پرش به محتوا

ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
صفحه‌ای تازه حاوی « {{#seo: |title=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی | دستمزد مقطوع و طبقه‌بندی مشاغل |description=متن ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، شرح حقوقی طبقه‌بندی مزد و درآمد مقطوع، آرای دیوان عدالت اداری، نکات مهم و تست‌های تعاملی. |keywords=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی, دستمزد...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی | دستمزد مقطوع و طبقه‌بندی مشاغل
|title=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی | دستمزد مقطوع و طبقه‌بندی مشاغل
|description=متن ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، شرح حقوقی طبقه‌بندی مزد و درآمد مقطوع، آرای دیوان عدالت اداری، نکات مهم و تست‌های تعاملی.
|title_mode=replace
|keywords=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی, دستمزد مقطوع, درآمد مقطوع, طبقه بندی مشاغل, آرای دیوان عدالت اداری
|description=متن ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، شرایط طبقه‌بندی مزد و حقوق بیمه‌شدگان، مبنای دستمزد مقطوع، نحوه وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی، آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، بخشنامه‌های مرتبط و تست‌های آزمونی با پاسخ تشریحی.
}}
}}


<div class="law-page">
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="wd-breadcrumb">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
[[قانون تأمین اجتماعی]] ← [[فصل سوم قانون تأمین اجتماعی|فصل سوم: منابع درآمد، مأخذ احتساب حق بیمه و نحوه وصول آن]] ← ماده ۳۵
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون تأمین اجتماعی|<span itemprop="name">قانون تأمین اجتماعی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_تأمین_اجتماعی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[فصل سوم قانون تأمین اجتماعی|<span itemprop="name">فصل سوم ـ منابع درآمد</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/فصل_سوم_قانون_تأمین_اجتماعی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۳۵</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>
</div>
</div>


<div class="wd-hero">
<div class="law-page">
  <div class="wd-hero-label">قانون تأمین اجتماعی ـ مصوب ۱۳۵۴</div>
  <h1>ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</h1>
  <p>طبقه‌بندی مزد و حقوق بیمه‌شدگان و تعیین درآمد مقطوع برای محاسبه حق بیمه و کمک‌های نقدی</p>
  <div class="wd-hero-meta">
    <span>فصل سوم</span>
    <span>منابع درآمد و مأخذ احتساب حق بیمه</span>
    <span>مواد مرتبط: ۲۸، ۳۴، ۳۶، ۳۹ و ۴۱</span>
  </div>
</div>


{{جعبه ماده
{{جعبه ماده
|شماره=۳۵
|شماره=۳۵
|عنوان=طبقه‌بندی مزد و تعیین درآمد مقطوع
|وضعیت=معتبر
|متن=سازمان می‌تواند در موارد لزوم با تصویب شورای عالی سازمان مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را طبقه‌بندی نماید و حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع وصول و کمک‌های نقدی را بر همان اساس محاسبه و پرداخت نماید.
|متن=سازمان می‌تواند در موارد لزوم با تصویب شورای عالی سازمان مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را طبقه‌بندی نماید و حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع وصول و کمک‌های نقدی را بر همان اساس محاسبه و پرداخت نماید.
|فهرست=فصل سوم ـ منابع درآمد، مأخذ احتساب حق بیمه و نحوه وصول آن
|قبل=ماده ۳۴ قانون تأمین اجتماعی
|بعد=ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی
}}
}}
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:12px 0 18px;padding:12px 14px;background:#f1f7f6;border-right:4px solid #147d73;border-radius:5px;line-height:2;color:#344c49;font-size:13.5px;">
<strong style="color:#12685f;">خلاصه کاربردی ماده ۳۵</strong>
ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی به سازمان اجازه می‌دهد در صورت وجود ضرورت و با تصویب مرجع مقرر در قانون، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان شاغل در برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند و برای آنها دستمزد مقطوع در نظر بگیرد.
در این روش، حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع تعیین‌شده وصول می‌شود و کمک‌های نقدی بیمه‌شدگان مشمول نیز بر همان مبنا محاسبه و پرداخت خواهد شد.
<strong>نکته مهم:</strong> دستمزد مقطوع موضوع این ماده، یک روش قانونی خاص برای فعالیت‌های مشمول طبقه‌بندی است؛ نه مجوزی برای تعیین دلخواه دستمزد همه بیمه‌شدگان یا تسری آن به هر نوع بیمه اختیاری.
</div>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">
<h2 style="font-size:18px;color:#527d77;margin:0 0 10px;">مفاهیم کلیدی ماده ۳۵</h2>
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(190px,1fr));gap:9px;">
<div style="border-right:3px solid #147d73;background:#f7f9f8;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>موارد لزوم</strong><br>
طبقه‌بندی دستمزد باید مبتنی بر ضرورت و نیاز اجرایی باشد.
</div>
<div style="border-right:3px solid #16758a;background:#f7f9fa;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>طبقه‌بندی فعالیت‌ها</strong><br>
امکان تعیین گروه‌ها و فعالیت‌های مشخص برای اعمال دستمزد مقطوع.
</div>
<div style="border-right:3px solid #b98a32;background:#fbfaf6;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>تصویب مرجع قانونی</strong><br>
تصویب شورای عالی سازمان، مطابق عبارت صریح ماده.
</div>
<div style="border-right:3px solid #3979a7;background:#f6f9fc;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>درآمد مقطوع</strong><br>
مبنای خاص و تعیین‌شده برای وصول حق بیمه.
</div>
<div style="border-right:3px solid #76629a;background:#f8f7fb;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>محاسبه کمک‌های نقدی</strong><br>
محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی بر همان مبنای مقطوع.
</div>
<div style="border-right:3px solid #b98a32;background:#fbfaf6;padding:10px;border-radius:5px;">
<strong>قلمرو محدود</strong><br>
حکم ماده ناظر به بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده است.
</div>
</div>
</div>


{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|شماره ماده=۳۵
|شماره ماده=35
|تاریخ تصویب=۱۳۵۴/۰۴/۰۳
|وضعیت=معتبر
|فصل=سوم
|تاریخ تصویب=1354-04-03
|موضوع=طبقه‌بندی مزد و حقوق بیمه‌شدگان و تعیین درآمد مقطوع
|تاریخ آخرین اصلاح=
|مواد مرتبط=۲۸، ۳۴، ۳۶، ۳۹، ۴۱
|موضوع=طبقه‌بندی مزد و حقوق بیمه‌شدگان و تعیین درآمد مقطوع برای وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=
|یادداشت=متن ماده ۳۵ در منابع قانونی بررسی‌شده با عبارت «تصویب شورای عالی سازمان» درج شده است. در برخی مصوبات اجرایی جدیدتر از هیئت امنای سازمان نام برده شده است؛ این تفاوت در عنوان مرجع تصویب‌کننده، به‌تنهایی دلیل اصلاح متن ماده قانونی محسوب نمی‌شود.
}}
}}


<div class="wd-section">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:12px 0 16px;padding:10px 14px;background:#f7faf9;border-right:3px solid #16758a;color:#455a64;line-height:2;font-size:13px;">
<h2>شرح و تفسیر ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</h2>
<strong>منبع متن قانونی:</strong>
 
قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴/۰۴/۰۳، ماده ۳۵، فصل سوم ـ منابع درآمد، مأخذ احتساب حق بیمه و نحوه وصول آن.
 
[مشاهده متن قانون تأمین اجتماعی در پایگاه دادرس](https://dadrasai.com/laws/ماده-35-b7a8874653e7)
 
[مشاهده متن قانون تأمین اجتماعی در ویکی‌نبشته](https://fa.wikisource.org/wiki/قانون_تامین_اجتماعی)
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">شرح و تبیین ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</h2>
 
<p style="line-height:2.1;font-size:14px;color:#455a64;">
ماده ۳۵ یکی از مقررات مربوط به نحوه تعیین مأخذ حق بیمه در قانون تأمین اجتماعی است. قاعده عمومی در محاسبه حق بیمه، توجه به مزد یا حقوق و مزایای مشمول بیمه است؛ با این حال، قانون‌گذار برای برخی فعالیت‌ها امکان طبقه‌بندی مزد و استفاده از درآمد مقطوع را پیش‌بینی کرده است.
</p>
 
<p style="line-height:2.1;font-size:14px;color:#455a64;">
هدف از این حکم، ایجاد مبنای مشخص و قابل اجرا برای محاسبه حق بیمه و تعهدات نقدی در فعالیت‌هایی است که تعیین مزد و درآمد آنها ممکن است با دشواری یا ویژگی‌های خاص شغلی همراه باشد.
</p>
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۱. اختیار سازمان در طبقه‌بندی فعالیت‌ها</h3>
 
ماده ۳۵ مقرر می‌کند سازمان می‌تواند مزد یا حقوق بیمه‌شدگان «بعضی از فعالیت‌ها» را طبقه‌بندی کند.
 
بنابراین، موضوع ماده، طبقه‌بندی فعالیت‌های مشخص و مشمول است و از آن نمی‌توان اختیار تعیین دستمزد مقطوع برای همه بیمه‌شدگان یا تمام مشاغل را استنباط کرد.
 
طبقه‌بندی می‌تواند با توجه به ماهیت فعالیت، ویژگی‌های شغلی، سطح مهارت یا ضوابط خاص مربوط به گروه‌های شغلی انجام شود؛ البته ملاک نهایی، مصوبه و مقررات اجرایی معتبر مربوط به همان فعالیت است.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۲. شرط وجود ضرورت برای تعیین دستمزد مقطوع</h3>


ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی یکی از مقررات مربوط به تعیین مأخذ محاسبه حق بیمه است که به سازمان تأمین اجتماعی اجازه می‌دهد در شرایط لازم، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان شاغل در برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند و به‌جای محاسبه حق بیمه بر مبنای مزد واقعی هر فرد، از درآمد مقطوع تعیین‌شده برای آن فعالیت استفاده نماید.
عبارت «در موارد لزوم» در ابتدای ماده، محدودکننده اختیار سازمان است.


اهمیت این حکم در آن است که در برخی مشاغل، تعیین مزد واقعی و بررسی جزئیات درآمد بیمه‌شدگان ممکن است با دشواری اجرایی همراه باشد. قانون‌گذار برای این وضعیت، امکان تعیین مبنای مقطوع را پیش‌بینی کرده است؛ البته این اختیار نامحدود نیست و باید در چارچوب شرایط و تشریفات مقرر در ماده اعمال شود.
به این معنا که تعیین دستمزد مقطوع باید در مواردی انجام شود که ضرورت طبقه‌بندی فعالیت و استفاده از این روش وجود داشته باشد.


<h3>۱. اختیار سازمان در طبقه‌بندی فعالیت‌ها</h3>
بنابراین، صرف تمایل سازمان یا کارفرما برای استفاده از یک مبنای متفاوت، به‌تنهایی جایگزین شرط ضرورت و تشریفات قانونی نمی‌شود.


مطابق ماده ۳۵، سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند. بنابراین موضوع حکم، همه بیمه‌شدگان و تمام مشاغل نیست؛ بلکه فعالیت‌هایی است که سازمان با احراز ضرورت، مشمول این شیوه قرار می‌دهد.
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۳. لزوم تصویب مرجع مقرر در قانون</h3>


طبقه‌بندی باید ناظر به فعالیت یا گروه شغلی باشد و نمی‌توان صرف وجود اختیار قانونی را مجوزی برای تعیین دلخواه دستمزد اشخاص تلقی کرد.
یکی از شرایط مهم اجرای ماده ۳۵، تصویب طبقه‌بندی توسط مرجع قانونی است.


<h3>۲. شرط وجود ضرورت</h3>
در متن ماده، عبارت «با تصویب شورای عالی سازمان» آمده است. در نتیجه، اختیار اجرایی سازمان را نباید از شرط تصویب مقرر در قانون جدا کرد.


قانون از عبارت «در موارد لزوم» استفاده کرده است. بنابراین تشخیص ضرورت، از عناصر مهم اعمال اختیار موضوع ماده است. تعیین درآمد مقطوع باید مبتنی بر نیاز و ملاحظات اجرایی و بیمه‌ای باشد، نه اقدامی بدون مبنای قابل دفاع.
در برخی مقررات و مصوبات اجرایی سال‌های بعد، از هیئت امنای سازمان تأمین اجتماعی نام برده شده است. برای بررسی هر مصوبه باید عنوان مرجع تصویب‌کننده، مستند قانونی و مقررات حاکم در زمان صدور آن جداگانه بررسی شود.


<h3>۳. لزوم تصویب مرجع مقرر</h3>
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۴. مفهوم درآمد مقطوع</h3>


متن ماده ۳۵ مصوب ۱۳۵۴، تصویب شورای عالی سازمان را شرط طبقه‌بندی مزد و حقوق و تعیین درآمد مقطوع قرار داده است. در بررسی مصوبات و بخشنامه‌های اجرایی باید به مرجع تصویب‌کننده، حدود اختیار و مستند قانونی تصمیم توجه شود.
درآمد مقطوع در این ماده به معنای مبنای از پیش تعیین‌شده‌ای است که برای فعالیت یا گروه شغلی مشمول طبقه‌بندی، در محاسبه حق بیمه مورد استفاده قرار می‌گیرد.


<h3>۴. آثار تعیین درآمد مقطوع</h3>
در این روش، سازمان به جای آنکه در هر مورد صرفاً بر اساس رقم اظهارشده در فهرست بیمه اقدام کند، از مبنای مقطوع و ضوابط تعیین‌شده برای فعالیت مربوط استفاده می‌کند.


ماده ۳۵ دو اثر مهم را به یکدیگر پیوند می‌دهد:
دستمزد مقطوع ممکن است بر اساس ضرایب یا طبقات شغلی تعیین شود؛ اما میزان و نحوه اعمال آن تابع مصوبه و بخشنامه معتبر مربوط است و از خود ماده ۳۵ نمی‌توان ضریب مشخصی استخراج کرد.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۵. ارتباط درآمد مقطوع با وصول حق بیمه</h3>
 
قسمت دوم ماده مقرر می‌کند حق بیمه به مأخذ درآمد مقطوع وصول شود.
 
بنابراین، درآمد مقطوع صرفاً یک عنوان آماری یا طبقه‌بندی اداری نیست؛ بلکه در فعالیت‌های مشمول، مبنای محاسبه و دریافت حق بیمه قرار می‌گیرد.
 
این حکم باید در کنار مقررات عمومی مربوط به نرخ حق بیمه، مسئولیت کارفرما و تکلیف پرداخت حق بیمه بررسی شود.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۶. محاسبه کمک‌های نقدی بر همان مبنا</h3>
 
قسمت پایانی ماده اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مقرر می‌کند کمک‌های نقدی نیز بر همان اساس محاسبه و پرداخت شوند.
 
در نتیجه، قانون‌گذار میان مبنای وصول حق بیمه و مبنای محاسبه کمک‌های نقدی ارتباط برقرار کرده است.
 
هدف این حکم آن است که در فعالیت‌های مشمول، مبنای مقطوع صرفاً در زمان دریافت حق بیمه مورد استفاده قرار نگیرد و در محاسبه کمک‌های نقدی نیز همان مبنا لحاظ شود.
 
البته نوع کمک نقدی، شرایط استحقاق، مدت برخورداری و سایر شرایط پرداخت همچنان تابع مقررات اختصاصی هر یک از تعهدات است.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۷. تفاوت دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد</h3>
 
دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ لزوماً همان حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار نیست.
 
حداقل دستمزد، حداقل مزد قانونی نیروی کار در چارچوب مقررات قانون کار است؛ در حالی که دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵، مبنای خاص بیمه‌ای برای فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده است.
 
در برخی مقررات اجرایی ممکن است ضریب دستمزد مقطوع بر اساس حداقل دستمزد سالانه تعیین شود؛ در این حالت، حداقل دستمزد یکی از مبانی محاسباتی ضریب خواهد بود، نه اینکه این دو مفهوم از نظر حقوقی یکسان باشند.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۸. تفاوت ماده ۳۵ با بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد</h3>
 
یکی از مهم‌ترین نکات تفسیری ماده ۳۵، قلمرو اجرای آن است.
 
بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد بر اساس قانون خاص و آیین‌نامه اجرایی مربوط، دارای مقررات ویژه‌ای است. در این نوع بیمه، بیمه‌شده در چارچوب ضوابط قانونی می‌تواند سطح درآمد مبنای پرداخت حق بیمه را انتخاب کند.
 
ازاین‌رو، نمی‌توان صرفاً با استناد به ماده ۳۵، دستمزد مقطوع فعالیت‌های بیمه اجباری را به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تسری داد.
 
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ نیز تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد را در موضوع مورد رسیدگی مغایر مقررات خاص آن بیمه دانسته است.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۹. تفاوت دستمزد مقطوع با دستمزد واقعی پرداخت‌شده</h3>
 
دستمزد مقطوع در فعالیت‌های مشمول ماده ۳۵، مبنای قانونی خاصی برای محاسبه حق بیمه و کمک‌های نقدی است.
 
در مقابل، در مواردی که مبنای قانونی خاصی برای دستمزد مقطوع وجود ندارد، صرف اصلاح عنوان شغلی یا انتساب یک عنوان شغلی با مزد بالاتر، لزوماً به معنای پرداخت آن مزد از سوی کارفرما نیست.
 
در این زمینه، باید میان مواردی که قانون کارفرما را مکلف به پرداخت سطح مشخصی از مزد کرده است و مواردی که مطالبه مابه‌التفاوت منوط به احراز پرداخت واقعی مزد است، تفکیک کرد.
 
دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز در همین زمینه اهمیت دارد و دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ را از مواردی دانسته که در صورت وجود تکلیف قانونی، مبنای مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه قرار می‌گیرد.
 
<h3 style="color:#527d77;font-size:16px;">۱۰. قلمرو زمانی و موضوعی مصوبات دستمزد مقطوع</h3>
 
برای اعمال دستمزد مقطوع، صرف وجود ماده ۳۵ کافی نیست؛ باید مشخص شود فعالیت موردنظر در کدام مصوبه یا بخشنامه قرار گرفته و ضریب یا طبقه مربوط به آن چیست.
 
همچنین باید تاریخ اجرای مقرره، تغییرات سالانه ضرایب، استثناهای مقرر و وضعیت شغلی بیمه‌شده بررسی شود.
 
به همین دلیل، در رسیدگی به اختلافات بیمه‌ای، استناد کلی به ماده ۳۵ بدون شناسایی مصوبه اجرایی مربوط، برای تعیین دقیق میزان حق بیمه کافی نیست.
</div>
 
{{شرح ماده
|عنوان=تحلیل حقوقی و آثار اجرایی ماده ۳۵
|خلاصه=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی به سازمان اجازه می‌دهد در موارد لزوم و با رعایت تشریفات مقرر، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی و حق بیمه و کمک‌های نقدی را بر مبنای درآمد مقطوع محاسبه کند. قلمرو این اختیار محدود به فعالیت‌های مشمول مصوبات معتبر است و نباید به بیمه‌های دارای مقررات خاص یا سایر فعالیت‌ها بدون مجوز قانونی تسری داده شود.
|توضیح=
 
<strong>۱. ماهیت استثنایی روش دستمزد مقطوع:</strong>
 
قاعده عمومی محاسبه حق بیمه بر مبنای مزد و حقوق مشمول بیمه است. ماده ۳۵ امکان استفاده از مبنای مقطوع را در فعالیت‌های خاص و با رعایت شرایط قانونی پیش‌بینی کرده است.
 
<strong>۲. ضرورت تصویب و وجود مبنای قانونی:</strong>
 
برای اجرای این ماده باید ضرورت طبقه‌بندی و تصویب مرجع مقرر در قانون احراز شود. بخشنامه اجرایی باید در محدوده مصوبه و اختیار قانونی صادر شده باشد.
 
<strong>۳. لزوم تعیین فعالیت مشمول:</strong>
 
ماده ۳۵ ناظر به بعضی از فعالیت‌هاست. بنابراین، هر فعالیت یا شغل صرفاً به دلیل شباهت ظاهری با یک فعالیت طبقه‌بندی‌شده، مشمول دستمزد مقطوع نخواهد شد.
 
<strong>۴. ارتباط میان حق بیمه و کمک‌های نقدی:</strong>
 
ماده ۳۵ مقرر کرده است که کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای درآمد مقطوع محاسبه و پرداخت شوند. این حکم، ارتباط میان مبنای وصول حق بیمه و مبنای محاسبه تعهدات نقدی را برقرار می‌کند.
 
<strong>۵. عدم تسری خودکار به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد:</strong>
 
در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، مقررات خاصی درباره انتخاب درآمد مبنای پرداخت حق بیمه وجود دارد. دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی، تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را در موضوع مورد رسیدگی مغایر مقررات خاص بیمه اختیاری دانسته است.
 
<strong>۶. اعتبار بخشنامه‌های اجرایی:</strong>
 
بخشنامه‌های مربوط به دستمزد مقطوع باید از حیث مستند قانونی، مرجع تصویب، گروه شغلی مشمول، ضریب تعیین‌شده و تاریخ اجرا بررسی شوند. اعتبار یک بخشنامه در موضوع خاص، مجوز تسری آن به تمام فعالیت‌ها نیست.
 
<strong>۷. رأی شماره ۸۰۶ هیأت عمومی:</strong>
 
در این رأی، بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد در موضوع مورد شکایت مغایر قانون شناخته نشد. استدلال رأی بر اختیار مقرر در ماده ۳۵ و مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی استوار بود.
 
<strong>۸. رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی:</strong>
 
این رأی نشان می‌دهد ماده ۳۵ را نمی‌توان بدون توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اجرا کرد. در بیمه اختیاری مورد رسیدگی، انتخاب سطح درآمد مبنای حق بیمه در چارچوب مقررات مربوط به خود بیمه‌شده واگذار شده بود.
 
<strong>۹. افزایش ضرایب دستمزد مقطوع:</strong>
 
در بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰، افزایش پنج‌درصدی ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲ مقرر شد. این افزایش به ضرایب رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه مربوط تسری داده نشد.
 
<strong>۱۰. رأی هیأت تخصصی درباره بخشنامه سال ۱۴۰۲:</strong>
 
در دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۷، هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی شکایت نسبت به بخشنامه افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مقطوع را در موضوع مورد رسیدگی وارد ندانست. این رأی از حیث مرجع صادرکننده و قابلیت اعتراض، با رأی هیأت عمومی یکسان نیست.
 
<strong>۱۱. اثر رأی سال ۱۴۰۵ درباره اصلاح عناوین شغلی:</strong>
 
دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی، اطلاق اصلاحیه بخشنامه مربوط به اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق را در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شود، ابطال کرده است.
 
در عین حال، رأی میان مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت دستمزد معین است ـ از جمله دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ ـ و مواردی که پرداخت مزد باید از طریق اسناد و مدارک احراز شود، تفکیک کرده است.
 
<strong>۱۲. لزوم بررسی مصوبه اجرایی در هر پرونده:</strong>
 
برای تعیین دستمزد مقطوع یک شغل، باید مصوبه یا بخشنامه معتبر مربوط به همان فعالیت و دوره زمانی بررسی شود. صرف استناد به متن ماده ۳۵، ضریب و مبلغ مشخصی را تعیین نمی‌کند.
 
|نکات=
 
<strong>نکته اول:</strong> ماده ۳۵ امکان طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را پیش‌بینی کرده است.
 
<strong>نکته دوم:</strong> وجود ضرورت، از شرایط اعمال اختیار موضوع ماده است.
 
<strong>نکته سوم:</strong> متن ماده، تصویب شورای عالی سازمان را مقرر کرده است.
 
<strong>نکته چهارم:</strong> دستمزد مقطوع، مبنای وصول حق بیمه فعالیت‌های مشمول است.
 
<strong>نکته پنجم:</strong> کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای مقطوع محاسبه و پرداخت می‌شوند.
 
<strong>نکته ششم:</strong> دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار یکسان نیست.
 
<strong>نکته هفتم:</strong> ماده ۳۵ به معنای اختیار تعیین دستمزد مقطوع برای تمام بیمه‌شدگان نیست.
 
<strong>نکته هشتم:</strong> مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باید جداگانه بررسی شود.
 
<strong>نکته نهم:</strong> دادنامه ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ در موضوع بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد صادر شده است.
 
<strong>نکته دهم:</strong> دادنامه ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد را در موضوع مورد رسیدگی مغایر قانون ندانست.
 
<strong>نکته یازدهم:</strong> بخشنامه ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مقطوع برخی مشاغل صنفی را مقرر کرد.
 
<strong>نکته دوازدهم:</strong> افزایش موضوع بخشنامه سال ۱۴۰۲ به ضرایب رانندگان بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مربوط تسری داده نشد.
 
<strong>نکته سیزدهم:</strong> رأی هیأت تخصصی را نباید با رأی هیأت عمومی یکسان دانست.
 
<strong>نکته چهاردهم:</strong> دادنامه ۱۹۳۲۳۸۱ سال ۱۴۰۵ میان دستمزد قانونی الزامی و دستمزد واقعاً پرداخت‌شده تفکیک کرده است.
 
<strong>نکته پانزدهم:</strong> برای تعیین مبلغ دستمزد مقطوع، باید مصوبه و بخشنامه اجرایی معتبر مربوط به همان شغل و دوره زمانی بررسی شود.
 
|مثال=فرض شود سازمان تأمین اجتماعی برای گروه مشخصی از فعالیت‌های صنفی، با رعایت تشریفات قانونی و بر اساس مصوبه معتبر، دستمزد مقطوع تعیین کرده است. در این صورت، حق بیمه بیمه‌شدگان مشمول بر اساس ضریب و مبنای مقرر در همان مصوبه وصول می‌شود و کمک‌های نقدی نیز مطابق حکم ماده ۳۵ بر همان مبنا محاسبه خواهد شد. اما اگر شخصی تحت پوشش بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باشد، نمی‌توان صرفاً به استناد ماده ۳۵، دستمزد مقطوع فعالیت‌های صنفی را به او تحمیل کرد.
|توجه=در هر پرونده باید میان فعالیت مشمول ماده ۳۵، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، دستمزد واقعی پرداخت‌شده و مقررات خاص هر گروه شغلی تفکیک شود. همچنین اعتبار و تاریخ اجرای مصوبه‌ای که مبنای دستمزد مقطوع قرار گرفته است باید احراز شود.
}}
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">تحلیل تفصیلی آرای دیوان عدالت اداری و سوابق قضایی</h2>
 
<p style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
مهم‌ترین آرای مرتبط با ماده ۳۵، ناظر به حدود اختیار سازمان در تعیین دستمزد مقطوع، قلمرو بیمه‌های مشمول، اعتبار بخشنامه‌های درآمدی و تفاوت میان دستمزد مقطوع و دستمزد واقعی بیمه‌شده است. در این بخش، آرای هیأت عمومی و هیأت تخصصی از یکدیگر تفکیک شده‌اند.
</p>
 
<div style="border:1px solid #dce6e3;border-right:4px solid #147d73;border-radius:7px;padding:12px;margin:12px 0;background:#fafcfb;">
<strong style="color:#245b55;font-size:15px;">۱. دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</strong>
 
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin:5px 0;">موضوع: اعتبار بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد و دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها</div>
 
<strong>موضوع اختلاف:</strong>
 
شاکی نسبت به نحوه اعمال بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد سازمان تأمین اجتماعی اعتراض داشت. موضوع اختلاف به تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها و آثار آن بر مبنای محاسبه حق بیمه و مستمری مربوط می‌شد.
 
<strong>استدلال و مبنای رسیدگی:</strong>
 
در دفاع سازمان، به مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی درباره تعیین دستمزد مقطوع برای کارگران شاغل در برخی فعالیت‌ها و اختیار مقرر در ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی استناد شده بود.
 
<strong>نتیجه رأی:</strong>
 
هیأت عمومی با توجه به اینکه بخشنامه مورد اعتراض در مقام تبیین حکم ماده ۳۵ صادر شده و متضمن وضع قاعده آمره خلاف قانون تشخیص داده نشده بود، موردی برای ابطال آن ندانست.
 
همچنین اعتراض مربوط به مستمری ماهانه شاکی برای رسیدگی به شعبه دیوان ارجاع شد.
 
<strong>اثر حقوقی:</strong>
 
این رأی از مستندات مهم پذیرش اصل تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول ماده ۳۵ است؛ اما نباید آن را تأیید بی‌قیدوشرط تمام بخشنامه‌ها یا مجوزی برای تسری دستمزد مقطوع به هر نوع بیمه و فعالیت تلقی کرد.
 
[مشاهده متن کامل دادنامه ۸۰۶](https://hoghogh.ai/case-law/آراء-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری-رای-شماره-۸۰۶-مورخ-۱۳۸۷-۱۱-۱۳-هیأت-806-13871113)
</div>
 
<div style="border:1px solid #dce6e3;border-right:4px solid #16758a;border-radius:7px;padding:12px;margin:12px 0;background:#fafcfb;">
<strong style="color:#245b55;font-size:15px;">۲. دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</strong>
 
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin:5px 0;">موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۶۸۴ درباره تعیین دستمزد مقطوع صاحبان حرف و مشاغل آزاد</div>
 
<strong>موضوع اختلاف:</strong>
 
شاکی نسبت به تعیین دستمزد مقطوع به عنوان مأخذ کسر حق بیمه در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اعتراض کرده بود.
 
<strong>مبانی قانونی مورد استناد:</strong>


<ul>
<ul>
<li>وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع تعیین‌شده؛</li>
<li>ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی؛</li>
<li>محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی بر همان مبنا.</li>
<li>ماده واحده قانون اصلاح بند (ب) و تبصره ۳ ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۵؛</li>
<li>آیین‌نامه اجرایی بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد مصوب ۱۳۶۶؛</li>
<li>مقررات مربوط به انتخاب سطح درآمد ماهانه توسط بیمه‌شده.</li>
</ul>
</ul>


در نتیجه، درآمد مقطوع صرفاً مبنای وصول حق بیمه نیست؛ بلکه در محاسبه کمک‌های نقدی موضوع ماده نیز اثر دارد.
<strong>استدلال هیأت عمومی:</strong>
 
هیأت عمومی با توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اعلام کرد که بیمه‌شده در چارچوب مقررات مربوط، اختیار انتخاب سطح درآمد ماهانه مبنای پرداخت حق بیمه را بین حداقل و حداکثر دستمزد قانونی دارد.
 
ازاین‌رو، سازمان نمی‌تواند صرفاً با استناد به ماده ۳۵، برای این گروه دستمزد مقطوعی تعیین کند که اختیار انتخاب درآمد مقرر در مقررات خاص آنان را از بین ببرد.
 
<strong>نتیجه رأی:</strong>


<h3>۵. تفاوت ماده ۳۵ با تعیین دستمزد در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد</h3>
بخشنامه شماره ۶۸۴ امور فنی بیمه‌شدگان، از جهت تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد، مغایر قانون تشخیص داده شد و از تاریخ تصویب ابطال گردید.


یکی از نکات مهم در فهم ماده ۳۵، تفکیک قلمرو آن از مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد است. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ تصریح کرده است که ماده ۳۵ ناظر بر بیمه‌های اجباری و پیمان‌ها و رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری است و نمی‌توان صرفاً با استناد به این ماده، برای بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد دستمزد مقطوع تعیین کرد.
<strong>اثر حقوقی:</strong>


این رأی یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های تفسیری ماده ۳۵ را مشخص می‌کند: اختیار تعیین دستمزد مقطوع در این ماده، مجوز نادیده گرفتن مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد نیست.
[مشاهده متن کامل دادنامه ۱۳۵۲](https://hoghogh.ai/case-law/ابطال-بخشنامه-شماره-۶۸۴-امور-فنی-بیمه-شدگان-تامین-اجتماعی-ابطال-1352-13991020)
</div>
</div>


<div class="term-box">
<div style="border:1px solid #dce6e3;border-right:4px solid #76629a;border-radius:7px;padding:12px;margin:12px 0;background:#fafcfb;">
<strong>جمع‌بندی حقوقی</strong>
<strong style="color:#654d83;font-size:15px;">۳. دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۷ هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی</strong>
ماده ۳۵ مجوزی برای تعیین دستمزد مقطوع در چارچوب فعالیت‌های مشمول و با رعایت شرایط قانونی است؛ نه اختیاری عام برای تغییر مبنای حق بیمه تمام گروه‌های بیمه‌شده.
 
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin:5px 0;">موضوع: اعتراض به بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ درباره افزایش ضرایب دستمزد مقطوع</div>
 
<strong>موضوع اختلاف:</strong>
 
شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴ سازمان تأمین اجتماعی را مطرح کرده بود.
 
این بخشنامه افزایش پنج‌درصدی ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع را از ابتدای سال ۱۴۰۲ مقرر کرده بود.
 
<strong>مفاد مقرره مورد اعتراض:</strong>
 
بر اساس بخشنامه، ضریب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع، همزمان با افزایش مزد سال ۱۴۰۲، پنج درصد افزایش می‌یافت.
 
در متن بخشنامه تصریح شده بود که این افزایش به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تسری ندارد.
 
<strong>استدلال هیأت تخصصی:</strong>
 
هیأت تخصصی با توجه به ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی و ماده ۴۱ قانون کار، افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی را در چارچوب مصوبه و مقررات مورد بررسی مغایر قانون تشخیص نداد.
 
<strong>نتیجه رأی:</strong>
 
شکایت نسبت به بخشنامه مورد اعتراض رد شد.
 
در متن رأی تصریح شده بود که رأی ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.
 
<strong>اثر حقوقی:</strong>
 
این رأی از حیث بررسی افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی اهمیت دارد؛ اما باید توجه کرد که رأی هیأت تخصصی است و از حیث مرجع صادرکننده و جایگاه قضایی با رأی هیأت عمومی تفاوت دارد.
 
[مشاهده متن کامل دادنامه ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶](https://hoghogh.ai/case-law/تخصصی-کار-بیمه-و-تأمین-اجتماعی-ابطال-بخشنامه-شماره-۳۰۶۴-۱۴۰۲-۱۰۰۰-مورخ-140231390003001636)
</div>
</div>


<div class="wd-section">
<div style="border:1px solid #dce6e3;border-right:4px solid #b98a32;border-radius:7px;padding:12px;margin:12px 0;background:#fafcfb;">
<h2>نکات کلیدی و کاربردی ماده ۳۵</h2>
<strong style="color:#806225;font-size:15px;">۴. دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</strong>
 
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin:5px 0;">موضوع: مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه ناشی از اصلاح عناوین شغلی و ارتباط آن با دستمزد قانونی</div>
 
<strong>موضوع اختلاف:</strong>
 
موضوع رسیدگی، اعتراض به اصلاحیه بند «الف» بخشنامه سازمان تأمین اجتماعی درباره اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق بود.
 
اعتراض نسبت به اطلاق مقرره‌ای مطرح شده بود که در برخی موارد، بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی اصلاح‌شده، مبنای مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه قرار می‌گرفت.
 
<strong>مبانی و استدلال رأی:</strong>
 
هیأت عمومی میان اصلاح عنوان شغلی و افزایش واقعی دستمزد تفکیک کرده است.
 
صرف اصلاح عنوان شغلی، به‌تنهایی به معنای آن نیست که کارفرما دستمزد متناسب با عنوان جدید را پرداخت کرده یا مکلف به پرداخت آن بوده است.
 
با این حال، در مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت سطح مشخصی از مزد است، از جمله:


<div class="wd-note">
<ul>
<strong>نکته اول:</strong> موضوع ماده، طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌هاست؛ نه همه مشاغل.
<li>مشاغل مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل؛</li>
<li>دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی؛</li>
<li>حداقل حقوق و دستمزد مصوب مراجع ذی‌صلاح؛</li>
</ul>
 
پرداخت مابه‌التفاوت حق بیمه متناسب با دستمزد قانونی، در حدود تکلیف مقرر، بر عهده کارفرما خواهد بود.
 
<strong>نتیجه رأی:</strong>
 
اطلاق اصلاحیه بخشنامه در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شود، مغایر قانون تشخیص داده شده و ابطال شده است.
 
<strong>اثر حقوقی:</strong>
 
این رأی از جدیدترین مستندات مرتبط با ماده ۳۵ است. اهمیت آن در این است که از یک طرف، مانع مطالبه مابه‌التفاوت صرفاً بر مبنای اصلاح عنوان شغلی در موارد فاقد مبنای قانونی می‌شود و از طرف دیگر، تکلیف کارفرما به پرداخت مزد قانونی و دستمزد مقطوع معتبر را محفوظ می‌داند.
 
<strong>نکته:</strong> این رأی مستقیماً ناظر به تمام ابعاد ماده ۳۵ نیست؛ بلکه از حیث تعیین جایگاه دستمزد مقطوع در مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه، با این ماده ارتباط دارد.
 
[گزارش منتشرشده درباره دادنامه ۱۹۳۲۳۸۱](https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/19/3744822/مطالبه-حق-بیمه-باید-بر-مبنای-دستمزد-قانونی-و-واقعی-باشد)
</div>
 
<strong>جمع‌بندی رویه قضایی:</strong>
 
مجموع آرای بررسی‌شده بر چند اصل تأکید دارند:
 
۱. تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول، در صورت رعایت شرایط ماده ۳۵، دارای مبنای قانونی است.
 
۲. اختیار ماده ۳۵ محدود به فعالیت‌های مشمول طبقه‌بندی است و به تمام بیمه‌شدگان تسری ندارد.
 
۳. مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باید مستقل از ماده ۳۵ رعایت شود.
 
۴. اعتبار بخشنامه‌های دستمزد مقطوع باید در محدوده موضوع و فعالیت مورد تصویب بررسی شود.
 
۵. دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد و دستمزد واقعی پرداخت‌شده مفاهیم متفاوتی هستند.
 
۶. در مواردی که قانون دستمزد مشخصی را الزامی کرده است، مطالبه حق بیمه بر مبنای آن دستمزد می‌تواند تکلیف قانونی کارفرما باشد.
 
۷. در سایر موارد، اصلاح عنوان شغلی به‌تنهایی برای مطالبه مابه‌التفاوت کافی نیست و باید مبنای قانونی و حسب مورد پرداخت واقعی دستمزد احراز شود.
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">مقررات اجرایی و بخشنامه‌های مرتبط با ماده ۳۵</h2>
 
<div style="border-right:4px solid #147d73;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۱. مصوبه شماره ۴۹۷۵ مورخ ۱۳۶۷/۰۴/۲۶ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong>
 
این مصوبه از مستندات تاریخی تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌هاست.
 
در دادنامه شماره ۸۰۶ هیأت عمومی، به مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی در زمینه تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها استناد شده است.
 
اهمیت این مصوبه در ارتباط با ماده ۳۵، نشان دادن سابقه استفاده از اختیار قانونی طبقه‌بندی فعالیت‌ها و تعیین مبنای مقطوع است.
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #16758a;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۲. مصوبه شماره ۵۶۲۲ مورخ ۱۳۶۸/۰۹/۲۹ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong>
 
این مصوبه نیز از سوابق اجرایی مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌هاست.
 
در پرونده منتهی به دادنامه ۸۰۶، سازمان تأمین اجتماعی به مصوبات شورای عالی در ارتباط با تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها استناد کرده بود.
 
برای اعمال این مصوبه در پرونده‌های جاری باید متن و قلمرو موضوعی آن و مقررات بعدی بررسی شود.
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #76629a;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۳. مصوبه شماره ۷۷۸۲ مورخ ۱۳۷۳/۰۶/۰۱ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong>
 
این مصوبه نیز در سوابق مربوط به تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها مورد اشاره قرار گرفته است.
 
مصوبات یادشده در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که اجرای ماده ۳۵ در عمل از طریق تعیین گروه‌های شغلی و تصویب مبنای دستمزد مقطوع انجام شده است.
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #b98a32;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۴. بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد سازمان تأمین اجتماعی</strong>
 
<strong>موضوع:</strong> تعیین و اعمال دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها.
 
این بخشنامه در دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی مورد بررسی قرار گرفت.
 
هیأت عمومی در موضوع مورد رسیدگی، بخشنامه را مغایر قانون تشخیص نداد؛ زیرا آن را در مقام تبیین حکم ماده ۳۵ و مصوبات مربوط دانست.
 
[مشاهده دادنامه مرتبط با بخشنامه ۱۱/۴](https://hoghogh.ai/case-law/آراء-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری-رای-شماره-۸۰۶-مورخ-۱۳۸۷-۱۱-۱۳-هیأت-806-13871113)
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #3979a7;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۵. بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴</strong>
 
<strong>موضوع:</strong> افزایش ضرایب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع.
 
بر اساس این بخشنامه، ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲ به میزان پنج درصد افزایش یافت.
 
این افزایش به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تسری داده نشد.
 
بخشنامه مذکور در دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ هیأت تخصصی مورد بررسی قرار گرفت.
 
[مشاهده متن دادنامه مرتبط](https://hoghogh.ai/case-law/تخصصی-کار-بیمه-و-تأمین-اجتماعی-ابطال-بخشنامه-شماره-۳۰۶۴-۱۴۰۲-۱۰۰۰-مورخ-140231390003001636)
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #147d73;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۶. بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۰۶</strong>
 
این بخشنامه در ارتباط با ضرایب دستمزد برخی گروه‌های شغلی از جمله رانندگان حمل‌ونقل و کارگران ساختمانی مورد اشاره قرار گرفته است.
 
در بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تصریح شده که افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مشاغل صنفی، به ضرایب مشخص رانندگان بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ این بخشنامه تسری ندارد.
 
بنابراین، در بررسی دستمزد مقطوع رانندگان و کارگران ساختمانی باید مقررات اختصاصی همان گروه شغلی ملاک قرار گیرد.
</div>
 
<div style="border-right:4px solid #16758a;background:#f8faf9;padding:12px;margin:10px 0;border-radius:5px;">
<strong>۷. بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۲۷</strong>
 
<strong>موضوع:</strong> اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق.
 
این بخشنامه در ارتباط با اصلاح عناوین شغلی و نحوه تعیین دستمزد سوابق بیمه‌ای صادر شده است.
 
اطلاق اصلاحیه این بخشنامه در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شد، در دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی مورد ابطال قرار گرفت.
 
[گزارش رأی هیأت عمومی درباره مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه](https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/19/3744822/مطالبه-حق-بیمه-باید-بر-مبنای-دستمزد-قانونی-و-واقعی-باشد)
</div>
 
<div style="background:#f7f9f8;padding:10px 12px;border-radius:5px;font-size:12.5px;color:#66736f;line-height:1.9;">
<strong>یادداشت پژوهشی:</strong> مقررات فوق از حیث ارتباط با ماده ۳۵ معرفی شده‌اند. برخی از آنها مصوبات تاریخی و برخی مقررات اجرایی مربوط به دوره‌های مشخص هستند. برای تعیین مبلغ دستمزد مقطوع در هر سال، باید آخرین بخشنامه معتبر همان فعالیت و تاریخ اجرای آن بررسی شود.
</div>
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">رابطه ماده ۳۵ با سایر مواد قانونی</h2>
 
<table class="wikitable" style="width:100%;font-size:13px;line-height:1.9;text-align:right;">
<tr>
<th>ماده</th>
<th>موضوع</th>
<th>ارتباط با ماده ۳۵</th>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۲]]</td>
<td>تعاریف قانونی از جمله مزد و حق بیمه</td>
<td>مبنای مفهومی تشخیص مزد و حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۲۸]]</td>
<td>منابع و نرخ حق بیمه</td>
<td>ارتباط با محاسبه و وصول حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۰ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۰]]</td>
<td>تکلیف کسر و پرداخت حق بیمه</td>
<td>ارتباط با تکالیف مربوط به پرداخت حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۲ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۲]]</td>
<td>حق بیمه بیمه‌شدگان کارمزدبگیر</td>
<td>مقایسه مبنای درآمدی با روش‌های خاص محاسبه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۳ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۳]]</td>
<td>حق بیمه کارآموزان</td>
<td>مقایسه با مقررات خاص تعیین مأخذ حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۴ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۴]]</td>
<td>اشتغال بیمه‌شده نزد دو یا چند کارفرما</td>
<td>ارتباط با تعیین مزد و سهم حق بیمه نزد کارفرمایان متعدد</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۶]]</td>
<td>مسئولیت کارفرما در پرداخت حق بیمه</td>
<td>ارتباط با مسئولیت پرداخت حق بیمه بر مبنای قانونی</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۹]]</td>
<td>ارسال صورت مزد و حقوق و پرداخت حق بیمه</td>
<td>ارتباط با ارسال فهرست و محاسبه حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۴۰ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۴۰]]</td>
<td>تعیین حق بیمه در صورت خودداری از ارسال صورت مزد</td>
<td>مقایسه با روش تعیین درآمد مقطوع</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۴۱ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۴۱]]</td>
<td>تعیین نسبت مزد به کل کار انجام‌یافته</td>
<td>ارتباط با روش‌های خاص تعیین مأخذ حق بیمه</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۷۶]]</td>
<td>شرایط بازنشستگی</td>
<td>ارتباط غیرمستقیم با سوابق و شرایط برخورداری از مستمری</td>
</tr>
<tr>
<td>[[ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۷۷]]</td>
<td>نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی</td>
<td>ارتباط با آثار دستمزدهای مبنای محاسبه مستمری</td>
</tr>
</table>
 
<h3 style="font-size:16px;color:#527d77;margin-top:15px;">ارتباط با قانون کار</h3>
 
<ul>
<li>[[ماده ۴۱ قانون کار|ماده ۴۱ قانون کار]]؛ تعیین حداقل مزد سالانه؛</li>
<li>[[ماده ۴۸ قانون کار|ماده ۴۸ قانون کار]]؛ ضرورت نظام ارزیابی و طبقه‌بندی مشاغل؛</li>
<li>[[ماده ۴۹ قانون کار|ماده ۴۹ قانون کار]]؛ تهیه و اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل.</li>
</ul>
 
ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، ناظر به طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برای مقاصد بیمه‌ای و تعیین درآمد مقطوع است. این موضوع را نباید بدون توجه به مقررات مربوط، با طرح طبقه‌بندی مشاغل موضوع مواد ۴۸ و ۴۹ قانون کار یکسان دانست.
</div>
</div>


<div class="wd-note">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<strong>نکته دوم:</strong> اعمال اختیار ماده منوط به وجود ضرورت و تصویب مرجع مقرر در قانون است.
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">سؤالات کاربردی و مسائل حقوقی ماده ۳۵</h2>
 
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>آیا سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند برای تمام مشاغل دستمزد مقطوع تعیین کند؟</strong>
 
خیر. ماده ۳۵ از طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان «بعضی از فعالیت‌ها» سخن گفته و اعمال آن نیازمند وجود ضرورت و رعایت تشریفات قانونی است.
</div>
</div>


<div class="wd-note">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>نکته سوم:</strong> درآمد مقطوع هم در وصول حق بیمه و هم در محاسبه کمک‌های نقدی اثر دارد.
<strong>آیا دستمزد مقطوع فقط برای محاسبه حق بیمه کاربرد دارد؟</strong>
 
خیر. ماده ۳۵ علاوه بر وصول حق بیمه، محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی را نیز بر همان مبنا مقرر کرده است.
</div>
</div>


<div class="wd-note">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>نکته چهارم:</strong> ماده ۳۵ را نباید مبنای تغییر یک‌جانبه دستمزد مبنای حق بیمه بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد دانست.
<strong>آیا دستمزد مقطوع همان حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار است؟</strong>
 
خیر. دستمزد مقطوع یک مبنای خاص بیمه‌ای است. ممکن است در تعیین ضرایب آن از حداقل دستمزد استفاده شود، اما این دو عنوان از نظر حقوقی یکسان نیستند.
</div>
</div>


<div class="wd-note">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>نکته پنجم:</strong> رأی شماره ۸۰۶ هیأت عمومی، نمونه‌ای از پذیرش مقرره مبتنی بر ماده ۳۵ در زمینه دستمزد مقطوع صنفی است.
<strong>آیا ماده ۳۵ شامل بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد نیز می‌شود؟</strong>
 
نمی‌توان حکم ماده را بدون توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد به این گروه تسری داد. دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی در موضوع مورد رسیدگی، تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را مغایر مقررات خاص آن دانسته است.
</div>
</div>


<div class="wd-note">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>نکته ششم:</strong> رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی، محدودیت قلمرو ماده ۳۵ را در برابر مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد روشن کرده است.
<strong>آیا تعیین دستمزد مقطوع به تصویب مرجع قانونی نیاز دارد؟</strong>
 
بله. متن ماده ۳۵ تصویب شورای عالی سازمان را مقرر کرده است. مصوبات اجرایی باید از حیث مرجع تصویب و مبنای قانونی بررسی شوند.
</div>
</div>
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>آیا دستمزد مقطوع تعیین‌شده برای یک شغل را می‌توان به شغل مشابه نیز تسری داد؟</strong>
صرف شباهت شغلی کافی نیست. باید شغل یا فعالیت موردنظر در قلمرو مصوبه یا مقرره معتبر قرار داشته باشد.
</div>
</div>


<div class="wd-section">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<h2>آرای قضایی و نظرات مرتبط با ماده ۳۵</h2>
<strong>آیا افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی در سال ۱۴۰۲ شامل رانندگان بین‌شهری نیز شد؟</strong>
 
خیر. بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ صراحتاً افزایش پنج‌درصدی را به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه مربوط تسری نداده است.
</div>


<p>در این قسمت، آرای قضایی مرتبط با موضوع ماده ۳۵ به‌صورت خلاصه معرفی شده‌اند. برای مطالعه متن کامل هر رأی، به لینک منبع مراجعه کنید. آرای مستقیم درباره ماده از مطالب صرفاً مرتبط تفکیک شده‌اند.</p>
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<strong>آیا صرف اصلاح عنوان شغلی کارگر، مجوز مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه است؟</strong>


<div class="wd-case">
خیر. مطابق دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸، در مواردی که کارفرما مکلف به پرداخت مزد مشخصی نیست، صرف اصلاح عنوان شغلی برای مطالبه مابه‌التفاوت کافی نیست و باید شرایط قانونی و پرداخت واقعی دستمزد بررسی شود.
<h3>۱. رأی شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</h3>
<p><strong>موضوع:</strong> بررسی اعتبار بخشنامه شماره ۱۱/۴ جدید درآمد سازمان تأمین اجتماعی درباره دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌های صنفی از جمله ناشران و کتاب‌فروشان.</p>
<p>هیأت عمومی با توجه به اختیار مقرر در ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، طبقه‌بندی مزد و تعیین درآمد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها را در حدود حکم قانون مجاز دانست و اعلام کرد بخشنامه مورد شکایت در مقام تبیین حکم قانون صادر شده و متضمن وضع قاعده آمره خلاف قانون نیست؛ بنابراین موجبی برای ابطال آن وجود ندارد. این رأی از نمونه‌های مهم پذیرش اجرای ماده ۳۵ در زمینه تعیین دستمزد مقطوع مشاغل صنفی است.</p>
<p><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B8%DB%B0%DB%B6-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AE-%DB%B1%DB%B3%DB%B8%DB%B7-%DB%B1%DB%B1-%DB%B1%DB%B3-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-806-13871113" target="_blank" rel="nofollow noopener">مشاهده متن رأی شماره ۸۰۶</a></p>
</div>
</div>


<div class="wd-case">
<div style="border:1px solid #dfe7e5;border-radius:6px;padding:12px;margin:9px 0;">
<h3>۲. رأی شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</h3>
<strong>آیا دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ در رأی سال ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گرفته است؟</strong>
<p><strong>موضوع:</strong> ابطال بخشنامه شماره ۶۸۴ امور فنی بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی در خصوص تعیین دستمزد مقطوع برای بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد.</p>
 
<p>هیأت عمومی اعلام کرد ماده ۳۵ ناظر بر بیمه‌های اجباری و پیمان‌ها و رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری است؛ در حالی که مبنای بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، مقررات خاص خود را دارد و بیمه‌شده در چارچوب آن مقررات می‌تواند سطح درآمد ماهانه مبنای حق بیمه را بین حداقل و حداکثر قانونی انتخاب کند. بر همین اساس، بخشنامه مورد شکایت از جهت تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه مغایر قانون تشخیص داده و ابطال شد. این رأی یکی از مهم‌ترین مستندات برای شناخت حدود اختیار سازمان در اجرای ماده ۳۵ است.</p>
بله. هیأت عمومی دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ را در شمار مواردی قرار داده که در صورت وجود تکلیف قانونی، کارفرما باید حق بیمه متناسب با آن را پرداخت کند.
<p><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8%DB%B4-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D9%81%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-1352-13991020" target="_blank" rel="nofollow noopener">مشاهده متن رأی شماره ۱۳۵۲</a></p>
</div>
</div>
</div>


<div class="wd-case">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h3>۳. دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۷ هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی دیوان عدالت اداری</h3>
<h2 style="font-size:19px;color:#654d83;margin:0 0 10px;">تست‌های آزمونی ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</h2>
<p><strong>موضوع:</strong> شکایت از بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۳/۲۴ درباره افزایش پنج‌درصدی ضریب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع.</p>
<div style="font-size:13px;color:#7b8992;margin-bottom:12px;">
<p>در این پرونده، شاکی نسبت به آثار بخشنامه بر کمک‌های نقدی و نحوه اجرای افزایش ضریب دستمزد اعتراض داشت. هیأت تخصصی با توجه به اینکه بخشنامه در راستای اجرای ماده ۳۵ و مصوبه مربوط به افزایش مزد صادر شده بود، شکایت را وارد ندانست و حکم به رد آن داد. این تصمیم، رأی هیأت تخصصی است و نباید با رأی هیأت عمومی یا رأی وحدت رویه یکسان تلقی شود.</p>
سؤالات تألیفی ـ مفهومی، ترکیبی و مستند به متن قانون، آرای قضایی و مقررات اجرایی. پاسخ هر سؤال پس از انتخاب گزینه و ثبت پاسخ قابل مشاهده است.
<p><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B3%DB%B0%DB%B6%DB%B4-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2-%DB%B1%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AE-140231390003001636" target="_blank" rel="nofollow noopener">مشاهده متن دادنامه هیأت تخصصی</a></p>
</div>
</div>


<div class="wd-note">
{{تست ماده
<strong>تذکر درباره اعتبار و دامنه آرا:</strong> رأی شماره ۸۰۶ و رأی شماره ۱۳۵۲ از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری صادر شده‌اند. دادنامه سال ۱۴۰۲ مربوط به هیأت تخصصی است. این سه تصمیم از نظر مرجع صادرکننده و آثار حقوقی یکسان نیستند. همچنین در این بررسی، رأی مستقیم دیگری که بتوان با اطمینان به‌عنوان رأی مرتبط با ماده ۳۵ معرفی کرد احراز نشده است؛ از درج آرای صرفاً مشابه یا فاقد ارتباط روشن خودداری شده است.
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=موضوع ماده ۳۵
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=مطابق ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، سازمان در چه زمینه‌ای اختیار اقدام دارد؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) تعیین حداقل دستمزد تمام کارگران کشور</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها و وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) حذف تکلیف کارفرمایان به ارسال فهرست بیمه</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) تعیین نرخ مالیات بر درآمد بیمه‌شدگان</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=ماده ۳۵ به سازمان اجازه می‌دهد در موارد لزوم و با تصویب مرجع مقرر، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند و حق بیمه را بر مبنای درآمد مقطوع وصول نماید.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=موضوع اصلی ماده، طبقه‌بندی فعالیت‌ها و استفاده از درآمد مقطوع است.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=شرط اجرای ماده
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=کدام عبارت از شرایط مقرر در ماده ۳۵ برای طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) درخواست کتبی تمام بیمه‌شدگان</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) موافقت کارفرمای هر کارگاه</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) وجود ضرورت و تصویب مرجع مقرر در قانون</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) تصویب شورای عالی کار در تمام موارد</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۳۵ دو شرط مهم را بیان می‌کند: وجود ضرورت و تصویب شورای عالی سازمان. درخواست بیمه‌شده یا موافقت کارفرما جایگزین این شرایط نیست.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=عبارت «در موارد لزوم با تصویب شورای عالی سازمان» را به خاطر بسپارید.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=مرجع تصویب
|نوع=تألیفی ـ عددی و متنی
|سؤال=بر اساس عبارت صریح ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان با تصویب کدام مرجع انجام می‌شود؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) شورای عالی سازمان</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) شورای عالی کار</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) هیأت تشخیص اداره کار</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) هیأت مدیره هر کارگاه</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=متن ماده ۳۵ صراحتاً تصویب شورای عالی سازمان را برای طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان مقرر کرده است.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=در پاسخ به سؤال مبتنی بر متن قانون، عبارت مندرج در خود ماده ملاک است.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=مبنای وصول حق بیمه
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=مطابق ماده ۳۵، حق بیمه بیمه‌شدگان فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده بر چه مبنایی وصول می‌شود؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) صرفاً حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) میانگین حقوق دو سال آخر</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) مبلغ مورد توافق کارفرما و بیمه‌شده</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) مأخذ درآمد مقطوع</li>
</ul>
|پاسخ=د
|تحلیل=ماده ۳۵ به‌صراحت وصول حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع مقرر کرده است.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=درآمد مقطوع، مبنای خاص وصول حق بیمه در فعالیت‌های مشمول است.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=کمک‌های نقدی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=مطابق قسمت پایانی ماده ۳۵، کمک‌های نقدی بیمه‌شدگان فعالیت‌های مشمول چگونه محاسبه و پرداخت می‌شود؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) صرفاً بر مبنای حداقل دستمزد</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) بر همان مبنای درآمد مقطوع</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) بر اساس توافق کارفرما</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) بر مبنای میانگین درآمد خانوار</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=ماده ۳۵ مقرر می‌کند کمک‌های نقدی نیز بر همان اساس درآمد مقطوع محاسبه و پرداخت شوند.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=حکم ماده فقط به وصول حق بیمه محدود نیست و کمک‌های نقدی را نیز در بر می‌گیرد.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=قلمرو فعالیت‌ها
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=کدام گزینه درباره قلمرو اجرای ماده ۳۵ صحیح است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) تمام فعالیت‌های اقتصادی کشور بدون استثنا</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) تمام بیمه‌شدگان بدون توجه به نوع بیمه</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) بعضی از فعالیت‌ها با رعایت ضرورت و تشریفات قانونی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) فقط کارمندان دولت</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=قانون‌گذار از عبارت «بعضی از فعالیت‌ها» استفاده کرده است. بنابراین، تسری حکم به همه مشاغل و بیمه‌شدگان مجاز نیست.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی
|نکته=عبارت «بعضی از فعالیت‌ها» یکی از محدودیت‌های مهم قلمرو ماده است.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=رأی ۱۳۵۲
|نوع=تألیفی ـ مستند به رأی قضایی
|سؤال=بر اساس دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی، تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد چه وضعی دارد؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) در موضوع مورد رسیدگی، مغایر مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تشخیص داده شد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) در تمام موارد الزامی است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) بدون تصویب هیچ مرجعی مجاز است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) فقط با موافقت کارفرما امکان‌پذیر است.</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=هیأت عمومی با توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد و اختیار بیمه‌شده در انتخاب سطح درآمد مبنای حق بیمه، بخشنامه تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را در موضوع مورد رسیدگی مغایر قانون دانست.
|مستند=دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی
|نکته=ماده ۳۵ را نباید بدون توجه به مقررات خاص بیمه اختیاری تفسیر کرد.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=رأی ۸۰۶
|نوع=تألیفی ـ مستند به رأی قضایی
|سؤال=نتیجه دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی درباره بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد چه بود؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) بخشنامه به طور کامل ابطال شد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) رسیدگی به موضوع از صلاحیت دیوان خارج اعلام شد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) بخشنامه در موضوع مورد رسیدگی مغایر قانون تشخیص داده نشد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی ابطال شد.</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=هیأت عمومی با توجه به اختیار مقرر در ماده ۳۵ و اینکه بخشنامه مورد شکایت را در مقام تبیین حکم قانون تشخیص داد، موردی برای ابطال آن ندانست.
|مستند=دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی
|نکته=عدم ابطال بخشنامه در موضوع خاص، به معنای تأیید تمام مقررات دستمزد مقطوع نیست.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=بخشنامه ۳۰۶۴
|نوع=تألیفی ـ مستند به مقررات اجرایی
|سؤال=بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ چه تغییری در ضرایب دستمزد مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع ایجاد کرد؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) کاهش پنج‌درصدی ضرایب از ابتدای سال ۱۴۰۲</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) افزایش پنج‌درصدی ضرایب از ابتدای سال ۱۴۰۲</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) حذف کامل دستمزد مقطوع</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) افزایش پنجاه‌درصدی تمام ضرایب بدون استثنا</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=بخشنامه مذکور افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع را از ابتدای سال ۱۴۰۲ مقرر کرد.
|مستند=بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴
|نکته=افزایش مذکور به تمام گروه‌های شغلی از جمله رانندگان بین‌شهری و کارگران ساختمانی تسری داده نشد.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=رأی سال ۱۴۰۵
|نوع=تألیفی ـ مستند به رأی قضایی
|سؤال=بر اساس دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸، کدام گزینه درباره مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه ناشی از اصلاح عنوان شغلی صحیح است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) هرگونه اصلاح عنوان شغلی، بدون هیچ شرطی موجب مطالبه مابه‌التفاوت است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) اصلاح عنوان شغلی در هیچ شرایطی اثر بیمه‌ای ندارد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) سازمان در تمام موارد مکلف به پذیرش دستمزد اظهارشده کارفرماست.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) در مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت دستمزد مشخصی است، از جمله دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵، مطالبه حق بیمه متناسب با دستمزد قانونی می‌تواند مبنای قانونی داشته باشد.</li>
</ul>
|پاسخ=د
|تحلیل=دادنامه سال ۱۴۰۵ میان اصلاح عنوان شغلی بدون احراز پرداخت مزد و مواردی که قانون کارفرما را به پرداخت دستمزد مشخص مکلف کرده است، تفکیک می‌کند. دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ از مواردی است که در رأی مورد اشاره قرار گرفته است.
|مستند=دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی
|نکته=صرف اصلاح عنوان شغلی کافی نیست؛ اما دستمزد قانونی الزامی و دستمزد مقطوع معتبر باید رعایت شود.
}}
 
{{تست ماده
|قانون=قانون تأمین اجتماعی
|فصل=فصل سوم ـ منابع درآمد
|ماده=35
|موضوع=تفاوت دستمزد مقطوع و حداقل مزد
|نوع=تألیفی ـ ترکیبی
|سؤال=کدام عبارت درباره تفاوت دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ و حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار صحیح است؟
|گزینه‌ها=
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) این دو مفهوم از نظر حقوقی یکسان نیستند و ممکن است حداقل دستمزد یکی از مبانی محاسبه ضریب دستمزد مقطوع باشد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) دستمزد مقطوع همیشه دقیقاً برابر حداقل دستمزد است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) حداقل دستمزد فقط برای بیمه‌شدگان مشاغل مقطوع کاربرد دارد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) ماده ۳۵ اختیار تعیین حداقل دستمزد کشور را به سازمان تأمین اجتماعی داده است.</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=حداقل دستمزد و دستمزد مقطوع دو مفهوم متفاوت‌اند. در برخی مقررات اجرایی، ضریب دستمزد مقطوع بر اساس حداقل دستمزد محاسبه می‌شود، اما این امر موجب وحدت ماهیت حقوقی آنها نیست.
|مستند=ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی و ماده ۴۱ قانون کار
|نکته=تفاوت مبنای محاسبه با ماهیت حقوقی دو مفهوم را در نظر داشته باشید.
}}
 
}}
 
</div>
</div>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">مبانی و فلسفه وضع ماده ۳۵</h2>
<strong>۱. ایجاد روش متناسب با ویژگی فعالیت‌ها:</strong>
برخی فعالیت‌ها از نظر نوع کار، شیوه درآمدزایی یا ویژگی‌های شغلی، نیازمند روش مشخصی برای تعیین مأخذ حق بیمه هستند. ماده ۳۵ امکان طبقه‌بندی و تعیین درآمد مقطوع را برای این موارد فراهم کرده است.
<strong>۲. ایجاد وحدت رویه در محاسبه حق بیمه:</strong>
تعیین مبنای مقطوع برای گروه‌های شغلی مشخص می‌تواند از اختلاف در نحوه محاسبه حق بیمه جلوگیری کند و مبنای اجرایی واحدی ایجاد نماید.
<strong>۳. حفظ ارتباط میان حق بیمه و تعهدات نقدی:</strong>
قانون‌گذار مقرر کرده است که کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای درآمد مقطوع محاسبه و پرداخت شوند؛ بنابراین، روش مقطوع تنها در مرحله وصول حق بیمه مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
<strong>۴. حمایت از حقوق بیمه‌شدگان:</strong>
تعیین مبنای مشخص برای فعالیت‌های مشمول می‌تواند مانع از آن شود که مزد و حقوق بیمه‌شدگان صرفاً بر اساس ارقام غیرمتناسب اظهارشده در فهرست‌های بیمه تعیین شود.
<strong>۵. ایجاد تعادل میان اختیار سازمان و حقوق اشخاص:</strong>
اختیار سازمان در تعیین دستمزد مقطوع باید در محدوده فعالیت‌های مشمول، با رعایت ضرورت، تصویب مرجع مقرر و مقررات خاص بیمه‌شدگان اعمال شود.
</div>
</div>


<div class="wd-section">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2>ارتباط ماده ۳۵ با سایر مواد قانون تأمین اجتماعی</h2>
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">پیشینه تقنینی و تحول مقررات اجرایی</h2>
 
<div style="border-right:3px solid #147d73;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<strong>۱۳۵۴/۰۴/۰۳ ـ تصویب قانون تأمین اجتماعی</strong><br>
ماده ۳۵ در فصل سوم قانون، اختیار طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی فعالیت‌ها و وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع را پیش‌بینی کرد.
</div>


<table class="wikitable">
<div style="border-right:3px solid #16758a;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<tr><th>ماده</th><th>موضوع</th><th>ارتباط با ماده ۳۵</th></tr>
<strong>۱۳۶۷/۰۴/۲۶ ـ مصوبه شماره ۴۹۷۵ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong><br>
<tr><td>۲۸</td><td>میزان و منابع حق بیمه</td><td>مبنای عمومی محاسبه حق بیمه</td></tr>
از سوابق اجرایی مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها.
<tr><td>۳۴</td><td>اشتغال بیمه‌شده نزد چند کارفرما</td><td>نحوه پرداخت حق بیمه در وضعیت تعدد کارفرما</td></tr>
<tr><td>۳۶</td><td>مسئولیت کارفرما در پرداخت حق بیمه</td><td>حکم مربوط به مسئولیت پرداخت، در مقابل حکم مربوط به مأخذ محاسبه</td></tr>
<tr><td>۳۹</td><td>مهلت پرداخت حق بیمه و ارسال صورت مزد</td><td>نحوه اجرای تکلیف پرداخت و ارسال اطلاعات</td></tr>
<tr><td>۴۱</td><td>تعیین نسبت مزد به کل کار انجام‌یافته</td><td>حکم جداگانه درباره برخی موارد خاص تعیین حق بیمه</td></tr>
</table>
</div>
</div>


<div class="wd-section">
<div style="border-right:3px solid #76629a;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<h2>تست‌های تعاملی ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</h2>
<strong>۱۳۶۸/۰۹/۲۹ ـ مصوبه شماره ۵۶۲۲ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong><br>
<p>برای مشاهده پاسخ صحیح و توضیح هر سؤال، روی گزینه «مشاهده پاسخ تشریحی» کلیک کنید.</p>
از مصوبات تاریخی مرتبط با تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها.
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #b98a32;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۱.</strong> مطابق ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، سازمان در چه شرایطی می‌تواند مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند؟</p>
<strong>۱۳۷۳/۰۶/۰۱ ـ مصوبه شماره ۷۷۸۲ شورای عالی تأمین اجتماعی</strong><br>
<p>الف) در تمام موارد و بدون محدودیت</p>
از سوابق مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع فعالیت‌های خاص.
<p>ب) در موارد لزوم و با تصویب مرجع مقرر در قانون</p>
<p>ج) صرفاً با درخواست کارفرما</p>
<p>د) با تصویب شورای عالی کار</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ب</strong></p>
<p>ماده ۳۵ اختیار طبقه‌بندی مزد یا حقوق را در موارد لزوم و با تصویب شورای عالی سازمان پیش‌بینی کرده است. بنابراین این اختیار مطلق نیست و رعایت شرایط مقرر در ماده ضرورت دارد.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #147d73;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۲.</strong> بر اساس ماده ۳۵، حق بیمه در صورت اعمال مقررات این ماده بر چه مبنایی وصول می‌شود؟</p>
<strong>۱۳۸۷/۱۱/۱۳ ـ دادنامه شماره ۸۰۶ هیأت عمومی</strong><br>
<p>الف) حداقل دستمزد سالانه در تمام مشاغل</p>
بررسی اعتبار بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد و پذیرش آن در موضوع مورد رسیدگی.
<p>ب) درآمد واقعی اعلام‌شده از سوی کارفرما در همه موارد</p>
<p>ج) مأخذ درآمد مقطوع</p>
<p>د) میانگین حقوق دو سال آخر</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ج</strong></p>
<p>قانون صریحاً وصول حق بیمه را بر مأخذ درآمد مقطوع پیش‌بینی کرده است. این درآمد مقطوع در فعالیت‌هایی اعمال می‌شود که مطابق شرایط ماده مشمول طبقه‌بندی قرار گرفته‌اند.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #16758a;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۳.</strong> در اجرای ماده ۳۵، کمک‌های نقدی بیمه‌شدگان بر چه مبنایی محاسبه و پرداخت می‌شود؟</p>
<strong>۱۳۹۹/۱۰/۲۰ ـ دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی</strong><br>
<p>الف) بر اساس حداقل دستمزد مصوب</p>
ابطال بخشنامه تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد در موضوع مورد رسیدگی.
<p>ب) بر اساس درآمد مقطوع تعیین‌شده</p>
<p>ج) بر اساس آخرین حقوق دریافتی بدون استثنا</p>
<p>د) بر اساس تصمیم کارفرما</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ب</strong></p>
<p>ماده ۳۵ علاوه بر وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع، محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی را نیز بر همان اساس مقرر کرده است.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #76629a;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۴.</strong> کدام گزینه درباره قلمرو ماده ۳۵ مطابق رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری صحیح است؟</p>
<strong>۱۴۰۲/۰۳/۲۴ ـ بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰</strong><br>
<p>الف) ماده ۳۵ بدون استثنا شامل تمام بیمه‌شدگان اختیاری است.</p>
افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲.
<p>ب) ماده ۳۵ به سازمان اجازه می‌دهد درآمد تمام بیمه‌شدگان را بدون محدودیت مقطوع کند.</p>
<p>ج) ماده ۳۵ ناظر بر بیمه‌های اجباری و برخی فعالیت‌های مشخص است و نمی‌توان آن را به‌طور عام مبنای تعیین دستمزد مقطوع بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد قرار داد.</p>
<p>د) ماده ۳۵ صرفاً درباره بیمه بیکاری است.</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ج</strong></p>
<p>هیأت عمومی در رأی شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰، قلمرو ماده ۳۵ را از مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تفکیک کرده و بخشنامه تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را ابطال کرده است.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #b98a32;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۵.</strong> رأی شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در ارتباط با ماده ۳۵ چه موضعی اتخاذ کرد؟</p>
<strong>۱۴۰۲/۱۱/۱۷ ـ دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ هیأت تخصصی</strong><br>
<p>الف) تمام مقررات دستمزد مقطوع را باطل کرد.</p>
رسیدگی به شکایت نسبت به بخشنامه افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی.
<p>ب) اختیار طبقه‌بندی و تعیین درآمد مقطوع را در چارچوب ماده ۳۵ پذیرفت و بخشنامه مورد شکایت را قابل ابطال ندانست.</p>
<p>ج) ماده ۳۵ را نسخ‌شده اعلام کرد.</p>
<p>د) اختیار تعیین دستمزد را به شورای عالی کار واگذار کرد.</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ب</strong></p>
<p>هیأت عمومی با استناد به ماده ۳۵، بخشنامه مورد شکایت درباره دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌های صنفی را در مقام تبیین حکم قانون دانست و موجبی برای ابطال آن تشخیص نداد.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #147d73;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۶.</strong> کدام مورد از آثار اجرای ماده ۳۵ است؟</p>
<strong>۱۴۰۳/۰۹/۲۷ ـ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷</strong><br>
<p>الف) فقط تغییر مسئول پرداخت حق بیمه</p>
مقررات مربوط به اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق.
<p>ب) صرفاً افزایش مدت سابقه بیمه</p>
<p>ج) وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی بر اساس درآمد مقطوع</p>
<p>د) حذف تکلیف ارسال صورت مزد</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه ج</strong></p>
<p>ماده ۳۵ دو اثر را به هم پیوند می‌دهد: مأخذ وصول حق بیمه و مبنای محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی.</p>
</details>
</div>
</div>


<div class="wd-test">
<div style="border-right:3px solid #16758a;padding:8px 12px;margin:8px 0;background:#fafcfb;">
<p><strong>سؤال ۷.</strong> کدام گزینه درباره رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی صحیح است؟</p>
<strong>۱۴۰۵/۰۷/۲۸ ـ دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ هیأت عمومی</strong><br>
<p>الف) این رأی بخشنامه تعیین دستمزد مقطوع برای بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد را از جهت مغایرت با مقررات خاص آن گروه ابطال کرد.</p>
ابطال اطلاق اصلاحیه بخشنامه اصلاح عناوین شغلی در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت مزد متناسب انجام می‌شود و تصریح به جایگاه دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ در موارد دارای تکلیف قانونی.
<p>ب) این رأی تمام مصوبات مربوط به دستمزد مقطوع را باطل کرد.</p>
<p>ج) این رأی ماده ۳۵ را نسخ کرد.</p>
<p>د) این رأی فقط درباره بیمه کارگران ساختمانی بود.</p>
<details><summary>مشاهده پاسخ تشریحی</summary>
<p><strong>پاسخ صحیح: گزینه الف</strong></p>
<p>ابطال مورد بحث محدود به بخشنامه‌ای بود که دستمزد مقطوع را برای بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد تعیین کرده بود؛ نه همه مصوبات مبتنی بر ماده ۳۵.</p>
</details>
</div>
</div>


<p style="font-size:12.5px;color:#7b8992;line-height:1.9;">
تاریخ‌های فوق ناظر به اسناد شناسایی‌شده در پژوهش حاضر است. این فهرست، تاریخچه کامل تمام مصوبات و بخشنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی را در بر نمی‌گیرد.
</p>
</div>
</div>


<div class="wd-summary">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2>خلاصه نهایی ماده ۳۵</h2>
<h2 style="font-size:19px;color:#405b56;margin:0 0 12px;">منابع پژوهشی و مستندات تکمیلی</h2>
ماده ۳۵ به سازمان تأمین اجتماعی اجازه می‌دهد در موارد لزوم و با رعایت تشریفات مقرر، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی و درآمد مقطوع را مبنای وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی قرار دهد. آرای دیوان عدالت اداری نیز نشان می‌دهد که این اختیار باید در محدوده قانونی خود اعمال شود و قابل تسری نامحدود به تمام گروه‌های بیمه‌شده نیست.
 
<strong>الف ـ متن قانون و منابع قانونی</strong>
<ul>
<li>[https://dadrasai.com/laws/ماده-35-b7a8874653e7 متن ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی ـ دادرس]</li>
<li>[https://fa.wikisource.org/wiki/قانون_تامین_اجتماعی متن قانون تأمین اجتماعی ـ ویکی‌نبشته]</li>
</ul>
 
<strong>ب ـ آرای قضایی</strong>
<ul>
<li>[https://hoghogh.ai/case-law/آراء-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری-رای-شماره-۸۰۶-مورخ-۱۳۸۷-۱۱-۱۳-هیأت-806-13871113 دادنامه شماره ۸۰۶ هیأت عمومی]</li>
<li>[https://hoghogh.ai/case-law/ابطال-بخشنامه-شماره-۶۸۴-امور-فنی-بیمه-شدگان-تامین-اجتماعی-ابطال-1352-13991020 دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی]</li>
<li>[https://hoghogh.ai/case-law/تخصصی-کار-بیمه-و-تأمین-اجتماعی-ابطال-بخشنامه-شماره-۳۰۶۴-۱۴۰۲-۱۰۰۰-مورخ-140231390003001636 دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ هیأت تخصصی]</li>
<li>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/19/3744822/مطالبه-حق-بیمه-باید-بر-مبنای-دستمزد-قانونی-و-واقعی-باشد گزارش دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸]</li>
</ul>
 
<strong>ج ـ مقررات اجرایی</strong>
<ul>
<li>مصوبه شماره ۴۹۷۵ مورخ ۱۳۶۷/۰۴/۲۶ شورای عالی تأمین اجتماعی؛</li>
<li>مصوبه شماره ۵۶۲۲ مورخ ۱۳۶۸/۰۹/۲۹ شورای عالی تأمین اجتماعی؛</li>
<li>مصوبه شماره ۷۷۸۲ مورخ ۱۳۷۳/۰۶/۰۱ شورای عالی تأمین اجتماعی؛</li>
<li>بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد؛</li>
<li>بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴؛</li>
<li>بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۰۶؛</li>
<li>بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۲۷.</li>
</ul>
 
<div style="background:#f7f9f8;padding:10px 12px;border-radius:5px;font-size:12.5px;color:#66736f;line-height:1.9;">
<strong>یادداشت پژوهشی:</strong> در معرفی اسناد اجرایی، میان متن قانون، مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی، بخشنامه‌های سازمان و آرای مراجع قضایی تفکیک شده است. برای استناد در پرونده‌های اجرایی، متن کامل مصوبه یا بخشنامه، قلمرو شمول و تاریخ اجرای آن باید بررسی شود. گزارش مربوط به دادنامه سال ۱۴۰۵ در این صفحه بر اساس گزارش منتشرشده از رأی تنظیم شده است و برای نقل عین عبارات رأی، باید نسخه کامل دادنامه ملاحظه شود.
</div>
</div>
</div>
{{مواد مرتبط
|محتوا=
* [[ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۲ ـ تعاریف قانونی]]
* [[ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۲۸ ـ منابع و نرخ حق بیمه]]
* [[ماده ۳۰ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۰ ـ تکلیف کسر و پرداخت حق بیمه]]
* [[ماده ۳۲ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۲ ـ بیمه‌شدگان کارمزدبگیر]]
* [[ماده ۳۳ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۳ ـ حق بیمه کارآموزان]]
* [[ماده ۳۴ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۴ ـ اشتغال نزد دو یا چند کارفرما]]
* [[ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۶ ـ مسئولیت کارفرما در پرداخت حق بیمه]]
* [[ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۹ ـ ارسال صورت مزد و حقوق]]
* [[ماده ۴۰ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۴۰ ـ تعیین حق بیمه در صورت عدم ارسال صورت مزد]]
* [[ماده ۴۱ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۴۱ ـ تعیین نسبت مزد به کل کار]]
* [[ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۷۶ ـ شرایط بازنشستگی]]
* [[ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۷۷ ـ محاسبه مستمری بازنشستگی]]
}}
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 10px;">جمع‌بندی حقوقی ماده ۳۵</h2>
ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، مبنای قانونی طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها و تعیین درآمد مقطوع برای وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی است.
مهم‌ترین آثار و احکام این ماده عبارت‌اند از:


<div class="wd-sources">
<h2>منابع و مستندات</h2>
<ul>
<ul>
<li><a href="https://dadrasai.com/laws/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-35-b7a8874653e7" target="_blank" rel="nofollow noopener">متن ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی</a></li>
<li>امکان طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها؛</li>
<li><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B8%DB%B0%DB%B6-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AE-%DB%B1%DB%B3%DB%B8%DB%B7-%DB%B1%DB%B1-%DB%B1%DB%B3-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-806-13871113" target="_blank" rel="nofollow noopener">رأی شماره ۸۰۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</a></li>
<li>لزوم وجود ضرورت برای اعمال این اختیار؛</li>
<li><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8%DB%B4-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D9%81%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-1352-13991020" target="_blank" rel="nofollow noopener">رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری</a></li>
<li>ضرورت رعایت تصویب مرجع مقرر در متن قانون؛</li>
<li><a href="https://hoghogh.ai/case-law/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B3%DB%B0%DB%B6%DB%B4-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2-%DB%B1%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AE-140231390003001636" target="_blank" rel="nofollow noopener">دادنامه هیأت تخصصی شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶</a></li>
<li>وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع فعالیت‌های مشمول؛</li>
<li>محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی بر همان مبنا؛</li>
<li>عدم تسری خودکار حکم به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد؛</li>
<li>لزوم بررسی مصوبه و بخشنامه اجرایی معتبر برای تعیین ضریب هر شغل.</li>
</ul>
</ul>
آرای دیوان عدالت اداری نیز نشان می‌دهند که اختیار مقرر در ماده ۳۵ از یک سو، مبنای قانونی تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول است و از سوی دیگر، نباید خارج از قلمرو قانونی خود به سایر گروه‌های بیمه‌شده تسری داده شود.
<strong>نتیجه نهایی:</strong> ماده ۳۵ یک اختیار قانونی محدود و مشروط برای تعیین مأخذ مقطوع حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی است. اجرای صحیح آن مستلزم احراز فعالیت مشمول، ضرورت طبقه‌بندی، رعایت تشریفات تصویب و بررسی مقررات اجرایی معتبر مربوط به همان شغل و دوره زمانی است.
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:5px;">مسیر پیشنهادی مطالعه</div>
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:2;">
[[ماده ۳۲ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۲]]
←
[[ماده ۳۳ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۳]]
←
[[ماده ۳۴ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۴]]
←
<strong>ماده ۳۵</strong>
←
[[ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۶]]
←
[[ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی|ماده ۳۹]]
</div>
</div>
</div>
</div>
[[رده:قانون تأمین اجتماعی]]
[[رده:فصل سوم قانون تأمین اجتماعی]]
[[رده:حقوق تأمین اجتماعی]]
[[رده:حق بیمه]]
[[رده:دستمزد مقطوع]]
[[رده:طبقه‌بندی مشاغل]]

نسخهٔ کنونی تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۳۰


ماده

۳۵

● معتبر

سازمان می‌تواند در موارد لزوم با تصویب شورای عالی سازمان مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را طبقه‌بندی نماید و حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع وصول و کمک‌های نقدی را بر همان اساس محاسبه و پرداخت نماید.

خلاصه کاربردی ماده ۳۵

ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی به سازمان اجازه می‌دهد در صورت وجود ضرورت و با تصویب مرجع مقرر در قانون، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان شاغل در برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی کند و برای آنها دستمزد مقطوع در نظر بگیرد.

در این روش، حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع تعیین‌شده وصول می‌شود و کمک‌های نقدی بیمه‌شدگان مشمول نیز بر همان مبنا محاسبه و پرداخت خواهد شد.

نکته مهم: دستمزد مقطوع موضوع این ماده، یک روش قانونی خاص برای فعالیت‌های مشمول طبقه‌بندی است؛ نه مجوزی برای تعیین دلخواه دستمزد همه بیمه‌شدگان یا تسری آن به هر نوع بیمه اختیاری.

مفاهیم کلیدی ماده ۳۵

موارد لزوم
طبقه‌بندی دستمزد باید مبتنی بر ضرورت و نیاز اجرایی باشد.

طبقه‌بندی فعالیت‌ها
امکان تعیین گروه‌ها و فعالیت‌های مشخص برای اعمال دستمزد مقطوع.

تصویب مرجع قانونی
تصویب شورای عالی سازمان، مطابق عبارت صریح ماده.

درآمد مقطوع
مبنای خاص و تعیین‌شده برای وصول حق بیمه.

محاسبه کمک‌های نقدی
محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی بر همان مبنای مقطوع.

قلمرو محدود
حکم ماده ناظر به بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده است.


وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1354-04-03



سابقه تقنینی

هیچ نتیجه


منبع متن قانونی:

قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴/۰۴/۰۳، ماده ۳۵، فصل سوم ـ منابع درآمد، مأخذ احتساب حق بیمه و نحوه وصول آن.

[مشاهده متن قانون تأمین اجتماعی در پایگاه دادرس](https://dadrasai.com/laws/ماده-35-b7a8874653e7)

[مشاهده متن قانون تأمین اجتماعی در ویکی‌نبشته](https://fa.wikisource.org/wiki/قانون_تامین_اجتماعی)

شرح و تبیین ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی

ماده ۳۵ یکی از مقررات مربوط به نحوه تعیین مأخذ حق بیمه در قانون تأمین اجتماعی است. قاعده عمومی در محاسبه حق بیمه، توجه به مزد یا حقوق و مزایای مشمول بیمه است؛ با این حال، قانون‌گذار برای برخی فعالیت‌ها امکان طبقه‌بندی مزد و استفاده از درآمد مقطوع را پیش‌بینی کرده است.

هدف از این حکم، ایجاد مبنای مشخص و قابل اجرا برای محاسبه حق بیمه و تعهدات نقدی در فعالیت‌هایی است که تعیین مزد و درآمد آنها ممکن است با دشواری یا ویژگی‌های خاص شغلی همراه باشد.

۱. اختیار سازمان در طبقه‌بندی فعالیت‌ها

ماده ۳۵ مقرر می‌کند سازمان می‌تواند مزد یا حقوق بیمه‌شدگان «بعضی از فعالیت‌ها» را طبقه‌بندی کند.

بنابراین، موضوع ماده، طبقه‌بندی فعالیت‌های مشخص و مشمول است و از آن نمی‌توان اختیار تعیین دستمزد مقطوع برای همه بیمه‌شدگان یا تمام مشاغل را استنباط کرد.

طبقه‌بندی می‌تواند با توجه به ماهیت فعالیت، ویژگی‌های شغلی، سطح مهارت یا ضوابط خاص مربوط به گروه‌های شغلی انجام شود؛ البته ملاک نهایی، مصوبه و مقررات اجرایی معتبر مربوط به همان فعالیت است.

۲. شرط وجود ضرورت برای تعیین دستمزد مقطوع

عبارت «در موارد لزوم» در ابتدای ماده، محدودکننده اختیار سازمان است.

به این معنا که تعیین دستمزد مقطوع باید در مواردی انجام شود که ضرورت طبقه‌بندی فعالیت و استفاده از این روش وجود داشته باشد.

بنابراین، صرف تمایل سازمان یا کارفرما برای استفاده از یک مبنای متفاوت، به‌تنهایی جایگزین شرط ضرورت و تشریفات قانونی نمی‌شود.

۳. لزوم تصویب مرجع مقرر در قانون

یکی از شرایط مهم اجرای ماده ۳۵، تصویب طبقه‌بندی توسط مرجع قانونی است.

در متن ماده، عبارت «با تصویب شورای عالی سازمان» آمده است. در نتیجه، اختیار اجرایی سازمان را نباید از شرط تصویب مقرر در قانون جدا کرد.

در برخی مقررات و مصوبات اجرایی سال‌های بعد، از هیئت امنای سازمان تأمین اجتماعی نام برده شده است. برای بررسی هر مصوبه باید عنوان مرجع تصویب‌کننده، مستند قانونی و مقررات حاکم در زمان صدور آن جداگانه بررسی شود.

۴. مفهوم درآمد مقطوع

درآمد مقطوع در این ماده به معنای مبنای از پیش تعیین‌شده‌ای است که برای فعالیت یا گروه شغلی مشمول طبقه‌بندی، در محاسبه حق بیمه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این روش، سازمان به جای آنکه در هر مورد صرفاً بر اساس رقم اظهارشده در فهرست بیمه اقدام کند، از مبنای مقطوع و ضوابط تعیین‌شده برای فعالیت مربوط استفاده می‌کند.

دستمزد مقطوع ممکن است بر اساس ضرایب یا طبقات شغلی تعیین شود؛ اما میزان و نحوه اعمال آن تابع مصوبه و بخشنامه معتبر مربوط است و از خود ماده ۳۵ نمی‌توان ضریب مشخصی استخراج کرد.

۵. ارتباط درآمد مقطوع با وصول حق بیمه

قسمت دوم ماده مقرر می‌کند حق بیمه به مأخذ درآمد مقطوع وصول شود.

بنابراین، درآمد مقطوع صرفاً یک عنوان آماری یا طبقه‌بندی اداری نیست؛ بلکه در فعالیت‌های مشمول، مبنای محاسبه و دریافت حق بیمه قرار می‌گیرد.

این حکم باید در کنار مقررات عمومی مربوط به نرخ حق بیمه، مسئولیت کارفرما و تکلیف پرداخت حق بیمه بررسی شود.

۶. محاسبه کمک‌های نقدی بر همان مبنا

قسمت پایانی ماده اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مقرر می‌کند کمک‌های نقدی نیز بر همان اساس محاسبه و پرداخت شوند.

در نتیجه، قانون‌گذار میان مبنای وصول حق بیمه و مبنای محاسبه کمک‌های نقدی ارتباط برقرار کرده است.

هدف این حکم آن است که در فعالیت‌های مشمول، مبنای مقطوع صرفاً در زمان دریافت حق بیمه مورد استفاده قرار نگیرد و در محاسبه کمک‌های نقدی نیز همان مبنا لحاظ شود.

البته نوع کمک نقدی، شرایط استحقاق، مدت برخورداری و سایر شرایط پرداخت همچنان تابع مقررات اختصاصی هر یک از تعهدات است.

۷. تفاوت دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد

دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ لزوماً همان حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار نیست.

حداقل دستمزد، حداقل مزد قانونی نیروی کار در چارچوب مقررات قانون کار است؛ در حالی که دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵، مبنای خاص بیمه‌ای برای فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده است.

در برخی مقررات اجرایی ممکن است ضریب دستمزد مقطوع بر اساس حداقل دستمزد سالانه تعیین شود؛ در این حالت، حداقل دستمزد یکی از مبانی محاسباتی ضریب خواهد بود، نه اینکه این دو مفهوم از نظر حقوقی یکسان باشند.

۸. تفاوت ماده ۳۵ با بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد

یکی از مهم‌ترین نکات تفسیری ماده ۳۵، قلمرو اجرای آن است.

بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد بر اساس قانون خاص و آیین‌نامه اجرایی مربوط، دارای مقررات ویژه‌ای است. در این نوع بیمه، بیمه‌شده در چارچوب ضوابط قانونی می‌تواند سطح درآمد مبنای پرداخت حق بیمه را انتخاب کند.

ازاین‌رو، نمی‌توان صرفاً با استناد به ماده ۳۵، دستمزد مقطوع فعالیت‌های بیمه اجباری را به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تسری داد.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ نیز تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد را در موضوع مورد رسیدگی مغایر مقررات خاص آن بیمه دانسته است.

۹. تفاوت دستمزد مقطوع با دستمزد واقعی پرداخت‌شده

دستمزد مقطوع در فعالیت‌های مشمول ماده ۳۵، مبنای قانونی خاصی برای محاسبه حق بیمه و کمک‌های نقدی است.

در مقابل، در مواردی که مبنای قانونی خاصی برای دستمزد مقطوع وجود ندارد، صرف اصلاح عنوان شغلی یا انتساب یک عنوان شغلی با مزد بالاتر، لزوماً به معنای پرداخت آن مزد از سوی کارفرما نیست.

در این زمینه، باید میان مواردی که قانون کارفرما را مکلف به پرداخت سطح مشخصی از مزد کرده است و مواردی که مطالبه مابه‌التفاوت منوط به احراز پرداخت واقعی مزد است، تفکیک کرد.

دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز در همین زمینه اهمیت دارد و دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ را از مواردی دانسته که در صورت وجود تکلیف قانونی، مبنای مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه قرار می‌گیرد.

۱۰. قلمرو زمانی و موضوعی مصوبات دستمزد مقطوع

برای اعمال دستمزد مقطوع، صرف وجود ماده ۳۵ کافی نیست؛ باید مشخص شود فعالیت موردنظر در کدام مصوبه یا بخشنامه قرار گرفته و ضریب یا طبقه مربوط به آن چیست.

همچنین باید تاریخ اجرای مقرره، تغییرات سالانه ضرایب، استثناهای مقرر و وضعیت شغلی بیمه‌شده بررسی شود.

به همین دلیل، در رسیدگی به اختلافات بیمه‌ای، استناد کلی به ماده ۳۵ بدون شناسایی مصوبه اجرایی مربوط، برای تعیین دقیق میزان حق بیمه کافی نیست.



شرح و توضیح ماده

تحلیل حقوقی و آثار اجرایی ماده ۳۵


خلاصه مطلب

ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی به سازمان اجازه می‌دهد در موارد لزوم و با رعایت تشریفات مقرر، مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها را طبقه‌بندی و حق بیمه و کمک‌های نقدی را بر مبنای درآمد مقطوع محاسبه کند. قلمرو این اختیار محدود به فعالیت‌های مشمول مصوبات معتبر است و نباید به بیمه‌های دارای مقررات خاص یا سایر فعالیت‌ها بدون مجوز قانونی تسری داده شود.

این ماده در عمل یعنی چه؟

۱. ماهیت استثنایی روش دستمزد مقطوع:

قاعده عمومی محاسبه حق بیمه بر مبنای مزد و حقوق مشمول بیمه است. ماده ۳۵ امکان استفاده از مبنای مقطوع را در فعالیت‌های خاص و با رعایت شرایط قانونی پیش‌بینی کرده است.

۲. ضرورت تصویب و وجود مبنای قانونی:

برای اجرای این ماده باید ضرورت طبقه‌بندی و تصویب مرجع مقرر در قانون احراز شود. بخشنامه اجرایی باید در محدوده مصوبه و اختیار قانونی صادر شده باشد.

۳. لزوم تعیین فعالیت مشمول:

ماده ۳۵ ناظر به بعضی از فعالیت‌هاست. بنابراین، هر فعالیت یا شغل صرفاً به دلیل شباهت ظاهری با یک فعالیت طبقه‌بندی‌شده، مشمول دستمزد مقطوع نخواهد شد.

۴. ارتباط میان حق بیمه و کمک‌های نقدی:

ماده ۳۵ مقرر کرده است که کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای درآمد مقطوع محاسبه و پرداخت شوند. این حکم، ارتباط میان مبنای وصول حق بیمه و مبنای محاسبه تعهدات نقدی را برقرار می‌کند.

۵. عدم تسری خودکار به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد:

در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، مقررات خاصی درباره انتخاب درآمد مبنای پرداخت حق بیمه وجود دارد. دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی، تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را در موضوع مورد رسیدگی مغایر مقررات خاص بیمه اختیاری دانسته است.

۶. اعتبار بخشنامه‌های اجرایی:

بخشنامه‌های مربوط به دستمزد مقطوع باید از حیث مستند قانونی، مرجع تصویب، گروه شغلی مشمول، ضریب تعیین‌شده و تاریخ اجرا بررسی شوند. اعتبار یک بخشنامه در موضوع خاص، مجوز تسری آن به تمام فعالیت‌ها نیست.

۷. رأی شماره ۸۰۶ هیأت عمومی:

در این رأی، بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد در موضوع مورد شکایت مغایر قانون شناخته نشد. استدلال رأی بر اختیار مقرر در ماده ۳۵ و مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی استوار بود.

۸. رأی شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی:

این رأی نشان می‌دهد ماده ۳۵ را نمی‌توان بدون توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اجرا کرد. در بیمه اختیاری مورد رسیدگی، انتخاب سطح درآمد مبنای حق بیمه در چارچوب مقررات مربوط به خود بیمه‌شده واگذار شده بود.

۹. افزایش ضرایب دستمزد مقطوع:

در بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰، افزایش پنج‌درصدی ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲ مقرر شد. این افزایش به ضرایب رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه مربوط تسری داده نشد.

۱۰. رأی هیأت تخصصی درباره بخشنامه سال ۱۴۰۲:

در دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۷، هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی شکایت نسبت به بخشنامه افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مقطوع را در موضوع مورد رسیدگی وارد ندانست. این رأی از حیث مرجع صادرکننده و قابلیت اعتراض، با رأی هیأت عمومی یکسان نیست.

۱۱. اثر رأی سال ۱۴۰۵ درباره اصلاح عناوین شغلی:

دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی، اطلاق اصلاحیه بخشنامه مربوط به اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق را در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شود، ابطال کرده است.

در عین حال، رأی میان مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت دستمزد معین است ـ از جمله دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ ـ و مواردی که پرداخت مزد باید از طریق اسناد و مدارک احراز شود، تفکیک کرده است.

۱۲. لزوم بررسی مصوبه اجرایی در هر پرونده:

برای تعیین دستمزد مقطوع یک شغل، باید مصوبه یا بخشنامه معتبر مربوط به همان فعالیت و دوره زمانی بررسی شود. صرف استناد به متن ماده ۳۵، ضریب و مبلغ مشخصی را تعیین نمی‌کند.

نکات مهم

نکته اول: ماده ۳۵ امکان طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها را پیش‌بینی کرده است.

نکته دوم: وجود ضرورت، از شرایط اعمال اختیار موضوع ماده است.

نکته سوم: متن ماده، تصویب شورای عالی سازمان را مقرر کرده است.

نکته چهارم: دستمزد مقطوع، مبنای وصول حق بیمه فعالیت‌های مشمول است.

نکته پنجم: کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای مقطوع محاسبه و پرداخت می‌شوند.

نکته ششم: دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار یکسان نیست.

نکته هفتم: ماده ۳۵ به معنای اختیار تعیین دستمزد مقطوع برای تمام بیمه‌شدگان نیست.

نکته هشتم: مقررات بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باید جداگانه بررسی شود.

نکته نهم: دادنامه ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ در موضوع بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد صادر شده است.

نکته دهم: دادنامه ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد را در موضوع مورد رسیدگی مغایر قانون ندانست.

نکته یازدهم: بخشنامه ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مقطوع برخی مشاغل صنفی را مقرر کرد.

نکته دوازدهم: افزایش موضوع بخشنامه سال ۱۴۰۲ به ضرایب رانندگان بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مربوط تسری داده نشد.

نکته سیزدهم: رأی هیأت تخصصی را نباید با رأی هیأت عمومی یکسان دانست.

نکته چهاردهم: دادنامه ۱۹۳۲۳۸۱ سال ۱۴۰۵ میان دستمزد قانونی الزامی و دستمزد واقعاً پرداخت‌شده تفکیک کرده است.

نکته پانزدهم: برای تعیین مبلغ دستمزد مقطوع، باید مصوبه و بخشنامه اجرایی معتبر مربوط به همان شغل و دوره زمانی بررسی شود.

مثال کاربردی

فرض شود سازمان تأمین اجتماعی برای گروه مشخصی از فعالیت‌های صنفی، با رعایت تشریفات قانونی و بر اساس مصوبه معتبر، دستمزد مقطوع تعیین کرده است. در این صورت، حق بیمه بیمه‌شدگان مشمول بر اساس ضریب و مبنای مقرر در همان مصوبه وصول می‌شود و کمک‌های نقدی نیز مطابق حکم ماده ۳۵ بر همان مبنا محاسبه خواهد شد. اما اگر شخصی تحت پوشش بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باشد، نمی‌توان صرفاً به استناد ماده ۳۵، دستمزد مقطوع فعالیت‌های صنفی را به او تحمیل کرد.

توجه

در هر پرونده باید میان فعالیت مشمول ماده ۳۵، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، دستمزد واقعی پرداخت‌شده و مقررات خاص هر گروه شغلی تفکیک شود. همچنین اعتبار و تاریخ اجرای مصوبه‌ای که مبنای دستمزد مقطوع قرار گرفته است باید احراز شود.

تحلیل تفصیلی آرای دیوان عدالت اداری و سوابق قضایی

مهم‌ترین آرای مرتبط با ماده ۳۵، ناظر به حدود اختیار سازمان در تعیین دستمزد مقطوع، قلمرو بیمه‌های مشمول، اعتبار بخشنامه‌های درآمدی و تفاوت میان دستمزد مقطوع و دستمزد واقعی بیمه‌شده است. در این بخش، آرای هیأت عمومی و هیأت تخصصی از یکدیگر تفکیک شده‌اند.

۱. دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

موضوع: اعتبار بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد و دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها

موضوع اختلاف:

شاکی نسبت به نحوه اعمال بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد سازمان تأمین اجتماعی اعتراض داشت. موضوع اختلاف به تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها و آثار آن بر مبنای محاسبه حق بیمه و مستمری مربوط می‌شد.

استدلال و مبنای رسیدگی:

در دفاع سازمان، به مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی درباره تعیین دستمزد مقطوع برای کارگران شاغل در برخی فعالیت‌ها و اختیار مقرر در ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی استناد شده بود.

نتیجه رأی:

هیأت عمومی با توجه به اینکه بخشنامه مورد اعتراض در مقام تبیین حکم ماده ۳۵ صادر شده و متضمن وضع قاعده آمره خلاف قانون تشخیص داده نشده بود، موردی برای ابطال آن ندانست.

همچنین اعتراض مربوط به مستمری ماهانه شاکی برای رسیدگی به شعبه دیوان ارجاع شد.

اثر حقوقی:

این رأی از مستندات مهم پذیرش اصل تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول ماده ۳۵ است؛ اما نباید آن را تأیید بی‌قیدوشرط تمام بخشنامه‌ها یا مجوزی برای تسری دستمزد مقطوع به هر نوع بیمه و فعالیت تلقی کرد.

[مشاهده متن کامل دادنامه ۸۰۶](https://hoghogh.ai/case-law/آراء-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری-رای-شماره-۸۰۶-مورخ-۱۳۸۷-۱۱-۱۳-هیأت-806-13871113)

۲. دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۶۸۴ درباره تعیین دستمزد مقطوع صاحبان حرف و مشاغل آزاد

موضوع اختلاف:

شاکی نسبت به تعیین دستمزد مقطوع به عنوان مأخذ کسر حق بیمه در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اعتراض کرده بود.

مبانی قانونی مورد استناد:

  • ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی؛
  • ماده واحده قانون اصلاح بند (ب) و تبصره ۳ ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۶۵؛
  • آیین‌نامه اجرایی بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد مصوب ۱۳۶۶؛
  • مقررات مربوط به انتخاب سطح درآمد ماهانه توسط بیمه‌شده.

استدلال هیأت عمومی:

هیأت عمومی با توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اعلام کرد که بیمه‌شده در چارچوب مقررات مربوط، اختیار انتخاب سطح درآمد ماهانه مبنای پرداخت حق بیمه را بین حداقل و حداکثر دستمزد قانونی دارد.

ازاین‌رو، سازمان نمی‌تواند صرفاً با استناد به ماده ۳۵، برای این گروه دستمزد مقطوعی تعیین کند که اختیار انتخاب درآمد مقرر در مقررات خاص آنان را از بین ببرد.

نتیجه رأی:

بخشنامه شماره ۶۸۴ امور فنی بیمه‌شدگان، از جهت تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد، مغایر قانون تشخیص داده شد و از تاریخ تصویب ابطال گردید.

اثر حقوقی:

این رأی یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های تفسیری ماده ۳۵ را مشخص می‌کند: اختیار تعیین دستمزد مقطوع در این ماده، مجوز نادیده گرفتن مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد نیست.

[مشاهده متن کامل دادنامه ۱۳۵۲](https://hoghogh.ai/case-law/ابطال-بخشنامه-شماره-۶۸۴-امور-فنی-بیمه-شدگان-تامین-اجتماعی-ابطال-1352-13991020)

۳. دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱۷ هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی

موضوع: اعتراض به بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ درباره افزایش ضرایب دستمزد مقطوع

موضوع اختلاف:

شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴ سازمان تأمین اجتماعی را مطرح کرده بود.

این بخشنامه افزایش پنج‌درصدی ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع را از ابتدای سال ۱۴۰۲ مقرر کرده بود.

مفاد مقرره مورد اعتراض:

بر اساس بخشنامه، ضریب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع، همزمان با افزایش مزد سال ۱۴۰۲، پنج درصد افزایش می‌یافت.

در متن بخشنامه تصریح شده بود که این افزایش به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تسری ندارد.

استدلال هیأت تخصصی:

هیأت تخصصی با توجه به ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی و ماده ۴۱ قانون کار، افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی را در چارچوب مصوبه و مقررات مورد بررسی مغایر قانون تشخیص نداد.

نتیجه رأی:

شکایت نسبت به بخشنامه مورد اعتراض رد شد.

در متن رأی تصریح شده بود که رأی ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.

اثر حقوقی:

این رأی از حیث بررسی افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی اهمیت دارد؛ اما باید توجه کرد که رأی هیأت تخصصی است و از حیث مرجع صادرکننده و جایگاه قضایی با رأی هیأت عمومی تفاوت دارد.

[مشاهده متن کامل دادنامه ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶](https://hoghogh.ai/case-law/تخصصی-کار-بیمه-و-تأمین-اجتماعی-ابطال-بخشنامه-شماره-۳۰۶۴-۱۴۰۲-۱۰۰۰-مورخ-140231390003001636)

۴. دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

موضوع: مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه ناشی از اصلاح عناوین شغلی و ارتباط آن با دستمزد قانونی

موضوع اختلاف:

موضوع رسیدگی، اعتراض به اصلاحیه بند «الف» بخشنامه سازمان تأمین اجتماعی درباره اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق بود.

اعتراض نسبت به اطلاق مقرره‌ای مطرح شده بود که در برخی موارد، بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی اصلاح‌شده، مبنای مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه قرار می‌گرفت.

مبانی و استدلال رأی:

هیأت عمومی میان اصلاح عنوان شغلی و افزایش واقعی دستمزد تفکیک کرده است.

صرف اصلاح عنوان شغلی، به‌تنهایی به معنای آن نیست که کارفرما دستمزد متناسب با عنوان جدید را پرداخت کرده یا مکلف به پرداخت آن بوده است.

با این حال، در مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت سطح مشخصی از مزد است، از جمله:

  • مشاغل مشمول طرح طبقه‌بندی مشاغل؛
  • دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی؛
  • حداقل حقوق و دستمزد مصوب مراجع ذی‌صلاح؛

پرداخت مابه‌التفاوت حق بیمه متناسب با دستمزد قانونی، در حدود تکلیف مقرر، بر عهده کارفرما خواهد بود.

نتیجه رأی:

اطلاق اصلاحیه بخشنامه در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شود، مغایر قانون تشخیص داده شده و ابطال شده است.

اثر حقوقی:

این رأی از جدیدترین مستندات مرتبط با ماده ۳۵ است. اهمیت آن در این است که از یک طرف، مانع مطالبه مابه‌التفاوت صرفاً بر مبنای اصلاح عنوان شغلی در موارد فاقد مبنای قانونی می‌شود و از طرف دیگر، تکلیف کارفرما به پرداخت مزد قانونی و دستمزد مقطوع معتبر را محفوظ می‌داند.

نکته: این رأی مستقیماً ناظر به تمام ابعاد ماده ۳۵ نیست؛ بلکه از حیث تعیین جایگاه دستمزد مقطوع در مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه، با این ماده ارتباط دارد.

[گزارش منتشرشده درباره دادنامه ۱۹۳۲۳۸۱](https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/19/3744822/مطالبه-حق-بیمه-باید-بر-مبنای-دستمزد-قانونی-و-واقعی-باشد)

جمع‌بندی رویه قضایی:

مجموع آرای بررسی‌شده بر چند اصل تأکید دارند:

۱. تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول، در صورت رعایت شرایط ماده ۳۵، دارای مبنای قانونی است.

۲. اختیار ماده ۳۵ محدود به فعالیت‌های مشمول طبقه‌بندی است و به تمام بیمه‌شدگان تسری ندارد.

۳. مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد باید مستقل از ماده ۳۵ رعایت شود.

۴. اعتبار بخشنامه‌های دستمزد مقطوع باید در محدوده موضوع و فعالیت مورد تصویب بررسی شود.

۵. دستمزد مقطوع با حداقل دستمزد و دستمزد واقعی پرداخت‌شده مفاهیم متفاوتی هستند.

۶. در مواردی که قانون دستمزد مشخصی را الزامی کرده است، مطالبه حق بیمه بر مبنای آن دستمزد می‌تواند تکلیف قانونی کارفرما باشد.

۷. در سایر موارد، اصلاح عنوان شغلی به‌تنهایی برای مطالبه مابه‌التفاوت کافی نیست و باید مبنای قانونی و حسب مورد پرداخت واقعی دستمزد احراز شود.

مقررات اجرایی و بخشنامه‌های مرتبط با ماده ۳۵

۱. مصوبه شماره ۴۹۷۵ مورخ ۱۳۶۷/۰۴/۲۶ شورای عالی تأمین اجتماعی

این مصوبه از مستندات تاریخی تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌هاست.

در دادنامه شماره ۸۰۶ هیأت عمومی، به مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی در زمینه تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها استناد شده است.

اهمیت این مصوبه در ارتباط با ماده ۳۵، نشان دادن سابقه استفاده از اختیار قانونی طبقه‌بندی فعالیت‌ها و تعیین مبنای مقطوع است.

۲. مصوبه شماره ۵۶۲۲ مورخ ۱۳۶۸/۰۹/۲۹ شورای عالی تأمین اجتماعی

این مصوبه نیز از سوابق اجرایی مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌هاست.

در پرونده منتهی به دادنامه ۸۰۶، سازمان تأمین اجتماعی به مصوبات شورای عالی در ارتباط با تعیین دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها استناد کرده بود.

برای اعمال این مصوبه در پرونده‌های جاری باید متن و قلمرو موضوعی آن و مقررات بعدی بررسی شود.

۳. مصوبه شماره ۷۷۸۲ مورخ ۱۳۷۳/۰۶/۰۱ شورای عالی تأمین اجتماعی

این مصوبه نیز در سوابق مربوط به تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها مورد اشاره قرار گرفته است.

مصوبات یادشده در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که اجرای ماده ۳۵ در عمل از طریق تعیین گروه‌های شغلی و تصویب مبنای دستمزد مقطوع انجام شده است.

۴. بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد سازمان تأمین اجتماعی

موضوع: تعیین و اعمال دستمزد مقطوع برای برخی فعالیت‌ها.

این بخشنامه در دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی مورد بررسی قرار گرفت.

هیأت عمومی در موضوع مورد رسیدگی، بخشنامه را مغایر قانون تشخیص نداد؛ زیرا آن را در مقام تبیین حکم ماده ۳۵ و مصوبات مربوط دانست.

[مشاهده دادنامه مرتبط با بخشنامه ۱۱/۴](https://hoghogh.ai/case-law/آراء-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری-رای-شماره-۸۰۶-مورخ-۱۳۸۷-۱۱-۱۳-هیأت-806-13871113)

۵. بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴

موضوع: افزایش ضرایب دستمزد کارکنان مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع.

بر اساس این بخشنامه، ضریب دستمزد کارکنان شاغل در مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲ به میزان پنج درصد افزایش یافت.

این افزایش به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تسری داده نشد.

بخشنامه مذکور در دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ هیأت تخصصی مورد بررسی قرار گرفت.

[مشاهده متن دادنامه مرتبط](https://hoghogh.ai/case-law/تخصصی-کار-بیمه-و-تأمین-اجتماعی-ابطال-بخشنامه-شماره-۳۰۶۴-۱۴۰۲-۱۰۰۰-مورخ-140231390003001636)

۶. بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۰۶

این بخشنامه در ارتباط با ضرایب دستمزد برخی گروه‌های شغلی از جمله رانندگان حمل‌ونقل و کارگران ساختمانی مورد اشاره قرار گرفته است.

در بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ تصریح شده که افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مشاغل صنفی، به ضرایب مشخص رانندگان بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ این بخشنامه تسری ندارد.

بنابراین، در بررسی دستمزد مقطوع رانندگان و کارگران ساختمانی باید مقررات اختصاصی همان گروه شغلی ملاک قرار گیرد.

۷. بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۲۷

موضوع: اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق.

این بخشنامه در ارتباط با اصلاح عناوین شغلی و نحوه تعیین دستمزد سوابق بیمه‌ای صادر شده است.

اطلاق اصلاحیه این بخشنامه در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت دستمزد متناسب با عنوان شغلی جدید انجام می‌شد، در دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸ هیأت عمومی مورد ابطال قرار گرفت.

[گزارش رأی هیأت عمومی درباره مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه](https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/08/19/3744822/مطالبه-حق-بیمه-باید-بر-مبنای-دستمزد-قانونی-و-واقعی-باشد)

یادداشت پژوهشی: مقررات فوق از حیث ارتباط با ماده ۳۵ معرفی شده‌اند. برخی از آنها مصوبات تاریخی و برخی مقررات اجرایی مربوط به دوره‌های مشخص هستند. برای تعیین مبلغ دستمزد مقطوع در هر سال، باید آخرین بخشنامه معتبر همان فعالیت و تاریخ اجرای آن بررسی شود.

رابطه ماده ۳۵ با سایر مواد قانونی

ماده موضوع ارتباط با ماده ۳۵
ماده ۲ تعاریف قانونی از جمله مزد و حق بیمه مبنای مفهومی تشخیص مزد و حق بیمه
ماده ۲۸ منابع و نرخ حق بیمه ارتباط با محاسبه و وصول حق بیمه
ماده ۳۰ تکلیف کسر و پرداخت حق بیمه ارتباط با تکالیف مربوط به پرداخت حق بیمه
ماده ۳۲ حق بیمه بیمه‌شدگان کارمزدبگیر مقایسه مبنای درآمدی با روش‌های خاص محاسبه
ماده ۳۳ حق بیمه کارآموزان مقایسه با مقررات خاص تعیین مأخذ حق بیمه
ماده ۳۴ اشتغال بیمه‌شده نزد دو یا چند کارفرما ارتباط با تعیین مزد و سهم حق بیمه نزد کارفرمایان متعدد
ماده ۳۶ مسئولیت کارفرما در پرداخت حق بیمه ارتباط با مسئولیت پرداخت حق بیمه بر مبنای قانونی
ماده ۳۹ ارسال صورت مزد و حقوق و پرداخت حق بیمه ارتباط با ارسال فهرست و محاسبه حق بیمه
ماده ۴۰ تعیین حق بیمه در صورت خودداری از ارسال صورت مزد مقایسه با روش تعیین درآمد مقطوع
ماده ۴۱ تعیین نسبت مزد به کل کار انجام‌یافته ارتباط با روش‌های خاص تعیین مأخذ حق بیمه
ماده ۷۶ شرایط بازنشستگی ارتباط غیرمستقیم با سوابق و شرایط برخورداری از مستمری
ماده ۷۷ نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی ارتباط با آثار دستمزدهای مبنای محاسبه مستمری

ارتباط با قانون کار

ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، ناظر به طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برای مقاصد بیمه‌ای و تعیین درآمد مقطوع است. این موضوع را نباید بدون توجه به مقررات مربوط، با طرح طبقه‌بندی مشاغل موضوع مواد ۴۸ و ۴۹ قانون کار یکسان دانست.

سؤالات کاربردی و مسائل حقوقی ماده ۳۵

آیا سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند برای تمام مشاغل دستمزد مقطوع تعیین کند؟

خیر. ماده ۳۵ از طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان «بعضی از فعالیت‌ها» سخن گفته و اعمال آن نیازمند وجود ضرورت و رعایت تشریفات قانونی است.

آیا دستمزد مقطوع فقط برای محاسبه حق بیمه کاربرد دارد؟

خیر. ماده ۳۵ علاوه بر وصول حق بیمه، محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی را نیز بر همان مبنا مقرر کرده است.

آیا دستمزد مقطوع همان حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار است؟

خیر. دستمزد مقطوع یک مبنای خاص بیمه‌ای است. ممکن است در تعیین ضرایب آن از حداقل دستمزد استفاده شود، اما این دو عنوان از نظر حقوقی یکسان نیستند.

آیا ماده ۳۵ شامل بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد نیز می‌شود؟

نمی‌توان حکم ماده را بدون توجه به مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد به این گروه تسری داد. دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی در موضوع مورد رسیدگی، تعیین دستمزد مقطوع برای این گروه را مغایر مقررات خاص آن دانسته است.

آیا تعیین دستمزد مقطوع به تصویب مرجع قانونی نیاز دارد؟

بله. متن ماده ۳۵ تصویب شورای عالی سازمان را مقرر کرده است. مصوبات اجرایی باید از حیث مرجع تصویب و مبنای قانونی بررسی شوند.

آیا دستمزد مقطوع تعیین‌شده برای یک شغل را می‌توان به شغل مشابه نیز تسری داد؟

صرف شباهت شغلی کافی نیست. باید شغل یا فعالیت موردنظر در قلمرو مصوبه یا مقرره معتبر قرار داشته باشد.

آیا افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی در سال ۱۴۰۲ شامل رانندگان بین‌شهری نیز شد؟

خیر. بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ صراحتاً افزایش پنج‌درصدی را به ضرایب دستمزد رانندگان حمل‌ونقل بار و مسافر بین‌شهری و کارگران ساختمانی موضوع بندهای مشخص بخشنامه مربوط تسری نداده است.

آیا صرف اصلاح عنوان شغلی کارگر، مجوز مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه است؟

خیر. مطابق دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸، در مواردی که کارفرما مکلف به پرداخت مزد مشخصی نیست، صرف اصلاح عنوان شغلی برای مطالبه مابه‌التفاوت کافی نیست و باید شرایط قانونی و پرداخت واقعی دستمزد بررسی شود.

آیا دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ در رأی سال ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گرفته است؟

بله. هیأت عمومی دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ را در شمار مواردی قرار داده که در صورت وجود تکلیف قانونی، کارفرما باید حق بیمه متناسب با آن را پرداخت کند.

تست‌های آزمونی ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی

سؤالات تألیفی ـ مفهومی، ترکیبی و مستند به متن قانون، آرای قضایی و مقررات اجرایی. پاسخ هر سؤال پس از انتخاب گزینه و ثبت پاسخ قابل مشاهده است.



مطابق ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، سازمان در چه زمینه‌ای اختیار اقدام دارد؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) تعیین حداقل دستمزد تمام کارگران کشور
  • ب) طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها و وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع
  • ج) حذف تکلیف کارفرمایان به ارسال فهرست بیمه
  • د) تعیین نرخ مالیات بر درآمد بیمه‌شدگان





کدام عبارت از شرایط مقرر در ماده ۳۵ برای طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان است؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) درخواست کتبی تمام بیمه‌شدگان
  • ب) موافقت کارفرمای هر کارگاه
  • ج) وجود ضرورت و تصویب مرجع مقرر در قانون
  • د) تصویب شورای عالی کار در تمام موارد





بر اساس عبارت صریح ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان با تصویب کدام مرجع انجام می‌شود؟

(تألیفی ـ عددی و متنی)


  • الف) شورای عالی سازمان
  • ب) شورای عالی کار
  • ج) هیأت تشخیص اداره کار
  • د) هیأت مدیره هر کارگاه





مطابق ماده ۳۵، حق بیمه بیمه‌شدگان فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده بر چه مبنایی وصول می‌شود؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) صرفاً حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار
  • ب) میانگین حقوق دو سال آخر
  • ج) مبلغ مورد توافق کارفرما و بیمه‌شده
  • د) مأخذ درآمد مقطوع





مطابق قسمت پایانی ماده ۳۵، کمک‌های نقدی بیمه‌شدگان فعالیت‌های مشمول چگونه محاسبه و پرداخت می‌شود؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) صرفاً بر مبنای حداقل دستمزد
  • ب) بر همان مبنای درآمد مقطوع
  • ج) بر اساس توافق کارفرما
  • د) بر مبنای میانگین درآمد خانوار





کدام گزینه درباره قلمرو اجرای ماده ۳۵ صحیح است؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) تمام فعالیت‌های اقتصادی کشور بدون استثنا
  • ب) تمام بیمه‌شدگان بدون توجه به نوع بیمه
  • ج) بعضی از فعالیت‌ها با رعایت ضرورت و تشریفات قانونی
  • د) فقط کارمندان دولت





بر اساس دادنامه شماره ۱۳۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیأت عمومی، تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد چه وضعی دارد؟

(تألیفی ـ مستند به رأی قضایی)


  • الف) در موضوع مورد رسیدگی، مغایر مقررات خاص بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تشخیص داده شد.
  • ب) در تمام موارد الزامی است.
  • ج) بدون تصویب هیچ مرجعی مجاز است.
  • د) فقط با موافقت کارفرما امکان‌پذیر است.





نتیجه دادنامه شماره ۸۰۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۱۳ هیأت عمومی درباره بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد چه بود؟

(تألیفی ـ مستند به رأی قضایی)


  • الف) بخشنامه به طور کامل ابطال شد.
  • ب) رسیدگی به موضوع از صلاحیت دیوان خارج اعلام شد.
  • ج) بخشنامه در موضوع مورد رسیدگی مغایر قانون تشخیص داده نشد.
  • د) ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی ابطال شد.





بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ چه تغییری در ضرایب دستمزد مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع ایجاد کرد؟

(تألیفی ـ مستند به مقررات اجرایی)


  • الف) کاهش پنج‌درصدی ضرایب از ابتدای سال ۱۴۰۲
  • ب) افزایش پنج‌درصدی ضرایب از ابتدای سال ۱۴۰۲
  • ج) حذف کامل دستمزد مقطوع
  • د) افزایش پنجاه‌درصدی تمام ضرایب بدون استثنا





بر اساس دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۸، کدام گزینه درباره مطالبه مابه‌التفاوت حق بیمه ناشی از اصلاح عنوان شغلی صحیح است؟

(تألیفی ـ مستند به رأی قضایی)


  • الف) هرگونه اصلاح عنوان شغلی، بدون هیچ شرطی موجب مطالبه مابه‌التفاوت است.
  • ب) اصلاح عنوان شغلی در هیچ شرایطی اثر بیمه‌ای ندارد.
  • ج) سازمان در تمام موارد مکلف به پذیرش دستمزد اظهارشده کارفرماست.
  • د) در مواردی که کارفرما به موجب قانون مکلف به پرداخت دستمزد مشخصی است، از جمله دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵، مطالبه حق بیمه متناسب با دستمزد قانونی می‌تواند مبنای قانونی داشته باشد.





کدام عبارت درباره تفاوت دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ و حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار صحیح است؟

(تألیفی ـ ترکیبی)


  • الف) این دو مفهوم از نظر حقوقی یکسان نیستند و ممکن است حداقل دستمزد یکی از مبانی محاسبه ضریب دستمزد مقطوع باشد.
  • ب) دستمزد مقطوع همیشه دقیقاً برابر حداقل دستمزد است.
  • ج) حداقل دستمزد فقط برای بیمه‌شدگان مشاغل مقطوع کاربرد دارد.
  • د) ماده ۳۵ اختیار تعیین حداقل دستمزد کشور را به سازمان تأمین اجتماعی داده است.



}}

مبانی و فلسفه وضع ماده ۳۵

۱. ایجاد روش متناسب با ویژگی فعالیت‌ها:

برخی فعالیت‌ها از نظر نوع کار، شیوه درآمدزایی یا ویژگی‌های شغلی، نیازمند روش مشخصی برای تعیین مأخذ حق بیمه هستند. ماده ۳۵ امکان طبقه‌بندی و تعیین درآمد مقطوع را برای این موارد فراهم کرده است.

۲. ایجاد وحدت رویه در محاسبه حق بیمه:

تعیین مبنای مقطوع برای گروه‌های شغلی مشخص می‌تواند از اختلاف در نحوه محاسبه حق بیمه جلوگیری کند و مبنای اجرایی واحدی ایجاد نماید.

۳. حفظ ارتباط میان حق بیمه و تعهدات نقدی:

قانون‌گذار مقرر کرده است که کمک‌های نقدی نیز بر همان مبنای درآمد مقطوع محاسبه و پرداخت شوند؛ بنابراین، روش مقطوع تنها در مرحله وصول حق بیمه مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

۴. حمایت از حقوق بیمه‌شدگان:

تعیین مبنای مشخص برای فعالیت‌های مشمول می‌تواند مانع از آن شود که مزد و حقوق بیمه‌شدگان صرفاً بر اساس ارقام غیرمتناسب اظهارشده در فهرست‌های بیمه تعیین شود.

۵. ایجاد تعادل میان اختیار سازمان و حقوق اشخاص:

اختیار سازمان در تعیین دستمزد مقطوع باید در محدوده فعالیت‌های مشمول، با رعایت ضرورت، تصویب مرجع مقرر و مقررات خاص بیمه‌شدگان اعمال شود.

پیشینه تقنینی و تحول مقررات اجرایی

۱۳۵۴/۰۴/۰۳ ـ تصویب قانون تأمین اجتماعی
ماده ۳۵ در فصل سوم قانون، اختیار طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی فعالیت‌ها و وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع را پیش‌بینی کرد.

۱۳۶۷/۰۴/۲۶ ـ مصوبه شماره ۴۹۷۵ شورای عالی تأمین اجتماعی
از سوابق اجرایی مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها.

۱۳۶۸/۰۹/۲۹ ـ مصوبه شماره ۵۶۲۲ شورای عالی تأمین اجتماعی
از مصوبات تاریخی مرتبط با تعیین دستمزد مقطوع برخی فعالیت‌ها.

۱۳۷۳/۰۶/۰۱ ـ مصوبه شماره ۷۷۸۲ شورای عالی تأمین اجتماعی
از سوابق مورد استناد در تعیین دستمزد مقطوع فعالیت‌های خاص.

۱۳۸۷/۱۱/۱۳ ـ دادنامه شماره ۸۰۶ هیأت عمومی
بررسی اعتبار بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد و پذیرش آن در موضوع مورد رسیدگی.

۱۳۹۹/۱۰/۲۰ ـ دادنامه شماره ۱۳۵۲ هیأت عمومی
ابطال بخشنامه تعیین دستمزد مقطوع برای صاحبان حرف و مشاغل آزاد در موضوع مورد رسیدگی.

۱۴۰۲/۰۳/۲۴ ـ بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰
افزایش پنج‌درصدی ضرایب دستمزد مشاغل صنفی دارای دستمزد مقطوع از ابتدای سال ۱۴۰۲.

۱۴۰۲/۱۱/۱۷ ـ دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۳۰۰۱۶۳۶ هیأت تخصصی
رسیدگی به شکایت نسبت به بخشنامه افزایش ضرایب دستمزد مقطوع مشاغل صنفی.

۱۴۰۳/۰۹/۲۷ ـ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷
مقررات مربوط به اصلاح عناوین شغلی و تعیین دستمزد سوابق ناشی از کمیته‌های احتساب سوابق.

۱۴۰۵/۰۷/۲۸ ـ دادنامه شماره ۱۹۳۲۳۸۱ هیأت عمومی
ابطال اطلاق اصلاحیه بخشنامه اصلاح عناوین شغلی در مواردی که مطالبه حق بیمه بدون احراز پرداخت مزد متناسب انجام می‌شود و تصریح به جایگاه دستمزد مقطوع موضوع ماده ۳۵ در موارد دارای تکلیف قانونی.

تاریخ‌های فوق ناظر به اسناد شناسایی‌شده در پژوهش حاضر است. این فهرست، تاریخچه کامل تمام مصوبات و بخشنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی را در بر نمی‌گیرد.

منابع پژوهشی و مستندات تکمیلی

الف ـ متن قانون و منابع قانونی

ب ـ آرای قضایی

ج ـ مقررات اجرایی

  • مصوبه شماره ۴۹۷۵ مورخ ۱۳۶۷/۰۴/۲۶ شورای عالی تأمین اجتماعی؛
  • مصوبه شماره ۵۶۲۲ مورخ ۱۳۶۸/۰۹/۲۹ شورای عالی تأمین اجتماعی؛
  • مصوبه شماره ۷۷۸۲ مورخ ۱۳۷۳/۰۶/۰۱ شورای عالی تأمین اجتماعی؛
  • بخشنامه ۱۱/۴ جدید درآمد؛
  • بخشنامه شماره ۳۰۶۴/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۴؛
  • بخشنامه شماره ۲۸/۱۴۰۲/۱۰۰۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۱/۰۶؛
  • بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۳/۸۰۴۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۲۷.

یادداشت پژوهشی: در معرفی اسناد اجرایی، میان متن قانون، مصوبات شورای عالی تأمین اجتماعی، بخشنامه‌های سازمان و آرای مراجع قضایی تفکیک شده است. برای استناد در پرونده‌های اجرایی، متن کامل مصوبه یا بخشنامه، قلمرو شمول و تاریخ اجرای آن باید بررسی شود. گزارش مربوط به دادنامه سال ۱۴۰۵ در این صفحه بر اساس گزارش منتشرشده از رأی تنظیم شده است و برای نقل عین عبارات رأی، باید نسخه کامل دادنامه ملاحظه شود.

جمع‌بندی حقوقی ماده ۳۵

ماده ۳۵ قانون تأمین اجتماعی، مبنای قانونی طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان برخی فعالیت‌ها و تعیین درآمد مقطوع برای وصول حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی است.

مهم‌ترین آثار و احکام این ماده عبارت‌اند از:

  • امکان طبقه‌بندی مزد یا حقوق بیمه‌شدگان بعضی از فعالیت‌ها؛
  • لزوم وجود ضرورت برای اعمال این اختیار؛
  • ضرورت رعایت تصویب مرجع مقرر در متن قانون؛
  • وصول حق بیمه بر مبنای درآمد مقطوع فعالیت‌های مشمول؛
  • محاسبه و پرداخت کمک‌های نقدی بر همان مبنا؛
  • عدم تسری خودکار حکم به بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد؛
  • لزوم بررسی مصوبه و بخشنامه اجرایی معتبر برای تعیین ضریب هر شغل.

آرای دیوان عدالت اداری نیز نشان می‌دهند که اختیار مقرر در ماده ۳۵ از یک سو، مبنای قانونی تعیین دستمزد مقطوع برای فعالیت‌های مشمول است و از سوی دیگر، نباید خارج از قلمرو قانونی خود به سایر گروه‌های بیمه‌شده تسری داده شود.

نتیجه نهایی: ماده ۳۵ یک اختیار قانونی محدود و مشروط برای تعیین مأخذ مقطوع حق بیمه و محاسبه کمک‌های نقدی است. اجرای صحیح آن مستلزم احراز فعالیت مشمول، ضرورت طبقه‌بندی، رعایت تشریفات تصویب و بررسی مقررات اجرایی معتبر مربوط به همان شغل و دوره زمانی است.

مسیر پیشنهادی مطالعه