ماده ۲ قانون مدنی
تعاریف اصطلاحات
ابلاغ
رساندن رسمی مصوبه یا قانون به مرجع یا شخصی که قانون برای او تکلیف یا اثر مشخصی در نظر گرفته است.
انتشار قانون
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار، بهویژه روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.
لازمالاجرا شدن
زمانی که قانون پس از تحقق شرایط قانونی، قابلیت اجرا و ایجاد آثار حقوقی پیدا میکند.
مصوبه مجلس
متن مصوب مجلس پس از طی مراحل قانونی مربوط به تصویب قانون.
روزنامه رسمی
مرجع رسمی انتشار قوانین، مقررات و برخی آگهیها و تصمیمات قانونی کشور.
نتیجه همهپرسی
نتیجه همهپرسی که پس از طی مراحل قانونی، در چارچوب ماده ۱ موضوع ابلاغ و انتشار قرار میگیرد.
استنکاف
خودداری از انجام تکلیف مقرر قانونی در مهلت تعیینشده.
دستور انتشار
دستور قانونی لازم برای آغاز فرآیند انتشار مصوبه از سوی مرجع مقرر در قانون.
وضعیت: اصلاحشده
تاریخ تصویب: 1307-02-18
آخرین اصلاح: 1370-08-14
مبنای اصلاح: قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
سابقه تقنینی
ماده ۱ قانون مدنی که به عنوان ماده اول قانون مدنی نیز شناخته میشود، قواعد مربوط به ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همهپرسی را بیان میکند. این ماده مهلت پنجروزه رئیسجمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی را مشخص کرده و برای خودداری رئیسجمهور از امضا یا ابلاغ، سازوکار ویژهای پیشبینی کرده است.
📝 نمونه تستهای آزمونی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط
مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیسجمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
(تألیفی ـ مستند به متن قانون)
روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
(تألیفی ـ مفهومی)
در صورت استنکاف رئیسجمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام میشود؟
(تألیفی ـ تحلیلی)
ماده ۱ قانون مدنی، کدام دسته از موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار میدهد؟
(تألیفی ـ مفهومی)
ردههای مرتبط
⚖ آراء قضایی مرتبط
آراء مرتبط با موضوع و قلمرو ماده
در این بخش، آرایی درج میشوند که ارتباط مستقیم و قابل احراز با تشریفات ابلاغ و انتشار قانون، مهلتهای مقرر در ماده ۱ یا سازوکار انتشار مصوبه در صورت استنکاف رئیسجمهور داشته باشند.
از نمونههای عملی مرتبط با سازوکار تبصره ماده ۱، میتوان به فرآیند ابلاغ و انتشار برخی قوانین پس از عدم اقدام رئیسجمهور در مهلت مقرر اشاره کرد. برای درج رأی قضایی بهعنوان رفرنس مستقیم، شماره، تاریخ و متن یا منبع قابل استناد رأی باید بهطور مستقل احراز شود.
⚖ نظریات مشورتی مرتبط
نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
نظریات مشورتی مرتبط با ابلاغ قوانین، انتشار قوانین، زمان اجرای قوانین و آثار قوانین جدید و قدیم در صورت احراز ارتباط مستقیم با ماده ۱ قانون مدنی و وجود مشخصات کافی برای استناد، در این بخش افزوده میشوند.
مطالعات و منابع تکمیلی
قوانین و مواد مرتبط
- ماده ۲ قانون مدنی — زمان لازمالاجرا شدن قوانین پس از انتشار
- ماده ۳ قانون مدنی — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
- ماده ۴ قانون مدنی — اثر قانون نسبت به آینده
- قانون مدنی — متن و ساختار کلی قانون مدنی
مستندات تقنینی
- قانون اصلاح موادی از قانون مدنی — مبنای اصلاح ماده ۱ و تبصره آن
- قانون دیوان عدالت اداری — نمونه عملی ابلاغ قانون در اجرای تبصره ماده ۱
مقررات مرتبط با انتشار و ابلاغ
- آییننامه اجرایی ماده ۲۴ قانون بهبود مستمر محیطکسبوکار — انتشار و اطلاعرسانی مقررات
- بخشنامه دبیر هیأت دولت درباره تکالیف دستگاههای اجرایی در تدوین، تصویب و انتشار مقررات — ثبت و انتشار مقررات
مطالعه تحلیلی
- ابلاغ یا انتشار، ملاک لازمالاجرا شدن قوانین و مقررات — تفاوت ابلاغ، انتشار و لازمالاجرا شدن
- قانون مدنی با توضیحات ماده به ماده — شرح تحلیلی ماده ۱ قانون مدنی
- ماده ۱ قانون مدنی — منبع تحلیلی و توضیحی
جمعبندی
ماده ۱ قانون مدنی، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همهپرسی پس از طی مراحل قانونی را تنظیم میکند. رئیسجمهور پنج روز برای انجام اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، موظف به انتشار مصوبه ظرف ۷۲ ساعت است. تبصره ماده نیز در صورت استنکاف رئیسجمهور، سازوکار انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیشبینی کرده است.