامه اجرایی جزئیات انتقال کسور و مابه‌التفاوت را روشن می‌کند.
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تحلیل حقوقی و تفسیری ماده ۲۱
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<h3>۱. ساختار حقوقی حکم: تعیین تکلیف پس از واگذاری</h3>
ماده ۲۱ صرفاً مجوز واگذاری وظایف به بخش غیردولتی نیست؛ بخش مهم آن تنظیم <strong>وضعیت کارمند پس از واگذاری</strong> است. قانون، پنج طریق متفاوت را کنار هم قرار داده تا وضعیت استخدامی کارمند بلاتکلیف نماند. تفاوت این طرق در شدت تغییر رابطه استخدامی، محل خدمت، نوع رابطه با بخش غیردولتی و آثار بازنشستگی است.

<h3>۲. تفاوت «انتقال» با «مأموریت»</h3>
این دو عنوان نباید مترادف تلقی شوند. در انتقال به بخش غیردولتی، آیین‌نامه اجرایی از قطع رابطه استخدامی با دستگاه اجرایی و ایجاد رابطه با کارفرمای غیردولتی سخن می‌گوید؛ در مأموریت به بخش غیردولتی، مدت مأموریت از لحاظ اجرای قانون به منزله خدمت در دستگاه متبوع تلقی می‌شود. بنابراین تشخیص عنوان اقدام، در تعیین حقوق و تکالیف کارمند اثر مستقیم دارد.

<h3>۳. واگذاری سهام در برابر واگذاری بهره‌برداری</h3>
تبصره ۱ و تبصره ۲ دو وضعیت حقوقی متفاوت را پوشش می‌دهند. در تبصره ۱، واگذاری سهام به تغییر وضعیت شرکت و غیردولتی‌شدن آن منتهی می‌شود و قانون کار و کارفرمای جدید موضوعیت پیدا می‌کنند. در تبصره ۲، مالکیت دولت یا شرکت دولتی حفظ می‌شود و صرفاً بهره‌برداری بخشی از دستگاه به بخش غیردولتی واگذار می‌شود؛ در این حالت، قانون مأموریت کارمندان مربوط را مجاز می‌داند.

<h3>۴. نقش آیین‌نامه اجرایی</h3>
آیین‌نامه اجرایی مصوب ۱۳۸۸/۱۰/۱۳ به استناد ماده ۱۲۱ و تبصره ۲ ماده ۲۱ تصویب شده و برای اجرای این سازوکار جزئیات بیشتری مقرر می‌کند. ماده ۲۱ آیین‌نامه، وضعیت کارمندانی را که به علت واگذاری وظایف به خدمت آنان نیاز نباشد با روش‌های اجرایی مشخص تنظیم می‌کند و ماده ۲۲ مهلت یک هفته‌ای برای انتخاب سه روش و اثر عدم انتخاب را بیان می‌کند. این جزئیات برای تفسیر عملی ماده ۲۱ اهمیت دارد، زیرا متن قانون به تنهایی مهلت یک هفته‌ای را ذکر نکرده است. citeturn1search0

<h3>۵. صندوق بازنشستگی؛ اثر حقوقی مستقل از اصل انتقال</h3>
بند «د» صرفاً انتقال کارمند به بخش غیردولتی را بیان نمی‌کند؛ قانون برای تغییر صندوق بازنشستگی نیز حکم خاص دارد. آیین‌نامه اجرایی در صورت انتخاب صندوق جدید، انتقال سوابق پرداخت کسور یا حق بیمه و انتقال کسور سهم کارمند و دولت را با سازوکار پرداخت مابه‌التفاوت مورد مطالبه صندوق جدید توضیح می‌دهد. بنابراین «تغییر صندوق» باید جدا از اصل «تغییر کارفرما» تحلیل شود. citeturn1search0

<h3>۶. حق انتخاب کارمند و حدود آن</h3>
تبصره ۳ حق انتخاب سه روش از پنج روش را به ترتیب اولویت به رسمیت می‌شناسد. این حق به معنای انتخاب نامحدود یا الزام دستگاه به پذیرش هر روش بدون رعایت شرایط قانونی نیست؛ دستگاه باید در چارچوب روش‌های ماده و با توجه به اولویت اعلام‌شده اقدام کند. آیین‌نامه نیز برای اعمال این حق، مهلت یک هفته‌ای و در صورت سکوت کارمند، اختیار دستگاه را مقرر کرده است. citeturn1search0

<h3>۷. نسبت ماده ۲۱ با ماده ۱۲۱</h3>
ماده ۱۲۱ در این مجموعه نقش مبنای تقنینی برای تنظیم آیین‌نامه‌های اجرایی مرتبط با وضعیت کارکنان را دارد و آیین‌نامه سال ۱۳۸۸ صراحتاً به ماده ۱۲۱ و تبصره ۲ ماده ۲۱ استناد کرده است. در نتیجه، برای فهم سازوکار اجرایی ماده ۲۱، مطالعه هم‌زمان این سه لایه ضروری است: متن ماده ۲۱، تبصره‌های آن و آیین‌نامه اجرایی. citeturn1search0

<h3>۸. مرز تحلیل و حکم الزام‌آور</h3>
هرجا متن ماده یا آیین‌نامه صریح است، باید همان حکم به عنوان قاعده اصلی گزارش شود. تحلیل حقوقی تنها زمانی باید نتیجه تکمیلی ارائه کند که بتوان آن را به متن قانون، آیین‌نامه یا رأی معتبر متصل کرد. به همین دلیل، نسخه حاضر از نسبت دادن آثار استخدامی یا بازنشستگیِ فاقد مستند به خود ماده خودداری می‌کند.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و فلسفه حکم
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<strong>۱. جلوگیری از بلاتکلیفی استخدامی:</strong> واگذاری وظایف دستگاه به بخش غیردولتی می‌تواند رابطه میان ساختار اداری و وضعیت مستخدم را دگرگون کند. ماده ۲۱ با پیش‌بینی پنج طریق، برای این وضعیت مسیرهای قانونی تعیین تکلیف ایجاد می‌کند.

<strong>۲. تفکیک شدت آثار:</strong> قانون همه کارکنان را به یک نتیجه واحد نمی‌رساند؛ انتقال، بازخرید، مرخصی بدون حقوق، انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت، آثار متفاوتی بر رابطه استخدامی و محل خدمت دارند. این تنوع، امکان انطباق وضعیت کارمند با شکل واگذاری را فراهم می‌کند.

<strong>۳. حمایت از استمرار سوابق:</strong> در بند «د»، قانون مسئله تغییر صندوق و حفظ سوابق را صریحاً مورد توجه قرار داده است. آیین‌نامه نیز سازوکار انتقال کسور و مابه‌التفاوت را تکمیل می‌کند. بنابراین یکی از کارکردهای مهم حکم، جلوگیری از گسست بی‌ضابطه در سابقه بیمه‌ای یا بازنشستگی هنگام انتقال به بخش غیردولتی است. citeturn1search0

<strong>۴. تفکیک خصوصی‌سازی از برون‌سپاری:</strong> تبصره‌های ۱ و ۲ نشان می‌دهند که قانون میان غیردولتی‌شدن شرکت بر اثر واگذاری سهام و واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت تفاوت گذاشته است؛ به همین دلیل آثار استخدامی این دو وضعیت نیز یکسان نیست.

<strong>۵. ایجاد سازوکار انتخاب و اولویت:</strong> حق انتخاب سه روش از پنج روش و اعلام آنها به ترتیب اولویت، امکان دخالت کارمند در تعیین مسیر وضعیت استخدامی را در چارچوب قانونی فراهم می‌کند. آیین‌نامه با تعیین مهلت، این حق را به یک فرآیند اجرایی قابل اعمال تبدیل می‌کند. citeturn1search0

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
سوابق مقرراتی و اجرایی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
<strong>۱. قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ماده ۲۱</strong><br>منبع اصلی حکم، پنج روش تعیین وضعیت، تبصره‌های خصوصی‌سازی و بهره‌برداری و حق انتخاب سه روش را مقرر کرده است.<br>[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-21 مشاهده متن ماده در شناسنامه قانون]
</div>

<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #8064a2;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fbfafc;">
<strong>۲. آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)</strong><br>مصوب ۱۳۸۸/۱۰/۱۳؛ این آیین‌نامه، از جمله در مواد ۲۱ و ۲۲، شرایط اجرایی انتقال، مأموریت، صندوق بازنشستگی و مهلت انتخاب را تفصیل می‌دهد.<br>[https://hoghogh.ai/circulars/c-dc7c0639 مشاهده متن آیین‌نامه]
</div>

<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
<strong>۳. آرای قضایی مرتبط با آثار واگذاری شرکت‌های دولتی</strong><br>در رویه قضایی، اختلافات مربوط به آثار تبصره ۱ ماده ۲۱، از جمله وضعیت صندوق بازنشستگی کارکنان شرکت‌های واگذارشده، نیز مورد رسیدگی قرار گرفته است. این آراء باید برای موضوع مشخص خود و با توجه به متن رأی بررسی شوند؛ جایگزین حکم عام ماده ۲۱ نیستند.
</div>

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و مستندات قانونی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

* [https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-21 ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری] — منبع مستقیم حکم قانونی.

* [https://hoghogh.ai/circulars/c-dc7c0639 آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)] — منبع مستقیم جزئیات اجرایی، از جمله مواد ۲۱ و ۲۲ آیین‌نامه.

* [[ماده 121 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۱۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — مبنای تقنینی مورد استناد آیین‌نامه اجرایی.

<strong>نکته:</strong> نسخه‌های متعددِ منتشرکننده متن یک قانون، به عنوان اسناد مستقل ماهوی شمارش نشده‌اند؛ معیار اصلی، خود قانون، آیین‌نامه و در موضوعات خاص، رأی معتبر است.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مصادیق عملی و سناریوهای اجرایی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<strong>سناریو ۱ ـ انتقال به بخش غیردولتی:</strong> وظیفه‌ای از دستگاه واگذار شده و کارفرمای غیردولتی مجری آن وظایف، نیاز خود به کارمند را اعلام می‌کند. اگر مسیر «انتقال» انتخاب و اجرا شود، مطابق آیین‌نامه رابطه استخدامی با دستگاه اجرایی قطع و رابطه کاری با کارفرمای غیردولتی برقرار می‌شود؛ آثار کار و تأمین اجتماعی باید در همان چارچوب بررسی شود. citeturn1search0

<strong>سناریو ۲ ـ مأموریت به بخش غیردولتی:</strong> در فرضی که کارمند برای انجام وظیفه در بخش غیردولتی مأمور شود، وضعیت او با انتقال متفاوت است؛ آیین‌نامه مدت مأموریت را از لحاظ اجرای قانون به منزله خدمت در دستگاه متبوع می‌داند و قواعد خاص حقوق و کسور را مقرر می‌کند. citeturn1search0

<strong>سناریو ۳ ـ واگذاری سهام شرکت:</strong> اگر سهام شرکت دولتی به نحوی واگذار شود که شرکت غیردولتی شود، تبصره ۱ ماده ۲۱ مطرح است. در این حالت قانون کار و رابطه با کارفرمای جدید محور تحلیل است و موضوع صندوق بازنشستگی نیز باید جداگانه بررسی شود. citeturn1search1turn2search8

<strong>سناریو ۴ ـ حفظ مالکیت و واگذاری بهره‌برداری:</strong> اگر مالکیت دولت یا شرکت دولتی حفظ شود و فقط بهره‌برداری به بخش غیردولتی واگذار شود، نباید وضعیت را با خصوصی‌شدن شرکت یکی دانست؛ تبصره ۲، مأموریت کارمندان مربوط را برای این وضعیت پیش‌بینی کرده است. citeturn1search1

<strong>سناریو ۵ ـ سکوت کارمند:</strong> اگر دستگاه اعلام لازم را انجام دهد و کارمند ظرف یک هفته هیچ‌یک از روش‌ها را به ترتیب اولویت اعلام نکند، ماده ۲۲ آیین‌نامه اجازه می‌دهد دستگاه به اختیار خود یکی از روش‌های ماده ۲۱ را اجرا کند. این نتیجه از آیین‌نامه می‌آید، نه از متن تبصره ۳ به تنهایی. citeturn1search0

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<strong>منابع مستقیم:</strong>

* [https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-21 شناسنامه قانون ـ ماده ۲۱] — متن و ساختار حکم قانونی.

* [https://hoghogh.ai/circulars/c-dc7c0639 آیین‌نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱) و ماده (۱۲۱)] — جزئیات اجرایی مواد ۲۱ و ۲۲ آیین‌نامه، از جمله وضعیت انتقال، مأموریت، صندوق و مهلت انتخاب. citeturn1search0

* [https://shenasname.ir/wp-content/uploads/2023/06/%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87-1402.pdf مجموعه مقررات کاربردی اداری و استخدامی شناسنامه قانون] — برای تطبیق متن ماده و مقررات اداری گردآوری‌شده. citeturn2search12

<strong>یادداشت پژوهشی:</strong> نسخه‌های متعددِ یک قانون به عنوان چند منبع مستقل شمارش نمی‌شوند. منابع اجرایی نیز فقط در صورتی در تحلیل به کار می‌روند که مستقیماً به مسئله مورد بحث ماده ۲۱ مربوط باشند.

</div>
</div>

{{مواد مرتبط
|محتوا=

* [[ماده 20 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۰ قانون مدیریت خدمات کشوری]]

* [[ماده 22 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۲ قانون مدیریت خدمات کشوری]]

* [[ماده 121 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۱۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری]]
}}

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">

<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
رده‌های مرتبط
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">

<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">

<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[:رده:قانون مدیریت خدمات کشوری|قانون مدیریت خدمات کشوری]]</span>

<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[:رده:فصل دوم قانون مدیریت خدمات کشوری|فصل دوم قانون مدیریت خدمات کشوری]]</span>

<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[:رده:حقوق اداری|حقوق اداری]]</span>

</div>

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">

<h2 style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin:0 0 5px;">
جمع‌بندی
</h2>

<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">

ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری برای کارمندان رسمی یا ثابت دستگاه‌های اجرایی که تمام یا بخشی از وظایف آنان به بخش غیردولتی واگذار می‌شود، پنج مسیر تعیین وضعیت پیش‌بینی می‌کند: انتقال، بازخرید سنوات، مرخصی بدون حقوق سه تا پنج سال، انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت به بخش غیردولتی.

<br><br>

سه تبصره ماده، سه مسئله متفاوت را تکمیل می‌کنند: <strong>واگذاری سهام و غیردولتی‌شدن شرکت</strong>، <strong>واگذاری بهره‌برداری با حفظ مالکیت دولت</strong> و <strong>حق انتخاب سه روش با ترتیب اولویت</strong>.

<br><br>

برای اجرای عملی، آیین‌نامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۲۱ و ماده ۱۲۱ اهمیت ویژه دارد؛ این آیین‌نامه جزئیات انتقال و مأموریت، آثار صندوق بازنشستگی و مهلت یک هفته‌ای انتخاب روش‌ها را روشن می‌کند و در صورت سکوت کارمند، اختیار اقدام دستگاه را پیش‌بینی می‌کند. citeturn1search0

<br><br>

<strong>نکته کلیدی:</strong> در تحلیل هر پرونده ابتدا باید نوع واگذاری، وضعیت مالکیت، نوع اقدام نسبت به کارمند (انتقال یا مأموریت)، انتخاب یا عدم انتخاب کارمند و آثار صندوق بازنشستگی مشخص شود؛ سپس حکم خاص ماده ۲۱ و مقررات اجرایی متناظر اعمال گردد.

</div>
</div>

<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">

<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>

<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">

[[ماده 20 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۰]]
←
[[ماده 21 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۱]]
←
[[ماده 22 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۲]]
←
[[ماده 121 قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۱۲۱]]

</div>
</div>

</div>

[[رده:قانون مدیریت خدمات کشوری]]
[[رده:فصل دوم قانون مدیریت خدمات کشوری]]