ماده ۱۱ قانون مدنی
تعاریف اصطلاحات
انتشار قانون
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار.
لازمالاجرا شدن
آغاز زمانی الزامآور شدن قانون و امکان اجرای حکم آن.
مهلت قانونی
بازه زمانی تعیینشده در قانون برای تحقق یک اثر حقوقی.
ترتیب خاص برای موقع اجرا
زمان یا شیوه متفاوتی که خود قانون برای آغاز اجرای احکام آن مقرر میکند.
قانون
قاعده الزامآوری که مطابق تشریفات قانونی تصویب، ابلاغ و منتشر شده است.
وضعیت: اصلاحشده
تاریخ تصویب: 1307-02-18
آخرین اصلاح: 1348-08-29
مبنای اصلاح: قانون اصلاح ماده ۲ قانون مدنی
سابقه تقنینی
هیچ نتیجه
ماده ۲ قانون مدنی زمان لازمالاجرا شدن قوانین را تعیین میکند. اصل بر آن است که قانون ۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا شود؛ مگر اینکه خود قانون زمان یا ترتیب دیگری برای اجرا مقرر کرده باشد.
منبع و کنترل متن: متن ماده و وضعیت اصلاحی آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است. مشاهده نسخه رسمی ماده ۲
📝 تستهای آزمونی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲ قانون مدنی
اصل مقرر در ماده ۲ قانون مدنی درباره زمان لازمالاجرا شدن قوانین چیست؟
(تألیفی ـ مستند به متن قانون)
قاعده پانزدهروزه ماده ۲ قانون مدنی از حیث قلمرو جغرافیایی چگونه اعمال میشود؟
(تألیفی ـ مفهومی)
چه زمانی ممکن است قانون برخلاف قاعده عمومی ماده ۲، در زمان دیگری لازمالاجرا شود؟
(تألیفی ـ مستند به متن قانون)
کدام گزینه تفاوت ماده ۱ و ماده ۲ قانون مدنی را درست بیان میکند؟
(تألیفی ـ تحلیلی)
تحلیل حقوقی
رابطه با ماده ۱ قانون مدنی
ماده ۱ قانون مدنی تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبه را تنظیم میکند؛ ماده ۲، پس از انتشار، زمان لازمالاجرا شدن قانون را مشخص میکند. بنابراین این دو ماده در یک زنجیره حقوقی قرار دارند اما آثار یکسانی ندارند.
انتشار و لازمالاجرا شدن
انتشار، اعلام رسمی قانون است؛ لازمالاجرا شدن، آغاز زمانی است که قانون بر اساس قاعده مقرر قابلیت اجرای الزامی پیدا میکند. در قاعده عمومی ماده ۲، میان این دو مرحله فاصله ۱۵ روزه وجود دارد.
قاعده عمومی و حکم خاص قانونگذار
پانزده روز، قاعده عمومی ماده ۲ است. در مقابل، قانونگذار میتواند در متن همان قانون زمان یا ترتیب خاصی برای اجرای آن مقرر کند. بنابراین در هر مورد، علاوه بر ماده ۲، متن قانون موردنظر نیز باید بررسی شود.
قلمرو سراسر کشور
متن فعلی ماده ۲، لازمالاجرا شدن قانون را پس از گذشت مهلت مقرر در سراسر کشور پیشبینی کرده است. این وضعیت با متن اولیه ماده که میان تهران و سایر نقاط کشور تفاوت میگذاشت، تفاوت دارد.
اهمیت تاریخ لازمالاجرا شدن
تشخیص زمان لازمالاجرا شدن میتواند در تعیین قانون حاکم بر روابط حقوقی، تکالیف اشخاص و زمان شروع اجرای مقررات جدید مؤثر باشد.
اثر عدم وجود آییننامه اجرایی
در یک سابقه مشورتی حقوقی، عدم تصویب آییننامه بهتنهایی مانع اجرای قانونی دانسته نشده است؛ مگر آنکه خود قانون، اجرای حکم را به تصویب آییننامه منوط کرده باشد. این برداشت در تفسیر زمان اجرای قوانین اهمیت دارد.
مبانی و فلسفه حکم
فاصله میان انتشار و لازمالاجرا شدن قانون، امکان اطلاع از قانون جدید و فراهم کردن مقدمات اجرای آن را فراهم میکند.
از سوی دیگر، اجازه تعیین زمان یا ترتیب خاص در خود قانون، انعطاف لازم را برای قوانینی ایجاد میکند که اجرای فوری یا مؤخر آنها با توجه به موضوع قانون ضروری است.
تغییرات و پیشینه تقنینی
| تاریخ | وضعیت |
متن فعلی ماده ۲ حاصل اصلاح سال ۱۳۴۸ است و در کنار آن، قانون خاص مصوب ۱۳۷۲ برای مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس، ترتیب متفاوتی مقرر کرده است. قانون اصلاح ماده ۲ قانون مدنی و سوابق تقنینی مبانی و مستندات قانونی
نمونه واقعی اجرای ماده ۲قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی ردههای مرتبط
جمعبندیماده ۲ قانون مدنی مقرر میکند که قوانین اصولاً ۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازمالاجرا میشوند. با این حال، اگر خود قانون زمان یا ترتیب خاصی برای اجرا تعیین کرده باشد، همان حکم خاص ملاک خواهد بود. برای فهم کامل این فرآیند، ماده ۱ درباره ابلاغ و انتشار و ماده ۳ درباره انتشار قوانین در روزنامه رسمی مکمل ماده ۲ هستند. |
|---|