ماده ۲ قانون مدنی

ماده

● اصلاح‌شده و معتبر

وضعیت: اصلاح‌شده و معتبر

تاریخ تصویب: ۱۳۰۷/۰۲/۱۸

در یک نگاه

موضوعاتابلاغ و انتشار قوانین
تشریفات انتشار مصوبات

طرف‌های مادهرئیس‌جمهور
رئیس مجلس
روزنامه رسمی

مهلت‌ها۵ روز
۷۲ ساعت

📝 نمونه تست‌های آزمونی

شرح و توضیح ماده

شرح ماده ۱ قانون مدنی

خلاصه مطلب

این ماده تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را مشخص می‌کند.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۱ قانون مدنی ناظر به مرحله‌ای است که مصوبه پس از طی مراحل قانونی برای ابلاغ و انتشار به جریان می‌افتد. مطابق ماده، مصوبه به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود و رئیس‌جمهور پنج روز برای امضا، ابلاغ به مجریان و صدور دستور انتشار فرصت دارد. سپس روزنامه رسمی مکلف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.

تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف فرآیند انتشار، در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مهلت مقرر، سازوکار جایگزین را پیش‌بینی کرده است؛ به این ترتیب که به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه خواهد بود.

نکات مهم

ماده ۱ درباره «ابلاغ و انتشار» است و نباید با «لازم‌الاجرا شدن» یکسان تلقی شود.
مهلت رئیس‌جمهور پنج روز است.
مهلت روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ است.
در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، رئیس مجلس می‌تواند دستور چاپ و انتشار مصوبه را صادر کند.
ماده ۲ قانون مدنی، قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین را بیان می‌کند.
ماده ۳ قانون مدنی، انتشار قوانین در روزنامه رسمی را مقرر می‌کند.
بنابراین مواد ۱، ۲ و ۳ قانون مدنی در کنار یکدیگر خوانده می‌شوند.
هدف از انتشار، اعلام رسمی قانون و فراهم کردن امکان اطلاع عمومی از مقررات لازم‌الرعایه است.

مثال کاربردی

فرض کنید مصوبه‌ای پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ شود. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر در ماده ۱ فرصت دارد و پس از ابلاغ برای انتشار، روزنامه رسمی باید ظرف ۷۲ ساعت آن را منتشر کند. اگر رئیس‌جمهور در مهلت مقرر از امضا یا ابلاغ خودداری کند، تبصره ماده ۱ سازوکار انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

توجه

ابلاغ و انتشار قانون را نباید با زمان لازم‌الاجرا شدن آن یکی دانست. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است؛ بنابراین برای تعیین زمان اجرای یک قانون باید علاوه بر ماده ۱، ماده ۲ و در صورت وجود، حکم خاص همان قانون نیز بررسی شود.

❓ سؤالات متداول

رئیس‌جمهور چند روز برای امضای مصوبه فرصت دارد؟ پنج روز.

روزنامه رسمی چه مدت پس از ابلاغ باید مصوبه را منتشر کند؟ ظرف ۷۲ ساعت.

اگر رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه خودداری کند چه می‌شود؟ طبق تبصره ماده ۱، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.

آیا ماده ۱ زمان لازم‌الاجرا شدن قانون را تعیین می‌کند؟ خیر. قاعده عمومی لازم‌الاجرا شدن قوانین در ماده ۲ قانون مدنی آمده است.

تفاوت ابلاغ و انتشار قانون چیست؟ ابلاغ و انتشار دو مرحله متفاوت در فرآیند رسمی قانون هستند و نباید با زمان لازم‌الاجرا شدن قانون یکسان تلقی شوند.

جمع‌بندی

ماده ۱ قانون مدنی چارچوب ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را تعیین می‌کند. رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام تکالیف مقرر و روزنامه رسمی ۷۲ ساعت برای انتشار فرصت دارد. تبصره ماده نیز برای جلوگیری از توقف انتشار در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.

📌 مسیر پیشنهادی مطالعه

ماده ۱ ← ماده ۲ ← ماده ۳ ← ماده ۴ ← ماده ۵ ← ماده ۶

.wd-glance, .wd-tests, .wd-related, .wd-faq, .wd-summary, .wd-study{ margin:7px 0!important }

.wd-glance{ background:#f7f8fb; border:1px solid #e2e5ec; border-radius:8px; padding:8px 10px; line-height:1.5 }

.wd-glance-grid{ display:grid; grid-template-columns:repeat(3,1fr); gap:6px; margin-top:5px }

.wd-glance-grid>div{ background:#fff; border:1px solid #e4e7ed; border-radius:6px; padding:6px 8px; font-size:12px; line-height:1.5 }

.wd-glance-grid strong{ display:block; margin-bottom:2px }

.wd-glance-grid span{ color:#66747e }

.wd-section-title{ font-size:16px; font-weight:700; color:#49346d; margin:0 0 5px!important; padding:0 0 4px!important; border-bottom:1px solid #e5e5eb; line-height:1.4 }

.wd-tests{ background:#faf8fd; border:1px solid #e5dff0; border-radius:8px; padding:8px 10px }

.wd-related{ background:#fff; border:1px solid #e1e5ea; border-radius:8px; padding:8px 10px }

.wd-related-item, .wd-source, .wd-faq-item{ border:1px solid #e7eaee; border-right:3px solid #7656a5; border-radius:6px; padding:6px 8px; margin:4px 0!important; line-height:1.5; font-size:12.5px }

.wd-related-item a, .wd-source a{ font-weight:600; text-decoration:none; color:#246b9d }

.wd-related-item span, .wd-source span{ display:block; color:#75818b; font-size:11.5px; line-height:1.4; margin-top:1px }

.wd-source-type{ font-size:10.5px; font-weight:700; color:#6e6c79; margin-bottom:1px }

.wd-faq{ background:#fff; border:1px solid #e1e5ea; border-radius:8px; padding:8px 10px }

.wd-faq-item span{ display:block; color:#68757e; margin-top:1px }

.wd-summary, .wd-study{ background:#f8fafb; border:1px solid #e1e5ea; border-radius:8px; padding:8px 10px; font-size:12.5px; line-height:1.6 }

.wd-summary .wd-section-title, .wd-study .wd-section-title{ color:#234e6b }

.wd-tests p, .wd-related p, .wd-faq p, .wd-summary p, .wd-study p{ margin:2px 0!important }

.wd-tests br+br, .wd-related br+br, .wd-faq br+br{ display:none }

@media(max-width:700px){ .wd-glance-grid{ grid-template-columns:1fr }

.wd-glance, .wd-tests, .wd-related, .wd-faq, .wd-summary, .wd-study{ padding:7px 8px }

.wd-section-title{ font-size:15px }

.wd-related-item, .wd-source, .wd-faq-item{ padding:5px 7px } } </style>

ماده ۲ قانون مدنی

منوی ناوبری

جستجو