https://wikidad.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1پیمانکار - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-11T10:14:20Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.46.0https://wikidad.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1&diff=211&oldid=prevRasool در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۱۴2026-09-10T21:14:17Z<p></p>
<a href="https://wikidad.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1&diff=211&oldid=209">نمایش تغییرات</a>Rasoolhttps://wikidad.ir/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1&diff=209&oldid=prevRasool: صفحهای تازه حاوی «{{#seo: |title=پیمانکار در قانون کار - تعریف، مسئولیت و تفاوت با کارفرما |title_mode=replace |description=پیمانکار در قانون کار، مفهوم قرارداد پیمانکاری، مسئولیت پیمانکار در قبال کارگران، تفاوت پیمانکار با کارفرما و کارگر و مقررات مرتبط با پیمانکاری. }} <div class="wd-br...» ایجاد کرد2026-09-10T21:06:19Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{#seo: |title=پیمانکار در قانون کار - تعریف، مسئولیت و تفاوت با کارفرما |title_mode=replace |description=پیمانکار در قانون کار، مفهوم قرارداد پیمانکاری، مسئولیت پیمانکار در قبال کارگران، تفاوت پیمانکار با کارفرما و کارگر و مقررات مرتبط با پیمانکاری. }} <div class="wd-br...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{#seo:<br />
|title=پیمانکار در قانون کار - تعریف، مسئولیت و تفاوت با کارفرما<br />
|title_mode=replace<br />
|description=پیمانکار در قانون کار، مفهوم قرارداد پیمانکاری، مسئولیت پیمانکار در قبال کارگران، تفاوت پیمانکار با کارفرما و کارگر و مقررات مرتبط با پیمانکاری.<br />
}}<br />
<br />
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList"><br />
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem"><br />
[[اصطلاحات حقوقی|<span itemprop="name">اصطلاحات حقوقی</span>]]<br />
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/اصطلاحات_حقوقی"><br />
<meta itemprop="position" content="1"><br />
</span><br />
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span><br />
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem"><br />
[[قرارداد کار|<span itemprop="name">قرارداد کار</span>]]<br />
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قرارداد_کار"><br />
<meta itemprop="position" content="2"><br />
</span><br />
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span><br />
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem"><br />
<span itemprop="name">پیمانکار</span><br />
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/پیمانکار"><br />
<meta itemprop="position" content="3"><br />
</span><br />
</div><br />
<div class="law-page"><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:0 0 24px; padding-bottom:14px; border-bottom:2px solid #8064a2;"><br />
<div style="font-size:27px; font-weight:800; color:#654d83; line-height:1.8;"><br />
پیمانکار<br />
</div><br />
<div style="margin-top:4px; font-size:14px; color:#7b8992; line-height:2;"><br />
مفهوم پیمانکار، قرارداد پیمانکاری و تفاوت آن با کارگر و کارفرما<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0; padding:18px 20px; background:#f3eff8; border-right:5px solid #8064a2; border-radius:8px;"><br />
<br />
<div style="font-size:17px; font-weight:800; color:#654d83; margin-bottom:9px;"><br />
پیمانکار کیست؟<br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
<strong>پیمانکار</strong> شخص حقیقی یا حقوقی است که به موجب یک قرارداد پیمانکاری، انجام موضوع یا عملیات معینی را در برابر عوض مورد توافق بر عهده میگیرد.<br />
<br />
پیمانکار ممکن است برای اجرای موضوع پیمان از نیروی انسانی استفاده کند. در این حالت، رابطه پیمانکار با کارکنان خود میتواند مشمول مقررات قانون کار باشد؛ اما این موضوع با رابطه قراردادی پیمانکار با کارفرمای اصلی یکسان نیست.<br />
<br />
بنابراین، برای تحلیل حقوقی یک رابطه پیمانکاری باید میان <strong>قرارداد اصلی پیمان</strong> و <strong>رابطه پیمانکار با کارگران خود</strong> تفکیک قائل شد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
پیمانکار در قانون کار<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
قانون کار در ماده ۱۳ مقررات خاصی را درباره قراردادهای مربوط به مقاطعهکاری و پیمانکاری پیشبینی کرده است.<br />
<br />
بر اساس این مقررات، در شرایط مقرر قانونی، پیمانکار مکلف است کارکنان خود را بر اساس قانون کار و مقررات مربوط به آن به کار گیرد و مسئول رعایت مقررات حمایتی قانون کار نسبت به آنان است.<br />
<br />
به همین دلیل، پیمانکار بودن یک شخص به این معنا نیست که خود او از مقررات قانون کار خارج است؛ بلکه باید مشخص شود شخص در کدام رابطه قراردادی قرار دارد و نسبت به چه اشخاصی دارای مسئولیت است.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0; padding:18px 20px; background:#f7f9f8; border-right:4px solid #168477; border-radius:8px;"><br />
<br />
<div style="font-size:18px; font-weight:800; color:#11695f; margin-bottom:8px;"><br />
پیمانکار میتواند کارفرمای کارگران خود باشد<br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
یکی از نکات مهم در قراردادهای پیمانکاری این است که یک شخص میتواند همزمان در دو رابطه متفاوت قرار داشته باشد.<br />
<br />
برای مثال، پیمانکار در برابر کارفرمای اصلی، طرف قرارداد پیمانکاری است؛ اما اگر برای اجرای پیمان کارگرانی را به کار گیرد، ممکن است نسبت به آن کارگران در جایگاه <strong>کارفرما</strong> قرار داشته باشد.<br />
<br />
بنابراین، عنوان «پیمانکار» مانع از آن نیست که شخص، نسبت به کارکنان خود، مشمول تکالیف و مسئولیتهای قانون کار باشد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
تفاوت پیمانکار با کارفرما<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
در یک پروژه پیمانکاری ممکن است شخصی به عنوان <strong>کارفرمای اصلی</strong> و شخص دیگری به عنوان <strong>پیمانکار</strong> فعالیت کند.<br />
<br />
کارفرمای اصلی، طرف قرارداد پیمان است و انجام موضوع پیمان را از پیمانکار مطالبه میکند. پیمانکار نیز متعهد به اجرای موضوع قرارداد در چارچوب شرایط پیمان است.<br />
<br />
اما اگر پیمانکار برای اجرای موضوع پیمان کارگرانی را استخدام کند، رابطه او با این اشخاص میتواند یک رابطه کارگری و کارفرمایی مستقل از قرارداد اصلی پیمان باشد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
پیمانکار و کارگر<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
چنانچه پیمانکار برای اجرای کار، اشخاصی را به عنوان کارگر به خدمت بگیرد، رابطه میان پیمانکار و این اشخاص باید بر اساس مقررات قانون کار بررسی شود.<br />
<br />
در چنین وضعیتی، پیمانکار ممکن است نسبت به کارگران خود دارای تکالیفی مانند پرداخت حقالسعی و رعایت مقررات مربوط به شرایط کار باشد.<br />
<br />
این رابطه را باید از قرارداد میان پیمانکار و کارفرمای اصلی تفکیک کرد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0; padding:18px 20px; background:#fffdf8; border-right:4px solid #c49a3a; border-radius:8px;"><br />
<br />
<div style="font-size:18px; font-weight:800; color:#765b1e; margin-bottom:8px;"><br />
نکته مهم در تشخیص رابطه پیمانکاری<br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
صرف اینکه در قرارداد از واژه «پیمانکار» استفاده شده باشد، به تنهایی ماهیت رابطه را مشخص نمیکند.<br />
<br />
در مواردی که شخصی مدعی کارگر بودن یا طرف مقابل مدعی پیمانکاری بودن رابطه است، باید مفاد قرارداد و نحوه واقعی اجرای آن و سایر شرایط مؤثر بررسی شود.<br />
<br />
این موضوع بهویژه زمانی اهمیت دارد که شخص، در ظاهر پیمانکار نامیده شده اما نحوه فعالیت او ویژگیهای رابطه کارگری و کارفرمایی را نشان میدهد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
مسئولیت پیمانکار در برابر کارگران<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
ماده ۱۳ قانون کار در قراردادهای مقاطعه، برای پیمانکار تکالیفی را در رابطه با کارکنان خود مقرر کرده است.<br />
<br />
در نتیجه، پیمانکار نمیتواند صرفاً با استناد به اینکه طرف قرارداد یک کارفرمای اصلی است، از تکالیف قانونی خود نسبت به کارگرانی که برای اجرای پیمان به کار گرفته است صرفنظر کند.<br />
<br />
همچنین در قراردادهای پیمانکاری باید مقررات ماده ۱۳ و شرایط قرارداد مربوط به تعهدات نیروی انسانی و رعایت مقررات قانون کار مورد توجه قرار گیرد.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
مواد قانونی مرتبط<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<ul style="margin:0; padding-right:22px; font-size:15px; line-height:2.3;"><br />
<br />
<li>[[ماده ۲ قانون کار]] — تعریف کارگر و معیارهای رابطه کارگری.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۳ قانون کار]] — تعریف کارفرما و مسئولیت او در برابر تعهدات نمایندگان.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۷ قانون کار]] — تعریف قرارداد کار.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۱۰ قانون کار]] — موارد اساسی قرارداد کار.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۱۳ قانون کار]] — مقررات مربوط به قراردادهای مقاطعه و پیمانکاری.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۳۴ قانون کار]] — تعریف حقالسعی.</li><br />
<br />
<li>[[ماده ۱۸۸ قانون کار]] — موارد خروج از شمول قانون کار به دلیل وجود مقررات خاص.</li><br />
<br />
</ul><br />
<br />
</div><br />
<br />
{{آراء قضایی<br />
|محتوا=<br />
{{رأی قضایی<br />
|نوع=رأی وحدت رویه<br />
|شماره=۲۳۵۱<br />
|تاریخ=۱۴۰۰/۰۸/۱۸<br />
|چکیده=هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در بررسی یک رابطه قراردادی، به ویژگیهای واقعی رابطه و از جمله احراز یا عدم احراز تبعیت دستوری و اقتصادی توجه کرده است. این رأی از جهت تمایز میان رابطه کارگری و کارفرمایی و قراردادهای مستقل، در تحلیل برخی روابطی که با عنوان پیمانکاری یا قراردادی معرفی میشوند قابل توجه است.<br />
|لینک=[[رأی وحدت رویه ۲۳۵۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری]]<br />
}}<br />
}}<br />
<br />
{{نظریات مشورتی<br />
|محتوا=<br />
{{نظریه مشورتی<br />
|شماره=۷/۱۴۰۰/۱۲۴۴<br />
|تاریخ=۱۴۰۰/۱۰/۱۲<br />
|پرونده=۱۴۰۰-۱۶۸-۱۲۴۴ک<br />
|خلاصه=این نظریه درباره تشخیص ماهیت رابطه میان اشخاص و تمایز رابطه کارگری و کارفرمایی از قراردادهای پیمانکاری است و در تحلیل خود به مواد ۲، ۳، ۷، ۱۰ و ۱۳ قانون کار توجه دارد.<br />
|لینک=[[نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۲۴۴]]<br />
}}<br />
}}<br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:30px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
مثال کاربردی<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
<br />
فرض کنید یک شرکت برای اجرای بخشی از عملیات یک پروژه، با شخص یا شرکت دیگری قرارداد پیمانکاری منعقد میکند. پیمانکار نیز برای اجرای پروژه چند نفر را به کار میگیرد.<br />
<br />
در این وضعیت، رابطه میان کارفرمای اصلی و پیمانکار، یک رابطه پیمانکاری است؛ اما رابطه میان پیمانکار و کارگرانی که برای اجرای کار به خدمت گرفته شدهاند، میتواند رابطه کارگری و کارفرمایی باشد.<br />
<br />
بنابراین، برای تعیین مسئولیتهای قانونی، هر یک از روابط باید به صورت جداگانه بررسی شود.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:30px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
اصطلاحات مرتبط<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<ul style="margin:0; padding-right:22px; font-size:15px; line-height:2.3;"><br />
<li>[[کارگر]] — شخصی که مطابق ماده ۲ در برابر دریافت حقالسعی به درخواست کارفرما کار میکند.</li><br />
<li>[[کارفرما]] — شخص حقیقی یا حقوقی موضوع ماده ۳ قانون کار.</li><br />
<li>[[نماینده کارفرما]] — مدیران، مسئولان و اشخاص عهدهدار اداره کارگاه موضوع ماده ۳.</li><br />
<li>[[قرارداد کار]] — قرارداد موضوع ماده ۷ قانون کار.</li><br />
<li>[[حقالسعی]] — مجموعه دریافتهای قانونی کارگر به اعتبار قرارداد کار.</li><br />
<li>[[مقاطعهکاری]] — روابط قراردادی مربوط به انجام عملیات یا خدمات که ماده ۱۳ قانون کار برای آن مقرراتی پیشبینی کرده است.</li><br />
</ul><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:30px 0; padding:18px 20px; background:#f7f9f8; border-right:4px solid #168477; border-radius:8px;"><br />
<br />
<div style="font-size:18px; font-weight:800; color:#11695f; margin-bottom:8px;"><br />
جمعبندی<br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
پیمانکار شخص حقیقی یا حقوقی است که به موجب قرارداد پیمانکاری، اجرای موضوع مشخصی را در برابر عوض مورد توافق بر عهده میگیرد. پیمانکار ممکن است برای اجرای پیمان از کارگران استفاده کند و در این صورت، رابطه او با کارگران خود میتواند مشمول مقررات قانون کار باشد.<br />
<br />
مهمترین نکته در تحلیل این روابط، تفکیک قرارداد میان کارفرمای اصلی و پیمانکار از رابطه میان پیمانکار و کارگران و همچنین بررسی ماهیت واقعی هر رابطه است.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:30px 0;"><br />
<br />
<div style="padding-bottom:9px; border-bottom:2px solid #8064a2; margin-bottom:14px;"><br />
<div style="font-size:20px; font-weight:800; color:#654d83;"><br />
مسیر پیشنهادی مطالعه<br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.25;"><br />
برای شناخت رابطه پیمانکاری و تفاوت آن با رابطه کارگری، ابتدا [[ماده ۲ قانون کار]] و [[ماده ۳ قانون کار]] را مطالعه کنید. سپس [[ماده ۷ قانون کار]] را برای شناخت قرارداد کار و [[ماده ۱۳ قانون کار]] را برای بررسی قراردادهای مقاطعه و پیمانکاری بخوانید.<br />
<br />
در ادامه، مطالعه [[ماده ۳۴ قانون کار]] برای شناخت حقالسعی و بررسی آرای مرتبط با تشخیص رابطه کارگری و پیمانکاری میتواند تصویر دقیقتری از موضوع ارائه کند.<br />
<br />
</div><br />
<br />
</div><br />
<br />
</div></div>Rasool