ماده ۲ قانون مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی - ابلاغ و انتشار قوانین - ویکی داد
|title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین
|title_mode=replace
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی، همراه با شرح، نکات، تست‌های آزمونی و منابع مرتبط.
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت امضای رئیس‌جمهور، دستور انتشار و تکلیف روزنامه رسمی؛ همراه با شرح، تحلیل، نکات، مواد مرتبط و تست‌های حقوقی.
|keywords=ماده ۱ قانون مدنی، ابلاغ قانون، انتشار قانون، روزنامه رسمی، ابلاغ مصوبات مجلس، انتشار قوانین، قانون مدنی
}}
}}


<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<div class="wd-breadcrumb" style="margin:0 0 8px;font-size:13px;line-height:1.7;color:#687985;">
 
[[قوانین و مقررات|قوانین و مقررات]] ← [[قانون مدنی]] ← مقدمه ← ماده ۱
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow"></span>
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow"></span>
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow"></span>
 
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱</span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/ماده_۱_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="4">
</span>
 
</div>
</div>


<div class="law-page">
{{جعبه ماده
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=۱
|وضعیت=اصلاح‌شده و معتبر
|تاریخ تصویب=۱۳۰۷/۰۲/۱۸
|تاریخ اصلاح=۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|مبنای اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
}}


{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|شماره ماده=۱
|وضعیت=اصلاح‌شده
|وضعیت=اصلاح‌شده و معتبر
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ تصویب=۱۳۰۷/۰۲/۱۸
|تاریخ آخرین اصلاح=1370-08-14
|تاریخ اصلاح=۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|سابقه تقنینی=دارد
|سابقه اصلاحات=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|مبنای اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|یادداشت=ماده ۱ قانون مدنی ناظر بر ابلاغ و انتشار قوانین و مقررات مصوب است.
}}
 
{{جعبه ماده
|شماره=۱
|وضعیت=معتبر
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.
 
تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}
}}


 
<div class="wd-mini-box">
<!-- در یک نگاه -->
<strong>در یک نگاه</strong>
 
<div class="wd-grid">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0 14px;">
<div><strong>موضوع</strong><br>ابلاغ و انتشار قوانین</div>
 
<div><strong>طرف‌های ماده</strong><br>رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، روزنامه رسمی</div>
<div style="border-top:2px solid #3978ad;padding-top:8px;margin-bottom:8px;font-size:19px;font-weight:800;color:#315f82;">
<div><strong>مهلت‌ها</strong><br>۵ روز برای رئیس‌جمهور<br>۷۲ ساعت برای روزنامه رسمی</div>
در یک نگاه
</div>
 
<div style="padding:11px 14px;background:#f5f8fa;border-right:3px solid #3978ad;border-radius:7px;font-size:14px;color:#405563;line-height:2;">
 
<strong>خلاصه:</strong>
ماده ۱ تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند.
 
<strong>نکته کلیدی:</strong>
رئیس‌جمهور پنج روز برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، ۷۲ ساعت برای انتشار فرصت دارد.
 
<strong>برای دانشجو:</strong>
ابلاغ به رئیس‌جمهور، اقدام رئیس‌جمهور و انتشار در روزنامه رسمی سه مرحله متفاوت‌اند و نباید با زمان لازم‌الاجرا شدن قانون موضوع ماده ۲ یکسان گرفته شوند.
 
</div>
</div>
 
 
<!-- اطلاعات کلیدی -->
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:12px 0 18px;display:flex;gap:10px;flex-wrap:wrap;">
 
<div style="flex:1;min-width:230px;border:1px solid #dde5ea;border-right:3px solid #3978ad;border-radius:7px;padding:10px 13px;background:#fff;">
 
<div style="font-weight:800;color:#315f82;margin-bottom:4px;">موضوعات</div>
 
<div style="font-size:13px;color:#53636b;line-height:1.9;">
ابلاغ مصوبات، انتشار قوانین، رئیس‌جمهور، روزنامه رسمی، همه‌پرسی
</div>
 
</div>
 
<div style="flex:1;min-width:230px;border:1px solid #e2dfee;border-right:3px solid #8064a2;border-radius:7px;padding:10px 13px;background:#fff;">
 
<div style="font-weight:800;color:#654d83;margin-bottom:4px;">طرف‌های ماده</div>
 
<div style="font-size:13px;color:#5b5364;line-height:1.9;">
مجلس شورای اسلامی، رئیس‌جمهور، روزنامه رسمی
</div>
</div>
</div>
<div style="flex:1;min-width:230px;border:1px solid #dfe7dc;border-right:3px solid #62845e;border-radius:7px;padding:10px 13px;background:#fff;">
<div style="font-weight:800;color:#496847;margin-bottom:4px;">مهلت‌ها و مدت‌ها</div>
<div style="font-size:13px;color:#536052;line-height:1.9;">
<strong>۵ روز</strong> برای رئیس‌جمهور<br>
<strong>۷۲ ساعت</strong> برای روزنامه رسمی
</div>
</div>
</div>
<!-- تست‌ها -->
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0 16px;">
<div style="border-top:2px solid #8064a2;padding-top:8px;margin-bottom:10px;">
<div style="font-size:19px;font-weight:800;color:#654d83;">
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</div>
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-top:2px;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی
</div>
</div>
</div>


<div class="wd-tests">
<div class="wd-section-title">📝 نمونه تست‌های آزمونی</div>


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=رئیس‌جمهور پس از ابلاغ مصوبات مجلس چه مدت برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=سه روز
|مبحث=
|گزینه۲=پنج روز
|ماده=۱
|گزینه۳=هفت روز
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|گزینه۴=ده روز
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|پاسخ=۲
|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
|تحلیل=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند.
|گزینه‌ها=<ul><li>الف) ۴۸ ساعت</li><li>ب) سه روز</li><li>ج) پنج روز</li><li>د) پانزده روز</li></ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی متفاوت است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه از سوی رئیس‌جمهور، ظرف چه مدتی باید آن را منتشر کند؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=۲۴ ساعت
|مبحث=
|گزینه۲=۴۸ ساعت
|ماده=۱
|گزینه۳=۷۲ ساعت
|موضوع=مهلت انتشار در روزنامه رسمی
|گزینه۴=یک هفته
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|پاسخ=۳
|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی مهلت انتشار را ۷۲ ساعت پس از ابلاغ تعیین کرده است.
|گزینه‌ها=<ul><li>الف) ۲۴ ساعت</li><li>ب) ۴۸ ساعت</li><li>ج) ۷۲ ساعت</li><li>د) پنج روز</li></ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر نماید.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=مهلت انتشار روزنامه رسمی ۷۲ ساعت است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، دستور چاپ و انتشار مصوبه توسط چه مقامی صادر می‌شود؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=رئیس قوه قضائیه
|مبحث=
|گزینه۲=وزیر دادگستری
|ماده=۱
|گزینه۳=رئیس مجلس شورای اسلامی
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|گزینه۴=رئیس روزنامه رسمی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|پاسخ=۳
|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟
|تحلیل=مطابق تبصره ماده ۱، در این حالت به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.
|گزینه‌ها=<ul><li>الف) مصوبه ملغی می‌شود.</li><li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li><li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li><li>د) انتشار تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li></ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=تبصره از توقف انتشار مصوبه در اثر استنکاف رئیس‌جمهور جلوگیری می‌کند.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=ماده ۱ قانون مدنی مستقیماً ناظر بر کدام موضوع است؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=لازم‌الاجرا شدن قوانین
|مبحث=
|گزینه۲=اثر قوانین نسبت به گذشته
|ماده=۱
|گزینه۳=ابلاغ و انتشار مصوبات
|موضوع=موضوع ماده ۱
|گزینه۴=قلمرو اجرای قوانین نسبت به اتباع خارجی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|پاسخ=۳
|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی، کدام دسته از موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؟
|تحلیل=ماده ۱ تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات را بیان می‌کند؛ لازم‌الاجرا شدن قانون در ماده ۲ قانون مدنی مطرح شده است.
|گزینه‌ها=<ul><li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li><li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li><li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li><li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li></ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ صراحتاً مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی موضوع حکم قرار داده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=ماده ۱ را باید از مقررات مربوط به آیین‌نامه‌ها و سایر مقررات اجرایی تفکیک کرد.
}}
}}


</div>
</div>


{{شرح ماده
{{شرح ماده
|عنوان=جایگاه ماده ۱ در انتشار و اجرای قوانین
|عنوان=شرح ماده ۱ قانون مدنی
|خلاصه=ماده ۱ قانون مدنی، قواعد مربوط به ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند و برای اقدام رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت مشخص مقرر می‌سازد.
|خلاصه=این ماده تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را مشخص می‌کند.
|توضیح=پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس یا نتیجه همه‌پرسی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور ظرف پنج روز باید آن را امضا، به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند. روزنامه رسمی نیز پس از ابلاغ، ظرف ۷۲ ساعت موظف به انتشار است. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی باید ظرف ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر کند.
|توضیح=
|نکات=۱. ماده ۱ درباره ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی است.
ماده ۱ قانون مدنی ناظر به مرحله‌ای است که مصوبه پس از طی مراحل قانونی برای ابلاغ و انتشار به جریان می‌افتد. مطابق ماده، مصوبه به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود و رئیس‌جمهور پنج روز برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد. سپس روزنامه رسمی مکلف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.
 
۲. رئیس‌جمهور پنج روز برای اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد.


۳. روزنامه رسمی پس از ابلاغ ۷۲ ساعت برای انتشار فرصت دارد.
تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار، در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، سازوکار جایگزین را پیش‌بینی کرده است؛ به این ترتیب که به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه خواهد بود.


۴. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، دستور رئیس مجلس مبنای انتشار خواهد بود.
|نکات=
* ماده ۱ درباره «ابلاغ و انتشار» است و نباید با «لازم‌الاجرا شدن» یکسان تلقی شود.
* مهلت رئیس‌جمهور پنج روز است.
* مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است.
* در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، رئیس مجلس می‌تواند دستور چاپ و انتشار مصوبه را صادر کند.
* ماده ۲ قانون مدنی، قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین را بیان می‌کند.
* ماده ۳ قانون مدنی، روزنامه رسمی را محل انتشار قوانین تعیین می‌کند.
* بنابراین مواد ۱، ۲ و ۳ قانون مدنی در کنار یکدیگر خوانده می‌شوند.
* هدف از انتشار، اعلام رسمی قانون و فراهم کردن امکان اطلاع عمومی از مقررات لازم‌الرعایه است.


۵. مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی متفاوت است.
|مثال=
فرض کنید مصوبه‌ای پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شود. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر در ماده ۱ فرصت دارد و پس از ابلاغ برای انتشار، روزنامه رسمی باید ظرف ۷۲ ساعت آن را منتشر کند. اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، تبصره ماده ۱ سازوکار انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.


۶. ماده ۱ را باید در کنار مواد ۲ و ۳ قانون مدنی مطالعه کرد.
|توجه=
|مثال=اگر مصوبه‌ای پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شود، رئیس‌جمهور پنج روز برای اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، ۷۲ ساعت برای انتشار آن مهلت خواهد داشت.
ابلاغ و انتشار قانون را نباید با زمان لازم‌الاجرا شدن آن یکی دانست. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است؛ بنابراین برای تعیین زمان اجرای یک قانون باید علاوه بر ماده ۱، ماده ۲ و در صورت وجود، حکم خاص همان قانون نیز بررسی شود.
|توجه=ابلاغ، دستور انتشار و انتشار در روزنامه رسمی مراحل یکسانی نیستند. همچنین ماده ۱ را نباید با ماده ۲ درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قانون یکسان دانست.
}}
}}


<div class="wd-related">
<div class="wd-section-title">📚 مواد مرتبط</div>


{{مواد مرتبط
<div class="wd-related-item">
|محتوا=
[[قانون مدنی/2|ماده ۲ قانون مدنی]]
* [[ماده ۲ قانون مدنی]] زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار.
<span>موضوع: زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین</span>
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی.
</div>
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — اثر قانون نسبت به آینده.
* [[ماده ۵ قانون مدنی]] — شمول قوانین ایران نسبت به سکنه ایران.
}}


<div class="wd-related-item">
[[قانون مدنی/3|ماده ۳ قانون مدنی]]
<span>موضوع: انتشار قوانین در روزنامه رسمی</span>
</div>


{{آراء قضایی
<div class="wd-related-item">
|محتوا=
[[قانون مدنی/4|ماده ۴ قانون مدنی]]
<span>موضوع: اثر قانون نسبت به آینده</span>
</div>


<div style="padding:10px 13px;background:#f4f8fb;border-right:3px solid #3978ad;border-radius:7px;color:#546e7a;line-height:2;">
<div class="wd-related-item">
[[قانون مدنی/5|ماده ۵ قانون مدنی]]
<span>موضوع: قلمرو اجرای قوانین در ایران</span>
</div>
</div>


در صفحه چیستارا برای ماده ۱ رأی قضایی مشخصی درج نشده است. در بانک آرای ویکی‌داد، هر رأی مرتبط با ابلاغ، انتشار، اجرای قوانین یا آثار زمانی انتشار که ارتباط آن با ماده احراز شود، در این بخش افزوده خواهد شد.
<div class="wd-related">
<div class="wd-section-title">⚖️ آراء قضایی</div>


<div class="wd-source">
<strong>آرای مرتبط با موضوع انتشار و لازم‌الاجرا شدن قوانین</strong>
<br>
در بررسی منابع موجود، رأی قضایی مشخصی که مستقیماً و به‌طور روشن ناظر به خود ماده ۱ قانون مدنی باشد، در فهرست منابع بررسی‌شده احراز نشد. از درج آرای صرفاً مشابه یا آرایی که فقط به شماره «ماده ۱» قانون دیگری مربوط هستند خودداری شده است.
</div>
</div>
}}
{{نظریات مشورتی
|محتوا=
<div style="padding:10px 13px;background:#f8f5fa;border-right:3px solid #8064a2;border-radius:7px;color:#5d5268;line-height:2;">
در صفحه چیستارا برای ماده ۱ نظریه مشورتی مشخصی درج نشده است. نظریات مشورتی مرتبط پس از احراز مشخصات و ارتباط موضوعی در این بخش قرار می‌گیرند.
</div>
</div>


}}
<div class="wd-related">
<div class="wd-section-title">💬 نظریات مشورتی</div>


 
<div class="wd-source">
<!-- منابع -->
<a href="https://mehdigoudarzi.com/post/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-1-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C" target="_blank" rel="noopener">
 
مجموعه نظریات مشورتی و نشست‌های قضایی مرتبط با ماده ۱ قانون مدنی
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:10px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
</a>
 
<br>
<div style="font-size:18px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:5px;">
<span>موضوع: ابلاغ، انتشار و آثار مقررات</span>
مطالعات و منابع تکمیلی
</div>
</div>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<div class="wd-source">
 
<a href="https://vakilan.net/Vots/Show/99018" target="_blank" rel="noopener">
* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار.
نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۲۲۲
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی.
</a>
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — اثر قانون نسبت به آینده.
<br>
* قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴ — مبنای اصلاح ماده ۱.
<span>موضوع: قوانین موجد حق و تمایز قوانین ماهوی و شکلی</span>
* [[قانون مدنی]] — متن و ساختار کلی قانون مدنی.
 
</div>
</div>
</div>
</div>


<div class="wd-related">
<div class="wd-section-title">📖 مطالعات و منابع تکمیلی</div>


<!-- پرسش و پاسخ -->
<div class="wd-source">
<div class="wd-source-type">قانون مرتبط</div>
<a href="https://nezamat.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/" target="_blank" rel="noopener">
قانون مدنی — متن کامل و سوابق مواد
</a>
<br>
<span>منبع: نظامات — متن قانون، سوابق اصلاحات و مواد مرتبط</span>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">
<div class="wd-source">
<div class="wd-source-type">قانون اصلاحی</div>
<a href="https://lamtakam.com/law/parliament/93845/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%2B%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%2B%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C%2B%D8%A7%D8%B2%2B%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%2B%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C" target="_blank" rel="noopener">
قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
</a>
<br>
<span>موضوع: سابقه قوانین اصلاحی قانون مدنی</span>
</div>


<div style="border-top:2px solid #b58a45;padding-top:8px;margin-bottom:8px;font-size:18px;font-weight:800;color:#85642f;">
<div class="wd-source">
پرسش و پاسخ درباره ماده ۱ قانون مدنی
<div class="wd-source-type">متن قانون</div>
<a href="https://fa.wikisource.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C_%DB%B1%DB%B3%۷۶/%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87" target="_blank" rel="noopener">
قانون مدنی — مقدمه و مواد ۱ تا ۱۰
</a>
<br>
<span>موضوع: انتشار، آثار و اجرای قوانین</span>
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3;border-radius:7px;padding:9px 13px;margin-bottom:7px;background:#fffdf9;font-size:13px;line-height:1.9;">
<div class="wd-source">
<strong>رئیس‌جمهور چند روز فرصت دارد مصوبه را امضا و ابلاغ کند؟</strong>
<div class="wd-source-type">منبع تحلیلی</div>
<a href="https://traininglaw.blogfa.com/post/30" target="_blank" rel="noopener">
تلخیص مباحث مقدمه علم حقوق درباره انتشار قانون
</a>
<br>
<br>
مطابق ماده ۱، پنج روز.
<span>موضوع: ضرورت انتشار قانون و نقش روزنامه رسمی</span>
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3;border-radius:7px;padding:9px 13px;margin-bottom:7px;background:#fffdf9;font-size:13px;line-height:1.9;">
<div class="wd-source">
<strong>روزنامه رسمی ظرف چه مدتی باید مصوبه را منتشر کند؟</strong>
<div class="wd-source-type">مقاله حقوقی</div>
<a href="https://42395900.khabarban.com/" target="_blank" rel="noopener">
بررسی حقوقی «ابلاغ قوانین» و تشریفات انتشار قانون
</a>
<br>
<br>
ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ.
<span>موضوع: ابلاغ، انتشار و لازم‌الاجرا شدن قوانین</span>
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3;border-radius:7px;padding:9px 13px;margin-bottom:7px;background:#fffdf9;font-size:13px;line-height:1.9;">
<div class="wd-source">
<strong>اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ خودداری کند چه می‌شود؟</strong>
<div class="wd-source-type">مقاله حقوقی</div>
<a href="https://www.linkedin.com/pulse/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7%DA%A9-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-jalali-ey2ef" target="_blank" rel="noopener">
ابلاغ یا انتشار؛ ملاک لازم‌الاجرا شدن قوانین و مقررات
</a>
<br>
<br>
به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف است ظرف ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر کند.
<span>موضوع: تفاوت ابلاغ، انتشار و لازم‌الاجرا شدن</span>
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e5dfd3;border-radius:7px;padding:9px 13px;background:#fffdf9;font-size:13px;line-height:1.9;">
<div class="wd-source">
<strong>تبصره ماده ۱ ناظر بر چه فرضی است؟</strong>
<div class="wd-source-type">منبع تطبیقی</div>
<a href="https://parsamadani.ir/articles/1/?mode=simple" target="_blank" rel="noopener">
دانشنامه قانون مدنی ایران — ماده ۱
</a>
<br>
<br>
استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر.
<span>موضوع: جایگاه ماده، موضوعات و منابع تکمیلی</span>
</div>
</div>


<div class="wd-source">
<div class="wd-source-type">مطالعه تکمیلی</div>
<a href="https://mehdigoudarzi.com/post/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-1-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C" target="_blank" rel="noopener">
دایره‌المعارف جامع قوانین ایران — ماده ۱ قانون مدنی
</a>
<br>
<span>موضوع: نظریات مشورتی و نشست‌های قضایی مرتبط</span>
</div>
</div>
</div>


<div class="wd-faq">
<div class="wd-section-title">❓ سؤالات متداول</div>


<!-- جمع بندی -->
<div class="wd-faq-item">
<strong>رئیس‌جمهور چند روز برای امضای مصوبه فرصت دارد؟</strong>
<br>پنج روز.
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 14px;background:#f1f5f3;border-right:3px solid #2f6f68;border-radius:7px;">
<div class="wd-faq-item">
<strong>روزنامه رسمی چه مدت پس از ابلاغ باید مصوبه را منتشر کند؟</strong>
<br>ظرف ۷۲ ساعت.
</div>


<div style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin-bottom:3px;">
<div class="wd-faq-item">
جمع‌بندی
<strong>اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه خودداری کند چه می‌شود؟</strong>
<br>طبق تبصره ماده ۱، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.
</div>
</div>


<div style="font-size:13px;color:#394642;line-height:2;">
<div class="wd-faq-item">
ماده ۱ قانون مدنی، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را تنظیم می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، ۷۲ ساعت برای انتشار مصوبه مهلت دارد. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار به دستور رئیس مجلس انجام می‌شود.
<strong>آیا ماده ۱ زمان لازم‌الاجرا شدن قانون را تعیین می‌کند؟</strong>
<br>خیر. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است.
</div>
</div>


<div class="wd-faq-item">
<strong>تفاوت ابلاغ و انتشار قانون چیست؟</strong>
<br>ابلاغ در ماده ۱ بخشی از فرآیند رساندن مصوبه به رئیس‌جمهور و مجریان است؛ انتشار، مرحله اعلام عمومی قانون از طریق روزنامه رسمی است.
</div>
</div>
<!-- مسیر مطالعه -->
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 6px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>
</div>


<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:2;">
<div class="wd-summary">
[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
<div class="wd-section-title">جمع‌بندی</div>
← [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
ماده ۱ قانون مدنی چارچوب ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر و روزنامه رسمی ۷۲ ساعت برای انتشار فرصت دارد. تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف انتشار در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
← [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
← [[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
← [[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
← [[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]
</div>
</div>


<div class="wd-study">
<div class="wd-section-title">📌 مسیر پیشنهادی مطالعه</div>
[[قانون مدنی/1|ماده ۱]] ←
[[قانون مدنی/2|ماده ۲]] ←
[[قانون مدنی/3|ماده ۳]] ←
[[قانون مدنی/4|ماده ۴]] ←
[[قانون مدنی/5|ماده ۵]] ←
[[قانون مدنی/6|ماده ۶]]
</div>
</div>


</div>
<style>
.wd-breadcrumb{font-size:13px!important;line-height:1.55!important;margin:0 0 6px!important}
.wd-mini-box,.wd-tests,.wd-related,.wd-faq,.wd-summary,.wd-study{margin:10px 0!important}
.wd-mini-box{background:#f7f8fb;border:1px solid #e2e5ec;border-radius:9px;padding:10px 12px;line-height:1.65}
.wd-grid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,1fr);gap:7px;margin-top:7px}
.wd-grid>div{background:#fff;border:1px solid #e4e7ed;border-radius:7px;padding:7px 9px;font-size:13px;line-height:1.65}
.wd-section-title{font-size:17px;font-weight:700;color:#49346d;margin:0 0 7px!important;padding:0 0 5px!important;border-bottom:1px solid #e5e5eb;line-height:1.5}
.wd-tests{background:#faf8fd;border:1px solid #e5dff0;border-radius:9px;padding:10px 12px}
.wd-related{background:#fff;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px}
.wd-related-item,.wd-source,.wd-faq-item{border:1px solid #e7eaee;border-right:3px solid #7656a5;border-radius:7px;padding:7px 9px;margin:5px 0!important;line-height:1.65;font-size:13px}
.wd-related-item a,.wd-source a{font-weight:600;text-decoration:none;color:#246b9d}
.wd-related-item span,.wd-source span{display:block;color:#75818b;font-size:12px;line-height:1.5;margin-top:1px}
.wd-source-type{font-size:11px;font-weight:700;color:#6e6c79;margin-bottom:1px}
.wd-faq{background:#fff;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px}
.wd-summary,.wd-study{background:#f8fafb;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px;font-size:13px;line-height:1.75}
.wd-summary .wd-section-title,.wd-study .wd-section-title{color:#234e6b}
.wd-tests p,.wd-related p,.wd-faq p,.wd-summary p,.wd-study p{margin:3px 0!important}
.wd-tests br+br,.wd-related br+br,.wd-faq br+br{display:none}
@media(max-width:700px){
.wd-grid{grid-template-columns:1fr}
.wd-mini-box,.wd-tests,.wd-related,.wd-faq,.wd-summary,.wd-study{padding:8px 9px}
.wd-section-title{font-size:16px}
}
</style>

نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۷


قوانین و مقرراتقانون مدنی ← مقدمه ← ماده ۱

ماده

● اصلاح‌شده و معتبر





وضعیت: اصلاح‌شده و معتبر

تاریخ تصویب: ۱۳۰۷/۰۲/۱۸





در یک نگاه

موضوع
ابلاغ و انتشار قوانین
طرف‌های ماده
رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، روزنامه رسمی
مهلت‌ها
۵ روز برای رئیس‌جمهور
۷۲ ساعت برای روزنامه رسمی
📝 نمونه تست‌های آزمونی



































شرح و توضیح ماده

شرح ماده ۱ قانون مدنی


خلاصه مطلب

این ماده تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را مشخص می‌کند.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۱ قانون مدنی ناظر به مرحله‌ای است که مصوبه پس از طی مراحل قانونی برای ابلاغ و انتشار به جریان می‌افتد. مطابق ماده، مصوبه به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود و رئیس‌جمهور پنج روز برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد. سپس روزنامه رسمی مکلف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.

تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار، در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، سازوکار جایگزین را پیش‌بینی کرده است؛ به این ترتیب که به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه خواهد بود.

نکات مهم

  • ماده ۱ درباره «ابلاغ و انتشار» است و نباید با «لازم‌الاجرا شدن» یکسان تلقی شود.
  • مهلت رئیس‌جمهور پنج روز است.
  • مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است.
  • در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، رئیس مجلس می‌تواند دستور چاپ و انتشار مصوبه را صادر کند.
  • ماده ۲ قانون مدنی، قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین را بیان می‌کند.
  • ماده ۳ قانون مدنی، روزنامه رسمی را محل انتشار قوانین تعیین می‌کند.
  • بنابراین مواد ۱، ۲ و ۳ قانون مدنی در کنار یکدیگر خوانده می‌شوند.
  • هدف از انتشار، اعلام رسمی قانون و فراهم کردن امکان اطلاع عمومی از مقررات لازم‌الرعایه است.

مثال کاربردی

فرض کنید مصوبه‌ای پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شود. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر در ماده ۱ فرصت دارد و پس از ابلاغ برای انتشار، روزنامه رسمی باید ظرف ۷۲ ساعت آن را منتشر کند. اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، تبصره ماده ۱ سازوکار انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

توجه

ابلاغ و انتشار قانون را نباید با زمان لازم‌الاجرا شدن آن یکی دانست. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است؛ بنابراین برای تعیین زمان اجرای یک قانون باید علاوه بر ماده ۱، ماده ۲ و در صورت وجود، حکم خاص همان قانون نیز بررسی شود.

❓ سؤالات متداول

رئیس‌جمهور چند روز برای امضای مصوبه فرصت دارد؟
پنج روز.

روزنامه رسمی چه مدت پس از ابلاغ باید مصوبه را منتشر کند؟
ظرف ۷۲ ساعت.

اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه خودداری کند چه می‌شود؟
طبق تبصره ماده ۱، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.

آیا ماده ۱ زمان لازم‌الاجرا شدن قانون را تعیین می‌کند؟
خیر. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است.

تفاوت ابلاغ و انتشار قانون چیست؟
ابلاغ در ماده ۱ بخشی از فرآیند رساندن مصوبه به رئیس‌جمهور و مجریان است؛ انتشار، مرحله اعلام عمومی قانون از طریق روزنامه رسمی است.

جمع‌بندی

ماده ۱ قانون مدنی چارچوب ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر و روزنامه رسمی ۷۲ ساعت برای انتشار فرصت دارد. تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف انتشار در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

📌 مسیر پیشنهادی مطالعه

ماده ۱ماده ۲ماده ۳ماده ۴ماده ۵ماده ۶

<style> .wd-breadcrumb{font-size:13px!important;line-height:1.55!important;margin:0 0 6px!important} .wd-mini-box,.wd-tests,.wd-related,.wd-faq,.wd-summary,.wd-study{margin:10px 0!important} .wd-mini-box{background:#f7f8fb;border:1px solid #e2e5ec;border-radius:9px;padding:10px 12px;line-height:1.65} .wd-grid{display:grid;grid-template-columns:repeat(3,1fr);gap:7px;margin-top:7px} .wd-grid>div{background:#fff;border:1px solid #e4e7ed;border-radius:7px;padding:7px 9px;font-size:13px;line-height:1.65} .wd-section-title{font-size:17px;font-weight:700;color:#49346d;margin:0 0 7px!important;padding:0 0 5px!important;border-bottom:1px solid #e5e5eb;line-height:1.5} .wd-tests{background:#faf8fd;border:1px solid #e5dff0;border-radius:9px;padding:10px 12px} .wd-related{background:#fff;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px} .wd-related-item,.wd-source,.wd-faq-item{border:1px solid #e7eaee;border-right:3px solid #7656a5;border-radius:7px;padding:7px 9px;margin:5px 0!important;line-height:1.65;font-size:13px} .wd-related-item a,.wd-source a{font-weight:600;text-decoration:none;color:#246b9d} .wd-related-item span,.wd-source span{display:block;color:#75818b;font-size:12px;line-height:1.5;margin-top:1px} .wd-source-type{font-size:11px;font-weight:700;color:#6e6c79;margin-bottom:1px} .wd-faq{background:#fff;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px} .wd-summary,.wd-study{background:#f8fafb;border:1px solid #e1e5ea;border-radius:9px;padding:10px 12px;font-size:13px;line-height:1.75} .wd-summary .wd-section-title,.wd-study .wd-section-title{color:#234e6b} .wd-tests p,.wd-related p,.wd-faq p,.wd-summary p,.wd-study p{margin:3px 0!important} .wd-tests br+br,.wd-related br+br,.wd-faq br+br{display:none} @media(max-width:700px){ .wd-grid{grid-template-columns:1fr} .wd-mini-box,.wd-tests,.wd-related,.wd-faq,.wd-summary,.wd-study{padding:8px 9px} .wd-section-title{font-size:16px} } </style>