ماده ۱۲ قانون مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

3 گروه کاربری
۵۲۸ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «{{#seo: |title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین |title_mode=replace |description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت رئیس‌جمهور، انتشار در روزنامه رسمی، استنکاف از امضا یا ابلاغ و ارتباط آن با اصل ۱۲۳ قانون اساسی. }} <div clas...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=ماده ۱ قانون مدنی | ابلاغ و انتشار قوانین
|title=ماده ۱۲ قانون مدنی | تعریف مال غیرمنقول
|title_mode=replace
|title_mode=replace
|description=متن ماده ۱ قانون مدنی درباره ابلاغ مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی، مهلت رئیس‌جمهور، انتشار در روزنامه رسمی، استنکاف از امضا یا ابلاغ و ارتباط آن با اصل ۱۲۳ قانون اساسی.
|description=ماده ۱۲ قانون مدنی تعریف مال غیرمنقول را بیان می‌کند و معیار تشخیص آن را عدم امکان نقل از محلی به محل دیگر، بدون ایجاد خرابی یا نقص در مال یا محل، قرار می‌دهد. بررسی ارتباط ماده ۱۲ با مواد ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶ و ۱۸ قانون مدنی.
}}
}}


خط ۲۴: خط ۲۴:


<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[مقدمه قانون مدنی|<span itemprop="name">مقدمه</span>]]
[[کتاب اول قانون مدنی|<span itemprop="name">جلد اول ـ در اموال</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/مقدمه_قانون_مدنی">
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/کتاب_اول_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
</span>
خط ۳۲: خط ۳۲:


<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱</span>
<span itemprop="name">ماده ۱۲</span>
<meta itemprop="position" content="4">
<meta itemprop="position" content="4">
</span>
</span>
خط ۴۱: خط ۴۱:


{{جعبه ماده
{{جعبه ماده
|شماره=۱
|شماره=۱۲
|وضعیت=معتبر
|وضعیت=معتبر
|متن=مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.
|متن=مال غیرمنقول آنست که از محلی بمحل دیگر نتوان نقل نمود اعم از اینکه استقرار آن ذاتی باشد یا بواسطه عمل انسان بنحویکه نقل آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن شود.
 
|فهرست=کتاب اول قانون مدنی
تبصره ـ در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت ۷۲ ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.
|قبل=ماده ۱۱ قانون مدنی
|فهرست=مقدمه قانون مدنی
|بعد=ماده ۱۳ قانون مدنی
|بعد=ماده ۲ قانون مدنی
}}
}}


خط ۵۹: خط ۵۸:


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[ابلاغ قانون|ابلاغ]]</strong><br>
<strong>[[مال غیرمنقول]]</strong><br>
رساندن رسمی مصوبه به مرجع یا شخصی که قانون برای او تکلیف مشخصی در نظر گرفته است.
مالی که مطابق ضابطه قانونی، امکان نقل آن از محلی به محل دیگر بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن وجود ندارد.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[انتشار قانون|انتشار قانون]]</strong><br>
<strong>[[مال منقول]]</strong><br>
اعلام رسمی متن قانون از طریق مرجع قانونی انتشار.
مالی که بتوان آن را از محلی به محل دیگر منتقل کرد بدون آنکه به خود مال یا محل آن خرابی وارد شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[مصوبه مجلس شورای اسلامی|مصوبه مجلس]]</strong><br>
<strong>استقرار ذاتی</strong><br>
متن تصویب‌شده مجلس که پس از طی مراحل قانونی برای ابلاغ و انتشار اقدام می‌شود.
وضعیتی که مال به اقتضای طبیعت و ساختار خود، قابلیت جابه‌جایی بدون از بین رفتن یا نقص را ندارد.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران|روزنامه رسمی]]</strong><br>
<strong>استقرار به واسطه عمل انسان</strong><br>
مرجع رسمی انتشار قوانین و مقررات کشور.
وضعیتی که مال در نتیجه نصب یا اقدامات انسانی به نحوی مستقر شده باشد که انتقال آن موجب خرابی یا نقص مال یا محل شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[همه‌پرسی|همه‌پرسی]]</strong><br>
<strong>خرابی</strong><br>
فرآیندی که نتیجه آن پس از طی مراحل قانونی مشمول حکم ماده ۱ قرار می‌گیرد.
آسیب یا از بین رفتنی که در اثر جدا کردن یا جابه‌جایی مال نسبت به خود مال یا محل آن ایجاد می‌شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[استنکاف|استنکاف]]</strong><br>
<strong>نقص</strong><br>
خودداری از انجام تکلیف قانونی در مهلت مقرر.
کاهش یا آسیب مؤثر در تمامیت، قابلیت استفاده یا وضعیت مال یا محل در نتیجه نقل آن.
</div>
</div>


خط ۹۳: خط ۹۲:
{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=1
|شماره ماده=12
|وضعیت=اصلاح‌شده
|وضعیت=معتبر
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ آخرین اصلاح=1370-08-14
|تاریخ آخرین اصلاح=
|موضوع=ابلاغ و انتشار قوانین
|موضوع=تعریف مال غیرمنقول
|سابقه تقنینی=دارد
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح موادی از قانون مدنی
|مبنای آخرین اصلاح=
|یادداشت=ماده ۱ قانون مدنی تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی تعیین می‌کند.
|یادداشت=ماده ۱۲ قانون مدنی معیار اصلی تشخیص مال غیرمنقول را عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن بیان می‌کند.
}}
}}


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">


<strong>ماده ۱ قانون مدنی</strong> درباره تشریفات ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی و مهلت‌های مقرر برای رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی است.
<strong>ماده ۱۲ قانون مدنی</strong> معیار اصلی تشخیص [[مال غیرمنقول]] را بیان می‌کند. بر اساس این ماده، مالی غیرمنقول است که نتوان آن را از محلی به محل دیگر منتقل کرد، به نحوی که انتقال آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن باشد؛ خواه این استقرار ذاتی باشد و خواه در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد.
 
</div>


<br>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:10px 0 16px;padding:10px 14px;background:#f7faf9;border-right:3px solid #527d77;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13px;">


[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 متن رسمی ماده ۱ در شناسنامه قانون]
<strong>منبع و کنترل متن:</strong>
متن ماده و وضعیت آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است.
[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-12 مشاهده نسخه رسمی ماده ۱۲]


</div>
</div>
خط ۱۱۶: خط ۱۱۹:


<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
📝 تست‌های آزمونی
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱ قانون مدنی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱۲ قانون مدنی
</div>
</div>


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال
|ماده=۱
|ماده=۱۲
|موضوع=مهلت اقدام رئیس‌جمهور
|موضوع=معیار تشخیص مال غیرمنقول
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|سؤال=مطابق ماده ۱ قانون مدنی، رئیس‌جمهور ظرف چه مدتی باید مصوبه را امضا و به مجریان ابلاغ نماید؟
|سؤال=مطابق ماده ۱۲ قانون مدنی، معیار اصلی تشخیص مال غیرمنقول چیست؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) ۴۸ ساعت</li>
<li>الف) ارزش اقتصادی مال</li>
<li>ب) سه روز</li>
<li>ب) مالکیت دولت یا اشخاص</li>
<li>ج) پنج روز</li>
<li>ج) عدم امکان نقل مال بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن</li>
<li>د) پانزده روز</li>
<li>د) ثبت مال در اداره ثبت اسناد</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ج
|تحلیل=رئیس‌جمهور باید ظرف پنج روز مصوبه را امضا، به مجریان ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند.
|تحلیل=ماده ۱۲ قابلیت نقل مال و آثار انتقال آن بر خود مال یا محل را معیار تعریف مال غیرمنقول قرار داده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۲ قانون مدنی
|نکته=این مهلت با مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی متفاوت است.
|نکته=ملاک ماده، وضعیت فیزیکی و امکان نقل مال است، نه قیمت یا شخص مالک.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال
|ماده=۱
|ماده=۱۲
|موضوع=مهلت انتشار
|موضوع=استقرار مال
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=روزنامه رسمی پس از ابلاغ مصوبه، مطابق ماده ۱ قانون مدنی ظرف چه مدتی موظف به انتشار آن است؟
|سؤال=مطابق ماده ۱۲ قانون مدنی، استقرار مال غیرمنقول ممکن است ناشی از کدام دو وضعیت باشد؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) ۲۴ ساعت</li>
<li>الف) مالکیت و تصرف</li>
<li>ب) ۴۸ ساعت</li>
<li>ب) استقرار ذاتی یا عمل انسان</li>
<li>ج) ۷۲ ساعت</li>
<li>ج) ثبت رسمی یا تصرف</li>
<li>د) پنج روز</li>
<li>د) قرارداد یا ارث</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ب
|تحلیل=روزنامه رسمی موظف است ظرف ۷۲ ساعت پس از ابلاغ، مصوبه را منتشر کند.
|تحلیل=ماده ۱۲ صراحتاً استقرار ذاتی و استقرار به واسطه عمل انسان را در تعریف مال غیرمنقول ذکر کرده است.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۲ قانون مدنی
|نکته=این مهلت از زمان ابلاغ مصوبه محاسبه می‌شود.
|نکته=بنابراین صرف اینکه مال در ابتدا قابلیت جابه‌جایی داشته باشد، لزوماً مانع غیرمنقول بودن آن نیست.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال
|ماده=۱
|ماده=۱۲
|موضوع=استنکاف رئیس‌جمهور
|موضوع=خرابی یا نقص محل
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=در صورت استنکاف رئیس‌جمهور از امضا یا ابلاغ مصوبه در مهلت مقرر، مطابق تبصره ماده ۱ چه اقدامی انجام می‌شود؟
|سؤال=بر اساس ماده ۱۲، برای غیرمنقول محسوب شدن مال، انتقال آن ممکن است به چه چیزی منجر شود؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) مصوبه خودبه‌خود ملغی می‌شود.</li>
<li>الف) فقط کاهش ارزش مال</li>
<li>ب) مجلس باید مصوبه را دوباره تصویب کند.</li>
<li>ب) فقط تغییر مالکیت</li>
<li>ج) به دستور رئیس مجلس، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.</li>
<li>ج) خرابی یا نقص خود مال یا محل آن</li>
<li>د) انتشار مصوبه تا امضای رئیس‌جمهور متوقف می‌ماند.</li>
<li>د) فقط ایجاد هزینه انتقال</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ج
|تحلیل=در صورت استنکاف، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.
|تحلیل=ماده ۱۲ صریحاً خرابی یا نقص خود مال یا محل آن را در معیار تعریف مال غیرمنقول وارد کرده است.
|مستند=تبصره ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=ماده ۱۲ قانون مدنی
|نکته=تبصره از توقف فرآیند انتشار جلوگیری می‌کند.
|نکته=آسیب ممکن است متوجه خود مال یا محلی باشد که مال در آن مستقر است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|قانون=قانون مدنی
|فصل=مقدمه
|فصل=اموال
|ماده=۱
|ماده=۱۲
|موضوع=دامنه حکم
|موضوع=رابطه مواد ۱۲ و ۱۳
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=ماده ۱ قانون مدنی، کدام موارد را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؟
|سؤال=رابطه ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون مدنی کدام است؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul>
<li>الف) فقط قوانین عادی مجلس</li>
<li>الف) ماده ۱۳، معیار کلی ماده ۱۲ را برای برخی مصادیق مشخص تکمیل می‌کند.</li>
<li>ب) فقط نتایج همه‌پرسی</li>
<li>ب) ماده ۱۳ ماده ۱۲ را لغو کرده است.</li>
<li>ج) مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی</li>
<li>ج) ماده ۱۲ فقط درباره اراضی است و ماده ۱۳ فقط درباره اموال منقول.</li>
<li>د) فقط آیین‌نامه‌های اجرایی دولت</li>
<li>د) این دو ماده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=الف
|تحلیل=دامنه حکم ماده شامل مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی است.
|تحلیل=ماده ۱۲ تعریف کلی مال غیرمنقول را بیان می‌کند و ماده ۱۳ برخی مصادیق و ملحقات غیرمنقول مانند اراضی، ابنیه، آسیا و اشیای منصوب در بنا را مشخص می‌کند.
|مستند=ماده ۱ قانون مدنی
|مستند=مواد ۱۲ و ۱۳ قانون مدنی
|نکته=برای سایر انواع مقررات باید مبنای قانونی انتشار همان مقرره بررسی شود.
|نکته=برای تشخیص برخی مصادیق، باید تعریف کلی ماده ۱۲ را همراه با احکام مواد بعدی مطالعه کرد.
}}
}}


خط ۲۱۰: خط ۲۱۳:


{{شرح ماده
{{شرح ماده
|عنوان=شرح ماده ۱ قانون مدنی
|عنوان=تعریف مال غیرمنقول
|خلاصه=ماده ۱ قانون مدنی مراحل ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی و مهلت‌های قانونی این فرآیند را مشخص می‌کند.
|خلاصه=ماده ۱۲ قانون مدنی مال غیرمنقول را مالی می‌داند که انتقال آن از محلی به محل دیگر بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن ممکن نباشد؛ خواه این وضعیت ذاتی باشد یا در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد.
|توضیح=پس از طی مراحل قانونی، مصوبه مجلس یا نتیجه همه‌پرسی به رئیس‌جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس‌جمهور در مهلت مقرر اقدام می‌کند و روزنامه رسمی نیز پس از ابلاغ، مکلف به انتشار است. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، تبصره ماده سازوکار انتشار به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
|توضیح=ماده ۱۲ نخستین ماده از فصل اموال غیرمنقول در قانون مدنی است و پس از ماده ۱۱ که اموال را به منقول و غیرمنقول تقسیم می‌کند، تعریف کلی مال غیرمنقول را ارائه می‌دهد.
 
مبنای ماده، امکان یا عدم امکان نقل مال است. اما صرف دشواری انتقال کافی نیست؛ قانون زمانی مال را غیرمنقول می‌شناسد که انتقال آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن باشد.
 
ماده میان دو نوع استقرار نیز تفاوتی در نتیجه ایجاد نمی‌کند: ممکن است مال به طور ذاتی ثابت باشد یا به واسطه عمل انسان در محلی نصب و مستقر شده باشد. در هر دو حالت، اگر انتقال به شرایطی برسد که موجب خرابی یا نقص شود، مال در قلمرو تعریف ماده ۱۲ قرار می‌گیرد.
 
مواد ۱۳ تا ۱۸ نیز در ادامه همین فصل، مصادیق و آثار برخی اموال و حقوق وابسته به اموال غیرمنقول را مشخص می‌کنند.
 
|نکات=
|نکات=
۱. رئیس‌جمهور پنج روز برای اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد.
۱. ماده ۱۱ تقسیم کلی اموال به منقول و غیرمنقول را بیان می‌کند.
 
۲. ماده ۱۲ تعریف کلی مال غیرمنقول را ارائه می‌دهد.
 
۳. ملاک اصلی، امکان یا عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص است.
 
۴. خرابی یا نقص ممکن است متوجه خود مال یا محل آن باشد.


۲. روزنامه رسمی ۷۲ ساعت پس از ابلاغ برای انتشار فرصت دارد.
۵. استقرار مال ممکن است ذاتی یا ناشی از عمل انسان باشد.


۳. در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار مصوبه با سازوکار مقرر در تبصره ادامه پیدا می‌کند.
۶. [[ماده ۱۳ قانون مدنی|ماده ۱۳ قانون مدنی]] برخی مصادیق مال غیرمنقول را مشخص می‌کند.


۴. [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]] درباره زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار است.
۷. [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] درباره برخی اشیایی که در بنا یا زمین به کار رفته‌اند حکم خاص دارد.


|مثال=در سال ۱۳۹۲، رئیس مجلس شورای اسلامی پس از انقضای مهلت مقرر، با استناد به تبصره ماده ۱ قانون مدنی، قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ را برای درج در روزنامه رسمی ارسال کرد.
۸. [[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵ قانون مدنی]] ثمره و حاصل را تا پیش از چیده یا درو شدن، غیرمنقول می‌داند.


|توجه=انتشار رسمی قانون و لازم‌الاجرا شدن آن دو مرحله متفاوت‌اند.
۹. [[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶ قانون مدنی]] اشجار و شاخه‌ها و نهال و قلمه را تا زمانی که بریده یا کنده نشده‌اند غیرمنقول می‌داند.
 
۱۰. [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] برخی حقوق و دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول را تابع اموال غیرمنقول قرار می‌دهد.
 
|مثال=بنای ساختمان و زمینِ موضوع آن نمونه روشن مال غیرمنقول هستند؛ همچنین مالی که به واسطه نصب در بنا به نحوی قرار گرفته باشد که انتقال آن موجب نقص یا خرابی شود، ممکن است مطابق حکم ماده ۱۲ و ماده ۱۴ در زمره اموال غیرمنقول قرار گیرد.
 
|توجه=صرف دشواری یا هزینه‌بر بودن جابه‌جایی، به تنهایی معیار ماده ۱۲ نیست؛ عنصر تعیین‌کننده در متن ماده، لزوم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن در اثر انتقال است.
}}
}}


خط ۲۳۰: خط ۲۵۲:


<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تحلیل حقوقی
تحلیل حقوقی و تفسیری
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">


<h3>رابطه با اصل ۱۲۳ قانون اساسی</h3>
<h3>رابطه ماده ۱۱ و ماده ۱۲</h3>
[[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]] تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به امضای مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند. ماده ۱ قانون مدنی تشریفات و مهلت‌های مرتبط با ابلاغ و انتشار را مشخص می‌کند.
ماده ۱۱ اموال را به دو قسم منقول و غیرمنقول تقسیم می‌کند و ماده ۱۲ معیار کلی شناسایی قسم دوم را ارائه می‌دهد. بنابراین برای تعیین وصف مال، ابتدا باید بررسی شود که نقل آن بدون خرابی یا نقص ممکن است یا خیر.


<h3>تفکیک انتشار از لازم‌الاجرا شدن</h3>
<h3>صرف قابلیت فیزیکی جابه‌جایی</h3>
انتشار رسمی، مرحله اعلام قانون است؛ اما [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]] زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار را تعیین می‌کند.
ملاک ماده ۱۲ صرف امکان فیزیکی حرکت دادن مال نیست. ممکن است انتقال یک شیء از نظر نظری ممکن باشد، اما اگر این انتقال مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل باشد، وصف غیرمنقول بر اساس ماده ۱۲ قابل بررسی خواهد بود.


<h3>دامنه حکم</h3>
<h3>استقرار ذاتی و استقرار انسانی</h3>
ماده ۱ مستقیماً درباره مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی حکم می‌کند. برای سایر انواع مقررات باید مبنای قانونی انتشار همان مقرره نیز بررسی شود.
قانونگذار برای تعریف غیرمنقول بودن تنها به اموالی که ذاتاً ثابت هستند اکتفا نکرده است. مالی که در نتیجه عمل انسان نیز در محل مستقر شده باشد، در صورت تحقق معیار ماده، می‌تواند در حکم مال غیرمنقول قرار گیرد.


<h3>ضمانت اجرای استنکاف</h3>
<h3>ماده ۱۲ و ماده ۱۴</h3>
تبصره ماده ۱ برای جلوگیری از توقف انتشار، در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
ماده ۱۴ نمونه مشخصی از اجرای معیار ماده ۱۲ را بیان می‌کند: آینه، پرده نقاشی، مجسمه و امثال آن، هنگامی که در بنا یا زمین به کار رفته باشند به نحوی که نقل آنها موجب نقص یا خرابی خود یا محل شود، غیرمنقول محسوب می‌شوند.
 
<h3>آثار وصف منقول یا غیرمنقول</h3>
تعیین وصف مال در بخش‌هایی مانند صلاحیت مراجع، توقیف، معاملات و قواعد اختصاصی اموال اهمیت حقوقی دارد. از همین رو، قانون مدنی پس از تعریف مال غیرمنقول در مواد بعدی، احکام ویژه برخی مصادیق و حقوق وابسته به آن را بیان کرده است.
 
<h3>تفاوت «غیرمنقول ذاتی» و «غیرمنقول به واسطه عمل انسان»</h3>
در تقسیم‌بندی تحلیلی حقوق اموال، میان مالی که ذاتاً ثابت است و مالی که در اثر عمل انسان در محل مستقر شده تفاوت مفهومی وجود دارد؛ اما ماده ۱۲ هر دو را، در صورت تحقق معیار مقرر، در تعریف مال غیرمنقول قرار می‌دهد.
 
<h3>ارتباط با مال منقول</h3>
برای تشخیص مرز دو عنوان، [[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹ قانون مدنی]] مکمل ماده ۱۲ است؛ زیرا اموالی را که بتوان بدون وارد شدن خرابی به خود یا محل، از جایی به جای دیگر منتقل کرد، منقول معرفی می‌کند.


</div>
</div>
خط ۲۵۸: خط ۲۸۹:
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">


انتشار رسمی قوانین، امکان اطلاع عمومی از قواعد قانونی را فراهم می‌کند. تعیین مهلت برای مراجع دخیل نیز از توقف فرآیند انتشار در اثر عدم اقدام یک مرجع جلوگیری می‌کند.
تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول تنها یک دسته‌بندی نظری نیست؛ این تقسیم در بسیاری از آثار و قواعد حقوقی اهمیت عملی دارد. قانونگذار به همین دلیل ابتدا در ماده ۱۱ تقسیم کلی را مقرر کرده و سپس در ماده ۱۲ معیار تشخیص غیرمنقول بودن را بیان کرده است.
 
معیار مبتنی بر قابلیت نقل و آثار فیزیکی انتقال، امکان تفکیک نسبتاً روشن اموال ثابت از اموالی را فراهم می‌کند که بدون آسیب به خود مال یا محل قابلیت جابه‌جایی دارند.
 
پیش‌بینی حکم برای استقرار ناشی از عمل انسان نیز باعث می‌شود وصف حقوقی برخی تأسیسات و اشیای نصب‌شده صرفاً به منشأ طبیعی آنها وابسته نباشد و وضعیت واقعی مال در محل مورد توجه قرار گیرد.


</div>
</div>
خط ۲۶۶: خط ۳۰۱:


<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تغییرات و پیشینه تقنینی
پیشینه تقنینی ماده ۱۲
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">


{| class="wikitable" style="width:100%;text-align:center;"
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
! دوره
<strong>تصویب — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷</strong><br>
! وضعیت ماده
ماده ۱۲ در فصل اموال غیرمنقول قانون مدنی تصویب شد و تعریف کلی مال غیرمنقول را بر اساس عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن ارائه کرد.
</div>


| ! تغییر یا ویژگی مهم                                          |
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
| ------------------------------------------------------------- |
<strong>وضعیت اصلاحی</strong><br>
| ۱۸/۰۲/۱۳۰۷                                                    |
در منابع تنقیحی قانون مدنی، برای ماده ۱۲ سابقه اصلاح مستقل درج نشده و متن اصلی ماده در ساختار فعلی قانون مدنی باقی مانده است.
| متن اولیه                                                    |
</div>
| پیش‌بینی مهلت سه‌روزه برای انتشار پس از توشیح                |
| -                                                            |
| ۰۸/۱۰/۱۳۶۱                                                    |
| اصلاح                                                         |
| تعیین مهلت پنج‌روزه برای رئیس‌جمهور و سازوکار انتشار ۴۸ ساعته |
| -                                                            |
| ۱۴/۰۸/۱۳۷۰                                                    |
| اصلاح                                                        |
| تعیین مهلت ۷۲ ساعته روزنامه رسمی و تنظیم سازوکار فعلی استنکاف |
| }                                                            |


<p>
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #8064a2;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fbfafc;">
متن فعلی ماده ۱ حاصل اصلاح سال ۱۳۷۰ است و نسخه اصلاحی آن در منابع رسمی قانون مدنی قابل پیگیری است.
<strong>تکمیل تعریف در مواد بعدی</strong><br>
</p>
مواد ۱۳ تا ۱۸ با بیان مصادیق، اشیای منصوب، ثمره و حاصل، اشجار و برخی حقوق و دعاوی مرتبط، قلمرو احکام اموال غیرمنقول را تکمیل می‌کنند.
 
</div>
[https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 متن ماده ۱ در شناسنامه قانون]
 
[https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴]


</div>
</div>
خط ۳۰۹: خط ۳۳۲:
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">


* [[اصل ۱۲۳ قانون اساسی]] — تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی
* [[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱ قانون مدنی]] — <strong>تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قانون پس از انتشار
* [[ماده ۱۳ قانون مدنی|ماده ۱۳ قانون مدنی]] — <strong>مصادیق اصلی اموال غیرمنقول و متعلقات بنا و زمین</strong>
* [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
* [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] — <strong>حکم برخی اشیای به‌کاررفته در بنا یا زمین</strong>
* [https://nezamat.ir/post-27287 قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب ۱۳۷۰/۰۸/۱۴] — مبنای اصلاح فعلی ماده ۱
* [[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵ قانون مدنی]] — <strong>وضعیت ثمره و حاصل پیش از چیدن یا درو</strong>
* [[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶ قانون مدنی]] — <strong>وضعیت اشجار و نهال و قلمه</strong>
* [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] — <strong>تابعیت برخی حقوق و دعاوی از اموال غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹ قانون مدنی]] — <strong>تعریف مال منقول</strong>
* [[ماده ۲۰ قانون مدنی|ماده ۲۰ قانون مدنی]] — <strong>حکم دیون از حیث صلاحیت محاکم</strong>
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-12 شناسنامه قانون — ماده ۱۲ قانون مدنی]
* [https://nezamat.ir/قانون-مدنی/ نظامات — قانون مدنی]
* [https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-12-قانون-مدنی دایره‌المعارف جامع قوانین ایران — ماده ۱۲ قانون مدنی]


</div>
</div>
خط ۳۲۰: خط ۳۵۰:


<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
نمونه واقعی اجرای ماده ۱
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">


<strong>قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱</strong><br>
<strong>زمین و بنا</strong><br>
پس از انقضای مهلت مقرر، رئیس مجلس شورای اسلامی با استناد به تبصره ماده ۱ قانون مدنی، قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ را برای درج در روزنامه رسمی ارسال کرد.
زمین و بنا روشن‌ترین مصادیق اموال غیرمنقول هستند و مواد ۱۲ و ۱۳ قانون مدنی چارچوب کلی و برخی مصادیق مربوط به آنها را مشخص می‌کنند.


[https://nezamat.ir/post-39067 متن و سابقه مرتبط با قانون حمایت خانواده]
<br><br>


</div>
<strong>اشیای نصب‌شده در بنا</strong><br>
</div>
در مورد اشیایی مانند آینه، پرده نقاشی یا مجسمه، ماده ۱۴ مقرر می‌کند که اگر در بنا یا زمین به نحوی به کار رفته باشند که نقل آنها موجب نقص یا خرابی خود یا محل شود، غیرمنقول محسوب می‌شوند.


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<br><br>
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
سوابق نظری و قضایی
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<strong>تأسیسات و تجهیزات متصل به ملک</strong><br>
در تعیین وصف حقوقی برخی تأسیسات و تجهیزات متصل به ساختمان یا زمین، باید میزان اتصال، امکان جداسازی و آثار جداسازی نسبت به خود مال و محل مورد بررسی قرار گیرد. مواد ۱۲ و ۱۳ همراه با مقررات اختصاصی هر موضوع می‌توانند مبنای این تحلیل باشند.


برخی بانک‌های تخصصی حقوقی برای ماده ۱، سوابقی از نظریه‌های مشورتی، نشست قضایی و دادنامه را فهرست می‌کنند. از آنجا که متن اصل این سوابق و ارتباط مستقیم آن‌ها با ماده ۱ در منابع قابل دسترس این پژوهش احراز نشد، در این صفحه شماره یا محتوای تأییدنشده به‌عنوان سابقه قطعی درج نشده است.
<br><br>


[https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-1-قانون-مدنی فهرست سوابق ماده ۱ در دایره‌المعارف جامع قوانین ایران]
<strong>آثار عملی وصف مال</strong><br>
تعیین اینکه یک مال منقول یا غیرمنقول است می‌تواند در صلاحیت مراجع، نحوه توقیف و برخی آثار معاملاتی اهمیت داشته باشد. به همین علت مواد ۱۷ و ۱۸ نیز برای برخی موارد خاص احکام تکمیلی مقرر کرده‌اند.


</div>
</div>
خط ۳۵۱: خط ۳۷۹:


<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
پرسش‌های متداول
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:1.95;">
 
<h3>رئیس‌جمهور چند روز برای امضای مصوبه فرصت دارد؟</h3>
مطابق ماده ۱، رئیس‌جمهور پنج روز برای انجام اقدامات مقرر در ماده فرصت دارد.


<h3>اگر رئیس‌جمهور مصوبه را امضا یا ابلاغ نکند چه می‌شود؟</h3>
<strong>منابع قانونی و تنقیحی</strong>
مطابق تبصره ماده ۱، روزنامه رسمی به دستور رئیس مجلس موظف به چاپ و انتشار مصوبه است.


<h3>آیا انتشار قانون همان لازم‌الاجرا شدن آن است؟</h3>
* [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-12 شناسنامه قانون — ماده ۱۲ قانون مدنی]
خیر. این دو مرحله متفاوت‌اند و [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] زمان لازم‌الاجرا شدن را مشخص می‌کند.
* [https://nezamat.ir/قانون-مدنی/ نظامات — قانون مدنی]
* [https://mehdigoudarzi.com/post/ماده-12-قانون-مدنی دایره‌المعارف جامع قوانین ایران — ماده ۱۲ قانون مدنی]


<h3>دامنه حکم ماده ۱ قانون مدنی چیست؟</h3>
<strong>منابع مطالعاتی</strong>
ماده ۱ مستقیماً مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی پس از طی مراحل قانونی را از حیث ابلاغ و انتشار مورد حکم قرار می‌دهد؛ برای سایر مقررات باید مبنای قانونی انتشار همان مقرره نیز بررسی شود.


<h3>ماده ۱ قانون مدنی چه ارتباطی با اصل ۱۲۳ قانون اساسی دارد؟</h3>
* [https://wikihoghoogh.net/wiki/ماده_۱۲_قانون_مدنی ویکی حقوق — ماده ۱۲ قانون مدنی]
اصل ۱۲۳ تکلیف رئیس‌جمهور نسبت به امضای مصوبات مجلس و نتیجه همه‌پرسی را بیان می‌کند و ماده ۱ قانون مدنی تشریفات و مهلت‌های ابلاغ و انتشار را تنظیم می‌کند.
* [https://dadpluss.ir/laws/civil-code/ دادپلاس — قانون مدنی]
 
* [https://vakilan.net/ قانون مدنی و منابع حقوقی مرتبط]
<h3>متن رسمی ماده ۱ قانون مدنی را از کجا ببینیم؟</h3>
متن رسمی ماده و سوابق آن در [https://shenasname.ir/laws/6664-قانون-مدنی#ماده-1 شناسنامه قانون] قابل مشاهده است.


</div>
</div>
خط ۳۸۰: خط ۴۰۲:
|محتوا=
|محتوا=


* [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] — زمان لازم‌الاجرا شدن قوانین پس از انتشار
* [[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱ قانون مدنی]] — <strong>تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] — انتشار قوانین در روزنامه رسمی
* [[ماده ۱۳ قانون مدنی|ماده ۱۳ قانون مدنی]] — <strong>مصادیق اموال غیرمنقول</strong>
  }}
* [[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴ قانون مدنی]] — <strong>اشیای منصوب در بنا یا زمین</strong>
* [[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵ قانون مدنی]] — <strong>ثمره و حاصل</strong>
* [[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶ قانون مدنی]] — <strong>اشجار و نهال و قلمه</strong>
* [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] — <strong>حقوق و دعاوی تابع مال غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹ قانون مدنی]] — <strong>تعریف مال منقول</strong>
}}


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
خط ۳۹۲: خط ۴۱۹:
<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">
<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدنی]]</span> <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مقدمه قانون مدنی]]</span> <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:انتشار قوانین]]</span> <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:ابلاغ قوانین]]</span> <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اجرای قوانین]]</span> <span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:روزنامه رسمی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدنی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اموال]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اموال غیرمنقول]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:اموال منقول و غیرمنقول]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:حقوق اموال]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مالکیت]]</span>


</div>
</div>
خط ۴۰۵: خط ۴۳۷:
<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">
<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">


ماده ۱ قانون مدنی، فرآیند ابلاغ و انتشار مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه‌پرسی را تنظیم می‌کند و برای رئیس‌جمهور و روزنامه رسمی مهلت‌های مشخصی در نظر می‌گیرد.
ماده ۱۲ قانون مدنی تعریف کلی [[مال غیرمنقول]] را ارائه می‌کند و معیار اصلی آن را عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن قرار می‌دهد.


تبصره ماده نیز در صورت استنکاف رئیس‌جمهور، سازوکار ادامه انتشار مصوبه به دستور رئیس مجلس را پیش‌بینی کرده است.
استقرار مال ممکن است ذاتی باشد یا در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد. در هر دو حالت، اگر انتقال مال مستلزم خرابی یا نقص باشد، وصف غیرمنقول قابل تحقق است.


برای ادامه مطالعه، [[اصل ۱۲۳ قانون اساسی|اصل ۱۲۳ قانون اساسی]]، [[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲ قانون مدنی]] و [[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳ قانون مدنی]] نزدیک‌ترین مستندات این ماده هستند.
برای شناخت دقیق‌تر مصادیق، [[ماده ۱۳ قانون مدنی|مواد ۱۳]] و [[ماده ۱۴ قانون مدنی|۱۴]] و برای شناخت نقطه مقابل آن، [[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹ قانون مدنی]] باید در کنار ماده ۱۲ مطالعه شوند.
 
همچنین [[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸ قانون مدنی]] برخی حقوق و دعاوی را از حیث احکام، تابع اموال غیرمنقول قرار می‌دهد.


</div>
</div>
خط ۴۲۲: خط ۴۵۶:
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">


[[ماده ۱ قانون مدنی|ماده ۱]]
[[ماده ۱۰ قانون مدنی|ماده ۱۰]]
←
[[ماده ۱۱ قانون مدنی|ماده ۱۱]]
←
[[ماده ۱۲ قانون مدنی|ماده ۱۲]]
←
[[ماده ۱۳ قانون مدنی|ماده ۱۳]]
←
[[ماده ۱۴ قانون مدنی|ماده ۱۴]]
←
←
[[ماده ۲ قانون مدنی|ماده ۲]]
[[ماده ۱۵ قانون مدنی|ماده ۱۵]]
←
←
[[ماده ۳ قانون مدنی|ماده ۳]]
[[ماده ۱۶ قانون مدنی|ماده ۱۶]]
←
←
[[ماده ۴ قانون مدنی|ماده ۴]]
[[ماده ۱۷ قانون مدنی|ماده ۱۷]]
←
←
[[ماده ۵ قانون مدنی|ماده ۵]]
[[ماده ۱۸ قانون مدنی|ماده ۱۸]]
←
←
[[ماده ۶ قانون مدنی|ماده ۶]]
[[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹]]


</div>
</div>

نسخهٔ کنونی تا ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۶


قوانین و مقررات

←

قانون مدنی

←

جلد اول ـ در اموال

←

ماده ۱۲

ماده

۱۲

● معتبر

مال غیرمنقول آنست که از محلی بمحل دیگر نتوان نقل نمود اعم از اینکه استقرار آن ذاتی باشد یا بواسطه عمل انسان بنحویکه نقل آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن شود.

تعاریف اصطلاحات

مال غیرمنقول
مالی که مطابق ضابطه قانونی، امکان نقل آن از محلی به محل دیگر بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن وجود ندارد.

مال منقول
مالی که بتوان آن را از محلی به محل دیگر منتقل کرد بدون آنکه به خود مال یا محل آن خرابی وارد شود.

استقرار ذاتی
وضعیتی که مال به اقتضای طبیعت و ساختار خود، قابلیت جابه‌جایی بدون از بین رفتن یا نقص را ندارد.

استقرار به واسطه عمل انسان
وضعیتی که مال در نتیجه نصب یا اقدامات انسانی به نحوی مستقر شده باشد که انتقال آن موجب خرابی یا نقص مال یا محل شود.

خرابی
آسیب یا از بین رفتنی که در اثر جدا کردن یا جابه‌جایی مال نسبت به خود مال یا محل آن ایجاد می‌شود.

نقص
کاهش یا آسیب مؤثر در تمامیت، قابلیت استفاده یا وضعیت مال یا محل در نتیجه نقل آن.


وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1307-02-18



سابقه تقنینی

هیچ نتیجه


ماده ۱۲ قانون مدنی معیار اصلی تشخیص مال غیرمنقول را بیان می‌کند. بر اساس این ماده، مالی غیرمنقول است که نتوان آن را از محلی به محل دیگر منتقل کرد، به نحوی که انتقال آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن باشد؛ خواه این استقرار ذاتی باشد و خواه در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد.

منبع و کنترل متن: متن ماده و وضعیت آن با نسخه منتشرشده در شناسنامه قانون قابل تطبیق است. مشاهده نسخه رسمی ماده ۱۲

📝 نمونه تست‌های آزمونی

سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۱۲ قانون مدنی



مطابق ماده ۱۲ قانون مدنی، معیار اصلی تشخیص مال غیرمنقول چیست؟

(تألیفی ـ مستند به متن قانون)


  • الف) ارزش اقتصادی مال
  • ب) مالکیت دولت یا اشخاص
  • ج) عدم امکان نقل مال بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن
  • د) ثبت مال در اداره ثبت اسناد





مطابق ماده ۱۲ قانون مدنی، استقرار مال غیرمنقول ممکن است ناشی از کدام دو وضعیت باشد؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) مالکیت و تصرف
  • ب) استقرار ذاتی یا عمل انسان
  • ج) ثبت رسمی یا تصرف
  • د) قرارداد یا ارث





بر اساس ماده ۱۲، برای غیرمنقول محسوب شدن مال، انتقال آن ممکن است به چه چیزی منجر شود؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) فقط کاهش ارزش مال
  • ب) فقط تغییر مالکیت
  • ج) خرابی یا نقص خود مال یا محل آن
  • د) فقط ایجاد هزینه انتقال





رابطه ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون مدنی کدام است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) ماده ۱۳، معیار کلی ماده ۱۲ را برای برخی مصادیق مشخص تکمیل می‌کند.
  • ب) ماده ۱۳ ماده ۱۲ را لغو کرده است.
  • ج) ماده ۱۲ فقط درباره اراضی است و ماده ۱۳ فقط درباره اموال منقول.
  • د) این دو ماده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.





شرح و توضیح ماده

تعریف مال غیرمنقول


خلاصه مطلب

ماده ۱۲ قانون مدنی مال غیرمنقول را مالی می‌داند که انتقال آن از محلی به محل دیگر بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن ممکن نباشد؛ خواه این وضعیت ذاتی باشد یا در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۱۲ نخستین ماده از فصل اموال غیرمنقول در قانون مدنی است و پس از ماده ۱۱ که اموال را به منقول و غیرمنقول تقسیم می‌کند، تعریف کلی مال غیرمنقول را ارائه می‌دهد.

مبنای ماده، امکان یا عدم امکان نقل مال است. اما صرف دشواری انتقال کافی نیست؛ قانون زمانی مال را غیرمنقول می‌شناسد که انتقال آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن باشد.

ماده میان دو نوع استقرار نیز تفاوتی در نتیجه ایجاد نمی‌کند: ممکن است مال به طور ذاتی ثابت باشد یا به واسطه عمل انسان در محلی نصب و مستقر شده باشد. در هر دو حالت، اگر انتقال به شرایطی برسد که موجب خرابی یا نقص شود، مال در قلمرو تعریف ماده ۱۲ قرار می‌گیرد.

مواد ۱۳ تا ۱۸ نیز در ادامه همین فصل، مصادیق و آثار برخی اموال و حقوق وابسته به اموال غیرمنقول را مشخص می‌کنند.

نکات مهم

۱. ماده ۱۱ تقسیم کلی اموال به منقول و غیرمنقول را بیان می‌کند.

۲. ماده ۱۲ تعریف کلی مال غیرمنقول را ارائه می‌دهد.

۳. ملاک اصلی، امکان یا عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص است.

۴. خرابی یا نقص ممکن است متوجه خود مال یا محل آن باشد.

۵. استقرار مال ممکن است ذاتی یا ناشی از عمل انسان باشد.

۶. ماده ۱۳ قانون مدنی برخی مصادیق مال غیرمنقول را مشخص می‌کند.

۷. ماده ۱۴ قانون مدنی درباره برخی اشیایی که در بنا یا زمین به کار رفته‌اند حکم خاص دارد.

۸. ماده ۱۵ قانون مدنی ثمره و حاصل را تا پیش از چیده یا درو شدن، غیرمنقول می‌داند.

۹. ماده ۱۶ قانون مدنی اشجار و شاخه‌ها و نهال و قلمه را تا زمانی که بریده یا کنده نشده‌اند غیرمنقول می‌داند.

۱۰. ماده ۱۸ قانون مدنی برخی حقوق و دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول را تابع اموال غیرمنقول قرار می‌دهد.

مثال کاربردی

بنای ساختمان و زمینِ موضوع آن نمونه روشن مال غیرمنقول هستند؛ همچنین مالی که به واسطه نصب در بنا به نحوی قرار گرفته باشد که انتقال آن موجب نقص یا خرابی شود، ممکن است مطابق حکم ماده ۱۲ و ماده ۱۴ در زمره اموال غیرمنقول قرار گیرد.

توجه

صرف دشواری یا هزینه‌بر بودن جابه‌جایی، به تنهایی معیار ماده ۱۲ نیست؛ عنصر تعیین‌کننده در متن ماده، لزوم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن در اثر انتقال است.

تحلیل حقوقی و تفسیری

رابطه ماده ۱۱ و ماده ۱۲

ماده ۱۱ اموال را به دو قسم منقول و غیرمنقول تقسیم می‌کند و ماده ۱۲ معیار کلی شناسایی قسم دوم را ارائه می‌دهد. بنابراین برای تعیین وصف مال، ابتدا باید بررسی شود که نقل آن بدون خرابی یا نقص ممکن است یا خیر.

صرف قابلیت فیزیکی جابه‌جایی

ملاک ماده ۱۲ صرف امکان فیزیکی حرکت دادن مال نیست. ممکن است انتقال یک شیء از نظر نظری ممکن باشد، اما اگر این انتقال مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل باشد، وصف غیرمنقول بر اساس ماده ۱۲ قابل بررسی خواهد بود.

استقرار ذاتی و استقرار انسانی

قانونگذار برای تعریف غیرمنقول بودن تنها به اموالی که ذاتاً ثابت هستند اکتفا نکرده است. مالی که در نتیجه عمل انسان نیز در محل مستقر شده باشد، در صورت تحقق معیار ماده، می‌تواند در حکم مال غیرمنقول قرار گیرد.

ماده ۱۲ و ماده ۱۴

ماده ۱۴ نمونه مشخصی از اجرای معیار ماده ۱۲ را بیان می‌کند: آینه، پرده نقاشی، مجسمه و امثال آن، هنگامی که در بنا یا زمین به کار رفته باشند به نحوی که نقل آنها موجب نقص یا خرابی خود یا محل شود، غیرمنقول محسوب می‌شوند.

آثار وصف منقول یا غیرمنقول

تعیین وصف مال در بخش‌هایی مانند صلاحیت مراجع، توقیف، معاملات و قواعد اختصاصی اموال اهمیت حقوقی دارد. از همین رو، قانون مدنی پس از تعریف مال غیرمنقول در مواد بعدی، احکام ویژه برخی مصادیق و حقوق وابسته به آن را بیان کرده است.

تفاوت «غیرمنقول ذاتی» و «غیرمنقول به واسطه عمل انسان»

در تقسیم‌بندی تحلیلی حقوق اموال، میان مالی که ذاتاً ثابت است و مالی که در اثر عمل انسان در محل مستقر شده تفاوت مفهومی وجود دارد؛ اما ماده ۱۲ هر دو را، در صورت تحقق معیار مقرر، در تعریف مال غیرمنقول قرار می‌دهد.

ارتباط با مال منقول

برای تشخیص مرز دو عنوان، ماده ۱۹ قانون مدنی مکمل ماده ۱۲ است؛ زیرا اموالی را که بتوان بدون وارد شدن خرابی به خود یا محل، از جایی به جای دیگر منتقل کرد، منقول معرفی می‌کند.

مبانی و فلسفه حکم

تقسیم اموال به منقول و غیرمنقول تنها یک دسته‌بندی نظری نیست؛ این تقسیم در بسیاری از آثار و قواعد حقوقی اهمیت عملی دارد. قانونگذار به همین دلیل ابتدا در ماده ۱۱ تقسیم کلی را مقرر کرده و سپس در ماده ۱۲ معیار تشخیص غیرمنقول بودن را بیان کرده است.

معیار مبتنی بر قابلیت نقل و آثار فیزیکی انتقال، امکان تفکیک نسبتاً روشن اموال ثابت از اموالی را فراهم می‌کند که بدون آسیب به خود مال یا محل قابلیت جابه‌جایی دارند.

پیش‌بینی حکم برای استقرار ناشی از عمل انسان نیز باعث می‌شود وصف حقوقی برخی تأسیسات و اشیای نصب‌شده صرفاً به منشأ طبیعی آنها وابسته نباشد و وضعیت واقعی مال در محل مورد توجه قرار گیرد.

پیشینه تقنینی ماده ۱۲

تصویب — ۱۸/۰۲/۱۳۰۷
ماده ۱۲ در فصل اموال غیرمنقول قانون مدنی تصویب شد و تعریف کلی مال غیرمنقول را بر اساس عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن ارائه کرد.

وضعیت اصلاحی
در منابع تنقیحی قانون مدنی، برای ماده ۱۲ سابقه اصلاح مستقل درج نشده و متن اصلی ماده در ساختار فعلی قانون مدنی باقی مانده است.

تکمیل تعریف در مواد بعدی
مواد ۱۳ تا ۱۸ با بیان مصادیق، اشیای منصوب، ثمره و حاصل، اشجار و برخی حقوق و دعاوی مرتبط، قلمرو احکام اموال غیرمنقول را تکمیل می‌کنند.

مبانی و مستندات قانونی

مصادیق عملی و سوابق اجرایی

زمین و بنا
زمین و بنا روشن‌ترین مصادیق اموال غیرمنقول هستند و مواد ۱۲ و ۱۳ قانون مدنی چارچوب کلی و برخی مصادیق مربوط به آنها را مشخص می‌کنند.



اشیای نصب‌شده در بنا
در مورد اشیایی مانند آینه، پرده نقاشی یا مجسمه، ماده ۱۴ مقرر می‌کند که اگر در بنا یا زمین به نحوی به کار رفته باشند که نقل آنها موجب نقص یا خرابی خود یا محل شود، غیرمنقول محسوب می‌شوند.



تأسیسات و تجهیزات متصل به ملک
در تعیین وصف حقوقی برخی تأسیسات و تجهیزات متصل به ساختمان یا زمین، باید میزان اتصال، امکان جداسازی و آثار جداسازی نسبت به خود مال و محل مورد بررسی قرار گیرد. مواد ۱۲ و ۱۳ همراه با مقررات اختصاصی هر موضوع می‌توانند مبنای این تحلیل باشند.



آثار عملی وصف مال
تعیین اینکه یک مال منقول یا غیرمنقول است می‌تواند در صلاحیت مراجع، نحوه توقیف و برخی آثار معاملاتی اهمیت داشته باشد. به همین علت مواد ۱۷ و ۱۸ نیز برای برخی موارد خاص احکام تکمیلی مقرر کرده‌اند.

مواد مرتبط

رده‌های مرتبط

جمع‌بندی

ماده ۱۲ قانون مدنی تعریف کلی مال غیرمنقول را ارائه می‌کند و معیار اصلی آن را عدم امکان نقل بدون خرابی یا نقص خود مال یا محل آن قرار می‌دهد.

استقرار مال ممکن است ذاتی باشد یا در نتیجه عمل انسان ایجاد شده باشد. در هر دو حالت، اگر انتقال مال مستلزم خرابی یا نقص باشد، وصف غیرمنقول قابل تحقق است.

برای شناخت دقیق‌تر مصادیق، مواد ۱۳ و ۱۴ و برای شناخت نقطه مقابل آن، ماده ۱۹ قانون مدنی باید در کنار ماده ۱۲ مطالعه شوند.

همچنین ماده ۱۸ قانون مدنی برخی حقوق و دعاوی را از حیث احکام، تابع اموال غیرمنقول قرار می‌دهد.

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۱۲_قانون_مدنی&oldid=454»