نمایش مبدأ برای قانون مسئولیت مدنی

{{#seo:
|title=قانون مسئولیت مدنی - متن کامل، مواد و موضوعات
|title_mode=replace
|description=فهرست قانون مسئولیت مدنی مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹، مشتمل بر ۱۶ ماده، با دسترسی سریع به مواد مربوط به جبران خسارت مادی و معنوی، صدمات بدنی، مسئولیت کارمندان دولت، کارفرمایان و دفاع مشروع.
}}

<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین حقوقی|<span itemprop="name">قوانین حقوقی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_حقوقی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">قانون مسئولیت مدنی</span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مسئولیت_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
</div>

<div class="law-page">

{{فهرست مواد قانون
|عنوان=قانون مسئولیت مدنی
|توضیح=مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین، مشتمل بر ۱۶ ماده
|تاریخ=۱۳۳۹/۰۲/۰۷
|تعداد=۱۶
|وضعیت=قانون مصوب ۱۳۳۹؛ بررسی مقررات مؤخر و خاص در موضوعات مرتبط ضروری است
}}

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0 30px;">
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.3; text-align:justify;">
قانون مسئولیت مدنی از قوانین پایه در زمینه جبران خسارت ناشی از ورود زیان به اشخاص است. این قانون مسئولیت ناشی از لطمه به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت و سایر حقوق قانونی اشخاص را بیان می‌کند و مقرراتی درباره جبران خسارت مادی و معنوی، صدمات بدنی، فوت، مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون، مسئولیت کارکنان دولت و کارفرمایان و دفاع مشروع دارد.

این قانون در ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ به تصویب کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین رسیده و مشتمل بر ۱۶ ماده است. قانون دارای فصل‌بندی رسمی نیست؛ ازاین‌رو مواد در این صفحه برای دسترسی آسان، در بخش‌های موضوعی مرتب شده‌اند. عنوان این بخش‌ها صرفاً راهنمای مطالعه است و عنوان رسمی فصل‌های قانون محسوب نمی‌شود.
</div>
</div>

<!-- بخش موضوعی اول -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش اول
|عنوان=مبانی مسئولیت مدنی و شیوه جبران خسارت
|توضیح=مواد ۱ تا ۴؛ مبنای مسئولیت، حکم جبران خسارت، تعیین شیوه جبران و موارد تخفیف
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۱|عنوان=مبنای مسئولیت مدنی و ورود زیان|خلاصه=هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت، شهرت تجارتی یا دیگر حقوق قانونی اشخاص لطمه وارد کند و موجب زیان مادی یا معنوی شود، مسئول جبران خسارت است.|لینک=ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۲|عنوان=الزام واردکننده زیان به جبران خسارت|خلاصه=دادگاه پس از رسیدگی و احراز ورود زیان، واردکننده را به جبران خسارت مادی و معنوی محکوم می‌کند؛ اگر فقط یکی از این دو نوع خسارت وارد شده باشد، حکم به جبران همان نوع صادر می‌شود.|لینک=ماده ۲ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۳|عنوان=تعیین میزان و کیفیت جبران خسارت|خلاصه=دادگاه با توجه به اوضاع و احوال پرونده، میزان زیان و شیوه جبران آن را تعیین می‌کند. جبران به صورت مستمری اصولاً منوط به تأمین مقتضی از سوی مدیون یا تجویز قانون است.|لینک=ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۴|عنوان=موارد تخفیف میزان خسارت|خلاصه=دادگاه در مواردی از جمله مساعدت مؤثر زیان‌زننده، غفلت عرفاً قابل اغماض همراه با عسرت او، یا نقش زیان‌دیده در تسهیل یا تشدید زیان می‌تواند میزان خسارت را تخفیف دهد.|لینک=ماده ۴ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>

<!-- بخش موضوعی دوم -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش دوم
|عنوان=جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت
|توضیح=مواد ۵ تا ۷؛ نقص عضو، کاهش توان کار، هزینه‌های ناشی از فوت و مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۵|عنوان=جبران خسارت ناشی از آسیب بدنی یا سلامتی|خلاصه=در صورت ایجاد نقص بدنی، کاهش یا زوال توان کار یا افزایش هزینه‌های زندگی بر اثر آسیب، واردکننده زیان مسئول جبران خسارت است. دادگاه می‌تواند با توجه به اوضاع پرونده، جبران را مستمری یا یکجا تعیین کند و در صورت نامعلوم بودن قطعی عواقب صدمه، تا دو سال حق تجدیدنظر در حکم دارد.|لینک=ماده ۵ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۶|عنوان=جبران خسارت در صورت فوت آسیب‌دیده|خلاصه=خسارت ناشی از فوت شامل هزینه‌هایی مانند کفن و دفن و، در صورت فوری نبودن مرگ، هزینه درمان و زیان دوران ناتوانی از کار است. اشخاصی که قانوناً تحت نگهداری متوفی بوده یا ممکن است قرار گیرند، در شرایط مقرر حق مطالبه مستمری دارند؛ این حق درباره طفل متولد‌نشده نیز پیش‌بینی شده است.|لینک=ماده ۶ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۷|عنوان=مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون|خلاصه=شخصی که قانوناً یا قراردادی نگهداری یا مواظبت صغیر یا مجنون را بر عهده دارد، در صورت تقصیر در نگهداری یا مواظبت مسئول زیان وارده از ناحیه اوست. در صورت ناتوانی مالی مسئول، زیان از مال صغیر یا مجنون جبران می‌شود؛ جبران نباید موجب عسرت و تنگدستی جبران‌کننده شود.|لینک=ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>

<!-- بخش موضوعی سوم -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش سوم
|عنوان=لطمه به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی
|توضیح=مواد ۸ تا ۱۰؛ انتشارات خلاف واقع، زیان معنوی و جبران لطمه به حیثیت شخصی یا خانوادگی
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۸|عنوان=مسئولیت ناشی از تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع|خلاصه=کسی که با تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع به حیثیت، اعتبار یا موقعیت دیگری زیان وارد کند مسئول جبران آن است. شخصی که مشتریانش در اثر این اقدامات یا وسایل خلاف حسن نیت کاهش یافته یا در معرض از بین رفتن باشند، می‌تواند توقف عملیات را بخواهد و در صورت اثبات تقصیر، خسارت مطالبه کند.|لینک=ماده ۸ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۹|عنوان=مطالبه زیان معنوی در اثر حیله یا تهدید|خلاصه=دختری که در اثر حیله، تهدید یا سوءاستفاده از موقعیت زیردستی به هم‌خوابگی نامشروع وادار شده باشد، می‌تواند علاوه بر زیان مادی، زیان معنوی خود را نیز از مرتکب مطالبه کند.|لینک=ماده ۹ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۰|عنوان=جبران لطمه به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی|خلاصه=شخصی که حیثیت یا اعتبار شخصی یا خانوادگی او لطمه دیده است می‌تواند جبران زیان مادی و معنوی را بخواهد. دادگاه با توجه به اهمیت زیان و نوع تقصیر، علاوه بر خسارت مالی می‌تواند به شیوه‌هایی مانند عذرخواهی یا درج حکم در جراید حکم دهد.|لینک=ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>

<!-- بخش موضوعی چهارم -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش چهارم
|عنوان=مسئولیت کارکنان دولت، کارفرمایان و اشخاص متعدد
|توضیح=مواد ۱۱ تا ۱۴؛ مسئولیت شخصی کارمند، مسئولیت اداره، مسئولیت کارفرما، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۱۱|عنوان=مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی|خلاصه=کارمندان دولت، شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته که به مناسبت انجام وظیفه عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی زیان وارد کنند، شخصاً مسئول‌اند. اگر زیان ناشی از نقص وسایل اداره باشد، جبران بر عهده اداره یا مؤسسه است. در اعمال حاکمیت دولت که طبق قانون و برای تأمین منافع اجتماعی انجام می‌شود، حکم خاص عدم الزام دولت به پرداخت خسارت مقرر شده است.|لینک=ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۲|عنوان=مسئولیت کارفرما در برابر زیان‌های کارکنان|خلاصه=کارفرمای مشمول قانون کار مسئول خسارت‌هایی است که کارکنان اداری یا کارگران او حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد می‌کنند؛ مگر آنکه انجام تمام احتیاط‌های لازم یا غیرقابل‌پیشگیری بودن زیان با وجود آن احتیاط‌ها ثابت شود. کارفرما در صورت مسئول شناخته شدن واردکننده زیان، حق مراجعه به او را دارد.|لینک=ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۳|عنوان=الزام کارفرما به بیمه کارکنان در برابر اشخاص ثالث|خلاصه=کارفرمایان مشمول ماده ۱۲ مکلف‌اند تمام کارگران و کارکنان اداری خود را در برابر خسارت‌هایی که از ناحیه آنان به اشخاص ثالث وارد می‌شود بیمه کنند.|لینک=ماده ۱۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۴|عنوان=مسئولیت تضامنی واردکنندگان متعدد زیان|خلاصه=در مورد ماده ۱۲، اگر چند نفر مشترکاً زیانی وارد کنند، در برابر زیان‌دیده متضامناً مسئول جبران خسارت‌اند. دادگاه میزان مسئولیت هر یک را با توجه به نحوه مداخله او تعیین می‌کند.|لینک=ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>

<!-- بخش موضوعی پنجم -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش پنجم
|عنوان=دفاع مشروع و اجرای قانون
|توضیح=مواد ۱۵ و ۱۶؛ شرط تناسب خسارت در دفاع مشروع و مأمور اجرای قانون
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۱۵|عنوان=عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب|خلاصه=کسی که در مقام دفاع مشروع به شخص متعدی خسارت بدنی یا مالی وارد کند، در صورتی مسئول جبران نیست که خسارت واردشده عرفاً با دفاع متناسب باشد.|لینک=ماده ۱۵ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۶|عنوان=مأمور اجرای قانون|خلاصه=وزارت دادگستری مأمور اجرای قانون مسئولیت مدنی است.|لینک=ماده ۱۶ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>

<div style="margin:32px 0 20px; padding:0; border-top:2px solid #c49a3a;">
<div style="padding:14px 4px 8px; font-size:19px; font-weight:800; color:#765b1e;">
موضوعات مهم قانون مسئولیت مدنی
</div>
<div style="padding:4px; font-size:14px; color:#455a64; line-height:2.4;">
[[ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی|مبنای مسئولیت مدنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۲ قانون مسئولیت مدنی|جبران خسارت مادی و معنوی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی|شیوه جبران خسارت]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۴ قانون مسئولیت مدنی|تخفیف خسارت]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۵ قانون مسئولیت مدنی|خسارت ناشی از صدمات بدنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۶ قانون مسئولیت مدنی|خسارت ناشی از فوت]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۸ قانون مسئولیت مدنی|انتشارات خلاف واقع]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۹ قانون مسئولیت مدنی|زیان معنوی ناشی از حیله یا تهدید]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی|لطمه به حیثیت شخصی و خانوادگی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت کارمندان دولت و اداره]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت کارفرما]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۳ قانون مسئولیت مدنی|بیمه کارکنان]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت تضامنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۵ قانون مسئولیت مدنی|دفاع مشروع]]
</div>
</div>

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:24px 0; padding:16px 19px; background:#f1f5f3; border-right:4px solid #2f6f68;">
<div style="font-size:17px; font-weight:800; color:#245b55; margin-bottom:6px;">
راهنمای مطالعه قانون مسئولیت مدنی
</div>
<div style="font-size:14px; color:#394642; line-height:2.3;">
برای شناخت مبنای مسئولیت و انواع خسارت، مواد ۱ تا ۴ را مطالعه کنید. مواد ۵ و ۶ به جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت اختصاص دارند و ماده ۷ مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون را بیان می‌کند.

برای بررسی زیان‌های مربوط به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی، مواد ۸ تا ۱۰ را بخوانید. مواد ۱۱ تا ۱۴ به مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی، کارفرمایان، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی می‌پردازند. ماده ۱۵ نیز شرایط عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب را مقرر می‌کند.

تقسیم‌بندی موضوعی این صفحه صرفاً برای دسترسی سریع به مواد است و قانون مسئولیت مدنی در متن مصوب خود فصل‌بندی رسمی ندارد. هنگام استناد حقوقی، متن معتبر ماده و قوانین خاص یا مؤخر مرتبط با موضوع پرونده نیز بررسی شود.
</div>
</div>

<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:24px 0; padding:0; border-top:1px solid #dfe7e5;">
<div style="padding:13px 4px 8px; font-size:18px; font-weight:800; color:#405b56;">
مطالب مرتبط
</div>
<div style="padding:4px; font-size:14px; color:#176c88; line-height:2.3;">
[[قانون مدنی|قانون مدنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون کار|قانون کار]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه|قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون مجازات اسلامی|قانون مجازات اسلامی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قوانین حقوقی|مجموعه قوانین حقوقی]]
</div>
</div>

</div>