ماده ۱۳ قانون مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

3 گروه کاربری
۵۳۲ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «{{#seo: |title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین |title_mode=replace |description=ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی و سازوکار انتشار در صورت استنکاف رئیس‌جمهور. }} <div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtyp...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین
|title=ماده ۱۳ قانون مدنی | مصادیق اموال غیرمنقول در زمین و بنا
|title_mode=replace
|title_mode=replace
|description=ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی و سازوکار انتشار در صورت استنکاف رئیس‌جمهور.
|description=ماده ۱۳ قانون مدنی برخی مصادیق اموال غیرمنقول، از جمله اراضی، ابنیه، آسیاب و اشیای منصوب در بنا و همچنین لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا را مشخص می‌کند. بررسی مفهوم جزء بنا، ارتباط ماده ۱۳ با مواد ۱۲، ۱۴ و ۱۷ قانون مدنی و آثار حقوقی تشخیص مال غیرمنقول.
}}
}}


<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">


<span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
خط ۱۵: خط ۱۵:
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>


<span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
خط ۲۳: خط ۲۳:
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>


<span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
[[کتاب اول قانون مدنی|<span itemprop="name">کتاب اول: اموال و مالکیت</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/کتاب_اول_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
</span>
خط ۳۱: خط ۳۱:
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>


<span itemprop="name">ماده ۱</span> <meta itemprop="position" content="4">
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱۳</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>


</div>
</div>
خط ۳۸: خط ۴۱:


{{جعبه ماده
{{جعبه ماده
|شماره=۱
|شماره=۱۳
|وضعیت=اصلاح‌شده
|وضعیت=معتبر
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.
|متن=اراضی و ابنیه و آسیا و هر چه که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود، غیرمنقول است و همچنین است لوله‌ها که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده باشد.
 
|فهرست=باب اول در بیان انواع اموال
تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|قبل=ماده ۱۲ قانون مدنی
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۱۴ قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}
}}


<div class="law-terms">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">


<h2>تعاریف اصطلاحات</h2>
<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:6px;">
تعاریف اصطلاحات
</div>


<strong>[[ابلاغ قانون|ابلاغ]]:</strong> رساندن رسمی مصوبه به مرجع مربوط برای انجام تکلیف قانونی.
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px;">


<strong>[[انتشار قانون|انتشار قانون]]:</strong> اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار.
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[زمین|اراضی]]</strong><br>
زمین و عرصه‌ای که موضوع مالکیت یا سایر حقوق عینی قرار می‌گیرد و قانون مدنی آن را در شمار اموال غیرمنقول قرار داده است.
</div>


<strong>[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]:</strong> مرجع رسمی انتشار قوانین و مقررات کشور.
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[بنا|ابنیه]]</strong><br>
ساختمان‌ها و بناهایی که بر روی زمین ایجاد شده‌اند و به موجب ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.
</div>


<strong>[[همه‌پرسی|همه‌پرسی]]:</strong> نتیجه‌ای که پس از طی مراحل قانونی مشمول حکم ماده ۱ است.
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>آسیا</strong><br>
تأسیسات و بنای آسیاب که به اعتبار ارتباط با زمین و بنا در شمار اموال غیرمنقول قرار می‌گیرد.
</div>


<strong>[[استنکاف|استنکاف]]:</strong> خودداری از انجام تکلیف قانونی در مهلت مقرر.
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[جزء بنا]]</strong><br>
مال یا تأسیسی که در بنا نصب شده و عرفاً جزء آن ساختمان محسوب می‌شود.
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>اشیای منصوب</strong><br>
اشیایی که در بنا نصب شده‌اند و به اعتبار نصب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند.
</div>
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[لوله|لوله‌های تأسیساتی]]</strong><br>
لوله‌هایی که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند و طبق ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.
</div>
</div>
</div>
</div>


{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|شماره ماده=13
|وضعیت=اصلاح‌شده
|وضعیت=معتبر
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ آخرین اصلاح=1370-08-14
|تاریخ آخرین اصلاح=
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|موضوع=مصادیق اموال غیرمنقول
|سابقه تقنینی=دارد
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|مبنای آخرین اصلاح=
|یادداشت=متن فعلی ماده ۱ قانون مدنی به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰ اصلاح شده است.
|یادداشت=ماده ۱۳ برخی مصادیق اموال غیرمنقول را تعیین می‌کند و علاوه بر زمین و بنا، اشیای منصوبی را که عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند و لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا را نیز مشمول حکم غیرمنقول قرار می‌دهد.
}}
}}


<div class="law-source">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">
 
<strong>ماده ۱۳ قانون مدنی</strong> در ادامه تعریف کلی مال غیرمنقول در [[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲]]، برخی مصادیق روشن اموال غیرمنقول را مشخص می‌کند. این ماده علاوه بر اراضی و ابنیه، اشیایی را که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند و نیز لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا را غیرمنقول می‌داند.
 
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:10px 0 16px;padding:10px 14px;background:#f7faf9;border-right:3px solid #527d77;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13px;">


<strong>منبع و کنترل متن:</strong>
<strong>منبع و کنترل متن:</strong>
متن ماده و وضعیت اصلاحی آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است.
متن ماده و وضعیت آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است.
[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 مشاهده نسخه رسمی ماده ۱]
[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-13 مشاهده نسخه رسمی ماده ۱۳]


</div>
</div>


<div class="law-tests">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;">
 
<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</h2>


<h2>📝 تست‌های آزمونی</h2>
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱۳ قانون مدنی
</div>


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال و مالکیت
|ماده=۱
|ماده=۱۳
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|موضوع=اشیای منصوب در بنا
|نوع=تألیفی
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
|سؤال=مطابق ماده ۱۳ قانون مدنی، شیئی که در بنا منصوب شده و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود، چه حکمی دارد؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) ۴۸ ساعت</li>
<li>الف) همیشه منقول است.</li>
<li>ب) سه روز</li>
<li>ب) اصولاً غیرمنقول است.</li>
<li>ج) پنج روز</li>
<li>ج) فقط در صورت ثبت رسمی غیرمنقول است.</li>
<li>د) پانزده روز</li>
<li>د) فقط در صورت تعلق به دولت غیرمنقول است.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ب
|تحلیل=رئیس‌جمهور باید ظرف پنج روز اقدامات مقرر در ماده را انجام دهد.
|تحلیل=ماده ۱۳ اشیایی را که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند، غیرمنقول اعلام کرده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۳ قانون مدنی
|نکته=مهلت رئیس‌جمهور با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی متفاوت است.
|نکته=دو عنصر «نصب در بنا» و «جزء بنا محسوب شدن عرفی» در این قسمت از ماده اهمیت دارند.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال و مالکیت
|ماده=۱
|ماده=۱۳
|موضوع=مهلت انتشار
|موضوع=لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا
|نوع=تألیفی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
|سؤال=لوله‌ای که برای جریان آب در زمین یا بنا کشیده شده است، مطابق ماده ۱۳ قانون مدنی چه وضعیتی دارد؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) ۲۴ ساعت</li>
<li>الف) منقول است.</li>
<li>ب) ۴۸ ساعت</li>
<li>ب) فقط در صورت مالکیت دولت غیرمنقول است.</li>
<li>ج) ۷۲ ساعت</li>
<li>ج) غیرمنقول است.</li>
<li>د) پنج روز</li>
<li>د) وضعیت آن فقط با قرارداد طرفین تعیین می‌شود.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ج
|تحلیل=روزنامه رسمی موظف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.
|تحلیل=ماده ۱۳ صراحتاً لوله‌هایی را که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند، غیرمنقول می‌داند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۳ قانون مدنی
|نکته=حکم ماده به لوله‌هایی برای جریان آب محدود نیست و عبارت «مقاصد دیگر» نیز در متن آمده است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال و مالکیت
|ماده=۱
|ماده=۱۳
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|موضوع=رابطه ماده ۱۲ و ۱۳
|نوع=تألیفی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟
|سؤال=رابطه ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون مدنی کدام است؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) مصوبه خودبه‌خود ملغی می‌شود.</li>
<li>الف) ماده ۱۳ تعریف مال منقول را بیان می‌کند.</li>
<li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li>
<li>ب) ماده ۱۲ یک معیار کلی برای مال غیرمنقول ارائه می‌کند و ماده ۱۳ برخی مصادیق آن را مشخص می‌کند.</li>
<li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li>
<li>ج) ماده ۱۳ ماده ۱۲ را نسخ کرده است.</li>
<li>د) انتشار مصوبه تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li>
<li>د) دو ماده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ب
|تحلیل=در صورت استنکاف، روزنامه رسمی به دستور رئیس مجلس مصوبه را چاپ و منتشر می‌کند.
|تحلیل=ماده ۱۲ معیار کلی مال غیرمنقول را بیان می‌کند و ماده ۱۳ در ادامه، مصادیقی مانند اراضی، ابنیه و برخی اشیای منصوب را مشخص می‌کند.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=مواد ۱۲ و ۱۳ قانون مدنی
|نکته=مطالعه مواد ۱۲ تا ۲۲ برای تشخیص کامل انواع اموال اهمیت دارد.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال و مالکیت
|ماده=۱
|ماده=۱۳
|موضوع=دامنه حکم
|موضوع=جزء بنا
|نوع=تألیفی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی درباره کدام موارد حکم می‌کند؟
|سؤال=کدام گزینه درباره شرط «عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود» در ماده ۱۳ صحیح‌تر است؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li>
<li>الف) صرف قرار گرفتن شیء در نزدیکی ساختمان کافی است.</li>
<li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li>
<li>ب) هر وسیله‌ای که مالک بخواهد جزء بنا محسوب می‌شود.</li>
<li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li>
<li>ج) تشخیص جزء بنا بودن به وضعیت نصب و عرف توجه دارد.</li>
<li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li>
<li>د) فقط ارزش اقتصادی شیء ملاک است.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ج
|تحلیل=حکم ماده شامل مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی است.
|تحلیل=ماده ۱۳ علاوه بر نصب شیء در بنا، عرفاً جزء بنا محسوب شدن آن را نیز شرط قرار داده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۳ قانون مدنی
|نکته=در تشخیص مصداق، وضعیت واقعی نصب و عرف مربوط به بنا اهمیت دارد.
}}
}}


خط ۱۷۱: خط ۲۱۳:


{{شرح ماده
{{شرح ماده
|عنوان=شرح ماده ۱ قانون مدنی
|عنوان=مصادیق اموال غیرمنقول در زمین و بنا
|خلاصه=ماده ۱ تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند.
|خلاصه=ماده ۱۳ قانون مدنی اراضی، ابنیه، آسیاب و اشیای منصوبی را که عرفاً جزء بنا هستند، غیرمنقول می‌داند و همین حکم را درباره لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا نیز مقرر می‌کند.
|توضیح=پس از طی مراحل قانونی، مصوبه یا نتیجه همه‌پرسی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور پنج روز برای اقدامات مقرر فرصت دارد و روزنامه رسمی باید ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، تبصره ماده امکان انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
|توضیح=ماده ۱۳ در ادامه معیار کلی ماده ۱۲ قانون مدنی، به تعیین برخی مصادیق اموال غیرمنقول می‌پردازد. بنابراین برای تشخیص ماهیت یک مال، نخست باید معیار ماده ۱۲ و سپس احکام خاص مواد بعدی بررسی شود.
 
بر اساس ماده ۱۳، اراضی و ابنیه در شمار اموال غیرمنقول قرار دارند. همچنین هر چیزی که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب شود، غیرمنقول است.
 
ماده همچنین لوله‌هایی را که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند، مشمول حکم غیرمنقول قرار می‌دهد.
 
اهمیت ماده ۱۳ در این است که وصف غیرمنقول بودن را صرفاً به خود زمین یا ساختمان محدود نمی‌کند و برخی اشیاء و تأسیسات مرتبط با بنا را نیز دربر می‌گیرد.
 
تشخیص اینکه یک شیء واقعاً «منصوب» بوده و عرفاً «جزء بنا» محسوب می‌شود، در عمل می‌تواند به اوضاع و احوال هر مورد بستگی داشته باشد و در اختلافات قضایی، وضعیت فیزیکی و کارکرد مال اهمیت پیدا می‌کند.
 
|نکات=
|نکات=
۱. مهلت رئیس‌جمهور: پنج روز.
۱. اراضی و ابنیه صراحتاً غیرمنقول هستند.
 
۲. اشیای منصوب در بنا، در صورتی که عرفاً جزء بنا محسوب شوند، غیرمنقول‌اند.
 
۳. لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا، برای جریان آب یا مقاصد دیگر، غیرمنقول محسوب می‌شوند.


۲. مهلت روزنامه رسمی: ۷۲ ساعت.
۴. [[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲ قانون مدنی]] معیار کلی مال غیرمنقول را بیان می‌کند.


۳. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار از طریق سازوکار تبصره ادامه می‌یابد.
۵. [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] درباره برخی اشیای به‌کاررفته در بنا یا زمین حکم خاص دارد.


|مثال=در سال ۱۳۹۲، رئیس مجلس شورای اسلامی پس از انقضای مهلت مقرر، با استناد به تبصره ماده ۱ قانون مدنی، قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ را برای انتشار در روزنامه رسمی ارسال کرد.
۶. [[ماده ۱۷ قانون مدنی|ماده ۱۷ قانون مدنی]] برخی اموال منقول را در مواردی خاص، از جهت صلاحیت محاکم و توقیف اموال، در حکم غیرمنقول قرار می‌دهد.
|توجه=انتشار رسمی قانون با لازم‌الاجرا شدن آن یکسان نیست.
 
۷. [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] برخی حقوق و دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول را نیز تابع اموال غیرمنقول می‌داند.
 
|مثال=یک سیستم لوله‌کشی که در داخل زمین یا ساختمان تعبیه شده و برای انتقال آب یا استفاده دیگر در آن کشیده شده است، با توجه به حکم صریح ماده ۱۳ در شمار اموال غیرمنقول قرار می‌گیرد.
 
|توجه=برای تشخیص مصادیق خاص، باید میان مالی که ذاتاً غیرمنقول است، مالی که به موجب ماده ۱۳ جزء بنا محسوب می‌شود و مالی که به موجب مقرراتی مانند ماده ۱۷ صرفاً در حکم غیرمنقول قرار گرفته است، تفاوت گذاشت.
}}
}}


<div class="law-analysis">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تحلیل حقوقی و تفسیری
</h2>
 
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
 
<h3>رابطه ماده ۱۳ با ماده ۱۲</h3>
ماده ۱۲ قانون مدنی تعریف کلی مال غیرمنقول را بر اساس امکان نداشتن نقل از محلی به محل دیگر، یا مستلزم خرابی یا نقص بودن نقل، ارائه می‌کند. ماده ۱۳ در ادامه، برخی مصادیق مشخص این دسته از اموال را تعیین می‌کند.
 
<h3>عنصر عرف در تشخیص جزء بنا</h3>
در مورد اشیایی که در بنا منصوب شده‌اند، صرف نصب فیزیکی برای اعمال تمام قسمت مربوط به حکم ماده کافی نیست؛ متن ماده مقرر کرده است که شیء باید «عرفاً جزء بنا محسوب شود». بنابراین عرف یکی از عناصر مهم تشخیص این وضعیت است.
 
<h3>لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا</h3>
ماده ۱۳ درباره لوله‌ها حکم صریح دارد و آن را به کاربرد خاص جریان آب محدود نکرده است. عبارت «مقاصد دیگر» دامنه این قسمت را گسترده‌تر می‌کند.
 
<h3>تمایز با اموال منقول وابسته به ملک</h3>
هر وسیله‌ای که در یک ساختمان مورد استفاده قرار گیرد، الزاماً مشمول ماده ۱۳ نیست. باید بررسی شود آیا در بنا نصب شده و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود یا خیر.
 
<h3>تمایز ماده ۱۳ با ماده ۱۷</h3>
در ماده ۱۳، قانونگذار برخی اموال و تأسیسات را مستقیماً در شمار غیرمنقول قرار می‌دهد. در ماده ۱۷، برخی اموال منقول به دلیل تخصیص به عمل زراعت، صرفاً از جهت صلاحیت محاکم و توقیف اموال در حکم غیرمنقول شناخته می‌شوند. این تفاوت در تحلیل آثار حقوقی آنها اهمیت دارد.
 
<h3>اهمیت وصف غیرمنقول بودن</h3>
نوع مال در موضوعاتی مانند صلاحیت دادگاه، توقیف و اجرای احکام، برخی حقوق عینی و شیوه انتقال می‌تواند آثار متفاوتی ایجاد کند. به همین علت تشخیص ماهیت مال صرفاً یک دسته‌بندی نظری نیست و آثار عملی دارد.
 
<h3>دیدگاه اداره حقوقی درباره تشخیص مال غیرمنقول</h3>
در نظریه شماره ۶۰۹۰/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۴، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که تعریف اموال غیرمنقول و منقول در مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی بیان شده است و برای تشخیص باید ملاک‌های قانونی این مواد لحاظ شود. این نظریه درخصوص تجهیزات نیروگاه‌های نیمه‌تمام نیز بر لزوم بررسی وضعیت واقعی و معیارهای قانونی تأکید کرده است.
 
</div>
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<h2>تحلیل حقوقی</h2>
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و فلسفه حکم
</h2>


<h3>رابطه با اصل ۱۲۳ قانون اساسی</h3>
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
[[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]] مبنای تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به امضای مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی است. ماده ۱ تشریفات و مهلت‌های ابلاغ و انتشار را مشخص می‌کند.


<h3>انتشار و لازم‌الاجرا شدن</h3>
تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول صرفاً یک تقسیم‌بندی نظری نیست؛ زیرا نوع مال در بسیاری از آثار حقوقی، از جمله صلاحیت محاکم و برخی قواعد مالکیت، انتقال، توقیف و اجرای حقوق می‌تواند اثرگذار باشد.
انتشار رسمی با لازم‌الاجرا شدن قانون یکی نیست و [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] مرحله بعدی را تعیین می‌کند.


<h3>ضمانت اجرای استنکاف</h3>
ماده ۱۳ با مشخص کردن برخی اموال و تأسیسات متصل به زمین و بنا، از اختلاف در تشخیص ماهیت آنها جلوگیری می‌کند و در عین حال با استفاده از مفهوم عرف، امکان تطبیق حکم بر وضعیت‌های مختلف ساختمانی و تأسیساتی را فراهم می‌سازد.
تبصره ماده ۱ برای جلوگیری از توقف انتشار، سازوکار چاپ و انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را مقرر کرده است.


</div>
</div>
</div>


<div class="law-legislative-history">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<h2>تغییرات و پیشینه تقنینی</h2>
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
پیشینه تقنینی ماده ۱۳
</h2>


{| class="wikitable" style="width:100%;text-align:center;"
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
! تاریخ
! وضعیت


| ! ویژگی                                    |
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
| ------------------------------------------ |
<strong>تصویب — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷</strong><br>
| ۱۸/۰۲/۱۳۰۷                                 |
ماده ۱۳ در ساختار اولیه قانون مدنی و در فصل مربوط به اموال غیرمنقول تصویب شد و اراضی، ابنیه، آسیاب و برخی اشیای متصل و مرتبط با بنا را در شمار اموال غیرمنقول قرار داد.
| متن اولیه                                 |
</div>
| مهلت سه‌روزه برای انتشار پس از توشیح      |
| -                                          |
| ۰۸/۱۰/۱۳۶۱                                |
| اصلاح                                      |
| تعیین مهلت پنج‌روزه برای رئیس‌جمهور        |
| -                                          |
| ۱۴/۰۸/۱۳۷۰                                |
| اصلاح                                      |
| تعیین مهلت ۷۲ ساعته و سازوکار فعلی استنکاف |
| }                                          |


[https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴]
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
<strong>وضعیت اصلاحی</strong><br>
در منابع تنقیحی مورد بررسی، برای ماده ۱۳ سابقه اصلاح مستقل درج نشده و متن ماده در ساختار فعلی قانون مدنی باقی مانده است.
</div>


<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #8064a2;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fbfafc;">
<strong>تحول در کاربرد حقوقی</strong><br>
با تحول تأسیسات ساختمانی و صنعتی، معیارهای مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی، از جمله ماده ۱۳، در تشخیص وصف اموال و تجهیزات در دعاوی و نظریات حقوقی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
</div>
</div>


<div class="law-basis">
</div>
</div>


<h2>مبانی و مستندات قانونی</h2>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">


* [[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]]
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
* [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]]
مبانی و مستندات قانونی
* [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]]
</h2>
* [https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴]
 
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
 
* [[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱ قانون مدنی]] — <strong>تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲ قانون مدنی]] — <strong>تعریف مال غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] — <strong>آینه، پرده نقاشی، مجسمه و امثال آنها در بنا یا زمین</strong>
* [[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵ قانون مدنی]] — <strong>ثمره و حاصل</strong>
* [[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶ قانون مدنی]] — <strong>اشجار، شاخه‌ها، نهال و قلمه</strong>
* [[ماده ۱۷ قانون مدنی|ماده ۱۷ قانون مدنی]] — <strong>برخی اموال منقول در حکم غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] — <strong>حقوق و دعاوی تابع اموال غیرمنقول</strong>
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-13 شناسنامه قانون — ماده ۱۳ قانون مدنی]
* [https://nezamat.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/ نظامات — قانون مدنی]
* [https://mehdigoudarzi.com/post/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C دایره‌المعارف جامع قوانین ایران — قانون مدنی]
* [https://tyb.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%E2%80%8C%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8/ قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷]


</div>
</div>
</div>


<div class="law-example">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<h2>نمونه واقعی اجرای ماده ۱</h2>
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
</h2>


<strong>قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱</strong><br>
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
پس از انقضای مهلت مقرر، رئیس مجلس شورای اسلامی با استناد به تبصره ماده ۱، قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ را برای انتشار در روزنامه رسمی ارسال کرد.


[https://nezamat.ir/post-39067 مشاهده سند مرتبط]
<strong>لوله‌کشی و تأسیسات متصل به زمین یا بنا</strong><br>
لوله‌هایی که در زمین یا بنا برای انتقال آب یا مقاصد دیگر کشیده شده‌اند، از مصادیق صریح ماده ۱۳ هستند و قانونگذار آنها را غیرمنقول دانسته است.
 
<br><br>
 
<strong>تجهیزات و تأسیسات نیروگاهی</strong><br>
در نظریه شماره ۶۰۹۰/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۴، اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تجهیزات نیروگاه‌های نیمه‌تمام اعلام کرده است که معیار تشخیص منقول یا غیرمنقول بودن، مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی است. در عین حال، ممکن است برخی اموال منقول با توجه به نحوه تخصیص و کاربرد، در شرایط ماده ۱۷ در حکم غیرمنقول قرار گیرند.
 
[https://iranlawer.blogfa.com/post/209 مشاهده نظریه شماره ۶۰۹۰/۷]
 
<br><br>
 
<strong>ماده ۱۳ قانون مدنی و قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول</strong><br>
در مقررات جدید مرتبط با معاملات اموال غیرمنقول، تشخیص اینکه موضوع یک معامله از مصادیق مال غیرمنقول است یا خیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. با این حال، تعیین مصداق همچنان باید بر اساس تعریف و مصادیق قانون مدنی و قوانین خاص مربوط انجام شود.
 
<br><br>
 
<strong>مصادیق مورد اختلاف</strong><br>
در مورد تجهیزاتی که در یک بنا نصب شده‌اند، صرف استفاده در ساختمان برای غیرمنقول دانستن آنها کافی نیست. باید رابطه فیزیکی و عرفی وسیله با بنا بررسی شود تا مشخص شود آیا «منصوب» و «عرفاً جزء بنا» است یا صرفاً یک مال منقول مورد استفاده در ساختمان.


</div>
</div>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
</h2>
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:1.95;">
<strong>منابع قانونی و تنقیحی</strong>
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-13 شناسنامه قانون — ماده ۱۳ قانون مدنی]
* [https://nezamat.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/ نظامات — قانون مدنی]
* [https://mehdigoudarzi.com/post/%D9%85%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C دایره‌المعارف جامع قوانین ایران — متن کامل قانون مدنی]
* [https://vakilsoal.com/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/ وکیل سؤال — قانون مدنی]
* [https://adlio.ir/law/%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8-1307-02-18/ عدلیو — قانون مدنی]
<strong>نظریات مشورتی و منابع حقوقی</strong>
* [https://iranlawer.blogfa.com/post/209 نظریه شماره ۶۰۹۰/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۴ — تشخیص اموال منقول و غیرمنقول]
* [https://vakilt.com/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87/ قانون مدنی با توضیحات ماده به ماده]
* [https://haghkhah.com/hashieh-ghavanin/ghanon-madani/article-13/ حاشیه قوانین — ماده ۱۳ قانون مدنی]
</div>
</div>
</div>


خط ۲۵۲: خط ۴۰۰:
|محتوا=
|محتوا=


* [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار
* [[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱ قانون مدنی]] — <strong>تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
* [[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲ قانون مدنی]] — <strong>تعریف مال غیرمنقول</strong>
  }}
* [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] — <strong>اشیای به‌کاررفته در بنا یا زمین</strong>
* [[ماده ۱۷ قانون مدنی|ماده ۱۷ قانون مدنی]] — <strong>برخی اموال منقول در حکم غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] — <strong>حقوق و دعاوی تابع اموال غیرمنقول</strong>
}}


<div class="law-categories">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<h2>رده‌های مرتبط</h2>
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
رده‌های مرتبط
</h2>


[[رده:قانون مدنی]]
<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">
[[رده:مقدمه قانون مدنی]]
[[رده:انتشار قوانین]]
[[رده:ابلاغ قوانین]]
[[رده:روزنامه رسمی]]


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدنی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اموال و مالکیت]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اموال غیرمنقول]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اراضی و ابنیه]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:تأسیسات و ملحقات بنا]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مالکیت اموال]]</span>
</div>
</div>
</div>


<div class="law-summary">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">
 
<h2 style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin:0 0 5px;">
جمع‌بندی
</h2>


<h2>جمع‌بندی</h2>
<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">


ماده ۱ قانون مدنی، تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند. مهلت رئیس‌جمهور پنج روز و مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، تبصره ماده سازوکار انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
ماده ۱۳ قانون مدنی برخی مصادیق مهم مال غیرمنقول را مشخص می‌کند. اراضی و ابنیه مستقیماً غیرمنقول‌اند و اشیای منصوب در بنا نیز در صورتی که عرفاً جزء بنا محسوب شوند، همین وصف را دارند.


لوله‌هایی که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند نیز به صراحت ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.
برای تشخیص صحیح ماهیت مال، [[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲]] به عنوان معیار کلی و [[ماده ۱۴ قانون مدنی|مواد ۱۴]] تا [[ماده ۱۸ قانون مدنی|۱۸]] به عنوان احکام تکمیلی باید در کنار ماده ۱۳ مطالعه شوند.
همچنین باید میان مال غیرمنقول واقعی، مال مشمول ماده ۱۳ و مال منقولی که در موارد خاص مانند ماده ۱۷ صرفاً در حکم غیرمنقول است، تفاوت گذاشت.
</div>
</div>
</div>


<div class="law-study-path">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
 
<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>


<strong>مسیر پیشنهادی مطالعه:</strong>
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">


[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
[[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱]]
←
←
[[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
[[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲]]
←
←
[[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
[[ماده ۱۳ قانون مدنی|ماده ۱۳]]
←
←
[[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
[[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴]]
←
←
[[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
[[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵]]
←
←
[[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]
[[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶]]
←
[[ماده ۱۷ قانون مدنی|ماده ۱۷]]
←
[[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸]]


</div>
</div>
</div>


</div>
</div>

نسخهٔ کنونی تا ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۸


قوانین و مقررات

←

قانون مدنی

←

کتاب اول: اموال و مالکیت

←

ماده ۱۳

ماده

۱۳

● معتبر

اراضی و ابنیه و آسیا و هر چه که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود، غیرمنقول است و همچنین است لوله‌ها که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده باشد.

تعاریف اصطلاحات

اراضی
زمین و عرصه‌ای که موضوع مالکیت یا سایر حقوق عینی قرار می‌گیرد و قانون مدنی آن را در شمار اموال غیرمنقول قرار داده است.

ابنیه
ساختمان‌ها و بناهایی که بر روی زمین ایجاد شده‌اند و به موجب ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.

آسیا
تأسیسات و بنای آسیاب که به اعتبار ارتباط با زمین و بنا در شمار اموال غیرمنقول قرار می‌گیرد.

جزء بنا
مال یا تأسیسی که در بنا نصب شده و عرفاً جزء آن ساختمان محسوب می‌شود.

اشیای منصوب
اشیایی که در بنا نصب شده‌اند و به اعتبار نصب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند.

لوله‌های تأسیساتی
لوله‌هایی که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند و طبق ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.


وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1307-02-18



سابقه تقنینی

هیچ نتیجه


ماده ۱۳ قانون مدنی در ادامه تعریف کلی مال غیرمنقول در ماده ۱۲، برخی مصادیق روشن اموال غیرمنقول را مشخص می‌کند. این ماده علاوه بر اراضی و ابنیه، اشیایی را که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شوند و نیز لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا را غیرمنقول می‌داند.

منبع و کنترل متن: متن ماده و وضعیت آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است. مشاهده نسخه رسمی ماده ۱۳

📝 نمونه تست‌های آزمونی

سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱۳ قانون مدنی



مطابق ماده ۱۳ قانون مدنی، شیئی که در بنا منصوب شده و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود، چه حکمی دارد؟

(تألیفی ـ مستند به متن قانون)


  • الف) همیشه منقول است.
  • ب) اصولاً غیرمنقول است.
  • ج) فقط در صورت ثبت رسمی غیرمنقول است.
  • د) فقط در صورت تعلق به دولت غیرمنقول است.





لوله‌ای که برای جریان آب در زمین یا بنا کشیده شده است، مطابق ماده ۱۳ قانون مدنی چه وضعیتی دارد؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) منقول است.
  • ب) فقط در صورت مالکیت دولت غیرمنقول است.
  • ج) غیرمنقول است.
  • د) وضعیت آن فقط با قرارداد طرفین تعیین می‌شود.





رابطه ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون مدنی کدام است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) ماده ۱۳ تعریف مال منقول را بیان می‌کند.
  • ب) ماده ۱۲ یک معیار کلی برای مال غیرمنقول ارائه می‌کند و ماده ۱۳ برخی مصادیق آن را مشخص می‌کند.
  • ج) ماده ۱۳ ماده ۱۲ را نسخ کرده است.
  • د) دو ماده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.





کدام گزینه درباره شرط «عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود» در ماده ۱۳ صحیح‌تر است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) صرف قرار گرفتن شیء در نزدیکی ساختمان کافی است.
  • ب) هر وسیله‌ای که مالک بخواهد جزء بنا محسوب می‌شود.
  • ج) تشخیص جزء بنا بودن به وضعیت نصب و عرف توجه دارد.
  • د) فقط ارزش اقتصادی شیء ملاک است.





شرح و توضیح ماده

مصادیق اموال غیرمنقول در زمین و بنا


خلاصه مطلب

ماده ۱۳ قانون مدنی اراضی، ابنیه، آسیاب و اشیای منصوبی را که عرفاً جزء بنا هستند، غیرمنقول می‌داند و همین حکم را درباره لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا نیز مقرر می‌کند.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۱۳ در ادامه معیار کلی ماده ۱۲ قانون مدنی، به تعیین برخی مصادیق اموال غیرمنقول می‌پردازد. بنابراین برای تشخیص ماهیت یک مال، نخست باید معیار ماده ۱۲ و سپس احکام خاص مواد بعدی بررسی شود.

بر اساس ماده ۱۳، اراضی و ابنیه در شمار اموال غیرمنقول قرار دارند. همچنین هر چیزی که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب شود، غیرمنقول است.

ماده همچنین لوله‌هایی را که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند، مشمول حکم غیرمنقول قرار می‌دهد.

اهمیت ماده ۱۳ در این است که وصف غیرمنقول بودن را صرفاً به خود زمین یا ساختمان محدود نمی‌کند و برخی اشیاء و تأسیسات مرتبط با بنا را نیز دربر می‌گیرد.

تشخیص اینکه یک شیء واقعاً «منصوب» بوده و عرفاً «جزء بنا» محسوب می‌شود، در عمل می‌تواند به اوضاع و احوال هر مورد بستگی داشته باشد و در اختلافات قضایی، وضعیت فیزیکی و کارکرد مال اهمیت پیدا می‌کند.

نکات مهم

۱. اراضی و ابنیه صراحتاً غیرمنقول هستند.

۲. اشیای منصوب در بنا، در صورتی که عرفاً جزء بنا محسوب شوند، غیرمنقول‌اند.

۳. لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا، برای جریان آب یا مقاصد دیگر، غیرمنقول محسوب می‌شوند.

۴. ماده ۱۲ قانون مدنی معیار کلی مال غیرمنقول را بیان می‌کند.

۵. ماده ۱۴ قانون مدنی درباره برخی اشیای به‌کاررفته در بنا یا زمین حکم خاص دارد.

۶. ماده ۱۷ قانون مدنی برخی اموال منقول را در مواردی خاص، از جهت صلاحیت محاکم و توقیف اموال، در حکم غیرمنقول قرار می‌دهد.

۷. ماده ۱۸ قانون مدنی برخی حقوق و دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول را نیز تابع اموال غیرمنقول می‌داند.

مثال کاربردی

یک سیستم لوله‌کشی که در داخل زمین یا ساختمان تعبیه شده و برای انتقال آب یا استفاده دیگر در آن کشیده شده است، با توجه به حکم صریح ماده ۱۳ در شمار اموال غیرمنقول قرار می‌گیرد.

توجه

برای تشخیص مصادیق خاص، باید میان مالی که ذاتاً غیرمنقول است، مالی که به موجب ماده ۱۳ جزء بنا محسوب می‌شود و مالی که به موجب مقرراتی مانند ماده ۱۷ صرفاً در حکم غیرمنقول قرار گرفته است، تفاوت گذاشت.

تحلیل حقوقی و تفسیری

رابطه ماده ۱۳ با ماده ۱۲

ماده ۱۲ قانون مدنی تعریف کلی مال غیرمنقول را بر اساس امکان نداشتن نقل از محلی به محل دیگر، یا مستلزم خرابی یا نقص بودن نقل، ارائه می‌کند. ماده ۱۳ در ادامه، برخی مصادیق مشخص این دسته از اموال را تعیین می‌کند.

عنصر عرف در تشخیص جزء بنا

در مورد اشیایی که در بنا منصوب شده‌اند، صرف نصب فیزیکی برای اعمال تمام قسمت مربوط به حکم ماده کافی نیست؛ متن ماده مقرر کرده است که شیء باید «عرفاً جزء بنا محسوب شود». بنابراین عرف یکی از عناصر مهم تشخیص این وضعیت است.

لوله‌های کشیده‌شده در زمین یا بنا

ماده ۱۳ درباره لوله‌ها حکم صریح دارد و آن را به کاربرد خاص جریان آب محدود نکرده است. عبارت «مقاصد دیگر» دامنه این قسمت را گسترده‌تر می‌کند.

تمایز با اموال منقول وابسته به ملک

هر وسیله‌ای که در یک ساختمان مورد استفاده قرار گیرد، الزاماً مشمول ماده ۱۳ نیست. باید بررسی شود آیا در بنا نصب شده و عرفاً جزء بنا محسوب می‌شود یا خیر.

تمایز ماده ۱۳ با ماده ۱۷

در ماده ۱۳، قانونگذار برخی اموال و تأسیسات را مستقیماً در شمار غیرمنقول قرار می‌دهد. در ماده ۱۷، برخی اموال منقول به دلیل تخصیص به عمل زراعت، صرفاً از جهت صلاحیت محاکم و توقیف اموال در حکم غیرمنقول شناخته می‌شوند. این تفاوت در تحلیل آثار حقوقی آنها اهمیت دارد.

اهمیت وصف غیرمنقول بودن

نوع مال در موضوعاتی مانند صلاحیت دادگاه، توقیف و اجرای احکام، برخی حقوق عینی و شیوه انتقال می‌تواند آثار متفاوتی ایجاد کند. به همین علت تشخیص ماهیت مال صرفاً یک دسته‌بندی نظری نیست و آثار عملی دارد.

دیدگاه اداره حقوقی درباره تشخیص مال غیرمنقول

در نظریه شماره ۶۰۹۰/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۴، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که تعریف اموال غیرمنقول و منقول در مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی بیان شده است و برای تشخیص باید ملاک‌های قانونی این مواد لحاظ شود. این نظریه درخصوص تجهیزات نیروگاه‌های نیمه‌تمام نیز بر لزوم بررسی وضعیت واقعی و معیارهای قانونی تأکید کرده است.

مبانی و فلسفه حکم

تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول صرفاً یک تقسیم‌بندی نظری نیست؛ زیرا نوع مال در بسیاری از آثار حقوقی، از جمله صلاحیت محاکم و برخی قواعد مالکیت، انتقال، توقیف و اجرای حقوق می‌تواند اثرگذار باشد.

ماده ۱۳ با مشخص کردن برخی اموال و تأسیسات متصل به زمین و بنا، از اختلاف در تشخیص ماهیت آنها جلوگیری می‌کند و در عین حال با استفاده از مفهوم عرف، امکان تطبیق حکم بر وضعیت‌های مختلف ساختمانی و تأسیساتی را فراهم می‌سازد.

پیشینه تقنینی ماده ۱۳

تصویب — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷
ماده ۱۳ در ساختار اولیه قانون مدنی و در فصل مربوط به اموال غیرمنقول تصویب شد و اراضی، ابنیه، آسیاب و برخی اشیای متصل و مرتبط با بنا را در شمار اموال غیرمنقول قرار داد.

وضعیت اصلاحی
در منابع تنقیحی مورد بررسی، برای ماده ۱۳ سابقه اصلاح مستقل درج نشده و متن ماده در ساختار فعلی قانون مدنی باقی مانده است.

تحول در کاربرد حقوقی
با تحول تأسیسات ساختمانی و صنعتی، معیارهای مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی، از جمله ماده ۱۳، در تشخیص وصف اموال و تجهیزات در دعاوی و نظریات حقوقی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

مبانی و مستندات قانونی

مصادیق عملی و سوابق اجرایی

لوله‌کشی و تأسیسات متصل به زمین یا بنا
لوله‌هایی که در زمین یا بنا برای انتقال آب یا مقاصد دیگر کشیده شده‌اند، از مصادیق صریح ماده ۱۳ هستند و قانونگذار آنها را غیرمنقول دانسته است.



تجهیزات و تأسیسات نیروگاهی
در نظریه شماره ۶۰۹۰/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۴، اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تجهیزات نیروگاه‌های نیمه‌تمام اعلام کرده است که معیار تشخیص منقول یا غیرمنقول بودن، مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی است. در عین حال، ممکن است برخی اموال منقول با توجه به نحوه تخصیص و کاربرد، در شرایط ماده ۱۷ در حکم غیرمنقول قرار گیرند.

مشاهده نظریه شماره ۶۰۹۰/۷



ماده ۱۳ قانون مدنی و قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول
در مقررات جدید مرتبط با معاملات اموال غیرمنقول، تشخیص اینکه موضوع یک معامله از مصادیق مال غیرمنقول است یا خیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. با این حال، تعیین مصداق همچنان باید بر اساس تعریف و مصادیق قانون مدنی و قوانین خاص مربوط انجام شود.



مصادیق مورد اختلاف
در مورد تجهیزاتی که در یک بنا نصب شده‌اند، صرف استفاده در ساختمان برای غیرمنقول دانستن آنها کافی نیست. باید رابطه فیزیکی و عرفی وسیله با بنا بررسی شود تا مشخص شود آیا «منصوب» و «عرفاً جزء بنا» است یا صرفاً یک مال منقول مورد استفاده در ساختمان.

مواد مرتبط

رده‌های مرتبط

جمع‌بندی

ماده ۱۳ قانون مدنی برخی مصادیق مهم مال غیرمنقول را مشخص می‌کند. اراضی و ابنیه مستقیماً غیرمنقول‌اند و اشیای منصوب در بنا نیز در صورتی که عرفاً جزء بنا محسوب شوند، همین وصف را دارند.

لوله‌هایی که برای جریان آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده‌اند نیز به صراحت ماده ۱۳ غیرمنقول محسوب می‌شوند.

برای تشخیص صحیح ماهیت مال، ماده ۱۲ به عنوان معیار کلی و مواد ۱۴ تا ۱۸ به عنوان احکام تکمیلی باید در کنار ماده ۱۳ مطالعه شوند.

همچنین باید میان مال غیرمنقول واقعی، مال مشمول ماده ۱۳ و مال منقولی که در موارد خاص مانند ماده ۱۷ صرفاً در حکم غیرمنقول است، تفاوت گذاشت.

مسیر پیشنهادی مطالعه

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۱۳_قانون_مدنی&oldid=456»