ماده ۲ قانون مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

3 گروه کاربری
۵۲۸ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی | متن ماده، ابلاغ و انتشار قوانین
|title=ماده ۱ قانون مدنی | مهلت ابلاغ و انتشار قوانین
|title_mode=replace
|title_mode=append
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار قوانین، مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور، مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی و نحوه انتشار مصوبه در صورت استنکاف رئیس‌جمهور؛ همراه با شرح، نکات، اصطلاحات، تست و منابع حقوقی مرتبط.
|keywords=ماده ۱ قانون مدنی، ابلاغ قانون، انتشار قانون، لازم الاجرا شدن قانون، روزنامه رسمی، مهلت رئیس جمهور
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ و انتشار قوانین، مهلت رئیس جمهور و روزنامه رسمی، همراه با شرح، اصطلاحات، سابقه تقنینی، مواد مرتبط و منابع تکمیلی.
}}
}}


<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<div class="law-page">


<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
{{جعبه ماده
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
|قانون=قانون مدنی
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
|شماره ماده=۱
<meta itemprop="position" content="1">
|عنوان=ابلاغ و انتشار قوانین
</span>
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضاء و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضاء یا ابلاغ، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
}}


<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
### تعاریف اصطلاحات


<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="wiki-terms">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>


<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<div class="wiki-term">
<strong>[[ابلاغ قانون|ابلاغ]]</strong>
<p>رساندن رسمی مصوبه به مقام یا مرجع قانونی برای انجام تکالیف مقرر.</p>
</div>
 
<div class="wiki-term">
<strong>[[انتشار قانون|انتشار قانون]]</strong>
<p>چاپ و انتشار رسمی قانون برای اطلاع عمومی و فراهم شدن مقدمات اجرای آن.</p>
</div>


<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="wiki-term">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
<strong>[[لازم‌الاجرا شدن قانون|لازم‌الاجرا شدن]]</strong>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<p>مرحله‌ای که قانون پس از طی تشریفات قانونی، قابلیت اجرا پیدا می‌کند.</p>
<meta itemprop="position" content="3">
</div>
</span>


<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<div class="wiki-term">
<strong>[[مصوبه مجلس شورای اسلامی|مصوبه مجلس]]</strong>
<p>متن تصویب‌شده توسط مجلس شورای اسلامی پس از طی مراحل قانونی.</p>
</div>


<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="wiki-term">
<span itemprop="name">ماده ۱</span>
<strong>[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]</strong>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/ماده_۱_قانون_مدنی">
<p>مرجع رسمی انتشار قوانین، مقررات و برخی تصمیمات و آگهی‌های قانونی.</p>
<meta itemprop="position" content="4">
</div>
</span>


<div class="wiki-term">
<strong>[[همه‌پرسی|نتیجه همه‌پرسی]]</strong>
<p>نتیجه رسمی همه‌پرسی که پس از طی مراحل قانونی مشمول حکم این ماده است.</p>
</div>
</div>


<div class="law-page">
<div class="wiki-term">
<strong>[[استنکاف|استنکاف رئیس‌جمهور]]</strong>
<p>خودداری رئیس‌جمهور از انجام تکلیف قانونی مقرر درباره امضاء، ابلاغ و دستور انتشار.</p>
</div>


{{جعبه ماده
<div class="wiki-term">
|شماره=۱
<strong>[[رئیس مجلس شورای اسلامی|رئیس مجلس]]</strong>
|وضعیت=معتبر
<p>مقامی که در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، مطابق تبصره ماده، دستور انتشار مصوبه را صادر می‌کند.</p>
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.
</div>


تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
</div>
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}


{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|شماره ماده=۱
|وضعیت=معتبر
|وضعیت=اصلاح‌شده
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|کلیدواژه=ماده ۱ قانون مدنی، ابلاغ قانون، انتشار قانون، روزنامه رسمی، مهلت رئیس‌جمهور
|آخرین اصلاح=1370-08-14
|مبنای اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|سابقه تقنینی=
* **تاریخ تصویب اولیه:** 1307-02-18
* **آخرین اصلاح:** 1370-08-14
* **سند اصلاح:** [[قانون اصلاح موادی از قانون مدنی]]
}}
}}


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 15px;padding:0 3px;font-size:14px;color:#455a64;line-height:2.05;">
### در یک نگاه
<strong>ماده ۱ قانون مدنی</strong> قواعد مربوط به ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند. این ماده مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی را مشخص کرده و برای خودداری رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ، سازوکار ویژه‌ای پیش‌بینی کرده است.
</div>
 


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 17px;">
ماده ۱ قانون مدنی، تشریفات **ابلاغ، امضاء و انتشار قوانین** را تعیین می‌کند و برای انجام این مراحل، مهلت‌های مشخصی مقرر کرده است.
 
<div style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:9px;margin-bottom:11px;">
 
<div style="font-size:20px;font-weight:800;color:#654d83;line-height:1.65;">
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</div>


<div style="margin-top:2px;font-size:12.5px;color:#7b8992;line-height:1.75;">
### اطلاعات کلیدی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط
</div>


</div>
| موضوعات | طرف‌های ماده | مهلت‌ها و مدت‌ها |
|---|---|---|
| ابلاغ قوانین | رئیس‌جمهور | ۵ روز برای امضاء و ابلاغ |
| انتشار قانون | روزنامه رسمی | ۷۲ ساعت پس از ابلاغ |
| استنکاف از ابلاغ | رئیس مجلس شورای اسلامی | دستور انتشار مصوبه |


### 📝 نمونه تست‌های آزمونی


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=رئیس‌جمهور حداکثر ظرف چه مدتی باید مصوبه مجلس را امضاء و به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=۴۸ ساعت
|مبحث=
|گزینه۲=۵ روز
|ماده=۱
|گزینه۳=۷۲ ساعت
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|گزینه۴=۱۰ روز
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|پاسخ=گزینه ۲
|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
|تحلیل=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضاء، به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند.
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ۴۸ ساعت</li>
<li>ب) سه روز</li>
<li>ج) پنج روز</li>
<li>د) پانزده روز</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی مقرر می‌کند رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور را با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی اشتباه نکنید.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه به رئیس‌جمهور، ظرف چه مدتی باید آن را منتشر کند؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=۲۴ ساعت
|مبحث=
|گزینه۲=۴۸ ساعت
|ماده=۱
|گزینه۳=۷۲ ساعت
|موضوع=مهلت انتشار در روزنامه رسمی
|گزینه۴=۵ روز
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|پاسخ=گزینه ۳
|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
|تحلیل=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) ظرف ۲۴ ساعت</li>
<li>ب) ظرف ۴۸ ساعت</li>
<li>ج) ظرف ۷۲ ساعت</li>
<li>د) ظرف پنج روز</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی روزنامه رسمی را موظف کرده است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر نماید.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=در این ماده، مهلت رئیس‌جمهور پنج روز و مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=اگر رئیس‌جمهور از امضاء یا ابلاغ مصوبه استنکاف کند، چه مقامی دستور انتشار آن را صادر می‌کند؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=رئیس قوه قضائیه
|مبحث=
|گزینه۲=رئیس مجلس شورای اسلامی
|ماده=۱
|گزینه۳=وزیر دادگستری
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|گزینه۴=رئیس روزنامه رسمی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|پاسخ=گزینه ۲
|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟
|تحلیل=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، روزنامه رسمی به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی مکلف به چاپ و انتشار مصوبه است.
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) مصوبه خودبه‌خود ملغی می‌شود.</li>
<li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li>
<li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li>
<li>د) انتشار مصوبه تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=تبصره ماده ۱ مقرر می‌کند در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=تبصره برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار مصوبه در اثر استنکاف رئیس‌جمهور پیش‌بینی شده است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|سوال=ماده ۱ قانون مدنی ناظر به کدام موضوع است؟
|فصل=مقدمه
|گزینه۱=نحوه تصویب قوانین
|مبحث=
|گزینه۲=نحوه اجرای احکام دادگاه‌ها
|ماده=۱
|گزینه۳=ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی
|موضوع=موضوع ماده ۱
|گزینه۴=تفسیر قوانین
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|پاسخ=گزینه ۳
|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی، کدام دسته از موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؟
|تحلیل=موضوع اصلی ماده ۱، تشریفات ابلاغ، امضاء و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی است.
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li>
<li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li>
<li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li>
<li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۱ قانون مدنی صراحتاً مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی موضوع حکم خود قرار داده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی، اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴
|نکته=ماده ۱ را باید از مقررات مربوط به آیین‌نامه‌ها و سایر مقررات اجرایی تفکیک کرد.
}}
}}
</div>


{{شرح ماده
{{شرح ماده
|عنوان=جایگاه ماده ۱ در انتشار و اجرای قوانین
|عنوان=شرح ماده ۱ قانون مدنی
|خلاصه=ماده ۱ قانون مدنی، قواعد عمومی مربوط به ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند و برای اقدامات رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت‌های مشخصی در نظر گرفته است.
|خلاصه=این ماده تشریفات قانونی پس از تصویب مصوبه، از ابلاغ به رئیس‌جمهور تا امضاء، ابلاغ به مجریان و انتشار در روزنامه رسمی را مشخص می‌کند.
 
|توضیحات=
|توضیح=ماده ۱ قانون مدنی در بخش «در انتشار و آثار و اجرای قوانین به طور عموم» قرار دارد و ناظر به مرحله‌ای از فرآیند قانون‌گذاری است که پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس شورای اسلامی یا نتیجه همه‌پرسی باید به رئیس‌جمهور ابلاغ شود.
**۱. [[ابلاغ قانون|ابلاغ مصوبه]] به رئیس‌جمهور:** پس از طی [[مراحل قانونی تصویب|مراحل قانونی]]، مصوبه مجلس شورای اسلامی یا نتیجه [[همه‌پرسی]] به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود.
 
مطابق ماده، رئیس‌جمهور ظرف مدت پنج روز باید مصوبه را امضا کند، آن را به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
 
پس از ابلاغ، روزنامه رسمی نیز مکلف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را منتشر نماید.
 
تبصره ماده برای حالتی که رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، سازوکار خاصی پیش‌بینی کرده است. در این وضعیت، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
 
در نتیجه، محور اصلی ماده ۱ قانون مدنی را می‌توان در سه مرحله دید: ابلاغ مصوبه به رئیس‌جمهور، اقدام رئیس‌جمهور در مهلت قانونی و انتشار مصوبه توسط روزنامه رسمی.
 
|نکات=۱. [[ابلاغ قانون|ابلاغ]] مصوبه به رئیس‌جمهور پس از طی مراحل قانونی انجام می‌شود.
 
۲. رئیس‌جمهور برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار، پنج روز مهلت دارد.
 
۳. [[روزنامه رسمی]] پس از ابلاغ، ۷۲ ساعت برای انتشار مصوبه مهلت دارد.
 
۴. [[استنکاف رئیس‌جمهور]] از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، موجب توقف فرآیند انتشار نمی‌شود و تبصره ماده سازوکار خاصی برای آن تعیین کرده است.
 
۵. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، دستور [[رئیس مجلس شورای اسلامی]] مبنای اقدام روزنامه رسمی برای چاپ و انتشار مصوبه خواهد بود.
 
۶. مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی دو مهلت متفاوت هستند.
 
۷. برای مطالعه دقیق آثار انتشار قانون، ماده ۱ باید همراه با [[ماده ۲ قانون مدنی]] و [[ماده ۳ قانون مدنی]] بررسی شود.
 
|مثال=فرض کنید یک مصوبه پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شده است. مطابق ماده ۱، رئیس‌جمهور باید ظرف پنج روز اقدامات مقرر در ماده را انجام دهد. پس از ابلاغ، روزنامه رسمی نیز موظف است ظرف ۷۲ ساعت مصوبه را منتشر کند.
 
اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، تبصره ماده ۱ سازوکار دیگری را پیش‌بینی کرده و به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی باید مصوبه را ظرف ۷۲ ساعت چاپ و منتشر کند.
 
|توجه=ماده ۱ را نباید با [[ماده ۲ قانون مدنی]] که درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار است یکسان دانست. همچنین «ابلاغ»، «دستور انتشار» و «انتشار در روزنامه رسمی» مراحل یکسانی نیستند و در تحلیل حقوقی باید از یکدیگر تفکیک شوند.
}}
 
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 18px;padding:0;border-top:2px solid #d9dfdc;">
 
<div style="padding:10px 4px 6px;font-size:19px;font-weight:800;color:#405b56;">
تعاریف اصطلاحات
</div>
 
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:8px;padding:2px 0 11px;font-size:13.5px;line-height:2;">
 
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
<strong>[[ابلاغ قانون|ابلاغ]]</strong><br>
رساندن رسمی مصوبه یا قانون به مرجع یا شخصی که قانون برای او تکلیف یا اثر مشخصی در نظر گرفته است.
</div>
 
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
<strong>[[انتشار قانون|انتشار قانون]]</strong><br>
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار، به‌ویژه روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.
</div>
 
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
<strong>[[لازم‌الاجرا شدن قانون|لازم‌الاجرا شدن]]</strong><br>
زمانی که قانون پس از تحقق شرایط قانونی، قابلیت اجرا و ایجاد آثار حقوقی پیدا می‌کند.
</div>
 
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
<strong>[[مصوبه مجلس شورای اسلامی|مصوبه مجلس]]</strong><br>
متن مصوب مجلس پس از طی مراحل قانونی مربوط به تصویب قانون.
</div>
 
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
<strong>[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]</strong><br>
مرجع رسمی انتشار قوانین، مقررات و برخی آگهی‌ها و تصمیمات قانونی کشور.
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
**۲. مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور:** رئیس‌جمهور باید ظرف **پنج روز** مصوبه را امضاء، به [[مجریان قانون|مجریان]] ابلاغ و دستور [[انتشار قانون|انتشار]] آن را صادر کند.
<strong>[[همه‌پرسی|نتیجه همه‌پرسی]]</strong><br>
نتیجه همه‌پرسی که پس از طی مراحل قانونی، در چارچوب ماده ۱ موضوع ابلاغ و انتشار قرار می‌گیرد.
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
**۳. تکلیف [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]:** روزنامه رسمی پس از ابلاغ، مکلف است مصوبه را ظرف **۷۲ ساعت** منتشر کند.
<strong>[[استنکاف]]</strong><br>
خودداری از انجام تکلیف مقرر قانونی در مهلت تعیین‌شده.
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:8px 11px;background:#fafcfb;">
**۴. [[استنکاف|استنکاف رئیس‌جمهور]]:** اگر رئیس‌جمهور از امضاء یا ابلاغ مصوبه خودداری کند، سازوکار مقرر در تبصره ماده فعال می‌شود.
<strong>[[دستور انتشار]]</strong><br>
دستور قانونی لازم برای آغاز فرآیند انتشار مصوبه از سوی مرجع مقرر در قانون.
</div>
 
</div>
</div>


**۵. نقش [[رئیس مجلس شورای اسلامی|رئیس مجلس]]:** در این وضعیت، رئیس مجلس شورای اسلامی دستور انتشار مصوبه را صادر می‌کند و روزنامه رسمی مکلف به چاپ و انتشار آن است.


{{مواد مرتبط
**۶. تفاوت ابلاغ و انتشار:** [[ابلاغ قانون|ابلاغ]]، اقدام رسمی برای رساندن مصوبه به مقام یا مرجع قانونی است؛ در حالی که [[انتشار قانون|انتشار]]، انتشار رسمی متن برای اطلاع عمومی است.
|محتوا=


* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — <strong>زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار</strong>
|مثال=
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — <strong>انتشار قوانین در روزنامه رسمی</strong>
اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضاء یا ابلاغ مصوبه خودداری کند، انتشار مصوبه متوقف نمی‌ماند و مطابق سازوکار مقرر در ماده، رئیس مجلس می‌تواند دستور انتشار را صادر کند.
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — <strong>اثر قانون نسبت به آینده</strong>
|توجه=
مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی از مهم‌ترین نکات آزمونی ماده ۱ هستند.
}}
}}


### مواد مرتبط


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 18px;padding:0;border-top:2px solid #d9dfdc;">
- [[ماده ۲ قانون مدنی]] — **زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین**
 
- [[ماده ۳ قانون مدنی]] — **عذر از جهل به قانون**
<div style="padding:10px 4px 6px;font-size:18px;font-weight:800;color:#405b56;">
- [[ماده ۴ قانون مدنی]] — **اثر قانون نسبت به آینده**
رده‌های مرتبط
- [[ماده ۵ قانون مدنی]] — **قلمرو اجرای قوانین**
</div>


<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;padding:2px 4px 11px;font-size:13px;line-height:1.8;">
### رده‌های مرتبط


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
[[رده:قانون مدنی]]
[[رده:قانون مدنی]]
</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
[[رده:مقدمه قانون مدنی]]
[[رده:مقدمه قانون مدنی]]
</span>
[[رده:ابلاغ قوانین]]
 
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
[[رده:انتشار قوانین]]
[[رده:انتشار قوانین]]
</span>
[[رده:لازم‌الاجرا شدن قوانین]]
 
[[رده:روزنامه رسمی]]
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
[[رده:مراحل تصویب و ابلاغ قوانین]]
[[رده:ابلاغ قوانین]]
</span>


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
### آراء قضایی
[[رده:اجرای قوانین]]
</span>


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:3px 10px;background:#f7faf9;">
برای ماده ۱، رأی قضایی مستقیمی که در منابع بررسی‌شده با شماره و مشخصات قابل اتکا به‌طور مشخص ناظر به تفسیر همین ماده باشد، در این صفحه درج نشده است.
[[رده:قوانین مرتبط با روزنامه رسمی]]
</span>


</div>
### نظریات مشورتی


</div>
برای ماده ۱، نظریه مشورتی مستقیمی که با شماره و مشخصات قابل اتکا ناظر به تفسیر همین ماده باشد، در این صفحه درج نشده است.


### مطالعات و منابع تکمیلی


{{آراء قضایی
<div class="sd-docs-wrap">
|محتوا=
<div class="sd-docs-card">


<div style="padding:13px 16px;background:#eef4fa;border-right:3px solid #3978ad;border-radius:8px;color:#546e7a;line-height:2;">
<div class="sd-docs-title">مطالعات و منابع تکمیلی</div>


در بررسی انجام‌شده برای این صفحه، رأی وحدت رویه‌ای که مستقیماً و به‌طور مشخص ناظر به تفسیر خود ماده ۱ قانون مدنی درباره تشریفات ابلاغ و انتشار باشد، با مشخصات کافی برای درج به‌عنوان رفرنس مستقیم احراز نشد.
<div class="sd-doc-item">
<div class="sd-doc-type">قانون اصلاحی</div>
<a href="https://nezamat.ir/post-27287/" target="_blank" rel="noopener">قانون اصلاح موادی از قانون مدنی</a>
<div class="sd-doc-topic">اصلاح ماده ۱ و تعیین مهلت‌های ابلاغ و انتشار</div>
</div>


آرای قضایی مرتبط با <strong>زمان اجرای قوانین، آثار قوانین جدید و انتشار مقررات</strong> تنها در صورت احراز ارتباط مستقیم، در این بخش ثبت می‌شوند.
<div class="sd-doc-item">
<div class="sd-doc-type">قانون مرتبط</div>
<a href="https://nezamat.ir/قانون-مدنی/" target="_blank" rel="noopener">قانون مدنی</a>
<div class="sd-doc-topic">متن قانون و مواد مرتبط</div>
</div>


<div class="sd-doc-item">
<div class="sd-doc-type">قانون مرتبط</div>
<a href="https://nezamat.ir/post-39204/" target="_blank" rel="noopener">قانون دیوان عدالت اداری</a>
<div class="sd-doc-topic">نمونه عملی اجرای تبصره ماده ۱ قانون مدنی</div>
</div>
</div>


}}
<div class="sd-doc-item">
 
<div class="sd-doc-type">آیین‌نامه اجرایی</div>
 
<a href="https://nezamat.ir/آییننامه-اجرایی-ماده-۲۴-قانون-بهبود/" target="_blank" rel="noopener">آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۴ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار</a>
{{نظریات مشورتی
<div class="sd-doc-topic">انتشار و زمان اجرای مقررات</div>
|محتوا=
 
<div style="padding:13px 16px;background:#f7f3fa;border-right:3px solid #8064a2;border-radius:8px;color:#5d5268;line-height:2;">
 
در بررسی منابع در دسترس، نظریه مشورتی مشخص و مستقیمی که صرفاً ناظر به تفسیر ماده ۱ قانون مدنی و تشریفات پنج‌روزه رئیس‌جمهور و ۷۲ ساعته روزنامه رسمی باشد، با مشخصات کافی برای درج به‌عنوان رفرنس مستقیم احراز نشد.
 
نظریات مرتبط با <strong>زمان اجرای قوانین، انتشار قوانین و تعارض قوانین جدید و قدیم</strong> تنها پس از احراز ارتباط مستقیم در این بخش افزوده می‌شوند.
 
</div>
</div>


}}
<div class="sd-doc-item">
 
<div class="sd-doc-type">دستورالعمل</div>
 
<a href="https://nezamat.ir/دستورالعمل-نحوه-تدوین-پیش‌نویس-مقررات-مرتبط-با-محیط-کسب-و-کار/" target="_blank" rel="noopener">دستورالعمل نحوه تدوین پیش‌نویس مقررات مرتبط با محیط کسب‌وکار</a>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 20px;padding:0;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<div class="sd-doc-topic">فرآیند تدوین و انتشار مقررات</div>
 
<div style="padding:10px 4px 6px;font-size:19px;font-weight:800;color:#405b56;">
مطالعات و منابع تکمیلی
</div>
</div>


<div style="padding:2px 4px 12px;font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2.1;">
<div class="sd-doc-item">
 
<div class="sd-doc-type">بخشنامه</div>
<strong>قوانین و مواد مرتبط</strong>
<a href="https://nezamat.ir/بخشنامه-دبیر-هیأت-دولت-در-خصوص-تکالیف-دستگاه-های-اجرایی/" target="_blank" rel="noopener">بخشنامه دبیر هیأت دولت درباره تکالیف دستگاه‌های اجرایی</a>
 
<div class="sd-doc-topic">ثبت، ابلاغ و انتشار مقررات</div>
* [[ماده ۲ قانون مدنی]] — <strong>زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار</strong>
* [[ماده ۳ قانون مدنی]] — <strong>انتشار قوانین در روزنامه رسمی</strong>
* [[ماده ۴ قانون مدنی]] — <strong>اثر قانون نسبت به آینده</strong>
* [[قانون مدنی]] — <strong>متن و ساختار کلی قانون مدنی</strong>
 
<strong>مستندات تقنینی</strong>
 
* قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴ — <strong>مبنای اصلاح ماده ۱ و تبصره آن</strong>
* [[قانون دیوان عدالت اداری]] — <strong>نمونه عملی ابلاغ قانون در اجرای تبصره ماده ۱</strong>
 
<strong>مقررات مرتبط با انتشار و ابلاغ</strong>
 
* آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۴ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار — <strong>انتشار و اطلاع‌رسانی مقررات</strong>
* بخشنامه دبیر هیأت دولت درباره تکالیف دستگاه‌های اجرایی در تدوین، تصویب و انتشار مقررات — <strong>ثبت و انتشار مقررات</strong>
 
<strong>مطالعه تحلیلی</strong>
 
* ابلاغ یا انتشار، ملاک لازم‌الاجرا شدن قوانین و مقررات — <strong>تفاوت ابلاغ، انتشار و لازم‌الاجرا شدن</strong>
* قانون مدنی با توضیحات ماده به ماده — <strong>شرح تحلیلی ماده ۱ قانون مدنی</strong>
* ماده ۱ قانون مدنی — <strong>منبع تحلیلی و توضیحی</strong>
 
</div>
</div>


<div class="sd-doc-item">
<div class="sd-doc-type">تحلیل حقوقی</div>
<a href="https://www.linkedin.com/pulse/ابلاغ-یا-انتشار-ملاک-لازم-الاجرا-شدن-قوانین-و-مقررات-jalali-ey2ef" target="_blank" rel="noopener">ابلاغ یا انتشار؛ ملاک لازم‌الاجرا شدن قوانین و مقررات</a>
<div class="sd-doc-topic">تفاوت ابلاغ، انتشار و لازم‌الاجرا شدن</div>
</div>
</div>


 
<div class="sd-doc-item">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;padding:13px 17px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">
<div class="sd-doc-type">منبع آموزشی</div>
 
<a href="https://vakilt.com/قانون-مدنی-با-توضیحات-ماده-به-ماده/" target="_blank" rel="noopener">قانون مدنی با توضیحات ماده به ماده</a>
<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#245b55;margin-bottom:5px;">
<div class="sd-doc-topic">شرح و بررسی مواد قانون مدنی</div>
جمع‌بندی
</div>
</div>


<div style="font-size:14px;color:#394642;line-height:2.05;">
<div class="sd-doc-item">
 
<div class="sd-doc-type">شرح ماده</div>
ماده ۱ قانون مدنی، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی را تنظیم می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد و روزنامه رسمی پس از ابلاغ، موظف به انتشار مصوبه ظرف ۷۲ ساعت است. تبصره ماده نیز در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
<a href="https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-1-قانون-مدنی" target="_blank" rel="noopener">ماده ۱ قانون مدنی</a>
 
<div class="sd-doc-topic">شرح ماده و منابع تفسیری</div>
</div>
</div>


</div>
</div>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:9px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
<div style="font-size:15px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>
</div>


<div style="font-size:13.5px;color:#176c88;line-height:1.9;">
### جمع‌بندی


[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
ماده ۱ قانون مدنی، زنجیره رسمی **ابلاغ، امضاء، ابلاغ به مجریان و انتشار قوانین** را مشخص می‌کند. نکات اصلی آن شامل مهلت **پنج‌روزه رئیس‌جمهور** و مهلت **۷۲ ساعته روزنامه رسمی** و همچنین سازوکار انتشار در صورت **استنکاف رئیس‌جمهور** است.
←
[[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
←
[[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
←
[[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
←
[[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
←
[[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]


</div>
### مسیر پیشنهادی مطالعه


</div>
**ماده ۱** → **ماده ۲** → **ماده ۳** → **ماده ۴** → **ماده ۵** → **ماده ۶**


</div>
</div>

نسخهٔ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۴


ماده

● معتبر

مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضاء و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضاء یا ابلاغ، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.




      1. تعاریف اصطلاحات

ابلاغ

رساندن رسمی مصوبه به مقام یا مرجع قانونی برای انجام تکالیف مقرر.

انتشار قانون

چاپ و انتشار رسمی قانون برای اطلاع عمومی و فراهم شدن مقدمات اجرای آن.

لازم‌الاجرا شدن

مرحله‌ای که قانون پس از طی تشریفات قانونی، قابلیت اجرا پیدا می‌کند.

مصوبه مجلس

متن تصویب‌شده توسط مجلس شورای اسلامی پس از طی مراحل قانونی.

روزنامه رسمی

مرجع رسمی انتشار قوانین، مقررات و برخی تصمیمات و آگهی‌های قانونی.

نتیجه همه‌پرسی

نتیجه رسمی همه‌پرسی که پس از طی مراحل قانونی مشمول حکم این ماده است.

استنکاف رئیس‌جمهور

خودداری رئیس‌جمهور از انجام تکلیف قانونی مقرر درباره امضاء، ابلاغ و دستور انتشار.

رئیس مجلس

مقامی که در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، مطابق تبصره ماده، دستور انتشار مصوبه را صادر می‌کند.


وضعیت: اصلاح‌شده

تاریخ تصویب: 1307-02-18





      1. در یک نگاه

ماده ۱ قانون مدنی، تشریفات **ابلاغ، امضاء و انتشار قوانین** را تعیین می‌کند و برای انجام این مراحل، مهلت‌های مشخصی مقرر کرده است.

      1. اطلاعات کلیدی

| موضوعات | طرف‌های ماده | مهلت‌ها و مدت‌ها | |---|---|---| | ابلاغ قوانین | رئیس‌جمهور | ۵ روز برای امضاء و ابلاغ | | انتشار قانون | روزنامه رسمی | ۷۲ ساعت پس از ابلاغ | | استنکاف از ابلاغ | رئیس مجلس شورای اسلامی | دستور انتشار مصوبه |

      1. 📝 نمونه تست‌های آزمونی



































شرح و توضیح ماده

شرح ماده ۱ قانون مدنی


خلاصه مطلب

این ماده تشریفات قانونی پس از تصویب مصوبه، از ابلاغ به رئیس‌جمهور تا امضاء، ابلاغ به مجریان و انتشار در روزنامه رسمی را مشخص می‌کند.



مثال کاربردی

اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضاء یا ابلاغ مصوبه خودداری کند، انتشار مصوبه متوقف نمی‌ماند و مطابق سازوکار مقرر در ماده، رئیس مجلس می‌تواند دستور انتشار را صادر کند.

توجه

مهلت پنج‌روزه رئیس‌جمهور و مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی از مهم‌ترین نکات آزمونی ماده ۱ هستند.

      1. مواد مرتبط

- ماده ۲ قانون مدنی — **زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین** - ماده ۳ قانون مدنی — **عذر از جهل به قانون** - ماده ۴ قانون مدنی — **اثر قانون نسبت به آینده** - ماده ۵ قانون مدنی — **قلمرو اجرای قوانین**

      1. رده‌های مرتبط
      1. آراء قضایی

برای ماده ۱، رأی قضایی مستقیمی که در منابع بررسی‌شده با شماره و مشخصات قابل اتکا به‌طور مشخص ناظر به تفسیر همین ماده باشد، در این صفحه درج نشده است.

      1. نظریات مشورتی

برای ماده ۱، نظریه مشورتی مستقیمی که با شماره و مشخصات قابل اتکا ناظر به تفسیر همین ماده باشد، در این صفحه درج نشده است.

      1. مطالعات و منابع تکمیلی
مطالعات و منابع تکمیلی
قانون اصلاحی

<a href="https://nezamat.ir/post-27287/" target="_blank" rel="noopener">قانون اصلاح موادی از قانون مدنی</a>

اصلاح ماده ۱ و تعیین مهلت‌های ابلاغ و انتشار
قانون مرتبط

<a href="https://nezamat.ir/قانون-مدنی/" target="_blank" rel="noopener">قانون مدنی</a>

متن قانون و مواد مرتبط
قانون مرتبط

<a href="https://nezamat.ir/post-39204/" target="_blank" rel="noopener">قانون دیوان عدالت اداری</a>

نمونه عملی اجرای تبصره ماده ۱ قانون مدنی
آیین‌نامه اجرایی

<a href="https://nezamat.ir/آییننامه-اجرایی-ماده-۲۴-قانون-بهبود/" target="_blank" rel="noopener">آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۴ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار</a>

انتشار و زمان اجرای مقررات
دستورالعمل

<a href="https://nezamat.ir/دستورالعمل-نحوه-تدوین-پیش‌نویس-مقررات-مرتبط-با-محیط-کسب-و-کار/" target="_blank" rel="noopener">دستورالعمل نحوه تدوین پیش‌نویس مقررات مرتبط با محیط کسب‌وکار</a>

فرآیند تدوین و انتشار مقررات
بخشنامه

<a href="https://nezamat.ir/بخشنامه-دبیر-هیأت-دولت-در-خصوص-تکالیف-دستگاه-های-اجرایی/" target="_blank" rel="noopener">بخشنامه دبیر هیأت دولت درباره تکالیف دستگاه‌های اجرایی</a>

ثبت، ابلاغ و انتشار مقررات
تحلیل حقوقی

<a href="https://www.linkedin.com/pulse/ابلاغ-یا-انتشار-ملاک-لازم-الاجرا-شدن-قوانین-و-مقررات-jalali-ey2ef" target="_blank" rel="noopener">ابلاغ یا انتشار؛ ملاک لازم‌الاجرا شدن قوانین و مقررات</a>

تفاوت ابلاغ، انتشار و لازم‌الاجرا شدن
منبع آموزشی

<a href="https://vakilt.com/قانون-مدنی-با-توضیحات-ماده-به-ماده/" target="_blank" rel="noopener">قانون مدنی با توضیحات ماده به ماده</a>

شرح و بررسی مواد قانون مدنی
شرح ماده

<a href="https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-1-قانون-مدنی" target="_blank" rel="noopener">ماده ۱ قانون مدنی</a>

شرح ماده و منابع تفسیری
      1. جمع‌بندی

ماده ۱ قانون مدنی، زنجیره رسمی **ابلاغ، امضاء، ابلاغ به مجریان و انتشار قوانین** را مشخص می‌کند. نکات اصلی آن شامل مهلت **پنج‌روزه رئیس‌جمهور** و مهلت **۷۲ ساعته روزنامه رسمی** و همچنین سازوکار انتشار در صورت **استنکاف رئیس‌جمهور** است.

      1. مسیر پیشنهادی مطالعه
    • ماده ۱** → **ماده ۲** → **ماده ۳** → **ماده ۴** → **ماده ۵** → **ماده ۶**
برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۲_قانون_مدنی&oldid=370»