قانون آیین دادرسی مدنی

قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی)

مصوب ۲۱ فروردین ۱۳۷۹ ـ مشتمل بر ۵۲۹ ماده

مصوب ۱۳۷۹/۰۱/۲۱

۵۲۹ ماده

لازم‌الاجرا

کتاب اول ـ در امور مدنی

کلیات ـ مواد ۱ تا ۹

ماده ۱ تعریف آیین دادرسی مدنی و قلمرو اجرای آن ←

ماده ۲ لزوم درخواست ذی‌نفع برای رسیدگی به دعوا ←

ماده ۳ تکلیف دادگاه به رسیدگی و صدور حکم و منع امتناع از رسیدگی ←

ماده ۴ لزوم تعیین تکلیف خاص درباره هر دعوا ←

ماده ۵ اصل قطعیت آرای دادگاه‌ها و موارد استثنا ←

ماده ۶ عدم ترتیب اثر به قراردادهای مخالف نظم عمومی و اخلاق حسنه ←

ماده ۷ ممنوعیت رسیدگی ماهوی در مرحله بالاتر پیش از صدور حکم نخستین ←

ماده ۸ منع تغییر یا جلوگیری از اجرای حکم دادگاه توسط مقامات و سازمان‌ها ←

ماده ۹ حکم انتقالی درباره دعاوی و قرارهای عدم صلاحیت سابق ←

باب اول ـ در صلاحیت دادگاه‌ها ـ مواد ۱۰ تا ۳۰

فصل اول ـ در صلاحیت ذاتی و نسبی دادگاه‌ها ـ مواد ۱۰ تا ۲۵

ماده ۱۰ صلاحیت دادگاه‌های عمومی و انقلاب در رسیدگی نخستین ←

ماده ۱۱ صلاحیت بر مبنای اقامتگاه خوانده و محل سکونت یا مال او ←

ماده ۱۲ صلاحیت در دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول ←

ماده ۱۳ صلاحیت در دعاوی بازرگانی و دعاوی ناشی از قرارداد ←

ماده ۱۴ صلاحیت در درخواست تأمین دلایل و امارات ←

ماده ۱۵ صلاحیت در دعوای مربوط به مال منقول و غیرمنقول با منشأ واحد ←

ماده ۱۶ صلاحیت در دعاوی مربوط به خواندگان یا اموال غیرمنقول متعدد در حوزه‌های مختلف ←

ماده ۱۷ تعریف دعوای طاری و صلاحیت دادگاه در رسیدگی به آن ←

ماده ۱۸ عدم شمول عنوان دعوای طاری بر دفاع و تهاتر ←

ماده ۱۹ توقف رسیدگی به علت وابستگی دعوا به ادعای خارج از صلاحیت دادگاه ←

ماده ۲۰ صلاحیت در دعاوی راجع به ترکه متوفی ←

ماده ۲۱ صلاحیت در دعاوی توقف یا ورشکستگی ←

ماده ۲۲ صلاحیت در دعاوی مربوط به شرکت‌های بازرگانی ←

ماده ۲۳ صلاحیت در دعاوی ناشی از تعهدات شرکت ←

ماده ۲۴ صلاحیت در دعوای اعسار ←

ماده ۲۵ صلاحیت در دعاوی مربوط به اسناد ثبت احوال ←

فصل دوم ـ اختلاف در صلاحیت و ترتیب حل آن ـ مواد ۲۶ تا ۳۰

ماده ۲۶ تشخیص صلاحیت یا عدم صلاحیت دادگاه و ملاک زمانی آن ←

ماده ۲۷ حل اختلاف صلاحیت میان دادگاه‌ها ←

ماده ۲۸ حل اختلاف صلاحیت میان مراجع قضایی و غیرقضایی ←

ماده ۲۹ رسیدگی خارج از نوبت به قرارهای عدم صلاحیت ←

ماده ۳۰ لازم‌الاتباع بودن نظر مرجع عالی در اختلاف صلاحیت ←

باب دوم ـ وکالت در دعاوی ـ مواد ۳۱ تا ۴۷

ماده ۳۱ انتخاب حداکثر دو وکیل برای هر یک از متداعیین ←

ماده ۳۲ استفاده دستگاه‌های عمومی از نماینده حقوقی ←

ماده ۳۳ شرایط قانونی وکلای متداعیین ←

ماده ۳۴ تنظیم وکالت‌نامه رسمی یا غیررسمی ←

ماده ۳۵ اختیارات وکیل و موارد نیازمند تصریح در وکالت‌نامه ←

ماده ۳۶ اختیار درخواست اجراییه و دریافت محکوم‌به ←

ماده ۳۷ عزل وکیل و اعلام آن به دادگاه ←

ماده ۳۸ آثار اقدامات وکیل پیش از اطلاع از عزل ←

ماده ۳۹ استعفای وکیل و توقف موقت دادرسی ←

ماده ۴۰ فوت، استعفا، عزل یا ممنوعیت وکیل در جریان دادرسی ←

ماده ۴۱ عذر موجه وکیل از حضور در جلسه محاکمه ←

ماده ۴۲ دعوت هم‌زمان وکیل به چند دادگاه ←

ماده ۴۳ زمان عزل، استعفا یا تعیین وکیل جدید ←

ماده ۴۴ نحوه اقدام در صورت معرفی دو وکیل ←

ماده ۴۵ استعفای وکیل پس از صدور رأی و آثار آن بر مهلت اعتراض ←

ماده ۴۶ اعتبار ابلاغ رأی به وکیل فاقد اختیار در مرحله بالاتر ←

ماده ۴۷ آغاز مهلت اعتراض در صورت فوت یا ممنوعیت وکیل ←

باب سوم ـ دادرسی نخستین ـ مواد ۴۸ تا ۳۲۹

فصل اول ـ دادخواست ـ مواد ۴۸ تا ۶۰

فصل سوم ـ جریان دادخواست تا جلسه رسیدگی ـ مواد ۶۴ تا ۹۲

مبحث اول ـ جریان دادخواست ـ مواد ۶۴ تا ۶۶

ماده ۶۴ تعیین وقت رسیدگی پس از تکمیل پرونده ←

ماده ۶۵ تفکیک دعاوی فاقد ارتباط کامل ←

ماده ۶۶ بررسی دادخواست ناقص و اخطار رفع نقص ←

مبحث دوم ـ ابلاغ ـ مواد ۶۷ تا ۸۳

ماده ۶۷ ارسال نسخه دادخواست و پیوست‌ها برای ابلاغ ←

ماده ۶۸ ابلاغ اوراق به شخص مخاطب ←

ماده ۶۹ ابلاغ به بستگان یا خادمان مخاطب ←

ماده ۷۰ ابلاغ در صورت نبودن مخاطب یا امتناع از دریافت ←

ماده ۷۱ ابلاغ دادخواست در خارج از کشور ←

ماده ۷۲ ابلاغ در صورت اشتباه یا تغییر نشانی ←

ماده ۷۳ ابلاغ از طریق آگهی در صورت مجهول‌المکان بودن خوانده ←

ماده ۷۴ ابلاغ به اهالی غیرمحصور ←

ماده ۷۵ ابلاغ به ادارات و مؤسسات عمومی و دولتی ←

ماده ۷۶ ابلاغ به اشخاص حقوقی و شرکت‌ها ←

ماده ۷۷ ابلاغ اوراق در موارد مقرر قانونی ←

ماده ۷۸ ابلاغ در محل اقامت انتخابی ←

ماده ۷۹ ابلاغ به مخاطب فاقد اقامتگاه معلوم ←

ماده ۸۰ ابلاغ اوراق در محل اقامت یا کار ←

ماده ۸۱ ابلاغ به اشخاص دارای نماینده قانونی ←

ماده ۸۲ تنظیم و اعاده برگ ابلاغ ←

ماده ۸۳ اعتبار ابلاغ به غیرمخاطب در موارد قانونی ←

مبحث سوم ـ ایرادات و موانع رسیدگی ـ مواد ۸۴ تا ۹۲

ماده ۸۴ ایرادات و موانع رسیدگی به دعوا ←

ماده ۸۵ اعتراض خواهان به سمت نماینده پاسخ‌دهنده ←

ماده ۸۶ حق خوانده فاقد اهلیت در امتناع از پاسخ ماهوی ←

ماده ۸۷ مهلت طرح ایرادات و اعتراضات ←

ماده ۸۸ اتخاذ تصمیم درباره ایرادات پیش از ورود به ماهیت ←

ماده ۸۹ تصمیم دادگاه در موارد مختلف ایراد ←

ماده ۹۰ اثر عدم طرح ایراد تا پایان جلسه اول ←

ماده ۹۱ جهات امتناع دادرس از رسیدگی و رد دادرس ←

ماده ۹۲ ارجاع پرونده پس از صدور قرار امتناع از رسیدگی ←

فصل چهارم ـ جلسه دادرسی ـ مواد ۹۳ تا ۱۰۴

ماده ۹۳ حضور اصحاب دعوا یا ارسال لایحه ←

ماده ۹۴ معرفی وکیل و موارد لزوم حضور شخص طرف دعوا ←

ماده ۹۵ آثار عدم حضور اصحاب دعوا در جلسه دادرسی ←

ماده ۹۶ ارائه اصل اسناد و آثار عدم ارائه آن‌ها ←

ماده ۹۷ مهلت خواهان برای پاسخ به دلایل جدید خوانده ←

ماده ۹۸ کاهش یا تغییر خواسته و نحوه دعوا ←

ماده ۹۹ تأخیر جلسه دادرسی با درخواست و رضایت طرفین ←

ماده ۱۰۰ تعیین وقت جایگزین در صورت عدم تشکیل جلسه ←

ماده ۱۰۱ حفظ نظم جلسه دادرسی ←

ماده ۱۰۲ درج عین اظهارات اصحاب دعوا در صورت‌جلسه ←

ماده ۱۰۳ رسیدگی توأمان به دعاوی مرتبط ←

ماده ۱۰۴ تعیین جلسه بعدی و صدور رأی نسبت به بخش آماده دعوا ←

فصل پنجم ـ توقیف دادرسی و استرداد دعوا و دادخواست ـ مواد ۱۰۵ تا ۱۰۷

ماده ۱۰۵ توقیف موقت دادرسی در صورت فوت، حجر یا زوال سمت ←

ماده ۱۰۶ عدم توقف دادرسی در موارد توقیف، زندانی‌شدن یا مأموریت و سفر ضروری ←

ماده ۱۰۷ استرداد دادخواست و دعوا و آثار آن ←

فصل ششم ـ امور اتفاقی ـ مواد ۱۰۸ تا ۱۴۸

مبحث اول ـ تأمین خواسته ـ مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹

ماده ۱۰۸ موارد درخواست تأمین خواسته ←

ماده ۱۰۹ تأمین خسارات احتمالی ناشی از دعوای بی‌اساس ←

ماده ۱۱۰ موارد عدم لزوم سپردن تأمین ←

ماده ۱۱۱ مرجع صالح برای درخواست تأمین خواسته ←

ماده ۱۱۲ مهلت اقامه دعوا پس از درخواست تأمین پیش از دعوا ←

ماده ۱۱۳ شرایط صدور قرار تأمین خواسته ←

ماده ۱۱۴ تأمین خواسته نسبت به اسناد تجاری واخواست‌شده ←

ماده ۱۱۵ رسیدگی فوری به درخواست تأمین خواسته ←

ماده ۱۱۶ ابلاغ قرار تأمین و مهلت اعتراض ←

ماده ۱۱۷ اجرای قرار تأمین پیش از ابلاغ در موارد قانونی ←

ماده ۱۱۸ رفع اثر از قرار تأمین خواسته ←

ماده ۱۱۹ تعیین تکلیف هزینه و خسارت تأمین خواسته ←

ماده ۱۲۰ مطالبه خسارت ناشی از اجرای قرار تأمین ←

ماده ۱۲۱ تعریف تأمین به‌عنوان توقیف اموال ←

ماده ۱۲۲ توقیف عین معینِ مورد خواسته ←

ماده ۱۲۳ توقیف اموال دیگر به میزان بهای خواسته در موارد مقرر ←

ماده ۱۲۴ تبدیل مال توقیف‌شده یا سپردن وجه و اوراق بهادار ←

ماده ۱۲۵ مرجع و مهلت رسیدگی به درخواست تبدیل تأمین ←

ماده ۱۲۶ اجرای مقررات قانون اجرای احکام مدنی در توقیف و حفظ اموال ←

ماده ۱۲۷ توقیف محصول املاک و باغ‌ها ←

ماده ۱۲۸ توقیف اموال منقول و صورت‌برداری از آن‌ها ←

ماده ۱۲۹ حفاظت و نگهداری اموال توقیف‌شده ←

مبحث دوم ـ ورود شخص ثالث ـ مواد ۱۳۰ تا ۱۳۴

ماده ۱۳۰ ورود شخص ثالث در دعوا ←

ماده ۱۳۱ شرایط و مندرجات دادخواست ورود ثالث ←

ماده ۱۳۲ ابلاغ دادخواست ورود ثالث و تعیین وقت ←

ماده ۱۳۳ تفکیک دعوای ثالث در صورت تبانی یا عدم ارتباط لازم ←

ماده ۱۳۴ آثار رد یا ابطال دادخواست ورود ثالث ←

مبحث سوم ـ جلب شخص ثالث ـ مواد ۱۳۵ تا ۱۴۰

ماده ۱۳۵ درخواست جلب شخص ثالث ←

ماده ۱۳۶ جلب ثالث در مرحله واخواهی از حکم غیابی ←

ماده ۱۳۷ شرایط دادخواست جلب ثالث ←

ماده ۱۳۸ ابلاغ دادخواست جلب ثالث و تغییر وقت رسیدگی ←

ماده ۱۳۹ وضعیت شخص ثالث مجلوب و امکان تفکیک دعوا ←

ماده ۱۴۰ تجدیدنظرخواهی از قرار رد دادخواست جلب ثالث ←

مبحث چهارم ـ دعوای متقابل ـ مواد ۱۴۱ تا ۱۴۳

ماده ۱۴۱ تعریف دعوای متقابل و شرط ارتباط با دعوای اصلی ←

ماده ۱۴۲ لزوم دادخواست برای دعوای متقابل و استثناهای آن ←

ماده ۱۴۳ مهلت تقدیم دادخواست دعوای متقابل ←

مبحث پنجم ـ اخذ تأمین از اتباع دولت‌های خارجی ـ مواد ۱۴۴ تا ۱۴۸

ماده ۱۴۴ الزام تبعه خارجی به سپردن تأمین هزینه دادرسی و حق‌الوکاله ←

ماده ۱۴۵ موارد معافیت اتباع خارجی از سپردن تأمین ←

ماده ۱۴۶ درخواست تأمین در صورت کشف تابعیت خارجی یا زوال معافیت ←

ماده ۱۴۷ تعیین میزان و مهلت سپردن تأمین و آثار عدم پرداخت ←

ماده ۱۴۸ افزایش میزان تأمین در صورت ناکافی بودن ←

فصل هفتم ـ تأمین دلیل و اظهارنامه ـ مواد ۱۴۹ تا ۱۵۷

مبحث اول ـ تأمین دلیل ـ مواد ۱۴۹ تا ۱۵۵

ماده ۱۴۹ موارد درخواست تأمین دلیل و هدف از آن ←

ماده ۱۵۰ درخواست تأمین دلیل پیش از دعوا یا در جریان دادرسی ←

ماده ۱۵۱ محتوای درخواست کتبی یا شفاهی تأمین دلیل ←

ماده ۱۵۲ احضار طرف مقابل و تأمین دلیل در موارد فوری ←

ماده ۱۵۳ ارجاع تأمین دلیل به دادرس علی‌البدل یا مدیر دفتر ←

ماده ۱۵۴ پذیرش درخواست تأمین دلیل بدون تعیین طرف مقابل ←

ماده ۱۵۵ هدف تأمین دلیل و تشخیص ارزش آن در دادگاه ←

مبحث دوم ـ اظهارنامه ـ مواد ۱۵۶ و ۱۵۷

ماده ۱۵۶ مطالبه حق و ابلاغ اظهارات از طریق اظهارنامه ←

ماده ۱۵۷ سپردن موضوع اظهارنامه به مرجع ابلاغ در موارد مقرر ←

فصل هشتم ـ دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت ـ مواد ۱۵۸ تا ۱۷۷

ماده ۱۵۸ تعریف دعوای تصرف عدوانی ←

ماده ۱۵۹ تعریف دعوای ممانعت از حق ←

ماده ۱۶۰ تعریف دعوای مزاحمت ←

ماده ۱۶۱ اثبات سبق تصرف یا استفاده از حق و خروج بدون رضایت ←

ماده ۱۶۲ اثر سند مالکیت در اثبات سبق تصرف یا استفاده از حق ←

ماده ۱۶۳ محدودیت طرح دعوای تصرف پس از دعوای مالکیت یا اصل حق ←

ماده ۱۶۴ وضعیت بنا و اشجار احداث‌شده پس از تصرف عدوانی ←

ماده ۱۶۵ تعیین تکلیف زراعت در ملک مورد تصرف عدوانی ←

ماده ۱۶۶ وظایف ضابطان در دعاوی تصرف و مزاحمت ←

ماده ۱۶۷ تصرف مشترک و دعاوی میان شرکا ←

ماده ۱۶۸ شمول مقررات دعاوی تصرف بر موارد قطع انشعابات ←

ماده ۱۶۹ ورود ثالث در دعاوی تصرف و مزاحمت ←

ماده ۱۷۰ حق شکایت متصرفان به قائم‌مقامی مالک ←

ماده ۱۷۱ حکم تصرف عدوانی درباره امین و اشخاص مأذون ←

ماده ۱۷۲ رسیدگی به اصالت سند در دعاوی تصرف ←

ماده ۱۷۳ رسیدگی به دعاوی تصرف علیه دستگاه‌های دولتی ←

ماده ۱۷۴ صدور رأی و دستور موقت در دعاوی تصرف ←

ماده ۱۷۵ اجرای فوری رأی رفع تصرف یا مزاحمت ←

ماده ۱۷۶ مجازات تصرف یا مزاحمت مجدد پس از اجرای حکم ←

ماده ۱۷۷ رسیدگی خارج از نوبت و بدون تشریفات دادرسی ←

فصل نهم ـ سازش و درخواست آن ـ مواد ۱۷۸ تا ۱۹۳

مبحث اول ـ سازش ـ مواد ۱۷۸ تا ۱۸۵

ماده ۱۷۸ امکان خاتمه دعوا از طریق سازش در هر مرحله دادرسی ←

ماده ۱۷۹ سازش جداگانه هر یک از اصحاب دعوای متعدد ←

ماده ۱۸۰ طرق تحقق سازش و تنظیم سازش‌نامه ←

ماده ۱۸۱ ثبت سازش واقع‌شده در دفتر اسناد رسمی ←

ماده ۱۸۲ تنظیم صورت‌مجلس سازش در دادگاه ←

ماده ۱۸۳ اقرار به صحت سازش‌نامه غیررسمی در دادگاه ←

ماده ۱۸۴ صدور گزارش اصلاحی و اعتبار و اجرای سازش‌نامه ←

ماده ۱۸۵ عدم الزام به تعهدات و گذشت‌های مقدماتی در صورت عدم حصول سازش ←

مبحث دوم ـ درخواست سازش ـ مواد ۱۸۶ تا ۱۹۳

ماده ۱۸۶ درخواست کتبی دعوت طرف مقابل برای سازش ←

ماده ۱۸۷ ترتیب دعوت طرف برای سازش ←

ماده ۱۸۸ استماع اظهارات طرفین و ثبت نتیجه تلاش برای سازش ←

ماده ۱۸۹ ارشاد طرفین به طرح دعوا در صورت عدم تمایل به سازش ←

ماده ۱۹۰ عدم حضور یا اعلام عدم تمایل به سازش پس از دعوت ←

ماده ۱۹۱ استنکاف از سازش پس از حضور در دادگاه ←

ماده ۱۹۲ امکان درخواست مجدد سازش ←

ماده ۱۹۳ ترتیب اقدام در صورت حصول سازش و هزینه درخواست ←

فصل دهم ـ رسیدگی به دلایل ـ مواد ۱۹۴ تا ۲۰۰

مبحث اول ـ کلیات ـ مواد ۱۹۴ تا ۲۰۰

ماده ۱۹۴ تعریف دلیل در دادرسی ←

ماده ۱۹۵ قانون حاکم بر ادله اثبات عقود، ایقاعات و تعهدات ←

ماده ۱۹۶ قانون حاکم بر ادله اثبات وقایع خارجی ←

ماده ۱۹۷ اصل برائت و تکلیف اثبات ادعا ←

ماده ۱۹۸ اصل بقای حق یا دین ثابت‌شده ←

ماده ۱۹۹ اختیار دادگاه در تحقیق و اقدام برای کشف حقیقت ←

ماده ۲۰۰ رسیدگی به دلایل مورد اختلاف و مؤثر در تصمیم نهایی ←