ماده ۱ قانون مدنی
شرح ساده ماده ۱ قانون مدنی
این ماده، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همهپرسی را بیان میکند. مطابق ماده، پس از طی مراحل قانونی، مصوبه یا نتیجه همهپرسی به رئیسجمهور ابلاغ میشود. رئیسجمهور پنج روز فرصت دارد آن را امضا کند، به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
پس از ابلاغ، روزنامه رسمی مکلف است مصوبه را ظرف مدت ۷۲ ساعت منتشر نماید.
تبصره ماده نیز برای حالتی که رئیسجمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، سازوکار انتشار مصوبه را پیشبینی کرده است. در این حالت، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است مصوبه را ظرف مدت ۷۲ ساعت چاپ و منتشر کند.
تحلیل حقوقی ماده ۱
ماده ۱ قانون مدنی از قواعد عمومی مربوط به ابلاغ و انتشار قوانین است و جایگاه آن در ابتدای قانون مدنی نیز نشاندهنده اهمیت قواعد مربوط به انتشار و اجرای قوانین است.
این ماده چند مرحله را از یکدیگر تفکیک میکند:
۱. ابلاغ
پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس شورای اسلامی یا نتیجه همهپرسی به رئیسجمهور ابلاغ میشود.
۲. اقدام رئیسجمهور
رئیسجمهور باید ظرف پنج روز مصوبه را امضا کند، به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند.
۳. انتشار در روزنامه رسمی
روزنامه رسمی پس از ابلاغ، مکلف است مصوبه را ظرف ۷۲ ساعت منتشر نماید.
۴. ضمانت اجرای استنکاف از امضا یا ابلاغ
تبصره ماده برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار، در صورت استنکاف رئیسجمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، سازوکار دیگری را پیشبینی کرده است.
⌘ اصطلاحات کلیدی
ابلاغ
— رساندن رسمی مصوبه به مقام یا مرجع مقرر برای انجام اقدام قانونی مربوط.
انتشار قانون
— منتشر کردن قانون یا مصوبه در روزنامه رسمی مطابق تشریفات قانونی.
روزنامه رسمی
— مرجع رسمی انتشار قوانین و مقررات و سایر مواردی که قانون انتشار آنها را مقرر کرده است.
نتیجه همهپرسی
— نتیجه حاصل از همهپرسی که پس از طی مراحل قانونی موضوع حکم ماده قرار میگیرد.
نکات مهم و آزمونی
نکته ۱: مهلت مقرر برای اقدام رئیسجمهور در این ماده پنج روز است.
نکته ۲: مهلت مقرر برای انتشار توسط روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است.
نکته ۳: تبصره ماده، وضعیت استنکاف رئیسجمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر را جداگانه پیشبینی کرده است.
نکته ۴: برای آزمونها، تفاوت میان «ابلاغ»، «دستور انتشار» و «انتشار در روزنامه رسمی» اهمیت دارد.
مواد مرتبط
— درباره زمان لازمالاجرا شدن قوانین پس از انتشار.
— درباره انتشار قوانین در روزنامه رسمی.
— درباره اثر قانون نسبت به آینده و عدم اثر آن نسبت به ماقبل.
نظریات مشورتی و آراء قضایی مرتبط
در این بخش، نظریات مشورتی و آراء قضایی مرتبط با ماده ۱ پس از احراز ارتباط مستقیم و ثبت شماره، تاریخ و مرجع صادرکننده درج خواهد شد.
تستهای ماده ۱ قانون مدنی
تستهای این ماده بهصورت ساختاری در بانک تست قانون مدنی نگهداری میشوند و از همین صفحه نیز قابل نمایش خواهند بود.
وضعیت ماده: معتبر — اصلاحی ۱۳۷۰/۰۸/۱۴