ماده ۲۱ قانون مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

3 گروه کاربری
۵۲۸ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «<!-- ========================================= ماده ۲۱ قانون مدنی نسخه هماهنگ با ساختار نهایی ماده ۱ ========================================= --> <!-- SEO --> <title>ماده ۲۱ قانون مدنی | اموال منقول و کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و کارخانه‌ها</title> <meta name="description" content="متن ماده ۲۱ قانون مد...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
<!-- =========================================
{{#seo:
    ماده ۲۱ قانون مدنی
|title=ماده ۲۱ قانون مدنی | اموال منقول، کشتی‌ها، قایق‌ها و کارخانه‌ها
    نسخه هماهنگ با ساختار نهایی ماده ۱
|title_mode=replace
========================================= -->
|description=متن ماده ۲۱ قانون مدنی درباره کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها، حمام‌های ساخته‌شده روی رودخانه و دریا و کارخانه‌هایی که جزء بنای عمارت نیستند؛ همراه با شرح، نکات، اصطلاحات، تست و منابع حقوقی مرتبط.
}}


<!-- SEO -->
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<title>ماده ۲۱ قانون مدنی | اموال منقول و کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و کارخانه‌ها</title>
<meta name="description" content="متن ماده ۲۱ قانون مدنی درباره انواع کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها، حمام‌های روی رودخانه و دریا و کارخانه‌هایی که جزء بنای عمارت نیستند و حکم آنها از حیث منقول بودن.">
<meta name="keywords" content="ماده ۲۱ قانون مدنی, اموال منقول, کشتی, قایق, آسیاب, حمام, کارخانه, توقیف اموال, صلاحیت محاکم">


<!-- Breadcrumb -->
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="law-breadcrumb">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
    <a href="/laws/قانون-مدنی">قانون مدنی</a>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
    <span>←</span>
<meta itemprop="position" content="1">
    <a href="/laws/قانون-مدنی#اموال-منقوله">اموال منقوله</a>
</span>
    <span>←</span>
    <strong>ماده ۲۱</strong>
</div>


<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>


<!-- جعبه ماده -->
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<div class="law-article-box">
[[قانون مدنی|<span itemprop="name">قانون مدنی</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>


    <div class="law-article-number">
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
        ماده ۲۱ قانون مدنی
    </div>


    <div class="law-article-text">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
        انواع کشتیهای کوچک و بزرگ و قایقها و آسیاها و حمامهایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته می‌شود و می‌توان آنها را حرکت داد و کلیه کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیاء مزبوره ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید.
[[اموال|<span itemprop="name">اموال</span>]]
    </div>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/اموال">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>


</div>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>


<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۲۱</span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/ماده_۲۱_قانون_مدنی">
<meta itemprop="position" content="4">
</span>


<!-- =========================================
</div>
    تعریف اصطلاحات
========================================= -->


<div class="law-definitions">
<div class="law-page">


<h3>تعریف اصطلاحات ماده ۲۱</h3>
{{جعبه ماده
|شماره=۲۱
|وضعیت=معتبر
|متن=انواع کشتیهای کوچک و بزرگ و قایقها و آسیاها و حمامهایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته می‌شود و می‌توان آنها را حرکت داد و کلیه کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیاء مزبوره ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید.
|فهرست=قانون مدنی
|بعد=ماده ۲۲ قانون مدنی
}}


<p><strong>۱. مال منقول:</strong>
مالی که امکان جابه‌جایی آن از محلی به محل دیگر وجود داشته باشد، بدون آنکه در اثر جابه‌جایی، به خود مال یا محل استقرار آن خرابی وارد شود.</p>


<p><strong>۲. کشتی:</strong>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 12px;padding:0 3px;font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:1.9;">
وسیله شناوری که برای حرکت و استفاده در آب‌ها ساخته شده و در ماده ۲۱، در صورت قابلیت حرکت، در زمره اموال منقول قرار می‌گیرد.</p>


<p><strong>۳. قایق:</strong>
<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:4px;">
وسیله شناور کوچک یا بزرگ برای حرکت در آب که در صورت قابلیت حرکت، مطابق ماده ۲۱ مال منقول محسوب می‌شود.</p>
تعاریف اصطلاحات
</div>


<p><strong>۴. آسیاب:</strong>
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px;padding:2px 0 4px;">
تأسیس یا دستگاهی که برای تبدیل و خرد کردن مواد، به‌ویژه غلات، به کار می‌رود و در صورتی که ویژگی‌های مقرر در ماده ۲۱ را داشته باشد، در حکم مال منقول است.</p>


<p><strong>۵. حمام:</strong>
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
تأسیسات و بنایی که برای استحمام ایجاد شده است؛ حمام‌های ساخته‌شده بر روی رودخانه یا دریا، در صورت قابلیت حرکت، از مصادیق منقول موضوع ماده ۲۱ هستند.</p>
<strong>[[مال منقول|مال منقول]]</strong><br>
مالی که نقل آن از محلی به محل دیگر ممکن باشد، بدون اینکه به خود مال یا محل استقرار آن خرابی وارد شود.
</div>


<p><strong>۶. کارخانه:</strong>
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
مجموعه‌ای از بنا، تأسیسات، ماشین‌آلات و تجهیزات که برای تولید یا فعالیت صنعتی ایجاد شده است. ماده ۲۱ کارخانه‌ای را منقول می‌داند که از نظر طرز ساختمان، جزء بنای عمارت نباشد.</p>
<strong>[[کشتی]]</strong><br>
وسیله شناوری که برای حرکت در آب ساخته شده و در صورت قابلیت حرکت، مطابق ماده ۲۱ در شمار اموال منقول قرار می‌گیرد.
</div>


<p><strong>۷. توقیف مال:</strong>
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
اقدام قانونی مرجع صالح برای جلوگیری از نقل‌وانتقال یا تصرفات مالک نسبت به مال، در حدود مقررات مربوط به اجرای احکام یا تأمین خواسته.</p>
<strong>[[قایق]]</strong><br>
وسیله شناوری که قابلیت حرکت در آب داشته باشد و در شرایط مقرر در ماده ۲۱ از مصادیق مال منقول محسوب می‌شود.
</div>


<p><strong>۸. ترتیبات خاص:</strong>
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
قواعد و تشریفات ویژه‌ای که قانونگذار با توجه به اهمیت، نوع یا وضعیت برخی اموال برای توقیف آنها مقرر کرده است.</p>
<strong>[[آسیاب]]</strong><br>
تأسیسات یا وسیله‌ای که برای آسیاب کردن و خرد کردن مواد، به‌ویژه غلات، به کار می‌رود و در شرایط مقرر ماده ۲۱ می‌تواند منقول باشد.
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[حمام]]</strong><br>
تأسیسات مورد استفاده برای استحمام که در صورت قرار گرفتن بر روی رودخانه یا دریا و قابلیت حرکت، مشمول حکم ماده ۲۱ است.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[کارخانه]]</strong><br>
مجموعه‌ای از تأسیسات و تجهیزات برای فعالیت تولیدی یا صنعتی که وضعیت آن از حیث منقول بودن با توجه به طرز ساختمان آن تعیین می‌شود.
</div>


<!-- =========================================
<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
    شناسنامه ماده
<strong>[[توقیف مال|توقیف]]</strong><br>
========================================= -->
اقدام قانونی برای جلوگیری از نقل و انتقال یا تصرف نسبت به مال در حدود مقررات قانونی.
 
</div>
<div class="law-profile">
 
<h3>شناسنامه ماده</h3>
 
<table>
<tr>
    <th>قانون</th>
    <td>قانون مدنی</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>شماره ماده</th>
    <td>۲۱</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>وضعیت</th>
    <td>معتبر</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>تاریخ تصویب</th>
    <td>۱۳۰۷-۰۲-۱۸</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>تاریخ آخرین اصلاح</th>
    <td>اصلاح مؤثر مستقیمی برای این ماده شناسایی نشد</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>موضوع</th>
    <td>تعیین برخی مصادیق اموال منقول</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>سابقه تقنینی</th>
    <td>دارد</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>مبنای آخرین اصلاح</th>
    <td>—</td>
</tr>
 
<tr>
    <th>یادداشت</th>
    <td>
        ماده ۲۱ قانون مدنی برخی اموال و تأسیسات را با توجه به قابلیت حرکت
        یا نحوه ساختمان، در زمره اموال منقول قرار می‌دهد و درباره توقیف
        برخی از این اموال نیز امکان اعمال ترتیبات خاص را پیش‌بینی می‌کند.
    </td>
</tr>
</table>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<strong>[[توقیف اموال|ترتیبات خاص توقیف]]</strong><br>
تشریفات و قواعد ویژه‌ای که قانون برای توقیف برخی اموال با توجه به نوع یا اهمیت آنها مقرر می‌کند.
</div>
</div>
<!-- =========================================
    معرفی ماده
========================================= -->
<div class="law-introduction">
<h3>معرفی ماده ۲۱ قانون مدنی</h3>
<p>
ماده ۲۱ قانون مدنی در ادامه مقررات مربوط به <strong>اموال منقول</strong>
قرار دارد و برخی از اموالی را که ممکن است به دلیل نوع یا نحوه استقرار،
در نگاه نخست در شمار اموال غیرمنقول تصور شوند، در شرایط مقرر، منقول
شناخته است.
</p>
<p>
مهم‌ترین معیارهای مورد توجه ماده، <strong>قابلیت حرکت و جابه‌جایی</strong>
در مورد کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های روی رودخانه و دریا و
همچنین <strong>نحوه ساختمان کارخانه</strong> است.
</p>
<p>
در پایان ماده نیز قانونگذار تصریح کرده است که اهمیت برخی از این اموال
ممکن است موجب شود توقیف آنها تابع ترتیبات خاص باشد.
</p>


</div>
</div>
<!-- =========================================
    تست‌های آزمونی
========================================= -->
<div class="law-tests">
<h3>تست‌های آزمونی ماده ۲۱</h3>
<div class="law-test">
<p><strong>تست ۱</strong></p>
<p>
کدام گزینه مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی در صورت وجود شرایط مقرر،
جزء اموال منقول محسوب می‌شود؟
</p>
<p>
الف) هر کارخانه‌ای بدون توجه به نحوه ساختمان<br>
ب) کشتی‌ای که قابلیت حرکت داشته باشد<br>
ج) هر ساختمانی که در آن کارخانه مستقر باشد<br>
د) هر مال متعلق به کارخانه
</p>
<p><strong>✓ پاسخ صحیح: گزینه ب</strong></p>
<p>
کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها، در صورتی که بتوان آنها را حرکت داد،
مطابق ماده ۲۱ در زمره منقولات قرار می‌گیرند.
</p>
</div>
</div>




<div class="law-test">
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون مدنی
|شماره ماده=21
|وضعیت=معتبر
|تاریخ تصویب=1307-02-18
|تاریخ آخرین اصلاح=—
|موضوع=اموال منقول و تعیین برخی مصادیق آن
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=—
|یادداشت=ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و نیز کارخانه‌هایی را که از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارت نیستند، در شمار اموال منقول قرار می‌دهد.
}}


<p><strong>تست ۲</strong></p>
<p>
وضعیت کارخانه از نظر ماده ۲۱ قانون مدنی چگونه تعیین می‌شود؟
</p>
<p>
الف) همه کارخانه‌ها غیرمنقول هستند<br>
ب) همه کارخانه‌ها منقول هستند<br>
ج) کارخانه‌ای که از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارت نباشد، منقول است<br>
د) کارخانه فقط با سند رسمی منقول محسوب می‌شود
</p>
<p><strong>✓ پاسخ صحیح: گزینه ج</strong></p>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:7px 0 13px;padding:0 3px;font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:1.9;">
<strong>ماده ۲۱ قانون مدنی</strong> برخی از اموالی را که به دلیل نوع استفاده یا نحوه استقرار ممکن است در شمار اموال غیرمنقول تصور شوند، در صورت وجود شرایط مقرر، جزء منقولات محسوب می‌کند. این ماده درباره کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی که جزء بنای عمارت نیستند حکم خاص مقرر کرده است.
</div>
</div>




<div class="law-test">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:14px 0 15px;">


<p><strong>تست ۳</strong></p>
<div style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin-bottom:9px;">
 
<p>
کدام ویژگی درباره آسیاب و حمام موضوع ماده ۲۱ اهمیت دارد؟
</p>
 
<p>
الف) ثبت رسمی آنها<br>
ب) قرار داشتن آنها در ملک خصوصی<br>
ج) قابلیت حرکت آنها در صورت ساخته شدن روی رودخانه یا دریا<br>
د) تعلق آنها به شخص حقیقی
</p>
 
<p><strong>✓ پاسخ صحیح: گزینه ج</strong></p>


<div style="font-size:19px;font-weight:800;color:#654d83;line-height:1.55;">
📝 نمونه تست‌های آزمونی
</div>
</div>


 
<div style="margin-top:1px;font-size:12px;color:#7b8992;line-height:1.65;">
<div class="law-test">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط
 
<p><strong>تست ۴</strong></p>
 
<p>
آیا توقیف اموال مذکور در ماده ۲۱ همیشه بدون تشریفات خاص امکان‌پذیر است؟
</p>
 
<p>
الف) بله، در همه موارد<br>
ب) خیر، ماده امکان اعمال ترتیبات خاص را با توجه به اهمیت برخی اشیاء پذیرفته است<br>
ج) فقط درباره کارخانه‌ها<br>
د) فقط درباره قایق‌ها
</p>
 
<p><strong>✓ پاسخ صحیح: گزینه ب</strong></p>
 
</div>
</div>


خط ۲۵۵: خط ۱۳۵:




<!-- =========================================
{{تست ماده
    شرح ماده
|قانون=قانون مدنی
========================================= -->
|فصل=اموال
|مبحث=اموال منقول
|ماده=۲۱
|موضوع=کشتی و قایق
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|سؤال=مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها در چه صورتی داخل در منقولات هستند؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) در هر حال</li>
<li>ب) در صورتی که سند رسمی داشته باشند</li>
<li>ج) در صورتی که بتوان آنها را حرکت داد</li>
<li>د) فقط در صورتی که در رودخانه ساخته شده باشند</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۲۱ قانون مدنی کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها را در صورتی که بتوان آنها را حرکت داد، داخل در منقولات قرار داده است.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدنی
|نکته=در مورد این دسته از اموال، قابلیت حرکت و جابه‌جایی معیار تصریح‌شده در ماده است.
}}


<div class="law-commentary">


<h3>شرح ماده ۲۱ قانون مدنی</h3>
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=اموال
|مبحث=اموال منقول
|ماده=۲۱
|موضوع=کارخانه
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کدام کارخانه داخل در منقولات است؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) هر کارخانه‌ای که در ملک خصوصی قرار داشته باشد</li>
<li>ب) هر کارخانه‌ای که دارای ماشین‌آلات باشد</li>
<li>ج) کارخانه‌ای که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد</li>
<li>د) فقط کارخانه‌ای که ثبت رسمی شده باشد</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۲۱ معیار خاصی را درباره کارخانه بیان کرده و کارخانه‌ای را که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد، داخل در منقولات دانسته است.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدنی
|نکته=صرف عنوان کارخانه برای تعیین وضعیت آن کافی نیست و باید وضعیت ساختمان آن بررسی شود.
}}


<h4>خلاصه</h4>


<p>
{{تست ماده
ماده ۲۱ برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های ساخته‌شده بر روی
|قانون=قانون مدنی
رودخانه و دریا را، در صورت قابلیت حرکت، منقول محسوب می‌کند.
|فصل=اموال
همچنین کارخانه‌ای که از نظر ساختمان جزء بنای عمارت نباشد، منقول است.
|مبحث=اموال منقول
</p>
|ماده=۲۱
|موضوع=آسیاب و حمام
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=آسیاب‌ها و حمام‌های موضوع ماده ۲۱ قانون مدنی در چه صورتی مشمول حکم این ماده هستند؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) هرگاه در ملک ثبت‌شده قرار داشته باشند</li>
<li>ب) هرگاه بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و بتوان آنها را حرکت داد</li>
<li>ج) هرگاه متعلق به دولت باشند</li>
<li>د) هرگاه دارای سند رسمی باشند</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=ماده ۲۱ آسیاب‌ها و حمام‌هایی را که بر روی رودخانه و دریا ساخته شده و بتوان آنها را حرکت داد، داخل در منقولات قرار داده است.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدنی
|نکته=دو ویژگی محل استقرار و قابلیت حرکت در مورد آسیاب‌ها و حمام‌های مذکور اهمیت دارد.
}}




<h4>توضیح</h4>
{{تست ماده
|قانون=قانون مدنی
|فصل=اموال
|مبحث=اموال منقول
|ماده=۲۱
|موضوع=توقیف اموال
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=مطابق قسمت پایانی ماده ۲۱ قانون مدنی، توقیف بعضی از اشیای مذکور در ماده چگونه ممکن است؟
|گزینه‌ها=
<ul>
<li>الف) مطلقاً امکان توقیف آنها وجود ندارد.</li>
<li>ب) فقط با اجازه مالک ممکن است.</li>
<li>ج) ممکن است با توجه به اهمیت آنها، موافق ترتیبات خاص به عمل آید.</li>
<li>د) فقط با حکم دادگاه کیفری ممکن است.</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=قسمت پایانی ماده ۲۱ تصریح می‌کند که توقیف بعضی از اشیای مذکور ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاص به عمل آید.
|مستند=ماده ۲۱ قانون مدنی
|نکته=منقول بودن مال مانع از آن نیست که قانون برای توقیف برخی از مصادیق آن تشریفات خاص مقرر کند.
}}


<p>
</div>
قاعده عمومی اموال منقول در ماده ۱۹ قانون مدنی بیان شده است. ماده ۲۱
در واقع برخی مصادیق مشخص را مورد توجه قرار داده و وضعیت آنها را
بر اساس قابلیت جابه‌جایی یا نحوه اتصال و ساختمان تعیین می‌کند.
</p>


<p>
بنابراین صرف عنوان «کشتی»، «آسیاب» یا «کارخانه» به تنهایی برای تعیین
وضعیت مال کافی نیست؛ بلکه باید شرایطی که خود ماده مقرر کرده است
بررسی شود.
</p>


{{شرح ماده
|عنوان=جایگاه ماده ۲۱ در تعیین مصادیق اموال منقول
|خلاصه=ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی را که از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نیستند، داخل در منقولات می‌داند. ماده در عین حال امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها پیش‌بینی کرده است.


<h4>۷ نکته مهم</h4>
|توضیح=ماده ۲۱ قانون مدنی در مبحث مربوط به اموال منقول قرار دارد و در کنار مواد پیشین، به تعیین وضعیت حقوقی برخی اموال و تأسیسات می‌پردازد.


<ol>
در مورد کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها، قانونگذار قابلیت حرکت را معیار قرار داده است. بنابراین در چارچوب عبارت ماده، کشتی یا قایقی که بتوان آن را حرکت داد، داخل در منقولات قرار می‌گیرد.


<li>
ماده درباره آسیاب‌ها و حمام‌هایی که بر روی رودخانه و دریا ساخته شده‌اند نیز همین معیار را مطرح می‌کند و قابلیت حرکت آنها را در تعیین وضعیت منقول بودن مورد توجه قرار می‌دهد.
ماده ۲۱ در فصل «اموال منقوله» قانون مدنی قرار دارد.
</li>


<li>
در مورد کارخانه‌ها، ملاک متفاوتی بیان شده است. ماده ۲۱ مقرر می‌کند کلیه کارخانه‌هایی که «نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد» داخل در منقولات است. بنابراین در این قسمت، نحوه ساختمان و ارتباط آن با بنای عمارت اهمیت دارد.
کشتی‌های کوچک و بزرگ در صورت قابلیت حرکت، منقول هستند.
</li>


<li>
قسمت پایانی ماده نیز از امکان توقیف بعضی از اشیای مذکور سخن می‌گوید و مقرر می‌کند که با توجه به اهمیت آنها، توقیف ممکن است مطابق ترتیبات خاص انجام شود.
قایق نیز در صورت قابلیت حرکت، مشمول حکم ماده است.
</li>


<li>
|نکات=۱. ماده ۲۱ در مبحث اموال منقول قرار دارد.
آسیاب و حمام مورد اشاره ماده باید بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده
و قابلیت حرکت داشته باشند.
</li>


<li>
۲. کشتی‌های کوچک و بزرگ در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات هستند.
در مورد کارخانه، معیار اصلی، نحوه ساختمان و جزء بنا بودن یا نبودن آن است.
</li>


<li>
۳. قایق‌ها نیز در صورت قابلیت حرکت مشمول حکم ماده ۲۱ هستند.
ماده ۲۱ میان «منقول بودن» و «نحوه توقیف» تفکیک کرده است؛ بنابراین
منقول بودن مال لزوماً به معنای توقیف آن بدون رعایت تشریفات خاص نیست.
</li>


<li>
۴. آسیاب‌ها و حمام‌های مورد اشاره ماده باید بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و قابلیت حرکت داشته باشند.
برای تشخیص وضعیت حقوقی یک تأسیسات، باید وضعیت واقعی آن و نحوه اتصال
آن به بنا یا محل استقرار، علاوه بر عنوان آن، بررسی شود.
</li>


</ol>
۵. درباره کارخانه‌ها، معیار ماده، طرز ساختمان و جزء بنای عمارتی بودن یا نبودن آن است.


۶. صرف قرار گرفتن یک کارخانه در یک ملک، بدون بررسی وضعیت ساختمان آن، برای تعیین وضعیت حقوقی آن کافی نیست.


<h4>مثال</h4>
۷. منقول بودن اموال موضوع ماده، مانع از اعمال ترتیبات خاص قانونی برای توقیف برخی از آنها نیست.


<p>
|مثال=فرض کنید یک شناور کوچک برای استفاده در رودخانه ساخته شده و قابلیت حرکت دارد. چنین شناوری با توجه به حکم ماده ۲۱، در شمار منقولات قرار می‌گیرد.
فرض کنید کارخانه‌ای در یک سوله مستقر است و ماشین‌آلات و تجهیزات آن
به نحوی نصب شده‌اند که از نظر ساختمان، جزء بنای عمارت محسوب نمی‌شوند.
در چنین فرضی باید وضعیت کارخانه و اجزای آن با توجه به شرایط واقعی
و مقررات مربوط بررسی شود و صرف قرار گرفتن کارخانه در یک ملک،
به تنهایی موجب غیرمنقول شدن آن نخواهد بود.
</p>


همچنین فرض کنید یک کارخانه از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارت نباشد. در این صورت، مطابق حکم ماده ۲۱، کارخانه داخل در منقولات قرار می‌گیرد.


<h4>توجه</h4>
در مقابل، برای تعیین وضعیت حقوقی یک تأسیسات باید وضعیت واقعی ساختمان و نحوه اتصال آن به بنا بررسی شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس عنوان «کارخانه» درباره منقول یا غیرمنقول بودن آن تصمیم گرفت.


<p>
|توجه=ماده ۲۱ را باید در کنار مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی مطالعه کرد. همچنین نباید حکم مربوط به منقول بودن مال را با مقررات مربوط به نحوه و تشریفات توقیف آن یکسان دانست؛ قسمت پایانی ماده صراحتاً امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از اشیای مذکور را پذیرفته است.
ماده ۲۱ را نباید به این معنا تفسیر کرد که هر کارخانه یا هر وسیله‌ای
}}
که در یک ملک قرار دارد، خودبه‌خود منقول است. ملاک مقرر در ماده درباره
کارخانه، «طرز ساختمان» و جزء بنا بودن یا نبودن آن است.
</p>


</div>


{{مواد مرتبط
|محتوا=


<!-- =========================================
* [[ماده ۱۲ قانون مدنی]] — <strong>تعریف اموال غیرمنقول</strong>
    مواد مرتبط
* [[ماده ۱۳ قانون مدنی]] — <strong>مصادیق مرتبط با اموال غیرمنقول</strong>
========================================= -->
* [[ماده ۱۴ قانون مدنی]] — <strong>اموال غیرمنقول به واسطه عمل انسان</strong>
* [[ماده ۱۶ قانون مدنی]] — <strong>حقوق و دعاوی راجع به اموال غیرمنقول</strong>
* [[ماده ۱۹ قانون مدنی]] — <strong>تعریف اموال منقول</strong>
* [[ماده ۲۰ قانون مدنی]] — <strong>دیون در حکم منقول</strong>
* [[ماده ۲۲ قانون مدنی]] — <strong>مصالح ساختمانی و وضعیت آنها</strong>
}}


<div class="law-related">


<h3>مواد مرتبط قانون مدنی</h3>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:14px 0 16px;padding:0;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<ul>
<div style="padding:8px 4px 5px;font-size:18px;font-weight:800;color:#405b56;">
رده‌های مرتبط
</div>


<li>
<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;padding:2px 4px 9px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-12">
ماده ۱۲ قانون مدنی — تعریف اموال غیرمنقول
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-13">
[[رده:قانون مدنی]]
ماده ۱۳ قانون مدنی — اراضی و ابنیه و آسیاها
</span>
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-14">
[[رده:اموال]]
ماده ۱۴ قانون مدنی — اموال غیرمنقول به واسطه عمل انسان
</span>
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-16">
[[رده:اموال منقول]]
ماده ۱۶ قانون مدنی — حقوق و دعاوی راجع به اموال غیرمنقول
</span>
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-19">
[[رده:اموال غیرمنقول]]
ماده ۱۹ قانون مدنی — تعریف مال منقول
</span>
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-20">
[[رده:حقوق اموال]]
ماده ۲۰ قانون مدنی — دیون در حکم منقول
</span>
</a>
</li>


<li>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-22">
[[رده:توقیف اموال]]
ماده ۲۲ قانون مدنی — مصالح ساختمانی و وضعیت آنها
</span>
</a>
</li>


</ul>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">
[[رده:کشتی و قایق]]
</span>


</div>
</div>
</div>




<!-- =========================================
{{آراء قضایی
    آراء قضایی
|محتوا=
========================================= -->
 
<div class="law-cases">
 
<h3>آراء قضایی مرتبط</h3>


<p>
<div style="padding:11px 14px;background:#eef4fa;border-right:3px solid #3978ad;border-radius:7px;color:#546e7a;line-height:1.9;">
<strong>رأی وحدت رویه شماره ۲۲۱ ـ ۱۳۶۳/۱۰/۱۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور</strong>
</p>


<p>
در بررسی منابع حقوقی مرتبط با ماده ۲۱، آرایی که مستقیماً و به‌طور مشخص ناظر به تفسیر عبارت‌های این ماده درباره کشتی، قایق، آسیاب، حمام یا کارخانه باشند، باید تنها پس از احراز ارتباط مستقیم و مشخصات کامل رأی در این بخش درج شوند.
این رأی در بحث صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول و تمایز دعاوی
راجع به اموال منقول و غیرمنقول قابل توجه است. هیأت عمومی در استدلال
خود به مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی و به‌ویژه ماده ۲۰ توجه کرده است.
</p>


<p>
آرای مرتبط با <strong>تشخیص مال منقول و غیرمنقول، صلاحیت محاکم و آثار حقوقی نوع مال</strong> در صورت احراز ارتباط مستقیم می‌توانند برای مطالعه تکمیلی مورد استفاده قرار گیرند.
<a href="https://www.shenasname.ir/">
مشاهده مستندات و متن رأی در شناسنامه قانون
</a>
</p>


</div>
</div>


}}


<!-- =========================================
    نظریات مشورتی
========================================= -->


<div class="law-opinions">
{{نظریات مشورتی
|محتوا=


<h3>نظریات مشورتی مرتبط</h3>
<div style="padding:11px 14px;background:#f7f3fa;border-right:3px solid #8064a2;border-radius:7px;color:#5d5268;line-height:1.9;">


<p>
در این بخش، نظریات مشورتی باید تنها در صورتی درج شوند که ارتباط مستقیم و قابل احراز با <strong>تفسیر ماده ۲۱ قانون مدنی یا تعیین وضعیت منقول و غیرمنقول اموال موضوع آن</strong> داشته باشند.
در جست‌وجوی منابع حقوقی، نظریه مشورتی مستقیمی که مشخصاً درباره
تفسیر مصادیق ماده ۲۱ قانون مدنی و با استناد صریح به همین ماده باشد،
به نحو قابل اتکا شناسایی نشد.
</p>


<p>
نظریات مرتبط با تشخیص اموال منقول و غیرمنقول، کارخانه‌ها، تأسیسات و آثار حقوقی نوع مال، پس از احراز ارتباط مستقیم، قابل درج در این بخش هستند.
با این حال، نظریات مشورتی مربوط به تفکیک اموال منقول و غیرمنقول،
صلاحیت محاکم و آثار حقوقی نوع مال می‌توانند در تفسیر نظام مواد
۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی مورد استفاده قرار گیرند.
</p>


</div>
</div>


}}


<!-- =========================================
    مطالعات و منابع تکمیلی
========================================= -->


<div class="law-studies">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:14px 0 17px;padding:0;border-top:2px solid #d9dfdc;">


<h3>مطالعات و منابع تکمیلی</h3>
<div style="padding:8px 4px 5px;font-size:18px;font-weight:800;color:#405b56;">
مطالعات و منابع تکمیلی
</div>


<ul>
<div style="padding:2px 4px 9px;font-size:13px;color:#455a64;line-height:1.95;">


<li>
<strong>قوانین و مواد مرتبط</strong>
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-19">
ماده ۱۹ قانون مدنی — قاعده عمومی تشخیص مال منقول
</a>
</li>


<li>
* [[ماده ۱۹ قانون مدنی]] — <strong>تعریف مال منقول</strong>
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-20">
* [[ماده ۲۰ قانون مدنی]] — <strong>اموال در حکم منقول</strong>
ماده ۲۰ قانون مدنی — اموال در حکم منقول از حیث صلاحیت محاکم
* [[ماده ۲۲ قانون مدنی]] — <strong>مصالح ساختمانی</strong>
</a>
* [[قانون مدنی]] — <strong>متن و ساختار کلی قانون مدنی</strong>
</li>


<li>
<strong>مباحث مرتبط</strong>
<a href="/laws/قانون-مدنی#ماده-22">
ماده ۲۲ قانون مدنی — مصالح ساختمانی
</a>
</li>


<li>
* [[اموال منقول]] — <strong>مفهوم و مصادیق اموال منقول</strong>
<a href="https://nezamat.ir/">
* [[اموال غیرمنقول]] — <strong>معیار تشخیص اموال غیرمنقول و تفاوت آن با اموال منقول</strong>
سامانه قوانین و مقررات — جست‌وجوی مقررات مرتبط با اموال و توقیف
* [[توقیف اموال]] — <strong>قواعد و تشریفات توقیف اموال</strong>
</a>
</li>


<li>
<strong>مطالعه تحلیلی</strong>
<a href="https://dotic.ir/">
مرکز پژوهش‌ها و پایگاه قوانین و مقررات — جست‌وجوی مستندات تقنینی
</a>
</li>


</ul>
* اموال منقول و غیرمنقول در قانون مدنی — <strong>بررسی معیارهای قانونی تشخیص نوع مال</strong>
* ماده ۲۱ قانون مدنی — <strong>بررسی مصادیق خاص اموال منقول</strong>
* کارخانه و تأسیسات از حیث منقول یا غیرمنقول بودن — <strong>بررسی اثر نحوه ساختمان و اتصال به بنا</strong>


</div>
</div>
</div>




<!-- =========================================
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:14px 0 17px;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">
    جمع‌بندی
========================================= -->


<div class="law-summary">
<div style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin-bottom:4px;">
جمع‌بندی
</div>


<h3>جمع‌بندی ماده ۲۱</h3>
<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">


<p>
ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های ساخته‌شده بر روی رودخانه و دریا را در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات قرار می‌دهد. همچنین کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشند، منقول محسوب می‌شوند. در پایان نیز ماده امکان توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها و مطابق ترتیبات خاص پیش‌بینی کرده است.
ماده ۲۱ قانون مدنی برخی از اموالی را که به دلیل نوع استفاده یا محل
استقرار ممکن است با اموال غیرمنقول اشتباه شوند، در صورت تحقق شرایط
مقرر، در شمار اموال منقول قرار می‌دهد. در مورد کشتی، قایق، آسیاب و
حمام‌های موضوع ماده، قابلیت حرکت اهمیت اساسی دارد و در مورد کارخانه،
نحوه ساختمان و جزء بنا بودن یا نبودن آن معیار تعیین‌کننده است.
</p>
 
<p>
در عین حال، ماده تصریح می‌کند که توقیف برخی از این اموال ممکن است
با توجه به اهمیت آنها تابع ترتیبات خاص باشد.
</p>


</div>
</div>
</div>




<!-- =========================================
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:14px 0 5px;padding-top:7px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
    مسیر مطالعه
========================================= -->


<div class="law-study-path">
<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:3px;">
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>


<h3>مسیر مطالعه</h3>
<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.8;">


<p>
[[ماده ۱۹ قانون مدنی|ماده ۱۹]]
برای درک کامل ماده ۲۱، مطالعه مواد زیر به ترتیب پیشنهاد می‌شود:
←
</p>
[[ماده ۲۰ قانون مدنی|ماده ۲۰]]
 
←
<ol>
[[ماده ۲۱ قانون مدنی|ماده ۲۱]]
 
←
<li>ماده ۱۲ قانون مدنی — مفهوم اموال غیرمنقول</li>
[[ماده ۲۲ قانون مدنی|ماده ۲۲]]
 
←
<li>مواد ۱۳ تا ۱۸ قانون مدنی — مصادیق و احکام اموال غیرمنقول</li>
[[ماده ۲۳ قانون مدنی|ماده ۲۳]]
 
←
<li>ماده ۱۹ قانون مدنی — تعریف اموال منقول</li>
[[ماده ۲۴ قانون مدنی|ماده ۲۴]]
 
<li>ماده ۲۰ قانون مدنی — اموال در حکم منقول</li>
 
<li><strong>ماده ۲۱ قانون مدنی</strong></li>
 
<li>ماده ۲۲ قانون مدنی — مصالح ساختمانی</li>
 
</ol>


</div>
</div>
 
</div>
 
<!-- =========================================
    رده‌ها
========================================= -->
 
<div class="law-categories">
 
<h3>رده‌ها</h3>
 
<p>
قانون مدنی،
اموال،
اموال منقول،
اموال غیرمنقول،
حقوق اموال،
صلاحیت محاکم،
توقیف اموال،
کشتی،
قایق،
آسیاب،
کارخانه
</p>


</div>
</div>

نسخهٔ کنونی تا ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۱۹


قوانین و مقررات

←

قانون مدنی

←

اموال

←

ماده ۲۱

ماده

۲۱

● معتبر

انواع کشتیهای کوچک و بزرگ و قایقها و آسیاها و حمامهایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته می‌شود و می‌توان آنها را حرکت داد و کلیه کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیاء مزبوره ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید.


تعاریف اصطلاحات

مال منقول
مالی که نقل آن از محلی به محل دیگر ممکن باشد، بدون اینکه به خود مال یا محل استقرار آن خرابی وارد شود.

کشتی
وسیله شناوری که برای حرکت در آب ساخته شده و در صورت قابلیت حرکت، مطابق ماده ۲۱ در شمار اموال منقول قرار می‌گیرد.

قایق
وسیله شناوری که قابلیت حرکت در آب داشته باشد و در شرایط مقرر در ماده ۲۱ از مصادیق مال منقول محسوب می‌شود.

آسیاب
تأسیسات یا وسیله‌ای که برای آسیاب کردن و خرد کردن مواد، به‌ویژه غلات، به کار می‌رود و در شرایط مقرر ماده ۲۱ می‌تواند منقول باشد.

حمام
تأسیسات مورد استفاده برای استحمام که در صورت قرار گرفتن بر روی رودخانه یا دریا و قابلیت حرکت، مشمول حکم ماده ۲۱ است.

کارخانه
مجموعه‌ای از تأسیسات و تجهیزات برای فعالیت تولیدی یا صنعتی که وضعیت آن از حیث منقول بودن با توجه به طرز ساختمان آن تعیین می‌شود.

توقیف
اقدام قانونی برای جلوگیری از نقل و انتقال یا تصرف نسبت به مال در حدود مقررات قانونی.

ترتیبات خاص توقیف
تشریفات و قواعد ویژه‌ای که قانون برای توقیف برخی اموال با توجه به نوع یا اهمیت آنها مقرر می‌کند.



وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1307-02-18

آخرین اصلاح: —

مبنای اصلاح: —

سابقه تقنینی

هیچ نتیجه



ماده ۲۱ قانون مدنی برخی از اموالی را که به دلیل نوع استفاده یا نحوه استقرار ممکن است در شمار اموال غیرمنقول تصور شوند، در صورت وجود شرایط مقرر، جزء منقولات محسوب می‌کند. این ماده درباره کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی که جزء بنای عمارت نیستند حکم خاص مقرر کرده است.


📝 نمونه تست‌های آزمونی

سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط




مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها در چه صورتی داخل در منقولات هستند؟

(تألیفی ـ مستند به متن قانون)


  • الف) در هر حال
  • ب) در صورتی که سند رسمی داشته باشند
  • ج) در صورتی که بتوان آنها را حرکت داد
  • د) فقط در صورتی که در رودخانه ساخته شده باشند






مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کدام کارخانه داخل در منقولات است؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) هر کارخانه‌ای که در ملک خصوصی قرار داشته باشد
  • ب) هر کارخانه‌ای که دارای ماشین‌آلات باشد
  • ج) کارخانه‌ای که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد
  • د) فقط کارخانه‌ای که ثبت رسمی شده باشد






آسیاب‌ها و حمام‌های موضوع ماده ۲۱ قانون مدنی در چه صورتی مشمول حکم این ماده هستند؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) هرگاه در ملک ثبت‌شده قرار داشته باشند
  • ب) هرگاه بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و بتوان آنها را حرکت داد
  • ج) هرگاه متعلق به دولت باشند
  • د) هرگاه دارای سند رسمی باشند






مطابق قسمت پایانی ماده ۲۱ قانون مدنی، توقیف بعضی از اشیای مذکور در ماده چگونه ممکن است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) مطلقاً امکان توقیف آنها وجود ندارد.
  • ب) فقط با اجازه مالک ممکن است.
  • ج) ممکن است با توجه به اهمیت آنها، موافق ترتیبات خاص به عمل آید.
  • د) فقط با حکم دادگاه کیفری ممکن است.






شرح و توضیح ماده

جایگاه ماده ۲۱ در تعیین مصادیق اموال منقول


خلاصه مطلب

ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی را که از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نیستند، داخل در منقولات می‌داند. ماده در عین حال امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها پیش‌بینی کرده است.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۲۱ قانون مدنی در مبحث مربوط به اموال منقول قرار دارد و در کنار مواد پیشین، به تعیین وضعیت حقوقی برخی اموال و تأسیسات می‌پردازد.

در مورد کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها، قانونگذار قابلیت حرکت را معیار قرار داده است. بنابراین در چارچوب عبارت ماده، کشتی یا قایقی که بتوان آن را حرکت داد، داخل در منقولات قرار می‌گیرد.

ماده درباره آسیاب‌ها و حمام‌هایی که بر روی رودخانه و دریا ساخته شده‌اند نیز همین معیار را مطرح می‌کند و قابلیت حرکت آنها را در تعیین وضعیت منقول بودن مورد توجه قرار می‌دهد.

در مورد کارخانه‌ها، ملاک متفاوتی بیان شده است. ماده ۲۱ مقرر می‌کند کلیه کارخانه‌هایی که «نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد» داخل در منقولات است. بنابراین در این قسمت، نحوه ساختمان و ارتباط آن با بنای عمارت اهمیت دارد.

قسمت پایانی ماده نیز از امکان توقیف بعضی از اشیای مذکور سخن می‌گوید و مقرر می‌کند که با توجه به اهمیت آنها، توقیف ممکن است مطابق ترتیبات خاص انجام شود.

نکات مهم

۱. ماده ۲۱ در مبحث اموال منقول قرار دارد.

۲. کشتی‌های کوچک و بزرگ در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات هستند.

۳. قایق‌ها نیز در صورت قابلیت حرکت مشمول حکم ماده ۲۱ هستند.

۴. آسیاب‌ها و حمام‌های مورد اشاره ماده باید بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و قابلیت حرکت داشته باشند.

۵. درباره کارخانه‌ها، معیار ماده، طرز ساختمان و جزء بنای عمارتی بودن یا نبودن آن است.

۶. صرف قرار گرفتن یک کارخانه در یک ملک، بدون بررسی وضعیت ساختمان آن، برای تعیین وضعیت حقوقی آن کافی نیست.

۷. منقول بودن اموال موضوع ماده، مانع از اعمال ترتیبات خاص قانونی برای توقیف برخی از آنها نیست.

مثال کاربردی

فرض کنید یک شناور کوچک برای استفاده در رودخانه ساخته شده و قابلیت حرکت دارد. چنین شناوری با توجه به حکم ماده ۲۱، در شمار منقولات قرار می‌گیرد.

همچنین فرض کنید یک کارخانه از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارت نباشد. در این صورت، مطابق حکم ماده ۲۱، کارخانه داخل در منقولات قرار می‌گیرد.

در مقابل، برای تعیین وضعیت حقوقی یک تأسیسات باید وضعیت واقعی ساختمان و نحوه اتصال آن به بنا بررسی شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس عنوان «کارخانه» درباره منقول یا غیرمنقول بودن آن تصمیم گرفت.

توجه

ماده ۲۱ را باید در کنار مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی مطالعه کرد. همچنین نباید حکم مربوط به منقول بودن مال را با مقررات مربوط به نحوه و تشریفات توقیف آن یکسان دانست؛ قسمت پایانی ماده صراحتاً امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از اشیای مذکور را پذیرفته است.


مواد مرتبط


رده‌های مرتبط


⚖ آراء قضایی مرتبط

آراء مرتبط با موضوع و قلمرو ماده

در بررسی منابع حقوقی مرتبط با ماده ۲۱، آرایی که مستقیماً و به‌طور مشخص ناظر به تفسیر عبارت‌های این ماده درباره کشتی، قایق، آسیاب، حمام یا کارخانه باشند، باید تنها پس از احراز ارتباط مستقیم و مشخصات کامل رأی در این بخش درج شوند.

آرای مرتبط با تشخیص مال منقول و غیرمنقول، صلاحیت محاکم و آثار حقوقی نوع مال در صورت احراز ارتباط مستقیم می‌توانند برای مطالعه تکمیلی مورد استفاده قرار گیرند.


⚖ نظریات مشورتی مرتبط

نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

در این بخش، نظریات مشورتی باید تنها در صورتی درج شوند که ارتباط مستقیم و قابل احراز با تفسیر ماده ۲۱ قانون مدنی یا تعیین وضعیت منقول و غیرمنقول اموال موضوع آن داشته باشند.

نظریات مرتبط با تشخیص اموال منقول و غیرمنقول، کارخانه‌ها، تأسیسات و آثار حقوقی نوع مال، پس از احراز ارتباط مستقیم، قابل درج در این بخش هستند.


مطالعات و منابع تکمیلی

قوانین و مواد مرتبط

مباحث مرتبط

مطالعه تحلیلی

  • اموال منقول و غیرمنقول در قانون مدنی — بررسی معیارهای قانونی تشخیص نوع مال
  • ماده ۲۱ قانون مدنی — بررسی مصادیق خاص اموال منقول
  • کارخانه و تأسیسات از حیث منقول یا غیرمنقول بودن — بررسی اثر نحوه ساختمان و اتصال به بنا


جمع‌بندی

ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های ساخته‌شده بر روی رودخانه و دریا را در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات قرار می‌دهد. همچنین کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشند، منقول محسوب می‌شوند. در پایان نیز ماده امکان توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها و مطابق ترتیبات خاص پیش‌بینی کرده است.


مسیر پیشنهادی مطالعه

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۲۱_قانون_مدنی&oldid=465»