ماده ۲ قانون مدنی: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{#seo: | {{#seo: | ||
|title=ماده | |title=ماده ۲ قانون مدنی | زمان لازمالاجرا شدن قوانین | ||
|title_mode=replace | |title_mode=replace | ||
|description=متن ماده | |description=متن ماده ۲ قانون مدنی درباره زمان لازمالاجرا شدن قوانین، مهلت پانزدهروزه پس از انتشار و امکان تعیین زمان اجرای خاص در خود قانون. | ||
}} | }} | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem"> | <span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem"> | ||
<span itemprop="name">ماده | <span itemprop="name">ماده ۲</span> | ||
<meta itemprop="position" content="4"> | <meta itemprop="position" content="4"> | ||
</span> | </span> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۱: | ||
{{جعبه ماده | {{جعبه ماده | ||
|شماره= | |شماره=۲ | ||
|وضعیت=معتبر | |وضعیت=معتبر | ||
|متن= | |متن=قوانین ۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجراء است مگر آن که در خود قانون، ترتیب خاصی برای موقع اجرا مقرر شده باشد. | ||
|فهرست=مقدمه قانون مدنی | |فهرست=مقدمه قانون مدنی | ||
|بعد=ماده | |قبل=ماده ۱ قانون مدنی | ||
|بعد=ماده ۳ قانون مدنی | |||
}} | }} | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;"> | ||
<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom: | <div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:6px;"> | ||
تعاریف اصطلاحات | تعاریف اصطلاحات | ||
</div> | </div> | ||
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px | <div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px;"> | ||
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | <div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | ||
<strong>[[ | <strong>[[انتشار قانون|انتشار]]</strong><br> | ||
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار. | |||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | <div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | ||
<strong>[[ | <strong>[[لازمالاجرا|لازمالاجرا شدن]]</strong><br> | ||
آغاز زمانی الزامآور شدن قانون و امکان اجرای حکم آن. | |||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | <div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | ||
<strong> | <strong>مهلت قانونی</strong><br> | ||
بازه زمانی تعیینشده در قانون برای تحقق یک اثر یا انجام یک اقدام. | |||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | <div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | ||
<strong> | <strong>ترتیب خاص برای موقع اجرا</strong><br> | ||
زمان یا شیوهای متفاوت که خود قانون برای آغاز اجرای احکام آن مقرر میکند. | |||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | <div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;"> | ||
<strong>[[ | <strong>[[قانون|قانون]]</strong><br> | ||
قاعده الزامآوری که مطابق تشریفات مقرر تصویب و ابلاغ و منتشر شده است. | |||
</div> | </div> | ||
| خط ۱۰۴: | خط ۸۷: | ||
{{شناسنامه ماده | {{شناسنامه ماده | ||
|قانون=قانون مدنی | |قانون=قانون مدنی | ||
|شماره ماده= | |شماره ماده=2 | ||
|وضعیت=اصلاحشده | |وضعیت=اصلاحشده | ||
|تاریخ تصویب=1307-02-18 | |تاریخ تصویب=1307-02-18 | ||
|تاریخ آخرین اصلاح= | |تاریخ آخرین اصلاح=1348-08-29 | ||
|موضوع= | |موضوع=زمان لازمالاجرا شدن قوانین | ||
|سابقه تقنینی=دارد | |سابقه تقنینی=دارد | ||
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح | |مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح ماده ۲ قانون مدنی | ||
|یادداشت=ماده | |یادداشت=ماده ۲ قانون مدنی اصل کلی زمان لازمالاجرا شدن قوانین را پانزده روز پس از انتشار تعیین کرده و امکان تعیین زمان خاص برای اجرا را در خود قانون پذیرفته است. | ||
}} | }} | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;"> | ||
<strong>ماده | |||
<strong>ماده ۲ قانون مدنی</strong> قاعده کلی زمان لازمالاجرا شدن قوانین را مشخص میکند. بر اساس این ماده، اصل بر آن است که قانون ۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا شود؛ با این حال، قانونگذار میتواند در خود قانون زمان یا ترتیب خاصی برای آغاز اجرا مقرر کند. | |||
< | <br> | ||
[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-2 متن ماده ۲ در شناسنامه قانون] | |||
</div> | </div> | ||
<div style="margin-top: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;"> | ||
</ | <h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;"> | ||
📝 نمونه تستهای آزمونی | |||
</h2> | |||
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;"> | |||
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲ قانون مدنی | |||
</div> | </div> | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۲۰: | ||
|قانون=قانون مدنی | |قانون=قانون مدنی | ||
|فصل=مقدمه | |فصل=مقدمه | ||
|ماده=۲ | |||
|ماده= | |موضوع=مهلت لازمالاجرا شدن | ||
|موضوع=مهلت | |||
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون | |نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون | ||
|سؤال= | |سؤال=اصل مقرر در ماده ۲ قانون مدنی درباره زمان لازمالاجرا شدن قوانین چیست؟ | ||
|گزینهها= | |گزینهها= | ||
<ul> | <ul> | ||
<li>الف) | <li>الف) بلافاصله پس از تصویب</li> | ||
<li>ب) سه روز</li> | <li>ب) سه روز پس از انتشار</li> | ||
<li>ج) | <li>ج) پانزده روز پس از انتشار</li> | ||
<li>د) | <li>د) یک ماه پس از انتشار</li> | ||
</ul> | </ul> | ||
|پاسخ=ج | |پاسخ=ج | ||
|تحلیل=ماده | |تحلیل=مطابق ماده ۲ قانون مدنی، قوانین اصلًا پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا میشوند. | ||
|مستند=ماده | |مستند=ماده ۲ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۴۸/۰۸/۲۹ | ||
|نکته= | |نکته=مبدأ این مهلت، انتشار قانون است نه تصویب آن. | ||
}} | }} | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۴۱: | ||
|قانون=قانون مدنی | |قانون=قانون مدنی | ||
|فصل=مقدمه | |فصل=مقدمه | ||
|ماده=۲ | |||
|ماده= | |موضوع=قلمرو اجرای قانون | ||
|موضوع= | |||
|نوع=تألیفی ـ مفهومی | |نوع=تألیفی ـ مفهومی | ||
|سؤال= | |سؤال=قاعده پانزدهروزه ماده ۲ قانون مدنی از حیث قلمرو جغرافیایی چگونه اعمال میشود؟ | ||
|گزینهها= | |گزینهها= | ||
<ul> | <ul> | ||
<li>الف) | <li>الف) فقط در تهران</li> | ||
<li>ب) | <li>ب) فقط در محل تصویب قانون</li> | ||
<li>ج) | <li>ج) در سراسر کشور</li> | ||
<li>د) | <li>د) فقط در حوزه قضایی محل انتشار</li> | ||
</ul> | </ul> | ||
|پاسخ=ج | |پاسخ=ج | ||
|تحلیل=ماده | |تحلیل=ماده ۲ صراحتاً لازمالاجرا شدن قانون را پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور مقرر کرده است. | ||
|مستند=ماده | |مستند=ماده ۲ قانون مدنی | ||
|نکته= | |نکته=قاعده فعلی برخلاف متن اولیه ماده، میان تهران و سایر نقاط کشور تفاوتی قائل نشده است. | ||
}} | }} | ||
| خط ۱۷۷: | خط ۱۶۲: | ||
|قانون=قانون مدنی | |قانون=قانون مدنی | ||
|فصل=مقدمه | |فصل=مقدمه | ||
|ماده=۲ | |||
|ماده= | |موضوع=استثنای مقرر در ماده | ||
|موضوع= | |||
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی | |نوع=تألیفی ـ تحلیلی | ||
|سؤال=در | |سؤال=در چه صورتی ممکن است قانون پیش از گذشت پانزده روز یا پس از آن لازمالاجرا شود؟ | ||
|گزینهها= | |گزینهها= | ||
<ul> | <ul> | ||
<li>الف) | <li>الف) به تشخیص دادگاه</li> | ||
<li>ب) | <li>ب) به تشخیص روزنامه رسمی</li> | ||
<li>ج) | <li>ج) هرگاه خود قانون ترتیب خاصی برای موقع اجرا مقرر کرده باشد</li> | ||
<li>د) | <li>د) به تشخیص رئیسجمهور بدون تصریح قانونی</li> | ||
</ul> | </ul> | ||
|پاسخ=ج | |پاسخ=ج | ||
|تحلیل= | |تحلیل=ماده ۲ امکان تعیین زمان اجرای متفاوت را در خود قانون پذیرفته است. | ||
|مستند= | |مستند=ماده ۲ قانون مدنی | ||
|نکته= | |نکته=استثنا باید در متن خود قانون پیشبینی شده باشد. | ||
}} | }} | ||
| خط ۱۹۸: | خط ۱۸۳: | ||
|قانون=قانون مدنی | |قانون=قانون مدنی | ||
|فصل=مقدمه | |فصل=مقدمه | ||
|ماده=۲ | |||
|ماده= | |موضوع=رابطه انتشار و اجرا | ||
|موضوع= | |نوع=تألیفی ـ تحلیلی | ||
|نوع=تألیفی ـ | |سؤال=کدام گزینه تفاوت ماده ۱ و ماده ۲ قانون مدنی را درست بیان میکند؟ | ||
|سؤال=ماده ۱ قانون | |||
|گزینهها= | |گزینهها= | ||
<ul> | <ul> | ||
<li>الف) فقط | <li>الف) هر دو فقط درباره تصویب قانون هستند.</li> | ||
<li>ب) | <li>ب) ماده ۱ درباره تشریفات ابلاغ و انتشار و ماده ۲ درباره زمان لازمالاجرا شدن قانون است.</li> | ||
<li>ج) | <li>ج) ماده ۱ درباره اجرای قانون و ماده ۲ درباره تصویب آن است.</li> | ||
<li>د) | <li>د) هر دو یک حکم را با دو عبارت متفاوت بیان میکنند.</li> | ||
</ul> | </ul> | ||
|پاسخ= | |پاسخ=ب | ||
|تحلیل=ماده ۱ | |تحلیل=ماده ۱ فرایند ابلاغ و انتشار را تنظیم میکند؛ ماده ۲ اثر زمانی انتشار را از حیث آغاز اجرای قانون مشخص میسازد. | ||
|مستند= | |مستند=مواد ۱ و ۲ قانون مدنی | ||
|نکته= | |نکته=انتشار قانون و لازمالاجرا شدن آن دو مرحله مرتبط اما متمایز هستند. | ||
}} | }} | ||
| خط ۲۱۹: | خط ۲۰۴: | ||
{{شرح ماده | {{شرح ماده | ||
|عنوان= | |عنوان=زمان لازمالاجرا شدن قوانین | ||
|خلاصه=ماده | |خلاصه=ماده ۲ قانون مدنی اصل کلی لازمالاجرا شدن قوانین را پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور تعیین میکند و در عین حال به قانونگذار اجازه میدهد زمان یا ترتیب خاصی برای اجرای یک قانون مقرر کند. | ||
|توضیح=ماده ۱ قانون مدنی | |توضیح=ماده ۲ مکمل مستقیم ماده ۱ قانون مدنی است. ماده ۱ تشریفات ابلاغ و انتشار قانون را بیان میکند و ماده ۲ پس از انتشار، زمان لازمالاجرا شدن قانون را مشخص مینماید. | ||
قاعده عمومی این است که قانون پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا شود. بنابراین، صرف تصویب یا حتی صرف انتشار قانون، لزوماً به معنای آغاز اجرای عمومی آن در همان لحظه نیست. | |||
در عین حال، قانونگذار میتواند در متن قانون، ترتیب خاصی برای موقع اجرا مقرر کند. این حکم انعطاف لازم را برای قوانینی فراهم میکند که به دلایل اجرایی، اقتصادی، اداری یا سایر ملاحظات، نیازمند آغاز اجرای متفاوت از قاعده عمومی هستند. | |||
|نکات= | |||
۱. مبدأ قاعده ماده ۲، **انتشار قانون** است. | |||
۲. قاعده عمومی، لازمالاجرا شدن قانون پس از **۱۵ روز** است. | |||
۳. قانون پس از سپری شدن این مهلت، در **سراسر کشور** لازمالاجرا میشود. | |||
۴. خود قانون میتواند برای زمان یا ترتیب اجرای خود حکم متفاوتی مقرر کند. | |||
۲ | ۵. ماده ۲ درباره **زمان اجرای قانون** است و با تشریفات ابلاغ و انتشار موضوع ماده ۱ تفاوت دارد. | ||
۶. [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-3 ماده ۳ قانون مدنی] محل قانونی انتشار قوانین را مشخص میکند. | |||
۷. تفاوت میان «انتشار» و «لازمالاجرا شدن» در عمل برای محاسبه زمان آغاز الزامآوری قانون اهمیت دارد. | |||
|مثال=اگر قانونی در روزنامه رسمی منتشر شود و در متن آن زمان خاصی برای اجرا تعیین نشده باشد، اصل بر این است که پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا شود. اما اگر خود قانون زمان متفاوتی را برای اجرا تعیین کرده باشد، همان ترتیب خاص ملاک خواهد بود. | |||
|توجه=ماده ۲ یک قاعده عمومی برای آغاز اجرای قوانین مقرر میکند، اما قانونگذار میتواند با تصریح در خود قانون، زمان یا ترتیب دیگری برای اجرای آن تعیین کند. | |||
}} | |||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | |||
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | |||
تحلیل حقوقی و تفسیری | |||
</h2> | |||
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;"> | |||
<h3>رابطه ماده ۲ با ماده ۱ قانون مدنی</h3> | |||
ماده ۱ تشریفات ابلاغ مصوبه و انتشار آن را تنظیم میکند، در حالی که ماده ۲ اثر زمانی انتشار را از حیث آغاز اجرای قانون مشخص میسازد. بنابراین، این دو ماده مکمل یکدیگرند اما یک حکم واحد ندارند. | |||
<h3>انتشار و لازمالاجرا شدن دو مفهوم متفاوتاند</h3> | |||
انتشار، مرحله اعلام رسمی قانون است؛ لازمالاجرا شدن، مرحلهای است که از آن پس اجرای عمومی قانون بر مبنای قاعده ماده ۲ آغاز میشود. بر همین اساس، میان تاریخ انتشار و تاریخ لازمالاجرا شدن ممکن است فاصله وجود داشته باشد. | |||
< | <h3>قاعده عمومی و استثنای قانونی</h3> | ||
قاعده عمومی، گذشت پانزده روز از انتشار است؛ اما ماده ۲ امکان تعیین زمان یا ترتیب خاص برای اجرا را در خود قانون به رسمیت شناخته است. این استثنا میتواند موجب شود قانون زودتر یا دیرتر از قاعده عمومی قابل اجرا شود. | |||
< | <h3>وضعیت سراسر کشور</h3> | ||
ماده ۲ در متن فعلی، اجرای قانون را پس از سپری شدن مهلت مقرر در سراسر کشور یکسان دانسته و مانند متن اولیه، تفاوتی میان تهران و سایر نقاط کشور قائل نشده است. | |||
</ | |||
< | <h3>رابطه با اصل اطلاع عمومی از قانون</h3> | ||
فاصله میان انتشار و لازمالاجرا شدن قانون، فرصتی برای اطلاع عمومی از حکم جدید ایجاد میکند و از این جهت با مبانی مربوط به قابلیت دسترسی و اطلاع از قواعد حقوقی ارتباط دارد. | |||
< | </div> | ||
</div> | |||
< | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
مبانی و فلسفه حکم | |||
</h2> | |||
< | <div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;"> | ||
پیشبینی فاصلهای میان انتشار و لازمالاجرا شدن قانون، با اصل اطلاعپذیری قواعد حقوقی سازگار است؛ زیرا قانون ابتدا به صورت رسمی منتشر میشود و سپس، پس از گذشت مهلت مقرر، اجرای عمومی آن آغاز میگردد. | |||
این فاصله همچنین به اشخاص، دستگاههای اجرایی و مراجع قضایی امکان میدهد از تغییرات قانونی آگاه شوند و مقدمات لازم برای اجرای مقررات جدید را فراهم کنند. | |||
از سوی دیگر، امکان تعیین زمان خاص در خود قانون، انعطاف لازم را برای شرایطی فراهم میکند که اجرای فوری یا مؤخر یک قانون از نظر قانونگذار ضروری باشد. | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
پیشینه تقنینی ماده | پیشینه تقنینی ماده ۲ | ||
</ | </h2> | ||
<div style=" | <div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;"> | ||
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding: | <div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;"> | ||
<strong>متن اولیه | <strong>متن اولیه — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷</strong><br> | ||
ماده | در متن اولیه ماده ۲، قوانین در تهران ۱۰ روز پس از انتشار لازمالاجرا میشدند و در ولایات، مهلت اجرای قانون با توجه به فاصله از تهران افزایش مییافت. | ||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding: | <div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;"> | ||
<strong>اصلاح | <strong>اصلاح — ۲۹/۰۸/۱۳۴۸</strong><br> | ||
در | با اصلاح ماده ۲ در سال ۱۳۴۸، تفاوت میان تهران و سایر نقاط کشور کنار گذاشته شد و قاعده پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور مقرر گردید. | ||
</div> | </div> | ||
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid # | <div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #8064a2;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fbfafc;"> | ||
<strong> | <strong>استثنای تقنینی — ۰۷/۱۰/۱۳۷۲</strong><br> | ||
به | قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی از موضوع ماده ۲ قانون مدنی، مقرر کرد این مصوبات بلافاصله پس از تصویب نهایی لازمالاجرا باشند. | ||
</div> | </div> | ||
| خط ۳۱۷: | خط ۳۰۲: | ||
</div> | </div> | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
مبانی و مستندات قانونی | مبانی و مستندات قانونی | ||
</ | </h2> | ||
<div style=" | <div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;"> | ||
<strong> | * [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 ماده ۱ قانون مدنی] — <strong>تشریفات ابلاغ و انتشار قوانین</strong> | ||
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-3 ماده ۳ قانون مدنی] — <strong>لزوم انتشار قوانین در روزنامه رسمی</strong> | |||
* [https://nezamat.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/ قانون مدنی] — <strong>متن تنقیحی ماده ۲ و سابقه اصلاح آن</strong> | |||
* [https://mashruteh.org/wiki/index.php?title=%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%D9%8A_%DB%B1%DB%B1_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B8_%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA_%DB%B1%DB%B5%DB%B3 مذاکرات اصلاح ماده ۲ قانون مدنی در مجلس شورای ملی] — <strong>سابقه تقنینی اصلاح ماده</strong> | |||
* [https://tyb.ir/قانون-مدنی-جمهوری-اسلامی-ایران-مصوب/ قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی از موضوع ماده ۲ قانون مدنی] — <strong>نمونه تعیین زمان اجرای خاص</strong> | |||
</div> | |||
</div> | |||
< | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
مصادیق عملی و سوابق اجرایی | |||
</h2> | |||
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;"> | |||
<br> | <strong>قوانین با اجرای فوری</strong><br> | ||
در برخی قوانین، قانونگذار به دلیل ماهیت موضوع، اجرای قانون را از زمان خاصی مانند تصویب یا انتشار نهایی مقرر میکند. چنین مواردی در چارچوب قسمت پایانی ماده ۲ و به عنوان ترتیب خاص برای موقع اجرا قابل بررسی هستند. | |||
< | <br><br> | ||
<strong>قوانین با اجرای مؤخر</strong><br> | |||
برخی قوانین نیز برای فراهم شدن مقدمات اداری، اجرایی یا فنی، تاریخ اجرای مؤخر از قاعده عمومی تعیین میکنند. | |||
< | <br><br> | ||
< | |||
< | <strong>مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس</strong><br> | ||
قانون مصوب ۱۳۷۲ برای مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس، اجرای فوری پس از تصویب نهایی را مقرر کرده است و از این جهت نمونه روشنی از حکم خاص موضوع ماده ۲ به شمار میآید. | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div style=" | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی | |||
</h2> | |||
</ | |||
< | <div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:1.95;"> | ||
<strong>منابع حقوقی و پژوهشی</strong> | |||
< | * کاتوزیان، ناصر، <strong>فلسفه حقوق</strong> | ||
* کاتوزیان، ناصر، <strong>کلیات حقوق</strong> | |||
</ | * هاشمی، سیدمحمد، <strong>حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران</strong> | ||
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر، <strong>مبسوط در ترمینولوژی حقوق</strong> | |||
< | <strong>منبع پژوهشی مقایسهای</strong> | ||
* [https://wikihoghoogh.net/wiki/ماده_۲_قانون_مدنی ویکی حقوق — ماده ۲ قانون مدنی] | |||
[ | |||
< | <strong>منابع تقنینی</strong> | ||
</ | |||
* [https://nezamat.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C/ قانون مدنی] | |||
* [https://mashruteh.org/wiki/index.php?title=%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%D9%8A_%DB%B1%DB%B1_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B3۴۸_%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA_%DB%B1۵۳ مذاکرات مجلس درباره اصلاح ماده ۲] | |||
* [https://tyb.ir/قانون-مدنی-جمهوری-اسلامی-ایران-مصوب/ قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی از موضوع ماده ۲ قانون مدنی] | |||
[ | |||
[ | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
{{مواد مرتبط | |||
|محتوا= | |||
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 ماده ۱ قانون مدنی] — <strong>ابلاغ و انتشار قوانین</strong> | |||
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-3 ماده ۳ قانون مدنی] — <strong>انتشار قوانین در روزنامه رسمی</strong> | |||
</ | }} | ||
<div style=" | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;"> | ||
< | <h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;"> | ||
ردههای مرتبط | |||
</h2> | |||
< | <div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;"> | ||
< | <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدنی]]</span> | ||
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مقدمه قانون مدنی]]</span> | |||
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اجرای قوانین]]</span> | |||
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:لازمالاجرا شدن قوانین]]</span> | |||
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:انتشار قوانین]]</span> | |||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;"> | ||
< | <h2 style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin:0 0 5px;"> | ||
جمعبندی | جمعبندی | ||
</ | </h2> | ||
<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;"> | <div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;"> | ||
ماده | ماده ۲ قانون مدنی، قاعده عمومی لازمالاجرا شدن قوانین را تعیین میکند: قانون اصولاً پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا میشود. | ||
در عین حال، قانونگذار میتواند در خود قانون، زمان یا ترتیب خاصی برای اجرای آن مقرر کند. بنابراین، برای تعیین تاریخ آغاز اجرای هر قانون، علاوه بر قاعده عمومی ماده ۲، باید متن همان قانون نیز بررسی شود. | |||
این ماده | برای مطالعه این فرایند، [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 ماده ۱ قانون مدنی] درباره ابلاغ و انتشار و [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-3 ماده ۳ قانون مدنی] درباره انتشار قوانین در روزنامه رسمی، در کنار ماده ۲ قابل بررسی هستند. | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin: | <div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;"> | ||
<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom: | <div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;"> | ||
مسیر پیشنهادی مطالعه | مسیر پیشنهادی مطالعه | ||
</div> | </div> | ||
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1. | <div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;"> | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 ماده ۱] | ||
← | ← | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-2 ماده ۲] | ||
← | ← | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-3 ماده ۳] | ||
← | ← | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-4 ماده ۴] | ||
← | ← | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-5 ماده ۵] | ||
← | ← | ||
[ | [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-6 ماده ۶] | ||
</div> | </div> | ||
نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۲
تعاریف اصطلاحات
انتشار
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار.
لازمالاجرا شدن
آغاز زمانی الزامآور شدن قانون و امکان اجرای حکم آن.
مهلت قانونی
بازه زمانی تعیینشده در قانون برای تحقق یک اثر یا انجام یک اقدام.
ترتیب خاص برای موقع اجرا
زمان یا شیوهای متفاوت که خود قانون برای آغاز اجرای احکام آن مقرر میکند.
قانون
قاعده الزامآوری که مطابق تشریفات مقرر تصویب و ابلاغ و منتشر شده است.
وضعیت: اصلاحشده
تاریخ تصویب: 1307-02-18
آخرین اصلاح: 1348-08-29
مبنای اصلاح: قانون اصلاح ماده ۲ قانون مدنی
سابقه تقنینی
هیچ نتیجه
ماده ۲ قانون مدنی قاعده کلی زمان لازمالاجرا شدن قوانین را مشخص میکند. بر اساس این ماده، اصل بر آن است که قانون ۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا شود؛ با این حال، قانونگذار میتواند در خود قانون زمان یا ترتیب خاصی برای آغاز اجرا مقرر کند.
📝 نمونه تستهای آزمونی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲ قانون مدنی
اصل مقرر در ماده ۲ قانون مدنی درباره زمان لازمالاجرا شدن قوانین چیست؟
(تألیفی ـ مستند به متن قانون)
قاعده پانزدهروزه ماده ۲ قانون مدنی از حیث قلمرو جغرافیایی چگونه اعمال میشود؟
(تألیفی ـ مفهومی)
در چه صورتی ممکن است قانون پیش از گذشت پانزده روز یا پس از آن لازمالاجرا شود؟
(تألیفی ـ تحلیلی)
کدام گزینه تفاوت ماده ۱ و ماده ۲ قانون مدنی را درست بیان میکند؟
(تألیفی ـ تحلیلی)
تحلیل حقوقی و تفسیری
رابطه ماده ۲ با ماده ۱ قانون مدنی
ماده ۱ تشریفات ابلاغ مصوبه و انتشار آن را تنظیم میکند، در حالی که ماده ۲ اثر زمانی انتشار را از حیث آغاز اجرای قانون مشخص میسازد. بنابراین، این دو ماده مکمل یکدیگرند اما یک حکم واحد ندارند.
انتشار و لازمالاجرا شدن دو مفهوم متفاوتاند
انتشار، مرحله اعلام رسمی قانون است؛ لازمالاجرا شدن، مرحلهای است که از آن پس اجرای عمومی قانون بر مبنای قاعده ماده ۲ آغاز میشود. بر همین اساس، میان تاریخ انتشار و تاریخ لازمالاجرا شدن ممکن است فاصله وجود داشته باشد.
قاعده عمومی و استثنای قانونی
قاعده عمومی، گذشت پانزده روز از انتشار است؛ اما ماده ۲ امکان تعیین زمان یا ترتیب خاص برای اجرا را در خود قانون به رسمیت شناخته است. این استثنا میتواند موجب شود قانون زودتر یا دیرتر از قاعده عمومی قابل اجرا شود.
وضعیت سراسر کشور
ماده ۲ در متن فعلی، اجرای قانون را پس از سپری شدن مهلت مقرر در سراسر کشور یکسان دانسته و مانند متن اولیه، تفاوتی میان تهران و سایر نقاط کشور قائل نشده است.
رابطه با اصل اطلاع عمومی از قانون
فاصله میان انتشار و لازمالاجرا شدن قانون، فرصتی برای اطلاع عمومی از حکم جدید ایجاد میکند و از این جهت با مبانی مربوط به قابلیت دسترسی و اطلاع از قواعد حقوقی ارتباط دارد.
مبانی و فلسفه حکم
پیشبینی فاصلهای میان انتشار و لازمالاجرا شدن قانون، با اصل اطلاعپذیری قواعد حقوقی سازگار است؛ زیرا قانون ابتدا به صورت رسمی منتشر میشود و سپس، پس از گذشت مهلت مقرر، اجرای عمومی آن آغاز میگردد.
این فاصله همچنین به اشخاص، دستگاههای اجرایی و مراجع قضایی امکان میدهد از تغییرات قانونی آگاه شوند و مقدمات لازم برای اجرای مقررات جدید را فراهم کنند.
از سوی دیگر، امکان تعیین زمان خاص در خود قانون، انعطاف لازم را برای شرایطی فراهم میکند که اجرای فوری یا مؤخر یک قانون از نظر قانونگذار ضروری باشد.
پیشینه تقنینی ماده ۲
متن اولیه — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷
در متن اولیه ماده ۲، قوانین در تهران ۱۰ روز پس از انتشار لازمالاجرا میشدند و در ولایات، مهلت اجرای قانون با توجه به فاصله از تهران افزایش مییافت.
اصلاح — ۲۹/۰۸/۱۳۴۸
با اصلاح ماده ۲ در سال ۱۳۴۸، تفاوت میان تهران و سایر نقاط کشور کنار گذاشته شد و قاعده پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور مقرر گردید.
استثنای تقنینی — ۰۷/۱۰/۱۳۷۲
قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی از موضوع ماده ۲ قانون مدنی، مقرر کرد این مصوبات بلافاصله پس از تصویب نهایی لازمالاجرا باشند.
مبانی و مستندات قانونی
- ماده ۱ قانون مدنی — تشریفات ابلاغ و انتشار قوانین
- ماده ۳ قانون مدنی — لزوم انتشار قوانین در روزنامه رسمی
- قانون مدنی — متن تنقیحی ماده ۲ و سابقه اصلاح آن
- مذاکرات اصلاح ماده ۲ قانون مدنی در مجلس شورای ملی — سابقه تقنینی اصلاح ماده
- قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی از موضوع ماده ۲ قانون مدنی — نمونه تعیین زمان اجرای خاص
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
قوانین با اجرای فوری
در برخی قوانین، قانونگذار به دلیل ماهیت موضوع، اجرای قانون را از زمان خاصی مانند تصویب یا انتشار نهایی مقرر میکند. چنین مواردی در چارچوب قسمت پایانی ماده ۲ و به عنوان ترتیب خاص برای موقع اجرا قابل بررسی هستند.
قوانین با اجرای مؤخر
برخی قوانین نیز برای فراهم شدن مقدمات اداری، اجرایی یا فنی، تاریخ اجرای مؤخر از قاعده عمومی تعیین میکنند.
مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس
قانون مصوب ۱۳۷۲ برای مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس، اجرای فوری پس از تصویب نهایی را مقرر کرده است و از این جهت نمونه روشنی از حکم خاص موضوع ماده ۲ به شمار میآید.
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
منابع حقوقی و پژوهشی
- کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق
- کاتوزیان، ناصر، کلیات حقوق
- هاشمی، سیدمحمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق
منبع پژوهشی مقایسهای
منابع تقنینی
ردههای مرتبط
جمعبندی
ماده ۲ قانون مدنی، قاعده عمومی لازمالاجرا شدن قوانین را تعیین میکند: قانون اصولاً پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا میشود.
در عین حال، قانونگذار میتواند در خود قانون، زمان یا ترتیب خاصی برای اجرای آن مقرر کند. بنابراین، برای تعیین تاریخ آغاز اجرای هر قانون، علاوه بر قاعده عمومی ماده ۲، باید متن همان قانون نیز بررسی شود.
برای مطالعه این فرایند، ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار و ماده ۳ قانون مدنی درباره انتشار قوانین در روزنامه رسمی، در کنار ماده ۲ قابل بررسی هستند.