پرش به محتوا

ماده ۱۵۸ قانون کار

از ویکی داد
نسخهٔ تاریخ ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۱ توسط Rasool (بحث | مشارکت‌ها)


ماده

۲۱

● معتبر

با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آنها به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد:
الف) انتقال به سایر واحدهای همان دستگاه یا دستگاه اجرائی دیگر.
ب) بازخرید سنوات خدمت.
ج) موافقت با مرخصی بدون حقوق برای مدت سه تا پنج سال.
د) انتقال به بخش غیردولتی که مجری وظایف و فعالیتهای واگذار شده می‌باشد. در صورت تمایل کارمندان به تغییر صندوق بازنشستگی هزینه جابه‌جایی تغییر صندوق ذی‌ربط با حفظ سوابق مربوط توسط دولت تأمین می‌گردد.
هـ) انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور که حقوق و مزایای وی را بخش غیردولتی پرداخت می‌کند.
تبصره ۱- در صورت واگذاری سهام شرکت‌های دولتی به نحوی که شرکت مذکور غیردولتی شود، قوانین و مقررات قانون کار بر کارمندان شرکت واگذار شده اعمال می‌گردد و این افراد، کارمندان کارفرمای جدید محسوب می‌شوند و در صورت تمایل می‌توانند کماکان تابع صندوق بازنشستگی قبلی خود باقی بمانند.
تبصره ۲- در مواردی که با حفظ مالکیت دولت (یا شرکت دولتی) بهره‌برداری بخشی از دستگاه ذی‌ربط به بخش غیردولتی واگذار گردد، مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی مجاز می‌باشد. آیین‌نامه اجرائی این ماده با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
تبصره ۳- کارمند می‌تواند سه طریق از طرق پنج‌گانه فوق را به ترتیب اولویت انتخاب و به دستگاه اجرائی اعلام کند. دستگاه مربوطه مکلف است با توجه به اولویت تعیین شده از سوی کارمند یکی از روشها را انتخاب و اقدام کند.

مفاهیم کلیدی ماده ۲۱

دامنه شمول حکم
این ماده درباره کارمندان رسمی یا ثابت دستگاه‌های اجرایی است که تمام یا بخشی از وظایف آنان به بخش غیردولتی واگذار می‌شود.
روش‌های پنج‌گانه ساماندهی کارکنان
برای کارکنان مشمول واگذاری، پنج روش قانونی شامل انتقال، بازخرید سنوات، مرخصی بدون حقوق، انتقال به بخش غیردولتی و مأموریت پیش‌بینی شده است.
انتقال به واحد اجرایی دیگر
یکی از روش‌های مقرر، انتقال کارمند به سایر واحدهای همان دستگاه یا دستگاه اجرایی دیگر است.
بازخرید سنوات خدمت
بازخرید سنوات خدمت یکی از روش‌های مقرر برای تعیین وضعیت کارمند پس از واگذاری وظایف است.
مرخصی بدون حقوق
ماده امکان موافقت با مرخصی بدون حقوق را برای مدت سه تا پنج سال پیش‌بینی کرده است.
انتقال به بخش غیردولتی و حفظ سوابق
در صورت انتقال به بخش غیردولتی، درباره تغییر صندوق بازنشستگی و حفظ سوابق مربوط نیز حکم خاص مقرر شده است.
مأموریت به بخش غیردولتی
انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور یکی از روش‌های مقرر است و پرداخت حقوق و مزایا بر عهده بخش غیردولتی قرار می‌گیرد.
انتخاب سه روش با اولویت
کارمند می‌تواند سه مورد از پنج روش مقرر را به ترتیب اولویت انتخاب و به دستگاه اجرایی اعلام کند.


وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1386-07-08



سابقه تقنینی

هیچ نتیجه


ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری یکی از احکام فصل دوم ـ راهبردها و فناوری انجام وظایف دولت است و موضوع تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی را تنظیم می‌کند.

این ماده، حکم قانونی خود را درباره تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی بیان می‌کند و عناصر اصلی آن از جمله تکالیف، اختیارات، شرایط اجرا یا مسئولیت‌های مقرر باید از متن کامل ماده و اجزای آن استخراج شود.

در این صفحه، متن حکم، شرح و نکات، تحلیل حقوقی، مبانی حکم، مستندات، سوابق اجرایی و منابع مرتبط بر پایه متن ماده و اسناد پژوهشی قابل ردیابی ارائه می‌شود.

منبع و کنترل متن: منبع اصلی متن و ساختار قانونی این ماده، قانون مدیریت خدمات کشوری در شناسنامه قانون است. متن صفحه باید با نسخه قانون و در صورت وجود، اسناد اصلاحی و تنقیحی تطبیق داده شود.

مشاهده نسخه ماده ۲۱ در شناسنامه قانون

📝 نمونه تست‌های آزمونی

سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری



دستگاه اجرایی بخشی از وظایف خود را به یک شرکت غیردولتی واگذار کرده است و کارمند موردنظر رسمی دستگاه است. کدام وضعیت مستقیماً در قلمرو ماده ۲۱ قرار می‌گیرد؟

(تألیفی ـ سناریویی، مفهومی و مستند به متن و مقررات مرتبط)


  • الف) کارمند رسمی یا ثابت دستگاه که تمام یا بخشی از وظایف دستگاه به بخش غیردولتی واگذار شده است.
  • ب) هر شخصی که برای دستگاه خدمات قراردادی ارائه می‌کند، حتی بدون واگذاری وظایف دستگاه.
  • ج) کارمند شرکتی که فقط سهام آن به بخش غیردولتی واگذار شده است، بدون توجه به تفاوت تبصره ۱.
  • د) هر کارمند دستگاه اجرایی که صرفاً درخواست تغییر صندوق بازنشستگی داشته باشد.





کارمند مشمول ماده ۲۱ سه روش از پنج روش قانونی را به ترتیب اولویت به دستگاه اعلام کرده است. مطابق تبصره ۳، دستگاه اجرایی چه تکلیفی دارد؟

(تألیفی ـ سناریویی، مفهومی و مستند به متن و مقررات مرتبط)


  • الف) فقط در صورتی اقدام کند که هیأت وزیران ترتیب انتخاب را دوباره تصویب کند.
  • ب) با توجه به اولویت تعیین‌شده از سوی کارمند، یکی از روش‌ها را انتخاب و اقدام کند.
  • ج) صرفاً آخرین روش اعلام‌شده را انتخاب کند، زیرا اولویت‌ها اثر حقوقی ندارند.
  • د) هر پنج روش را هم‌زمان درباره کارمند اجرا کند.





سهام یک شرکت دولتی به نحوی واگذار شده که شرکت غیردولتی شده است، اما فرض مسئله ناظر به واگذاری سهام است نه واگذاری وظایف. کدام حکم مستقیماً بر این وضعیت منطبق است؟

(تألیفی ـ سناریویی، مفهومی و مستند به متن و مقررات مرتبط)


  • الف) تبصره ۲؛ مأموریت به بخش غیردولتی در حالی که مالکیت دولت حفظ شده است.
  • ب) بند ب؛ بازخرید سنوات خدمت به عنوان تنها نتیجه قانونی واگذاری سهام.
  • ج) تبصره ۱؛ اعمال قانون کار و شناسایی شرکت غیردولتی به عنوان کارفرمای جدید، با امکان ادامه تابعیت از صندوق بازنشستگی قبلی.
  • د) بند د؛ انتقال به بخش غیردولتی و پرداخت هزینه جابه‌جایی صندوق توسط دولت در هر حالت خصوصی‌سازی.





کارمند رسمی در نتیجه واگذاری وظایف دستگاه به بخش غیردولتی، به بخش غیردولتی منتقل شده و تمایل خود را برای تغییر صندوق بازنشستگی اعلام می‌کند. کدام گزاره با بند د ماده ۲۱ سازگار است؟

(تألیفی ـ سناریویی، مفهومی و مستند به متن و مقررات مرتبط)


  • الف) هزینه جابه‌جایی در همه حالات خصوصی‌سازی بر عهده کارمند است.
  • ب) هزینه فقط در صورت واگذاری سهام شرکت دولتی و نه واگذاری وظایف قابل مطالبه است.
  • ج) حفظ سوابق فقط در صورت باقی‌ماندن کارمند در دستگاه اجرایی قبلی امکان‌پذیر است.
  • د) هزینه جابه‌جایی صندوق ذی‌ربط با حفظ سوابق مربوط توسط دولت تأمین می‌شود.





مالکیت دولت بر یک بخش از دستگاه یا شرکت دولتی حفظ شده، اما بهره‌برداری آن بخش به بخش غیردولتی واگذار شده است. درباره مأموریت کارمندان مربوط کدام گزینه درست است؟

(تألیفی ـ سناریویی، مفهومی و مستند به متن و مقررات مرتبط)


  • الف) تبصره ۲ مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی را مجاز می‌داند و آیین‌نامه اجرایی نحوه اجرا را تکمیل می‌کند.
  • ب) تبصره ۲ مأموریت را ممنوع می‌کند مگر اینکه مالکیت نیز به بخش غیردولتی منتقل شود.
  • ج) بند د مقرر می‌کند حقوق و مزایای کارمند مأمور را الزاماً دستگاه اجرایی قبلی پرداخت کند.
  • د) تبصره ۳ مقرر می‌کند مأموریت فقط یکی از پنج روش انتخابی کارمند است و بدون انتخاب او قابل اجرا نیست.





شرح و توضیح ماده

تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی


خلاصه مطلب

ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی است و اجزای آن حدود حکم، تکالیف، اختیارات یا الزامات مرتبط را مشخص می‌کنند.

این ماده در عمل یعنی چه؟

این ماده باید بر پایه متن کامل خود خوانده شود. با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آنها به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد: الف) انتقال به سایر واحدهای همان دستگاه یا دستگاه اجرائی دیگر. ب) بازخرید سنوات خدمت. ج) موافقت با مرخصی بدون حقوق برای مدت سه تا پنج سال. د) انتقال به بخش غیردولتی که مجری وظایف و فعالیتهای واگذار شده می‌باشد. در صورت تمایل کارمندان به تغییر صندوق بازنشستگی هزینه جابه‌جایی تغییر صندوق ذی‌ربط با حفظ سوابق مربوط توسط دولت تأمین می‌گردد. هـ) انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور که حقوق و مزایای وی را بخش غیردولتی پرداخت می‌کند. تبصره ۱: در صورت واگذاری سهام شرکت‌های دولتی به نحوی که شرکت مذکور غیردولتی شود، قوانین و مقررات قانون کار بر کارمندان شرکت واگذار شده اعمال می‌گردد و این افراد، کارمندان کارفرمای جدید محسوب می‌شوند و در صورت تمایل می‌توانند کماکان تابع صندوق بازنشستگی قبلی خود باقی بمانند. تبصره ۲: در مواردی که با حفظ مالکیت دولت (یا شرکت دولتی) بهره‌برداری بخشی از دستگاه ذی‌ربط به بخش غیردولتی واگذار گردد، مأموریت کارمندان مربوط به…

شرح حاضر، مفاد ماده را برای مطالعه منظم تفکیک می‌کند و نباید جایگزین متن رسمی قانون یا مقررات خاص مرتبط تلقی شود.

نکات مهم

هدف و حکم اصلی: با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آنها به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد:

بند «الف»: انتقال به سایر واحدهای همان دستگاه یا دستگاه اجرائی دیگر.

بند «ب»: بازخرید سنوات خدمت.

بند «ج»: موافقت با مرخصی بدون حقوق برای مدت سه تا پنج سال.

بند «د»: انتقال به بخش غیردولتی که مجری وظایف و فعالیتهای واگذار شده می‌باشد. در صورت تمایل کارمندان به تغییر صندوق بازنشستگی هزینه جابه‌جایی تغییر صندوق ذی‌ربط با حفظ سوابق مربوط توسط دولت تأمین می‌گردد.

بند «هـ»: انجام وظیفه در بخش غیردولتی به شکل مأمور که حقوق و مزایای وی را بخش غیردولتی پرداخت می‌کند.

تبصره ۱: در صورت واگذاری سهام شرکت‌های دولتی به نحوی که شرکت مذکور غیردولتی شود، قوانین و مقررات قانون کار بر کارمندان شرکت واگذار شده اعمال می‌گردد و این افراد، کارمندان کارفرمای جدید محسوب می‌شوند و در صورت تمایل می‌توانند کماکان تابع صندوق بازنشستگی قبلی خود باقی بمانند.

تبصره ۲: در مواردی که با حفظ مالکیت دولت (یا شرکت دولتی) بهره‌برداری بخشی از دستگاه ذی‌ربط به بخش غیردولتی واگذار گردد، مأموریت کارمندان مربوط به بخش غیردولتی مجاز می‌باشد. آیین‌نامه اجرائی این ماده با پیشنهاد سازمان به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

تبصره ۳: کارمند می‌تواند سه طریق از طرق پنج‌گانه فوق را به ترتیب اولویت انتخاب و به دستگاه اجرائی اعلام کند. دستگاه مربوطه مکلف است با توجه به اولویت تعیین شده از سوی کارمند یکی از روشها را انتخاب و اقدام کند.

اجزای ماده باید همراه با حکم اصلی و در ارتباط با یکدیگر خوانده شوند.

در صورت وجود مقررات اجرایی، حدود اجرای حکم باید با متن همان مقررات نیز تطبیق داده شود.

هر نتیجه حقوقی فراتر از عبارت صریح ماده نیازمند مستند معتبر و قابل ردیابی است.

مثال کاربردی

در یک پرونده یا فرایند اداری مرتبط با موضوع ماده ۲۱، ابتدا حکم صریح ماده و اجزای آن شناسایی می‌شود؛ سپس مقررات اجرایی و اسناد معتبر مرتبط برای تعیین نحوه اجرا بررسی می‌شوند.

توجه

در صورت اصلاح قانون، تغییر آیین‌نامه یا صدور مقرره جدید، وضعیت حقوقی موضوع باید دوباره کنترل شود.

تحلیل حقوقی و تفسیری

۱. شرط ورود ماده به وضعیت کارمند

\n\nماده ۲۱ ناظر به کارمندان رسمی یا ثابت دستگاه‌های اجرایی است و زمانی فعال می‌شود که تمام یا بخشی از وظایف آنان به بخش غیردولتی واگذار گردد.\n

۲. پنج روش قانونی

\n\nماده پنج مسیر را پیش‌بینی کرده است: انتقال، بازخرید سنوات، مرخصی بدون حقوق، انتقال به بخش غیردولتی و انجام وظیفه به شکل مأمور. تبصره ۳ نیز سازوکار انتخاب سه روش از پنج روش را تنظیم می‌کند.\n

۳. بند د و انتقال به مجری بخش غیردولتی

\n\nبند د انتقال کارمند به بخش غیردولتی را در فرضی پیش‌بینی می‌کند که آن بخش مجری وظایف و فعالیت‌های واگذارشده باشد.\n

۴. تفکیک واگذاری وظایف از واگذاری سهام

\n\nتبصره ۱ برای فرض واگذاری سهام و غیردولتی‌شدن شرکت، اعمال قانون کار و شناسایی کارفرمای جدید را مقرر می‌کند؛ این وضعیت را نباید بدون تحلیل شرایط با بند د یکسان تلقی کرد.\n

۵. هزینه جابه‌جایی صندوق بازنشستگی

\n\nدر بند د، پرداخت هزینه جابه‌جایی صندوق به تمایل کارمند برای تغییر صندوق پیوند خورده و حفظ سوابق نیز صراحتاً مورد حکم قرار گرفته است. رأی وحدت رویه شماره ۱۲۶۴ و ۱۳۱۷ مورخ ۱۵/۱۲/۱۳۹۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز در این زمینه گزارش شده است.\n

۶. تبصره ۲ و حفظ مالکیت دولت

\n\nتبصره ۲ وضعیت متفاوتی را تنظیم می‌کند: مالکیت دولت یا شرکت دولتی حفظ می‌شود، اما بهره‌برداری بخشی از دستگاه به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد. در این حالت مأموریت کارمندان مربوط مجاز شناخته شده است.\n

۷. آیین‌نامه اجرایی

\n\nآیین‌نامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۲۱ و ماده ۱۲۱ مصوب ۱۳۸۸/۱۰/۱۳، مقررات اجرایی انتقال، مأموریت و تعیین وضعیت برخی کارکنان در فرض واگذاری وظایف به بخش غیردولتی را تنظیم کرده است.\n

۸. تبصره ۳ و اولویت‌های کارمند

\n\nکارمند می‌تواند سه طریق از پنج طریق را به ترتیب اولویت اعلام کند و دستگاه اجرایی مکلف است با توجه به اولویت اعلام‌شده یکی از روش‌ها را انتخاب و اقدام کند.\n

۹. مرز میان حکم صریح و برداشت تفسیری

\n\nدر پرونده‌ای که هم‌زمان واگذاری وظایف، واگذاری سهام، تغییر صندوق یا مأموریت مطرح است، ابتدا باید نوع واگذاری و وضعیت استخدامی مشخص شود و سپس حکم متناظر ماده، تبصره‌ها و آیین‌نامه بررسی گردد.\n

۱۰. وضعیت منابع قضایی

\n\nمیان آرای شعب دیوان عدالت اداری و آرای هیأت عمومی باید تفکیک شود؛ اولی برای فهم کاربرد قضایی مفید است و دومی، در حدود آثار قانونی خود، جایگاه متفاوتی دارد.\nجمع‌بندی تحلیلی: ماده ۲۱ یک حکم ساده درباره «خصوصی‌سازی» نیست؛ اثر حقوقی آن با تفکیک نوع واگذاری، وضعیت کارمند، روش مورد استفاده، تبصره‌ها و مقررات اجرایی مرتبط تعیین می‌شود.

مبانی و فلسفه حکم

۱. کارکرد حکم: فلسفه حکم باید از رابطه میان تکالیف، اختیارات، شرایط و نتیجه حقوقی مقرر در متن ماده استخراج شود و نباید فراتر از آن توسعه داده شود.

پیشینه تقنینی ماده ۲۱

۱. قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ماده ۲۱
قانون / مقرره
متن پایه حکم
مشاهده منبع
\n
۲. آیین‌نامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۲۱ و ماده ۱۲۱
آیین‌نامه اجرایی
مقررات اجرایی مرتبط
مشاهده منبع
\n
۳. رأی وحدت رویه شماره ۱۲۶۴ و ۱۳۱۷ مورخ ۱۵/۱۲/۱۳۹۶
رأی هیأت عمومی
رویه قضایی مرتبط با هزینه جابه‌جایی صندوق
مشاهده منبع

مصادیق عملی و سوابق اجرایی

۱. سناریوی اول ـ واگذاری وظایف و انتخاب روش
اگر تمام یا بخشی از وظایف دستگاه به بخش غیردولتی واگذار شود، ابتدا وضعیت استخدامی کارمند و سپس روش انتخابی او بررسی می‌شود. تبصره ۳ امکان اعلام سه روش با ترتیب اولویت را پیش‌بینی کرده است.

\n\n۲. سناریوی دوم ـ انتقال به مجری بخش غیردولتی
در فرض بند د، بخش غیردولتی باید مجری وظایف و فعالیت‌های واگذارشده باشد.

\n\n۳. سناریوی سوم ـ تغییر صندوق بازنشستگی
اگر انتقال موضوع بند د رخ داده و کارمند تغییر صندوق را بخواهد، حکم هزینه جابه‌جایی صندوق و حفظ سوابق باید بررسی شود.

\n\n۴. سناریوی چهارم ـ واگذاری سهام شرکت دولتی
اگر موضوع، واگذاری سهام و غیردولتی‌شدن شرکت باشد، تبصره ۱ مبنای تحلیل است و نباید بدون تفکیک با واگذاری وظایف یکی دانسته شود.

\n\n۵. سناریوی پنجم ـ حفظ مالکیت و واگذاری بهره‌برداری
اگر مالکیت دولت یا شرکت دولتی حفظ شود ولی بهره‌برداری بخشی از دستگاه به بخش غیردولتی واگذار گردد، تبصره ۲ امکان مأموریت کارمندان مربوط را شناسایی می‌کند.

منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی

منابع اصلی و اولویت‌دار\n\n* قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ماده ۲۱ — قانون / مقرره\n\n* آیین‌نامه اجرایی تبصره ۲ ماده ۲۱ و ماده ۱۲۱ — آیین‌نامه اجرایی\n\n* رأی وحدت رویه شماره ۱۲۶۴ و ۱۳۱۷ مورخ ۱۵/۱۲/۱۳۹۶ — رأی هیأت عمومی\n\n* هزینه جابه‌جایی صندوق در صورت واگذاری وظایف — رأی قضایی\n\n* مسئول پرداخت هزینه مابه‌التفاوت تغییر صندوق — رأی قضایی\n\n* قانون مدیریت خدمات کشوری ـ متن کامل — قانون / مقرره\n\n
یادداشت پژوهشی: منابع قانونی و مقررات اجرایی در اولویت قرار گرفته‌اند؛ آرای قضایی برای توضیح نحوه اعمال حکم استفاده شده‌اند و اثر حقوقی هر رأی بر اساس مرجع صادرکننده باید تفکیک شود.

جمع‌بندی

ماده ۲۱ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره تعیین وضعیت کارمندان در واگذاری وظایف به بخش غیردولتی است و حکم آن از متن اصلی، بندها، تبصره‌ها و احکام تکمیلی قابل استخراج است.



خلاصه حکم: با کارمندان رسمی و یا ثابت دستگاه‌های اجرائی که تمام یا بخشی از وظایف آنها به بخش غیردولتی واگذار می‌گردد به یکی از روش‌های ذیل عمل خواهد شد:



برای استفاده عملی، متن ماده باید همراه با مواد مرتبط و مقررات اجرایی معتبر بررسی شود و هیچ اثر حقوقی اضافی بدون مستند قابل ردیابی به ماده نسبت داده نشود.

مسیر پیشنهادی مطالعه