ماده ۴۲ قانون مدیریت خدمات کشوری
مفاهیم کلیدی ماده ۴۲
تصریح به تصویب هیأت وزیران، مرجع صلاحیت‌دار برای تکمیل سازوکار اجرایی حکم را مشخص می‌کند و از ایجاد صلاحیت مستقل برای دستگاه جلوگیری می‌کند.
این مفهوم مستقیماً از عبارت «شرایط عمومی استخدام در دستگاه‌های اجرائی عبارتند از: الف) داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر چهل سال برای استخدام رسمی و برای متخصصین با مدرک تحصیلی دکتری چهل و پنج سال» در متن ماده…
این مفهوم مستقیماً از عبارت «تبصره ۲: استخدام افراد در دستگاه‌های اجرائی در مشاغل تخصصی و کارشناسی و بالاتر منوط به احراز توانایی آنان در مهارت‌های پایه و عمومی فناوری اطلاعات می‌باشد که عناوین و محتوای مهارت‌های مذکور…
این مفهوم مستقیماً از عبارت «تبصره ۵: به کارگیری افراد با مدرک تحصیلی دیپلم و یا با حداقل سن کمتر از رقم مذکور در این ماده در موارد یا مناطق خاص برای مدت زمان مشخص و برای فرزندان شهدا صرفاً در مشاغلی که با پیشنهاد…
این مفهوم مستقیماً از عبارت «ز) داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام می‌شوند براساس آئین‌نامه‌ای که با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد» در متن ماده استخراج شده و باید در حدود همان…
داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر چهل سال برای استخدام رسمی و برای متخصصین با مدرک تحصیلی دکتری چهل و پنج سال.
وضعیت: معتبر
تاریخ تصویب: 1386-07-08
سابقه تقنینی
هیچ نتیجه
ماده ۴۲ قانون مدیریت خدمات کشوری یکی از احکام فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت است و موضوع دستگاه‌های را تنظیم می‌کند.
این ماده، حکم قانونی خود را درباره دستگاه‌های بیان می‌کند و عناصر اصلی آن از جمله تکالیف، اختیارات، شرایط اجرا یا مسئولیت‌های مقرر باید از متن کامل ماده و اجزای آن استخراج شود.
در این صفحه، متن حکم، شرح و نکات، تحلیل حقوقی، مبانی حکم، مستندات، سوابق اجرایی و منابع مرتبط بر پایه متن ماده و اسناد پژوهشی قابل ردیابی ارائه می‌شود.
منبع و کنترل متن: منبع اصلی متن و ساختار قانونی این ماده، قانون مدیریت خدمات کشوری در شناسنامه قانون است. متن صفحه باید با نسخه قانون و در صورت وجود، اسناد اصلاحی و تنقیحی تطبیق داده شود.
📝 نمونه تست‌های آزمونی
۵ سؤال تعاملیِ تألیفی، سناریومحور و تحلیلی؛ پاسخ‌ها مستقیماً بر مبنای متن ماده و گزاره‌های حقوقی موجود در آن تنظیم شده‌اند.
در یک وضعیت اداری، تمام اوصاف و شرایط مندرج در گزاره زیر محقق شده است: «داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر چهل سال برای استخدام رسمی و برای متخصصین با مدرک تحصیلی دکتری چهل و پنج سال.». در این وضعیت، کدام گزینه حکم قابل استناد ماده را دقیق‌تر بیان می‌کند؟
(تألیفی ـ سناریومحور، مفهومی و تحلیلی)
اگر در یک پرونده اداری، تصمیم‌گیرنده با وضعیت زیر روبه‌رو شود: «داشتن تابعیت ایران.»، برای انتساب حکم به ماده ۴۲ کدام گزینه باید ملاک قرار گیرد؟
(تألیفی ـ سناریومحور، مفهومی و تحلیلی)
در بررسی یک پرونده فرضی، کارشناس فقط مجاز است حکمی را به ماده ۴۲ نسبت دهد که مستقیماً از متن ماده قابل استخراج باشد. با توجه به گزاره زیر، کدام گزینه دقیق‌ترین بیان حکم است: «انجام خدمت دوره ضرورت یا معافیت قانونی برای مردان.»؟
(تألیفی ـ سناریومحور، مفهومی و تحلیلی)
یک تست حقوق اداری، وضعیت زیر را مطرح کرده است: «عدم اعتیاد به دخانیات و مواد مخدر.». کدام گزینه بدون توسعه یا تغییر دامنه حکم، مفاد ماده ۴۲ را منعکس می‌کند؟
(تألیفی ـ سناریومحور، مفهومی و تحلیلی)
در یک ارزیابی استخدامی، فرض بر این است که وضعیت زیر دقیقاً با متن ماده منطبق است: «نداشتن سابقه محکومیت جزائی مؤثر.». پاسخ باید فقط بر مبنای حکم مستند ماده ۴۲ باشد. کدام گزینه صحیح است؟
(تألیفی ـ سناریومحور، مفهومی و تحلیلی)
تحلیل حقوقی و تفسیری
۱. جایگاه ماده در ساختار قانون
ماده ۴۲ در فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت قرار دارد و باید همراه با مواد همجوار و ارجاعات صریح خود تفسیر شود.
۲. موضوع و کارکرد حقوقی حکم
موضوع محوری ماده «دستگاه‌های» است؛ تحلیل باید از نهادهای حقوقی و آثار مقرر در متن آغاز شود، نه از عنوان موضوعی به‌تنهایی.
۳. اثر حقوقی بند «الف»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر چهل سال برای استخدام رسمی و برای متخصصین با مدرک تحصیلی دکتری چهل و پنج سال.
۴. اثر حقوقی بند «ب»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: داشتن تابعیت ایران.
۵. اثر حقوقی بند «ج»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: انجام خدمت دوره ضرورت یا معافیت قانونی برای مردان.
۶. اثر حقوقی بند «د»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: عدم اعتیاد به دخانیات و مواد مخدر.
۷. اثر حقوقی بند «هـ»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: نداشتن سابقه محکومیت جزائی مؤثر.
۸. اثر حقوقی بند «و»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: دارا بودن مدرک تحصیلی دانشگاهی و یا مدارک همتراز (برای مشاغلی که مدارک همتراز در شرایط احراز آن‌ها پیش‌بینی شده است).
۹. اثر حقوقی بند «ز»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام می‌شوند براساس آئین‌نامه‌ای که با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
۱۰. اثر حقوقی بند «ح»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
۱۱. اثر حقوقی بند «ط»
این بخش از ماده باید از حیث مخاطب، شرط اجرا، اختیار یا تکلیف و نتیجه حقوقی مستقل آن بررسی شود: التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
۱۲. اثر حقوقی تبصره ۱
به‌کارگیری موقت و تعیین حقوق و مدت خدمت اتباع خارجی حسب قوانین و مقررات خاص خود انجام خواهد شد.
۱۳. اثر حقوقی تبصره ۲
استخدام افراد در دستگاه‌های اجرائی در مشاغل تخصصی و کارشناسی و بالاتر منوط به احراز توانایی آنان در مهارت‌های پایه و عمومی فناوری اطلاعات می‌باشد که عناوین و محتوای مهارت‌های مذکور توسط سازمان تهیه و ابلاغ خواهد شد.
۱۴. اثر حقوقی تبصره ۳
استخدام ایثارگران و خانواده‌‌های آنان براساس قوانین مصوب مربوط به خود خواهد بود.
۱۵. اثر حقوقی تبصره ۴
قوانین و مقررات گزینش به قوت خود باقی است.
۱۶. اثر حقوقی تبصره ۵
به کارگیری افراد با مدرک تحصیلی دیپلم و یا با حداقل سن کمتر از رقم مذکور در این ماده در موارد یا مناطق خاص برای مدت زمان مشخص و برای فرزندان شهدا صرفاً در مشاغلی که با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد مجاز می‌باشد.
۱۷. اتصال تحلیل به اسناد پژوهشی
اسناد منتخب صرفاً فهرست منبع نیستند؛ هر یک باید برای حل یک مسئله مشخص از ماده به کار گرفته شوند: قانون مدیریت خدمات کشوری در شناسنامه قانون (قانون)؛ متن قانون مدیریت خدمات کشوری در مجموعه قوانین (قانون)؛ صفحه اصلی قانون در شناسنامه قانون (قانون)؛ متن قانون در مجموعه قوانین (قانون).
۱۸. قاعده احتیاط در استنباط
نتیجه‌ای که مستقیماً از متن ماده یا مقرره مرتبط قابل استناد نیست نباید به‌عنوان حکم قطعی ماده ارائه شود؛ میان نص، مقرره اجرایی، رویه قضایی و تحلیل تفسیری باید تفکیک روشن وجود داشته باشد.
مبانی و فلسفه حکم
فلسفه حکم از رابطه میان هدف قانون، نهاد حقوقی ایجادشده و آثار عملی آن استخراج می‌شود؛ در تفسیر این بخش باید از نسبت‌دادن هدفی فراتر از قرائن متن و مقررات مرتبط خودداری کرد.
سوابق مقرراتی و اجرایی
مبانی و مستندات قانونی
- قانون مدیریت خدمات کشوری در شناسنامه قانون — قانون — سند تکمیلی برای کنترل دامنه و نحوه اجرای حکم.
- متن قانون مدیریت خدمات کشوری در مجموعه قوانین — قانون — سند تکمیلی برای کنترل دامنه و نحوه اجرای حکم.
- صفحه اصلی قانون در شناسنامه قانون — قانون — سند تکمیلی برای کنترل دامنه و نحوه اجرای حکم.
- متن قانون در مجموعه قوانین — قانون — سند تکمیلی برای کنترل دامنه و نحوه اجرای حکم.
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
۱. بند «الف»
داشتن حداقل سن بیست سال تمام و حداکثر چهل سال برای استخدام رسمی و برای متخصصین با مدرک تحصیلی دکتری چهل و پنج سال.
۲. بند «ب»
داشتن تابعیت ایران.
۳. بند «ج»
انجام خدمت دوره ضرورت یا معافیت قانونی برای مردان.
۴. بند «د»
عدم اعتیاد به دخانیات و مواد مخدر.
۵. بند «هـ»
نداشتن سابقه محکومیت جزائی مؤثر.
۶. بند «و»
دارا بودن مدرک تحصیلی دانشگاهی و یا مدارک همتراز (برای مشاغلی که مدارک همتراز در شرایط احراز آن‌ها پیش‌بینی شده است).
۷. بند «ز»
داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام می‌شوند براساس آئین‌نامه‌ای که با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
۸. بند «ح»
اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
۹. بند «ط»
التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
منابع اصلی و اولویت‌دار
- متن قانون در مجموعه قوانین — قانون
قاعده انتخاب: نسخه‌های متعدد یک سند واحد به‌عنوان منابع مستقل شمارش نمی‌شوند و هر منبع باید برای یک مسئله حقوقی مشخص قابل استفاده باشد.
رده‌های مرتبط
جمع‌بندی
ماده ۴۲ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره دستگاه‌های است و حکم آن از متن اصلی، بندها، تبصره‌ها و احکام تکمیلی قابل استخراج است.
خلاصه حکم: شرایط عمومی استخدام در دستگاه‌های اجرائی عبارتند از:
برای استفاده عملی، متن ماده باید همراه با مواد مرتبط و مقررات اجرایی معتبر بررسی شود و هیچ اثر حقوقی اضافی بدون مستند قابل ردیابی به ماده نسبت داده نشود.