پرش به محتوا

ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

4 گروه کاربری
۹۲۱ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «{{#seo: |title=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری | پست سازمانی |title_mode=replace |description=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره تعریف پست سازمانی، جایگاه پست در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرایی، پست‌های ثابت و موقت و شرایط ایجاد پست‌های ثابت برای مشاغل حاک...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
|title=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری | پست سازمانی
|title_mode=replace
|description=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری درباره تعریف پست سازمانی، جایگاه پست در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرایی، پست‌های ثابت و موقت و شرایط ایجاد پست‌های ثابت برای مشاغل حاکمیتی.
}}
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون مدیریت خدمات کشوری|<span itemprop="name">قانون مدیریت خدمات کشوری</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مدیریت_خدمات_کشوری">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری|<span itemprop="name">فصل اول ـ تعاریف</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/فصل_اول_قانون_مدیریت_خدمات_کشوری">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۶</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>
</div>
<div class="law-page">
<div class="law-page">


خط ۴۳: خط ۴:
|شماره=۶
|شماره=۶
|وضعیت=معتبر
|وضعیت=معتبر
|متن=پست سازمانی: عبارت است از جایگاهی که در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرائی برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص (ثابت و موقت) پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد ایجاد خواهد شد.
|متن=پست سازمانی: عبارت است از جایگاهی که در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرائی برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص (ثابت و موقت) پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد ایجاد خواهد شد.
|فهرست=فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری
|فهرست=فصل اول ـ تعاریف
|قبل=ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری
|بعد=ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری
|بعد=ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری
}}
}}


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">


<div style="font-size:17px;font-weight:800;color:#405b56;margin-bottom:6px;">
<div style="font-size:17px;font-weight:700;color:#527d77;margin-bottom:10px;">
تعاریف اصطلاحات
مفاهیم کلیدی ماده ۶
</div>
</div>


<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(220px,1fr));gap:7px;">
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(190px,1fr));gap:9px;">


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>پست سازمانی</strong><br>
<b>جایگاه سازمانی</b><br>
جایگاهی است که در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
محل مشخص‌شده در ساختار سازمانی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های معین پیش‌بینی می‌شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>پست ثابت</strong><br>
<b>وظایف مشخص</b><br>
پستی است که برای انجام وظایف و مسئولیت‌هایی که استمرار دارند در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شود و مطابق ماده ۶ صرفاً برای مشاغل حاکمیتیِ دارای جنبه استمرار ایجاد خواهد شد.
مجموعه وظایفی که انجام آنها مبنای پیش‌بینی و تعریف پست سازمانی قرار می‌گیرد.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>پست موقت</strong><br>
<b>مسؤولیت‌های مشخص</b><br>
پستی است که برای انجام وظایف و مسئولیت‌هایی با ماهیت موقت در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی پیش‌بینی می‌شود.
مسؤولیت‌هایی که به یک جایگاه سازمانی معین وابسته و در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شوند.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>ساختار سازمانی</strong><br>
<b>پست ثابت</b><br>
چارچوب سازمانی دستگاه اجرایی است که جایگاه‌ها، واحدها، وظایف و مسئولیت‌های سازمانی در آن پیش‌بینی می‌شوند.
پستی که برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد می‌شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>مشاغل حاکمیتی</strong><br>
<b>پست موقت</b><br>
مشاغلی هستند که به امور حاکمیتی مربوط می‌شوند و مطابق ماده ۶، ایجاد پست ثابت برای آنها در صورتی امکان‌پذیر است که جنبه استمرار داشته باشند.
پستی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص، بدون وصف استمرار مقرر در پست ثابت، پیش‌بینی می‌شود.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e0e7e5;border-right:3px solid #527d77;border-radius:7px;padding:7px 10px;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<strong>تصدی پست</strong><br>
<b>تصدی یک کارمند</b><br>
قرار گرفتن یک کارمند در جایگاه سازمانی برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص آن پست است.
پست سازمانی برای تصدی توسط یک کارمند در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شود.
</div>
</div>


<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>مشاغل حاکمیتی</b><br>
مشاغلی که پست‌های ثابت صرفاً برای آنها، در صورت داشتن جنبه استمرار، ایجاد می‌شوند.
</div>
</div>
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>جنبه استمرار</b><br>
ویژگی‌ای که قانون برای ایجاد پست ثابت در مشاغل حاکمیتی لازم دانسته است.
</div>
</div>


</div>
</div>


{{شناسنامه ماده
{{شناسنامه ماده
خط ۹۶: خط ۶۶:
|وضعیت=معتبر
|وضعیت=معتبر
|تاریخ تصویب=1386-07-08
|تاریخ تصویب=1386-07-08
|تاریخ آخرین اصلاح=—
|تاریخ آخرین اصلاح=
|موضوع=تعریف پست سازمانی
|موضوع=تعریف پست سازمانی و تفکیک پست‌های ثابت و موقت
|سابقه تقنینی=دارد
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=—
|مبنای آخرین اصلاح=
|یادداشت=ماده ۶ مفهوم پست سازمانی را تعریف کرده و میان پست‌های ثابت و موقت از حیث جایگاه آنها در ساختار سازمانی و ماهیت وظایف تفاوت ایجاد می‌کند. مطابق ماده، پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد می‌شوند.
|یادداشت=ماده ۶ پست سازمانی را جایگاهی در ساختار سازمانی برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص تعریف می‌کند و میان پست‌های ثابت و موقت تفکیک قائل می‌شود. ایجاد پست ثابت نیز صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز دانسته شده است.
}}
}}


{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=6
|موضوع=تعریف پست سازمانی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی و مستند به متن قانون
|سؤال=مطابق ماده ۶، «پست سازمانی» چیست؟
|گزینه‌ها=


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 16px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:2;font-size:13.5px;">
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
 
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) عنوان شغلی یک کارمند بدون ارتباط با ساختار سازمانی</li>
<strong>ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری</strong> یکی از مواد پایه در نظام ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرایی است. این ماده «پست سازمانی» را به عنوان یک جایگاه مشخص در ساختار سازمانی تعریف می‌کند که برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص، اعم از ثابت و موقت، پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) محل خدمت هر فرد بدون تعیین وظایف و مسؤولیت‌ها</li>
 
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) جایگاهی در ساختار سازمانی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود</li>
اهمیت ماده ۶ در بخش دوم آن است که قانونگذار ایجاد <strong>پست‌های ثابت</strong> را محدود به <strong>مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار</strong> کرده است. بنابراین میان اصل وجود پست سازمانی، ماهیت ثابت یا موقت آن و نوع شغلی که پست برای آن ایجاد می‌شود باید تفکیک کرد.
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) هر نوع شغل قابل تصدی در بخش دولتی</li>
 
</ul>
</div>
|پاسخ=ج
 
|تحلیل=ماده ۶ پست سازمانی را یک «جایگاه» در ساختار سازمانی می‌داند که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
 
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:10px 0 16px;padding:10px 14px;background:#f7faf9;border-right:3px solid #527d77;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13px;">
|نکته=سه عنصر مهم تعریف ماده ۶ عبارت‌اند از جایگاه در ساختار سازمانی، وظایف و مسؤولیت‌های مشخص و پیش‌بینی برای تصدی یک کارمند.
 
}}
<strong>منبع و کنترل متن:</strong>
 
اولین و مبنای اصلی این صفحه، متن «قانون مدیریت خدمات کشوری» در <strong>شناسنامه قانون</strong> است. ماده ۶ در مجموعه قوانین و مقررات اداری و استخدامی شناسنامه قانون با همین ساختار و عبارت منتشر شده است. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
 
[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-6 مشاهده ماده ۶ در شناسنامه قانون]
 
همچنین مجموعه جامع قانون مدیریت خدمات کشوری در شناسنامه قانون، مقررات فصل ساختار سازمانی، ضوابط طراحی و تنظیم تشکیلات دستگاه‌های اجرایی و مقررات مرتبط با پست‌های سازمانی را نیز در کنار متن قانون ارائه کرده است. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
 
[https://shenasname.ir/laws/24333-قانون-مدیریت-خدمات مشاهده مجموعه قانون مدیریت خدمات کشوری و مقررات مرتبط]
 
</div>
 
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0;">
 
<h2 style="border-top:3px solid #8064a2;padding-top:8px;margin:0 0 10px;font-size:19px;color:#654d83;">
📝 تست‌های آزمونی
</h2>
 
<div style="font-size:12px;color:#7b8992;margin-bottom:10px;">
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری و مقررات مرتبط موجود در شناسنامه قانون
</div>
 


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=۶
|ماده=6
|موضوع=تعریف پست سازمانی
|موضوع=وظایف و مسؤولیت‌های مشخص
|نوع=تألیفی ـ مستند به متن قانون
|نوع=تألیفی ـ مستند
|سؤال=مطابق ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری، پست سازمانی چیست؟
|سؤال=کدام ویژگی مستقیماً در تعریف پست سازمانی در ماده ۶ آمده است؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li>الف) محل فیزیکی استقرار یک دستگاه اجرایی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص</li>
<li>ب) جایگاهی در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص که برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) داشتن سابقه استخدامی معین</li>
<li>ج) عنوان شغلی هر یک از کارکنان دولت</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) دریافت حقوق ثابت</li>
<li>د) واحد سازمانی مستقلی که به موجب قانون ایجاد شده است</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) داشتن سمت مدیریتی</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ب
|پاسخ=الف
|تحلیل=ماده ۶ پست سازمانی را «جایگاهی» در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی می‌داند که برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
|تحلیل=قانونگذار در تعریف پست سازمانی، انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص را صراحتاً جزء عناصر تعریف قرار داده است.
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=پست سازمانی با شخص کارمند، عنوان شغلی و واحد سازمانی یکسان نیست؛ بلکه جایگاهی سازمانی برای انجام وظایف مشخص است.
|نکته=پست سازمانی صرفاً یک عنوان اداری نیست؛ قانون آن را با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص مرتبط کرده است.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=۶
|ماده=6
|موضوع=پست ثابت
|موضوع=پست ثابت
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی و مستند
|سؤال=مطابق ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری، پست‌های ثابت صرفاً برای چه نوع مشاغلی ایجاد می‌شوند؟
|سؤال=پست‌های ثابت مطابق ماده ۶ صرفاً برای چه مشاغلی ایجاد می‌شوند؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li>الف) تمام مشاغل دستگاه اجرایی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) همه مشاغل دستگاه‌های اجرایی</li>
<li>ب) مشاغل تخصصی و فنی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد</li>
<li>ج) مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) مشاغل موقت و پروژه‌ای</li>
<li>د) مشاغل مدیریتی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) همه مشاغل تخصصی</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ب
|تحلیل=ماده ۶ ایجاد پست‌های ثابت را صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارند مجاز دانسته است.
|تحلیل=قسمت پایانی ماده ۶ ایجاد پست ثابت را صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز می‌داند.
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=دو قید «حاکمیتی بودن» و «داشتن جنبه استمرار» در تعریف قانونی پست ثابت اهمیت دارند.
|نکته=دو قید «حاکمیتی بودن» و «جنبه استمرار داشتن» برای ایجاد پست ثابت اهمیت دارند.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=۶
|ماده=6
|موضوع=ثابت و موقت
|موضوع=پست ثابت و موقت
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|نوع=تألیفی ـ تطبیقی و مستند
|سؤال=کدام گزینه درباره پست‌های پیش‌بینی‌شده در ماده ۶ صحیح است؟
|سؤال=کدام گزینه با ساختار ماده ۶ درباره پست‌های ثابت و موقت سازگار است؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li>الف) همه پست‌های سازمانی الزاماً ثابت هستند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) همه پست‌ها باید ثابت باشند.</li>
<li>ب) پست سازمانی می‌تواند ثابت یا موقت باشد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) پست موقت در قانون تعریف نشده است.</li>
<li>ج) پست موقت فقط برای مشاغل حاکمیتی ایجاد می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) پست ثابت و موقت هیچ تفاوتی در حکم قانونی ندارند.</li>
<li>د) پست ثابت و موقت از نظر قانونی هیچ تفاوتی ندارند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) پست سازمانی می‌تواند برای وظایف و مسؤولیت‌های مشخص ثابت یا موقت پیش‌بینی شود، اما پست ثابت فقط برای مشاغل حاکمیتی مستمر ایجاد می‌شود.</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ب
|پاسخ=د
|تحلیل=ماده ۶ صراحتاً وظایف و مسئولیت‌های مشخص را «ثابت و موقت» دانسته و پست سازمانی را جایگاهی می‌داند که برای انجام این وظایف در ساختار دستگاه پیش‌بینی می‌شود.
|تحلیل=ماده ۶ در تعریف پست سازمانی به هر دو حالت ثابت و موقت اشاره می‌کند، اما در قسمت پایانی محدودیت خاصی برای ایجاد پست ثابت مقرر می‌دارد.
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=ثابت یا موقت بودن پست، یکی از اوصاف پست سازمانی است.
|نکته=نباید اشاره به «ثابت و موقت» در صدر ماده را با حکم اختصاصی قسمت پایانی درباره پست ثابت یکسان دانست.
}}
}}


{{تست ماده
{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=۶
|ماده=6
|موضوع=ماهیت پست سازمانی
|موضوع=تصدی پست سازمانی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=کدام عبارت درباره رابطه «پست سازمانی» و «کارمند» صحیح است؟
|سؤال=در تعریف ماده ۶، پست سازمانی برای تصدی چه کسی در نظر گرفته می‌شود؟
|گزینه‌ها=
|گزینه‌ها=


<ul>
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li>الف) پست سازمانی همان شخص کارمند است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) هر شخص حقیقی</li>
<li>ب) پست سازمانی فقط پس از استخدام کارمند ایجاد می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) مقام سیاسی</li>
<li>ج) پست سازمانی جایگاهی است که برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) یک کارمند</li>
<li>د) پست سازمانی هیچ ارتباطی با ساختار سازمانی ندارد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) پیمانکار خصوصی</li>
</ul>
</ul>
|پاسخ=ج
|پاسخ=ج
|تحلیل=ماده ۶ ابتدا پست را یک جایگاه در ساختار سازمانی معرفی می‌کند و سپس مقرر می‌دارد که این جایگاه برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. بنابراین پست و شخص کارمند دو مفهوم متفاوت هستند.
|تحلیل=ماده ۶ صراحتاً مقرر می‌کند که جایگاه سازمانی برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=وجود پست سازمانی و تصدی آن توسط کارمند از نظر مفهومی دو موضوع متفاوت‌اند.
|نکته=عبارت «برای تصدی یک کارمند» بخشی صریح از تعریف قانونی پست سازمانی است.
}}
}}


</div>
{{تست ماده
|قانون=قانون مدیریت خدمات کشوری
|فصل=فصل اول ـ تعاریف
|ماده=6
|موضوع=جنبه استمرار
|نوع=تألیفی ـ مستند
|سؤال=«جنبه استمرار» در ماده ۶ چه نقشی دارد؟
|گزینه‌ها=


<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) یکی از شرایط ایجاد پست ثابت برای مشاغل حاکمیتی است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) شرط تصدی هر پست موقت است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) شرط استخدام هر کارمند در دستگاه اجرایی است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) شرط تعریف دستگاه اجرایی است.</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=ماده ۶ تصریح می‌کند که پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد ایجاد خواهند شد.
|مستند=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری
|نکته=جنبه استمرار در قسمت پایانی ماده ۶ به «مشاغل حاکمیتی» مربوط است، نه به همه پست‌های سازمانی.
}}


{{شرح ماده
{{شرح ماده
|عنوان=جایگاه ماده ۶ در نظام پست‌های سازمانی
|عنوان=تعریف پست سازمانی و ضابطه ایجاد پست ثابت
|خلاصه=ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری پست سازمانی را به عنوان یک جایگاه پیش‌بینی‌شده در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی تعریف می‌کند و آن را برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص ثابت یا موقت و برای تصدی یک کارمند در نظر می‌گیرد. قانونگذار همچنین ایجاد پست‌های ثابت را به مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار محدود کرده است.
|خلاصه=ماده ۶ «پست سازمانی» را جایگاهی در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرایی می‌داند که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص، اعم از ثابت و موقت، پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. قانون سپس برای ایجاد پست ثابت محدودیت ویژه‌ای مقرر می‌کند: پست ثابت فقط برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد خواهد شد.[۱]
 
|توضیح=
ماده ۶ نخستین ماده از فصل اول است که تعریف خود را مستقیماً بر «ساختار سازمانی» و جایگاه مشخصی در این ساختار متمرکز می‌کند.[۱]
 
در این ماده، پست سازمانی صرفاً یک عنوان یا نام شغلی نیست؛ بلکه «جایگاهی» است که در ساختار سازمانی پیش‌بینی شده و باید با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص ارتباط داشته باشد.[۱]
 
بنابراین سه عنصر اصلی در تعریف قانونی پست سازمانی قابل شناسایی است: نخست، وجود جایگاه در ساختار سازمانی؛ دوم، ارتباط آن جایگاه با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص؛ و سوم، پیش‌بینی جایگاه برای تصدی یک کارمند.[۱]


|توضیح=ماده ۶ در ادامه زنجیره تعاریف فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری قرار دارد. پس از آنکه ماده ۵ عنوان «دستگاه اجرایی» را مشخص می‌کند، ماده ۶ یکی از عناصر اساسی ساختار داخلی این دستگاه‌ها، یعنی «پست سازمانی» را تعریف می‌کند.
قانون در تعریف خود از عبارت «ثابت و موقت» استفاده کرده است. از این جهت، پست سازمانی می‌تواند از حیث استمرار، وضعیت ثابت یا موقت داشته باشد.[۱]


در این ماده، پست سازمانی یک «جایگاه» است؛ بنابراین نباید آن را با شخص کارمند، عنوان شغلی، واحد سازمانی یا محل فیزیکی استقرار کارمند یکی دانست.
با این حال، قسمت پایانی ماده ۶ حکم خاصی درباره «پست‌های ثابت» مقرر کرده است. بر اساس این حکم، پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارند ایجاد خواهند شد.[۱]


پست سازمانی برای انجام «وظایف و مسئولیت‌های مشخص» پیش‌بینی می‌شود و این وظایف و مسئولیت‌ها می‌توانند ثابت یا موقت باشند.
در نتیجه، نباید میان «پست سازمانی» و «پست ثابت» خلط کرد. عنوان پست سازمانی در ماده ۶ مفهومی است که هر دو وضعیت ثابت و موقت را دربرمی‌گیرد، اما پست ثابت تابع شرط خاص مقرر در قسمت پایانی ماده است.[۱]


بخش دوم ماده دارای اهمیت ویژه است. قانونگذار مقرر کرده است که «پست‌های ثابت» صرفاً برای «مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد» ایجاد شوند. در نتیجه، برای تحلیل یک پست ثابت باید دست‌کم دو ویژگی بررسی شود: نخست حاکمیتی بودن شغل و دوم استمرار داشتن آن.
ارتباط ماده ۶ با ماده ۸ نیز از همین جهت اهمیت دارد؛ زیرا ماده ۸ «امور حاکمیتی» را تعریف می‌کند و ماده ۶ در مورد پست ثابت، از «مشاغل حاکمیتی» سخن می‌گوید.[۲]


این حکم در کنار مقررات مربوط به ساختار سازمانی و تشکیلات تفصیلی دستگاه‌های اجرایی معنا پیدا می‌کند. شناسنامه قانون نیز در مجموعه مقررات مرتبط با قانون مدیریت خدمات کشوری، مقررات مربوط به طراحی و تنظیم تشکیلات دستگاه‌های اجرایی و همچنین مقررات مربوط به شناسه و اطلاعات پست‌های سازمانی را گردآوری کرده است. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
همچنین ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری در مقررات استخدام رسمی، میان مشاغل حاکمیتی و سایر وضعیت‌های استخدامی تفکیک‌هایی ایجاد کرده و تبصره‌های آن با مقررات مربوط به پست‌های سازمانی و مشاغل حاکمیتی ارتباط دارد.[۳]
 
از سوی دیگر، تصویب‌نامه مربوط به شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی، برای تشخیص مشاغل حاکمیتی شاخص‌هایی مانند نوع وظایف واحد سازمانی، محل جغرافیایی استقرار پست، حساسیت شغل و امکان یا عدم امکان انجام وظایف توسط بخش غیردولتی را مورد توجه قرار داده است.[۴]
 
این مقررات نشان می‌دهد که تشخیص حاکمیتی بودن یک پست صرفاً با توجه به عنوان آن انجام نمی‌شود و باید وظایف، جایگاه سازمانی و معیارهای قانونی مربوط بررسی شود.[۴]
 
در رویه قضایی نیز مفهوم پست سازمانی در دعاوی مربوط به تغییر یا تنزل پست مورد استفاده قرار گرفته است. در رأی وحدت رویه شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، موضوع اعتراض به تنزل مقام و پست سازمانی کارکنان مورد بررسی قرار گرفته و صلاحیت هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در موارد مقرر قانونی مورد توجه قرار گرفته است.[۵]
 
در رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ نیز موضوع «تنزل پست سازمانی» و تفکیک آن از تنزل مقام و گروه مورد بررسی قرار گرفته و در رأی، میان تغییر پست سازمانی بدون تنزل مقام یا گروه و مواردی که عنوان تنزل مقام یا گروه پیدا می‌کند تفکیک شده است.[۶]
 
همچنین نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۷، با استناد به رأی وحدت رویه شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷، در خصوص تغییر یا تنزل پست و جایگاه سازمانی ذیحساب و معاون ذیحساب توضیح داده و بر لزوم رعایت مقررات و آرای وحدت رویه مرتبط تأکید کرده است.[۷]
 
بنابراین، ماده ۶ علاوه بر اینکه تعریف قانونی پست سازمانی را ارائه می‌کند، مبنایی برای تفکیک جایگاه سازمانی از شخص کارمند، و نیز تفکیک پست ثابت از پست موقت فراهم می‌سازد. در تحلیل هر وضعیت استخدامی باید ابتدا جایگاه سازمانی، نوع پست، وظایف و مسؤولیت‌های آن و سپس مقررات خاص حاکم بر تغییر یا تصدی آن بررسی شود.


|نکات=
|نکات=
۱. پست سازمانی «جایگاه» است، نه شخص کارمند.
۱. پست سازمانی «جایگاه» در ساختار سازمانی است، نه صرفاً نام یک شغل.[۱]
 
۲. پست سازمانی برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی می‌شود.[۱]
 
۳. ماده ۶ هر دو حالت ثابت و موقت را در تعریف پست سازمانی مورد توجه قرار داده است.[۱]
 
۴. پست سازمانی برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.[۱]


۲. پست سازمانی باید در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی پیش‌بینی شده باشد.
۵. پست ثابت با پست موقت یکسان نیست.


۳. پست برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص ایجاد می‌شود.
۶. ایجاد پست ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز دانسته شده است.[۱]


۴. وظایف و مسئولیت‌های مرتبط با پست می‌توانند ثابت یا موقت باشند.
۷. تشخیص مشاغل حاکمیتی با توجه به مقررات مربوط به امور و مشاغل حاکمیتی انجام می‌شود.[۴]


۵. پست سازمانی برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.
۸. «پست سازمانی» با «شخص کارمند» یکی نیست؛ جایگاه سازمانی از شخصی که آن را تصدی می‌کند تفکیک می‌شود.


۶. ثابت بودن پست با ثابت بودن شخص کارمند یکی نیست.
۹. تغییر پست سازمانی الزاماً با «تنزل مقام» یا «تنزل گروه» یکسان نیست و آثار حقوقی آنها باید جداگانه بررسی شود.[۶]


۷. پست ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد می‌شود.
۱۰. در موارد خاص، مقررات استخدامی و قوانین اختصاصی دستگاه می‌توانند در نحوه تصدی یا تغییر پست مؤثر باشند.[۷]


۸. برای تشخیص امکان ایجاد پست ثابت، «حاکمیتی بودن» شغل و «استمرار» آن هر دو اهمیت دارند.
۱۱. برای تشخیص حاکمیتی بودن یک پست، عنوان آن به تنهایی کافی نیست و باید وظایف و معیارهای قانونی مربوط بررسی شود.[۴]


۹. عنوان پست سازمانی با عنوان شغلی یا سمت شخصی که آن را تصدی می‌کند الزاماً یکسان نیست.
۱۲. مفهوم پست سازمانی در بسیاری از مقررات استخدامی و اداری، مبنای تعیین جایگاه شغلی و سازمانی کارکنان قرار می‌گیرد.


۱۰. مقررات مربوط به ساختار و تشکیلات دستگاه اجرایی در تفسیر و اجرای ماده ۶ اهمیت عملی دارد.
|مثال=
اگر در ساختار مصوب یک دستگاه اجرایی جایگاهی برای انجام وظایف مشخص پیش‌بینی شده و آن جایگاه برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته شود، از نظر تعریف ماده ۶ با پست سازمانی مواجه هستیم.[۱]


۱۱. اطلاعات پست‌های سازمانی در مقررات اجرایی و سامانه ملی مدیریت ساختار دستگاه‌های اجرایی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
اگر جایگاه مورد نظر برای وظایف مشخصی به صورت موقت پیش‌بینی شده باشد، موقتی بودن آن مانع از قرار گرفتن در تعریف کلی پست سازمانی نیست؛ زیرا ماده ۶ صراحتاً از وظایف و مسؤولیت‌های «ثابت و موقت» سخن گفته است.[۱]


۱۲. وجود یک پست سازمانی در ساختار با تصدی بالفعل آن توسط کارمند دو وضعیت متفاوت است.
اگر جایگاهی به عنوان پست ثابت پیش‌بینی شود، باید بررسی شود که شغل مربوط حاکمیتی بوده و جنبه استمرار داشته باشد؛ زیرا ماده ۶ ایجاد پست ثابت را به این دو وصف مقید کرده است.[۱]


|مثال=فرض کنید در تشکیلات مصوب یک دستگاه اجرایی، جایگاهی برای انجام یک وظیفه مشخص پیش‌بینی شده باشد و این جایگاه برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته شده باشد. این جایگاه از نظر ماده ۶ یک پست سازمانی است.
در مورد تغییر پست یک کارمند نیز باید میان صرف تغییر جایگاه سازمانی و تنزل مقام یا گروه تفکیک کرد؛ رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ این تفکیک را در رسیدگی به موضوعات استخدامی مورد توجه قرار داده است.[۶]


اگر وظیفه مورد نظر از یک شغل حاکمیتی مستمر باشد، امکان پیش‌بینی پست به صورت «ثابت» در چارچوب ماده ۶ مطرح می‌شود. در مقابل، موقت بودن وظیفه می‌تواند موجب پیش‌بینی پست موقت در ساختار سازمانی شود.
در مورد ذیحساب و معاون ذیحساب، نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ با توجه به مقررات خاص انتصاب آنان، تغییر پست و جایگاه سازمانی را تابع مقررات ویژه مربوط دانسته است.[۷]


|توجه=ماده ۶ به تنهایی تمام ضوابط ایجاد، حذف، تغییر یا تخصیص پست‌های سازمانی را بیان نمی‌کند. برای بررسی یک وضعیت واقعی باید مقررات ساختار و تشکیلات دستگاه اجرایی، مصوبات و ضوابط سازمان اداری و استخدامی و سایر احکام مرتبط نیز بررسی شوند.
|توجه=
در بررسی یک پست سازمانی، ابتدا باید جایگاه آن در ساختار سازمانی و وظایف و مسؤولیت‌های مشخص آن احراز شود.
 
سپس باید مشخص شود پست مورد نظر ثابت است یا موقت. اگر پست ثابت باشد، شرط حاکمیتی بودن شغل و داشتن جنبه استمرار باید مورد بررسی قرار گیرد.[۱]
 
همچنین «پست سازمانی»، «شغل»، «سمت»، «مقام» و «گروه» مفاهیم کاملاً یکسانی نیستند و در دعاوی استخدامی نباید بدون بررسی مقررات مربوط به جای یکدیگر به کار روند.
 
در مواردی که تغییر یا تنزل پست مطرح است، علاوه بر ماده ۶ باید مقررات استخدامی خاص دستگاه و آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مرتبط نیز بررسی شود.[۵][۶]
}}
}}


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
تحلیل حقوقی و تفسیری
تحلیل حقوقی و تفسیری
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<h3>۱. پست سازمانی به عنوان جایگاه ساختاری</h3>
<p>
ماده ۶ پست سازمانی را «جایگاه» می‌داند؛ بنابراین عنصر اصلی در مفهوم پست، وجود جایگاه مشخص در ساختار سازمانی است. صرف وجود یک وظیفه یا فعالیت، بدون احراز جایگاه سازمانی، به تنهایی برای تحقق تعریف ماده ۶ کافی نیست.[۱]
</p>


<h3>۱. پست سازمانی یک جایگاه حقوقی ـ سازمانی است</h3>
<h3>۲. ارتباط پست با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص</h3>
مهم‌ترین نکته ماده ۶ این است که پست سازمانی «جایگاه» معرفی شده است. بنابراین پست با شخصی که آن را تصدی می‌کند یکی نیست. ممکن است یک پست در ساختار دستگاه پیش‌بینی شده باشد ولی در مقطعی فاقد متصدی باشد.
<p>
جایگاه سازمانی باید برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی شده باشد. از این جهت، تعریف قانونی پست با ساختار وظایف و مسؤولیت‌های سازمان ارتباط مستقیم دارد.[۱]
</p>


<h3>۲. رابطه پست با ساختار سازمانی</h3>
<h3>۳. ثابت و موقت بودن پست</h3>
پست سازمانی خارج از ساختار سازمانی دستگاه معنا ندارد. قانونگذار تصریح کرده است که این جایگاه باید در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی پیش‌بینی شده باشد.
<p>
ماده ۶ پست‌های سازمانی را از حیث وضعیت، شامل پست‌های ثابت و موقت می‌داند. بنابراین «پست سازمانی» مفهومی گسترده‌تر از «پست ثابت» است.[۱]
</p>


به همین دلیل، مقررات مربوط به طراحی، بررسی و تأیید تشکیلات تفصیلی دستگاه‌های اجرایی، ارتباط مستقیمی با اجرای عملی ماده ۶ دارند. شناسنامه قانون مجموعه این ضوابط را در بخش ساختار سازمانی قانون مدیریت خدمات کشوری گردآوری کرده است. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
<h3>۴. شرط ایجاد پست ثابت</h3>
<p>
قسمت پایانی ماده ۶ ایجاد پست ثابت را صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز می‌داند. این قسمت، یک محدودیت مشخص برای ایجاد پست ثابت ایجاد کرده است.[۱]
</p>


<h3>۳. تفاوت پست ثابت و موقت</h3>
<h3>۵. رابطه ماده ۶ با ماده ۸</h3>
ماده ۶ وجود هر دو نوع پست ثابت و موقت را در ساختار سازمانی پذیرفته است. اما برای پست ثابت محدودیت ویژه‌ای مقرر کرده و آن را به مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار اختصاص داده است.
<p>
ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری امور حاکمیتی را تعریف می‌کند و از این جهت برای تفسیر عبارت «مشاغل حاکمیتی» در ماده ۶ اهمیت دارد.[۲]
</p>


<h3>۴. دو شرط مهم برای پست ثابت</h3>
<h3>۶. معیارهای تشخیص مشاغل حاکمیتی</h3>
از عبارت پایانی ماده دو شرط اساسی قابل شناسایی است: «حاکمیتی بودن» شغل و «داشتن جنبه استمرار». بنابراین صرف دائمی بودن نیاز سازمانی یا اهمیت شغل، به تنهایی برای قرار گرفتن آن در قلمرو پست ثابت کافی نیست و باید ماهیت حاکمیتی و استمرار آن نیز بررسی شود.
<p>
تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی، عواملی مانند نوع وظایف واحد سازمانی، محل استقرار پست، حساسیت شغل و امکان انجام وظایف توسط بخش غیردولتی را در تشخیص مشاغل حاکمیتی مورد توجه قرار داده است.[۴]
</p>


<h3>۵. ارتباط ماده ۶ با ماده ۸</h3>
<h3>۷. تفکیک پست از مقام و گروه</h3>
ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری، امور حاکمیتی را تعریف می‌کند. از این رو، برای تحلیل عبارت «مشاغل حاکمیتی» در ماده ۶، مراجعه به ماده ۸ و سپس مقررات مرتبط با امور حاکمیتی اهمیت دارد.
<p>
در رویه دیوان عدالت اداری، تغییر پست سازمانی از تنزل مقام و گروه تفکیک شده است. بنابراین هر تغییر در پست را نمی‌توان بدون بررسی آثار حقوقی آن، تنزل مقام یا گروه تلقی کرد.[۵][۶]
</p>


<h3>۶. ارتباط ماده ۶ با نظام تشکیلاتی</h3>
<h3>۸. پست سازمانی و مقررات خاص</h3>
در اجرای عملی ماده ۶، پست سازمانی باید در چارچوب ساختار سازمانی و تشکیلات مصوب دستگاه قرار گیرد. شناسنامه قانون در مجموعه مقررات خود، ضوابط و شاخص‌های سازماندهی، طراحی و تنظیم تشکیلات دستگاه‌های اجرایی و مقررات مربوط به پست‌های سازمانی را در بخش ساختار سازمانی آورده است. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
<p>
ماده ۶ تعریف عمومی پست سازمانی را ارائه می‌کند؛ اما در برخی دستگاه‌ها، قوانین خاص یا مقررات اختصاصی ممکن است نحوه ایجاد، تصدی یا تغییر پست را تنظیم کنند. در این موارد باید مقررات خاص نیز همزمان با ماده ۶ بررسی شود.[۷]
</p>


<h3>۷. ارتباط با سامانه ملی مدیریت ساختار</h3>
در مقررات اجرایی منتشرشده در شناسنامه قانون، دستگاه‌های اجرایی مکلف به ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات مربوط به تغییرات انتصابات و تشکیلات اسمی در سامانه ملی مدیریت ساختار دستگاه‌های اجرایی کشور شده‌اند. همچنین شناسه یکتای پست سازمانی و واحد سازمانی در این سامانه مورد استفاده قرار گرفته است. :contentReference[oaicite:7]{index=7}
</div>
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:13px 15px;background:#f7f9f8;border-right:4px solid #527d77;border-radius:4px;line-height:2;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;margin-top:0;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و فلسفه حکم
مبانی و فلسفه حکم
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<p>
ماده ۶ با تعریف پست سازمانی، میان «ساختار سازمانی» و «شخص کارمند» تفکیک ایجاد می‌کند. پست، جایگاهی است که مستقل از شخص متصدی در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شود.[۱]
</p>


ماده ۶ از منظر سازمان اداری، میان «ساختار» و «شخص» تفکیک ایجاد می‌کند. دستگاه اجرایی ابتدا باید ساختار و جایگاه‌های مورد نیاز خود را داشته باشد و سپس اشخاص برای تصدی آن جایگاه‌ها منصوب یا به خدمت گرفته شوند.
<p>
ارتباط دادن پست با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص نیز موجب می‌شود جایگاه سازمانی بر مبنای مأموریت و وظایف تعریف شود، نه صرفاً بر مبنای عنوان یا شخص متصدی.
</p>


تعریف قانونی پست سازمانی همچنین مانع از آن است که هر نوع فعالیت یا مسئولیت فردی بدون ارتباط با ساختار مصوب، به عنوان یک پست سازمانی تلقی شود.
<p>
تفکیک پست ثابت و موقت نیز امکان طراحی ساختار سازمانی متناسب با نیازهای مستمر یا غیرمستمر را فراهم می‌کند؛ در عین حال قانونگذار ایجاد پست ثابت را به مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار محدود کرده است.[۱]
</p>


محدود کردن پست‌های ثابت به مشاغل حاکمیتی مستمر نیز در راستای ایجاد نظم در ساختار سازمانی و جلوگیری از تثبیت بی‌ضابطه جایگاه‌هایی است که ماهیت موقت یا غیرحاکمیتی دارند.
<p>
این محدودیت با مقررات مربوط به تشخیص مشاغل حاکمیتی ارتباط دارد و از ایجاد پست ثابت خارج از چارچوب قانونی مقرر جلوگیری می‌کند.[۴]
</p>


</div>
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
پیشینه تقنینی ماده ۶
پیشینه تقنینی ماده ۶
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
 
<b>۱. قانون استخدام کشوری</b><br>
<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
در قانون استخدام کشوری نیز مفهوم «پست ثابت سازمانی» و جایگاه آن در ساختار وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مورد شناسایی قرار گرفته بود. ماده ۸ آن قانون پست ثابت سازمانی را محلی در سازمان برای یک شغل و ارجاع آن به یک مستخدم تعریف می‌کرد.[۸]
<strong>قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ۰۸/۰۷/۱۳۸۶</strong><br>
ماده ۶ در فصل اول قانون و در زنجیره تعاریف اولیه قانون تصویب شد و مفهوم «پست سازمانی» و محدودیت ایجاد پست‌های ثابت را تعیین کرد.
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
<strong>پیشینه مفهوم پست سازمانی در نظام استخدامی</strong><br>
<b>۲. قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ۱۳۸۶</b><br>
مفهوم پست سازمانی پیش از قانون مدیریت خدمات کشوری نیز در قانون استخدام کشوری سابق وجود داشته است. در آن قانون، «پست ثابت سازمانی» برای یک شغل و ارجاع آن به مستخدم در ساختار وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی تعریف شده بود. این پیشینه در شناسنامه قانون نیز قابل مشاهده است.
ماده ۶ با رویکردی جدیدتر، پست سازمانی را به عنوان «جایگاه» در ساختار سازمانی تعریف و همزمان پست‌های ثابت و موقت را مورد توجه قرار داد.[۱]
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #527d77;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fafcfb;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
<strong>تحول در قانون مدیریت خدمات کشوری</strong><br>
<b>۳. ارتباط با مقررات مشاغل حاکمیتی</b><br>
قانون مدیریت خدمات کشوری مفهوم پست را در چارچوب گسترده‌تر «دستگاه‌های اجرایی» تعریف کرد و علاوه بر اصل جایگاه سازمانی، برای پست‌های ثابت قید «مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد» را مقرر نمود.
پس از تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری، مقررات اجرایی مربوط به شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی برای تشخیص پست‌ها و مشاغل حاکمیتی تدوین شد.[۴]
</div>
</div>


<div style="border:1px solid #e1e7e5;border-right:4px solid #8064a2;border-radius:8px;padding:9px 11px;margin:7px 0;background:#fbfafc;">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
<strong>توسعه مقررات اجرایی</strong><br>
<b>۴. شکل‌گیری رویه قضایی درباره تغییر پست</b><br>
پس از تصویب قانون، مقررات متعددی درباره ساختار سازمانی، تشکیلات تفصیلی، ثبت اطلاعات پست‌های سازمانی و استفاده از شناسه یکتای پست در شناسنامه قانون گردآوری و منتشر شده است. :contentReference[oaicite:8]{index=8}
در سال‌های بعد، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در پرونده‌های متعدد، موضوع تغییر یا تنزل پست سازمانی و تمایز آن از تنزل مقام و گروه را مورد بررسی قرار داده است.[۵][۶]
</div>
</div>


</div>
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مبانی و مستندات قانونی
مبانی و مستندات قانونی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13.5px;color:#455a64;line-height:2;">
<ul>


* [[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف دستگاه اجرایی</strong>
<li>
* [[ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف کارمند دستگاه اجرایی</strong>
[[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۵]] — تعیین دستگاه‌های اجرایی.
* [[ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف امور حاکمیتی</strong>
</li>
* [[ماده ۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>ساماندهی ساختار و نیروی انسانی دستگاه‌های اجرایی</strong>
 
* [[ماده ۲۹ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۹ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>ضوابط سازماندهی و ساختار دستگاه‌های اجرایی</strong>
<li>
* [https://shenasname.ir/laws/24333-قانون-مدیریت-خدمات مجموعه قانون مدیریت خدمات کشوری و مقررات ساختار سازمانی در شناسنامه قانون]
[[ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۶]] — تعریف پست سازمانی و پست ثابت.
* [https://shenasname.ir/wp-content/uploads/2024/07/مقررات-اداری-و-استخدامی-مرداد-1403.pdf مجموعه تنقیحی مقررات اداری و استخدامی شناسنامه قانون] — <strong>شامل مقررات مربوط به پست سازمانی، شناسه یکتای پست و سامانه ملی مدیریت ساختار</strong>
</li>
 
<li>
[[ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۷]] — تعریف کارمند دستگاه اجرایی.
</li>
 
<li>
[[ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۸]] — تعریف امور حاکمیتی.
</li>
 
<li>
[[ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۴۵]] — شرایط استخدام رسمی و ارتباط آن با مشاغل حاکمیتی.
</li>
 
<li>
[[ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۳۲]] — مقررات مربوط به به‌کارگیری نیرو و ارتباط آن با پست‌های سازمانی.
</li>
 
<li>
[https://nezamat.ir/post-38014/ تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی] — معیارهای تشخیص مشاغل حاکمیتی و پست‌های مرتبط.
</li>
 
<li>
[https://mehdigoudarzi.com/post/رای-شماره-422-تا-427-مورخ-13901005-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری] — تنزل مقام و پست سازمانی.
</li>
 
<li>
[https://asbahi-lawyer.ir/edalat-vahdat/رای-وحدت-رویه-شماره-۱۳۱۵-۱۳۱۴-مورخ-۱۴۰۰/ رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری] — تفکیک تغییر پست سازمانی از تنزل مقام و گروه.
</li>
 
</ul>


</div>
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
 
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
مصادیق عملی و سوابق اجرایی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:2;">
<ol>


<strong>۱. ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات پست‌های سازمانی</strong><br>
<li>
در مقررات منتشرشده در شناسنامه قانون، دستگاه‌های اجرایی مشمول ماده ۵ مکلف شده‌اند اطلاعات تغییرات انتصابات و تغییرات تشکیلات اسمی را در «سامانه ملی مدیریت ساختار دستگاه‌های اجرایی کشور» به‌روزرسانی کنند. این مقرره نمونه‌ای از کاربرد عملی مفهوم پست سازمانی در ماده ۶ است. :contentReference[oaicite:9]{index=9}
<b>ایجاد پست ثابت:</b>
در صورتی که جایگاه مورد نظر مربوط به شغلی حاکمیتی باشد و جنبه استمرار داشته باشد، ایجاد پست ثابت با حکم قسمت پایانی ماده ۶ قابل بررسی است.[۱]
</li>


<br><br>
<li>
<b>پست موقت:</b>
پست سازمانی ممکن است برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص به صورت موقت پیش‌بینی شود؛ ماده ۶ این وضعیت را در تعریف پست سازمانی به رسمیت شناخته است.[۱]
</li>


<strong>۲. شناسه یکتای پست سازمانی</strong><br>
<li>
در بخشنامه شماره ۱۷۶۰۰۹۳ مورخ ۲۳/۱۲/۱۳۹۶ سازمان اداری و استخدامی کشور، استفاده از شناسه یکتای پست سازمانی و شناسه یکتای واحد سازمانی در احکام کارگزینی مورد توجه قرار گرفته است. این مقرره نیز در مجموعه شناسنامه قانون آمده است. :contentReference[oaicite:10]{index=10}
<b>تغییر پست سازمانی:</b>
در دعاوی استخدامی باید مشخص شود که اقدام دستگاه صرفاً تغییر پست بوده یا با تنزل مقام و گروه نیز همراه شده است؛ رویه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری این دو وضعیت را تفکیک کرده است.[۶]
</li>


<br><br>
<li>
<b>پست ذیحساب و معاون ذیحساب:</b>
در مورد این اشخاص، مقررات خاص مربوط به انتصاب آنان نیز باید در کنار مقررات عمومی پست سازمانی مورد توجه قرار گیرد.[۷]
</li>


<strong>۳. پست سازمانی و تبدیل وضعیت ایثارگران</strong><br>
<li>
در مقررات مربوط به تبدیل وضعیت ایثارگران نیز وجود پست سازمانی بلاتصدی در تشکیلات تفصیلی دستگاه از جمله شرایط اقدام اعلام شده و امکان پیشنهاد تغییر عنوان یا جابه‌جایی پست در سامانه ملی مدیریت ساختار پیش‌بینی شده است. :contentReference[oaicite:11]{index=11}
<b>پست‌های حاکمیتی:</b>
برای تشخیص حاکمیتی بودن پست باید نوع وظایف واحد، محل استقرار، حساسیت شغل و سایر شاخص‌های مقرر بررسی شود.[۴]
</li>


<br><br>
</ol>


<strong>۴. پست سازمانی و به‌کارگیری نیروهای شرکتی</strong><br>
</div>
در آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که در شناسنامه قانون گردآوری شده، درباره به‌کارگیری نیروهای شرکتی در امور مربوط به پست‌های سازمانی و حدود امکان این امر بر اساس ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری اظهارنظر شده است. رأی وحدت رویه شماره ۸۴۹ الی ۸۷۴ مورخ ۱۴/۱۱/۱۳۹۲ از جمله این موارد است. :contentReference[oaicite:12]{index=12}


<br><br>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<strong>۵. ارتباط با مقررات ساختار سازمانی</strong><br>
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
شناسنامه قانون مجموعه‌ای از ضوابط و شاخص‌های سازماندهی، طراحی و تنظیم تشکیلات تفصیلی دستگاه‌های اجرایی را در بخش چهارم قانون مدیریت خدمات کشوری گردآوری کرده است. این مقررات در اجرای عملی ماده ۶ و تعیین جایگاه پست‌های سازمانی اهمیت دارند. :contentReference[oaicite:13]{index=13}
آرای قضایی مرتبط
</h2>
 
<ul>
 
<li>
[https://mehdigoudarzi.com/post/رای-شماره-422-تا-427-مورخ-13901005-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری]
— در این رأی، موضوع اعتراض به تنزل مقام و پست سازمانی کارکنان بررسی شده و صلاحیت هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در موارد مقرر قانونی مورد توجه قرار گرفته است.[۵]
</li>
 
<li>
[https://asbahi-lawyer.ir/edalat-vahdat/رای-وحدت-رویه-شماره-۱۳۱۵-۱۳۱۴-مورخ-۱۴۰۰/ رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری]
— در این رأی، موضوع تنزل پست سازمانی بررسی و میان تغییر پست سازمانی بدون تنزل مقام یا گروه و موارد واجد آثار متفاوت تفکیک شده است.[۶]
</li>
 
</ul>


</div>
</div>
</div>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
 
نظریات مشورتی و دیدگاه‌های حقوقی
<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
</h2>
</h2>


<div style="font-size:13px;color:#455a64;line-height:1.95;">
<ul>


<strong>منبع اصلی</strong>
<li>
[https://lawlex.ir/opinions/opinion-7-1404-821 نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۷]
— درباره تغییر یا تنزل پست و جایگاه سازمانی ذیحساب و معاون ذیحساب و لزوم رعایت مقررات خاص مربوط به آنان.[۷]
</li>


* [https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-6 ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری — شناسنامه قانون]
<li>
[https://lawlex.ir/opinions/opinion-7-1404-352 نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۵۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۶]
— درباره حدود اختیار دستگاه اجرایی در تغییر پست و جایگاه سازمانی ذیحسابان و معاونان ذیحساب و ارتباط آن با آرای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری.[۹]
</li>


<strong>منابع مرتبط موجود در شناسنامه قانون</strong>
</ul>


* [https://shenasname.ir/laws/24333-قانون-مدیریت-خدمات مجموعه قانون مدیریت خدمات کشوری به همراه بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های اجرایی]
</div>
* [https://shenasname.ir/wp-content/uploads/2022/08/قوانین-و-مقررات-اداری-و-استخدامی-v2.pdf قوانین و مقررات اداری و استخدامی — مجموعه شناسنامه قانون]
* [https://shenasname.ir/wp-content/uploads/2024/07/مقررات-اداری-و-استخدامی-مرداد-1403.pdf مجموعه تنقیحی مقررات اداری و استخدامی — مرداد ۱۴۰۳]
* [https://shenasname.ir/divan/21053-آرای-استخدامی-سوم آرای اداری و استخدامی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — مجموعه شناسنامه قانون]


<strong>مقررات و سوابق اجرایی مرتبط</strong>
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


* [https://shenasname.ir/isaar/33788-تبدیل-وضعیت-ایثارگران-۱۴۰۰ تبدیل وضعیت ایثارگران — مقررات مرتبط با پست سازمانی بلاتصدی و سامانه مدیریت ساختار]
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">
* [https://shenasname.ir/egovernement/63070-ساماندهی-و-بازتعریف-خدمات ساماندهی و بازتعریف خدمات دستگاه‌های اجرایی]
منابع پژوهشی، مقالات و مطالعات تکمیلی
* [https://shenasname.ir/egovernement/7232-309628 مقررات مربوط به حذف دریافت کپی مدارک و خدمات دستگاه‌های اجرایی]
</h2>


<strong>نکته منبع‌شناسی</strong><br>
<ol>
برای این ماده، منابع متعددِ خارج از شناسنامه قانون که صرفاً متن ماده ۶ یا همان مقررات موجود در شناسنامه قانون را تکرار می‌کنند، عمداً در این صفحه اضافه نشده‌اند؛ زیرا منبع اصلی و مجموعه مقررات مرتبط در شناسنامه قانون موجود است.


</div>
<li>
</div>
[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری شناسنامه قانون — قانون مدیریت خدمات کشوری]
</li>


<li>
[https://nezamat.ir/post-38014/ تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی] — ضوابط و شاخص‌های تشخیص مشاغل حاکمیتی.
</li>


{{مواد مرتبط
<li>
|محتوا=
[https://shenasname.ir/divan/21053-آرای-استخدامی-سوم آرای استخدامی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری] — مجموعه آرای مرتبط با پست‌های سازمانی و مسائل استخدامی.
</li>


* [[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف دستگاه اجرایی</strong>
<li>
* [[ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف کارمند دستگاه اجرایی</strong>
[https://mehdigoudarzi.com/post/رای-شماره-422-تا-427-مورخ-13901005-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری] — منبع مستقیم رأی مرتبط با تنزل پست سازمانی.
* [[ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>تعریف امور حاکمیتی</strong>
</li>
* [[ماده ۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>ساماندهی ساختار و نیروی انسانی دستگاه‌های اجرایی</strong>
* [[ماده ۲۹ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۹ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>ضوابط سازماندهی و ساختار دستگاه‌های اجرایی</strong>
* [[ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — <strong>ارتباط پست سازمانی با به‌کارگیری نیروی انسانی</strong>
}}


<li>
[https://asbahi-lawyer.ir/edalat-vahdat/رای-وحدت-رویه-شماره-۱۳۱۵-۱۳۱۴-مورخ-۱۴۰۰/ رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری] — منبع مستقیم رأی درباره تنزل پست سازمانی.
</li>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding-top:8px;border-top:2px solid #d9dfdc;">
</ol>


<h2 style="font-size:18px;color:#405b56;margin:0 0 9px;">
</div>
رده‌های مرتبط
</h2>


<div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;font-size:12.5px;line-height:1.7;">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:13px 15px;background:#f7f9f8;border-right:4px solid #527d77;border-radius:4px;line-height:2;font-size:13px;">


<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:قانون مدیریت خدمات کشوری]]</span>
<h3 style="color:#527d77;margin-top:0;">
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری]]</span>
ارجاعات و پاورقی
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:پست سازمانی]]</span>
</h3>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:ساختار سازمانی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:دستگاه‌های اجرایی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:مشاغل حاکمیتی]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:نظام اداری]]</span>
<span style="border:1px solid #d8e3e0;border-radius:15px;padding:2px 9px;background:#f7faf9;">[[رده:استخدام دولتی]]</span>


</div>
<p>
</div>
[۱] ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری —
[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-6 شناسنامه قانون].
</p>


<p>
[۲] ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری —
[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-8 شناسنامه قانون].
</p>


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:11px 15px;background:#f1f5f3;border-right:4px solid #2f6f68;">
<p>
[۳] ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری —
[https://shenasname.ir/laws/52-قانون-مدیریت-خدمات-کشوری#ماده-45 شناسنامه قانون].
</p>


<h2 style="font-size:16px;font-weight:800;color:#245b55;margin:0 0 5px;">
<p>
جمع‌بندی
[۴] تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی —
</h2>
[https://nezamat.ir/post-38014/ متن تصویب‌نامه].
</p>


<div style="font-size:13.5px;color:#394642;line-height:1.9;">
<p>
[۵] رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری —
[https://mehdigoudarzi.com/post/رای-شماره-422-تا-427-مورخ-13901005-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری متن رأی].
</p>


ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری، «پست سازمانی» را جایگاهی در ساختار سازمانی دستگاه اجرایی تعریف می‌کند که برای انجام وظایف و مسئولیت‌های مشخص و برای تصدی یک کارمند پیش‌بینی می‌شود.
<p>
[۶] رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری —
[https://asbahi-lawyer.ir/edalat-vahdat/رای-وحدت-رویه-شماره-۱۳۱۵-۱۳۱۴-مورخ-۱۴۰۰/ متن رأی].
</p>


پست‌های سازمانی می‌توانند از حیث وظایف و مسئولیت‌های مورد نظر، ثابت یا موقت باشند؛ اما قانونگذار ایجاد پست‌های ثابت را صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارند مجاز دانسته است.
<p>
[۷] نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۷ —
[https://lawlex.ir/opinions/opinion-7-1404-821 متن کامل نظریه].
</p>


بنابراین در تحلیل یک پست سازمانی باید میان <strong>پست</strong> و <strong>کارمند</strong>، میان <strong>پست ثابت و موقت</strong> و همچنین میان <strong>شغل</strong> و <strong>جایگاه سازمانی</strong> تفکیک کرد.
<p>
[۸] قانون استخدام کشوری، ماده ۸ —
[https://shenasname.ir/laws/1005-قانون-استخدام-کشوری متن قانون استخدام کشوری].
</p>


برای بررسی عملی ماده ۶ نیز باید در کنار متن ماده، مقررات ساختار و تشکیلات دستگاه اجرایی، مقررات مربوط به سامانه ملی مدیریت ساختار و احکام مرتبط با امور حاکمیتی را مورد توجه قرار داد.
<p>
[۹] نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۵۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۶ —
[https://lawlex.ir/opinions/opinion-7-1404-352 متن کامل نظریه].
</p>


</div>
</div>
</div>


{{مواد مرتبط
|محتوا=
* [[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — تعریف دستگاه اجرایی
* [[ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — کارمند دستگاه اجرایی
* [[ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — امور حاکمیتی


<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:16px 0 5px;padding-top:8px;border-top:1px solid #dfe7e5;">
* [[ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — به‌کارگیری نیرو در دستگاه‌های اجرایی


<div style="font-size:14px;font-weight:bold;color:#52615e;margin-bottom:4px;">
* [[ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — استخدام رسمی و مشاغل حاکمیتی
مسیر پیشنهادی مطالعه
</div>


<div style="font-size:13px;color:#176c88;line-height:1.9;">
* [[ماده ۹۴ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۹۴ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — سرپرستی و جایگاه سازمانی


[[ماده ۱ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۱]]
}}
←
[[ماده ۲ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲]]
←
[[ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۳]]
←
[[ماده ۴ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۴]]
←
[[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۵]]
←
[[ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۶]]
←
[[ماده ۷ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۷]]
←
[[ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۸]]
←
[[ماده ۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۴]]
←
[[ماده ۲۹ قانون مدیریت خدمات کشوری|ماده ۲۹]]


</div>
[[رده:قانون مدیریت خدمات کشوری]]
</div>
[[رده:فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری]]
[[رده:پست سازمانی]]
[[رده:مشاغل حاکمیتی]]
[[رده:حقوق استخدامی]]
[[رده:حقوق اداری]]


</div>
</div>

نسخهٔ کنونی تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۸

ماده

۶

● معتبر

پست سازمانی: عبارت است از جایگاهی که در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرائی برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص (ثابت و موقت) پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد ایجاد خواهد شد.

مفاهیم کلیدی ماده ۶

جایگاه سازمانی
محل مشخص‌شده در ساختار سازمانی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های معین پیش‌بینی می‌شود.

وظایف مشخص
مجموعه وظایفی که انجام آنها مبنای پیش‌بینی و تعریف پست سازمانی قرار می‌گیرد.

مسؤولیت‌های مشخص
مسؤولیت‌هایی که به یک جایگاه سازمانی معین وابسته و در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شوند.

پست ثابت
پستی که برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد می‌شود.

پست موقت
پستی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص، بدون وصف استمرار مقرر در پست ثابت، پیش‌بینی می‌شود.

تصدی یک کارمند
پست سازمانی برای تصدی توسط یک کارمند در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شود.

مشاغل حاکمیتی
مشاغلی که پست‌های ثابت صرفاً برای آنها، در صورت داشتن جنبه استمرار، ایجاد می‌شوند.

جنبه استمرار
ویژگی‌ای که قانون برای ایجاد پست ثابت در مشاغل حاکمیتی لازم دانسته است.


وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1386-07-08



سابقه تقنینی

هیچ نتیجه




مطابق ماده ۶، «پست سازمانی» چیست؟

(تألیفی ـ مفهومی و مستند به متن قانون)


  • الف) عنوان شغلی یک کارمند بدون ارتباط با ساختار سازمانی
  • ب) محل خدمت هر فرد بدون تعیین وظایف و مسؤولیت‌ها
  • ج) جایگاهی در ساختار سازمانی که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود
  • د) هر نوع شغل قابل تصدی در بخش دولتی





کدام ویژگی مستقیماً در تعریف پست سازمانی در ماده ۶ آمده است؟

(تألیفی ـ مستند)


  • الف) انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص
  • ب) داشتن سابقه استخدامی معین
  • ج) دریافت حقوق ثابت
  • د) داشتن سمت مدیریتی





پست‌های ثابت مطابق ماده ۶ صرفاً برای چه مشاغلی ایجاد می‌شوند؟

(تألیفی ـ مفهومی و مستند)


  • الف) همه مشاغل دستگاه‌های اجرایی
  • ب) مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارد
  • ج) مشاغل موقت و پروژه‌ای
  • د) همه مشاغل تخصصی





کدام گزینه با ساختار ماده ۶ درباره پست‌های ثابت و موقت سازگار است؟

(تألیفی ـ تطبیقی و مستند)


  • الف) همه پست‌ها باید ثابت باشند.
  • ب) پست موقت در قانون تعریف نشده است.
  • ج) پست ثابت و موقت هیچ تفاوتی در حکم قانونی ندارند.
  • د) پست سازمانی می‌تواند برای وظایف و مسؤولیت‌های مشخص ثابت یا موقت پیش‌بینی شود، اما پست ثابت فقط برای مشاغل حاکمیتی مستمر ایجاد می‌شود.





در تعریف ماده ۶، پست سازمانی برای تصدی چه کسی در نظر گرفته می‌شود؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) هر شخص حقیقی
  • ب) مقام سیاسی
  • ج) یک کارمند
  • د) پیمانکار خصوصی





«جنبه استمرار» در ماده ۶ چه نقشی دارد؟

(تألیفی ـ مستند)


  • الف) یکی از شرایط ایجاد پست ثابت برای مشاغل حاکمیتی است.
  • ب) شرط تصدی هر پست موقت است.
  • ج) شرط استخدام هر کارمند در دستگاه اجرایی است.
  • د) شرط تعریف دستگاه اجرایی است.





شرح و توضیح ماده

تعریف پست سازمانی و ضابطه ایجاد پست ثابت


خلاصه مطلب

ماده ۶ «پست سازمانی» را جایگاهی در ساختار سازمانی دستگاه‌های اجرایی می‌داند که برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص، اعم از ثابت و موقت، پیش‌بینی و برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود. قانون سپس برای ایجاد پست ثابت محدودیت ویژه‌ای مقرر می‌کند: پست ثابت فقط برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار ایجاد خواهد شد.[۱]

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۶ نخستین ماده از فصل اول است که تعریف خود را مستقیماً بر «ساختار سازمانی» و جایگاه مشخصی در این ساختار متمرکز می‌کند.[۱]

در این ماده، پست سازمانی صرفاً یک عنوان یا نام شغلی نیست؛ بلکه «جایگاهی» است که در ساختار سازمانی پیش‌بینی شده و باید با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص ارتباط داشته باشد.[۱]

بنابراین سه عنصر اصلی در تعریف قانونی پست سازمانی قابل شناسایی است: نخست، وجود جایگاه در ساختار سازمانی؛ دوم، ارتباط آن جایگاه با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص؛ و سوم، پیش‌بینی جایگاه برای تصدی یک کارمند.[۱]

قانون در تعریف خود از عبارت «ثابت و موقت» استفاده کرده است. از این جهت، پست سازمانی می‌تواند از حیث استمرار، وضعیت ثابت یا موقت داشته باشد.[۱]

با این حال، قسمت پایانی ماده ۶ حکم خاصی درباره «پست‌های ثابت» مقرر کرده است. بر اساس این حکم، پست‌های ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی که جنبه استمرار دارند ایجاد خواهند شد.[۱]

در نتیجه، نباید میان «پست سازمانی» و «پست ثابت» خلط کرد. عنوان پست سازمانی در ماده ۶ مفهومی است که هر دو وضعیت ثابت و موقت را دربرمی‌گیرد، اما پست ثابت تابع شرط خاص مقرر در قسمت پایانی ماده است.[۱]

ارتباط ماده ۶ با ماده ۸ نیز از همین جهت اهمیت دارد؛ زیرا ماده ۸ «امور حاکمیتی» را تعریف می‌کند و ماده ۶ در مورد پست ثابت، از «مشاغل حاکمیتی» سخن می‌گوید.[۲]

همچنین ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری در مقررات استخدام رسمی، میان مشاغل حاکمیتی و سایر وضعیت‌های استخدامی تفکیک‌هایی ایجاد کرده و تبصره‌های آن با مقررات مربوط به پست‌های سازمانی و مشاغل حاکمیتی ارتباط دارد.[۳]

از سوی دیگر، تصویب‌نامه مربوط به شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی، برای تشخیص مشاغل حاکمیتی شاخص‌هایی مانند نوع وظایف واحد سازمانی، محل جغرافیایی استقرار پست، حساسیت شغل و امکان یا عدم امکان انجام وظایف توسط بخش غیردولتی را مورد توجه قرار داده است.[۴]

این مقررات نشان می‌دهد که تشخیص حاکمیتی بودن یک پست صرفاً با توجه به عنوان آن انجام نمی‌شود و باید وظایف، جایگاه سازمانی و معیارهای قانونی مربوط بررسی شود.[۴]

در رویه قضایی نیز مفهوم پست سازمانی در دعاوی مربوط به تغییر یا تنزل پست مورد استفاده قرار گرفته است. در رأی وحدت رویه شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، موضوع اعتراض به تنزل مقام و پست سازمانی کارکنان مورد بررسی قرار گرفته و صلاحیت هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در موارد مقرر قانونی مورد توجه قرار گرفته است.[۵]

در رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ نیز موضوع «تنزل پست سازمانی» و تفکیک آن از تنزل مقام و گروه مورد بررسی قرار گرفته و در رأی، میان تغییر پست سازمانی بدون تنزل مقام یا گروه و مواردی که عنوان تنزل مقام یا گروه پیدا می‌کند تفکیک شده است.[۶]

همچنین نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۷، با استناد به رأی وحدت رویه شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷، در خصوص تغییر یا تنزل پست و جایگاه سازمانی ذیحساب و معاون ذیحساب توضیح داده و بر لزوم رعایت مقررات و آرای وحدت رویه مرتبط تأکید کرده است.[۷]

بنابراین، ماده ۶ علاوه بر اینکه تعریف قانونی پست سازمانی را ارائه می‌کند، مبنایی برای تفکیک جایگاه سازمانی از شخص کارمند، و نیز تفکیک پست ثابت از پست موقت فراهم می‌سازد. در تحلیل هر وضعیت استخدامی باید ابتدا جایگاه سازمانی، نوع پست، وظایف و مسؤولیت‌های آن و سپس مقررات خاص حاکم بر تغییر یا تصدی آن بررسی شود.

نکات مهم

۱. پست سازمانی «جایگاه» در ساختار سازمانی است، نه صرفاً نام یک شغل.[۱]

۲. پست سازمانی برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی می‌شود.[۱]

۳. ماده ۶ هر دو حالت ثابت و موقت را در تعریف پست سازمانی مورد توجه قرار داده است.[۱]

۴. پست سازمانی برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته می‌شود.[۱]

۵. پست ثابت با پست موقت یکسان نیست.

۶. ایجاد پست ثابت صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز دانسته شده است.[۱]

۷. تشخیص مشاغل حاکمیتی با توجه به مقررات مربوط به امور و مشاغل حاکمیتی انجام می‌شود.[۴]

۸. «پست سازمانی» با «شخص کارمند» یکی نیست؛ جایگاه سازمانی از شخصی که آن را تصدی می‌کند تفکیک می‌شود.

۹. تغییر پست سازمانی الزاماً با «تنزل مقام» یا «تنزل گروه» یکسان نیست و آثار حقوقی آنها باید جداگانه بررسی شود.[۶]

۱۰. در موارد خاص، مقررات استخدامی و قوانین اختصاصی دستگاه می‌توانند در نحوه تصدی یا تغییر پست مؤثر باشند.[۷]

۱۱. برای تشخیص حاکمیتی بودن یک پست، عنوان آن به تنهایی کافی نیست و باید وظایف و معیارهای قانونی مربوط بررسی شود.[۴]

۱۲. مفهوم پست سازمانی در بسیاری از مقررات استخدامی و اداری، مبنای تعیین جایگاه شغلی و سازمانی کارکنان قرار می‌گیرد.

مثال کاربردی

اگر در ساختار مصوب یک دستگاه اجرایی جایگاهی برای انجام وظایف مشخص پیش‌بینی شده و آن جایگاه برای تصدی یک کارمند در نظر گرفته شود، از نظر تعریف ماده ۶ با پست سازمانی مواجه هستیم.[۱]

اگر جایگاه مورد نظر برای وظایف مشخصی به صورت موقت پیش‌بینی شده باشد، موقتی بودن آن مانع از قرار گرفتن در تعریف کلی پست سازمانی نیست؛ زیرا ماده ۶ صراحتاً از وظایف و مسؤولیت‌های «ثابت و موقت» سخن گفته است.[۱]

اگر جایگاهی به عنوان پست ثابت پیش‌بینی شود، باید بررسی شود که شغل مربوط حاکمیتی بوده و جنبه استمرار داشته باشد؛ زیرا ماده ۶ ایجاد پست ثابت را به این دو وصف مقید کرده است.[۱]

در مورد تغییر پست یک کارمند نیز باید میان صرف تغییر جایگاه سازمانی و تنزل مقام یا گروه تفکیک کرد؛ رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ این تفکیک را در رسیدگی به موضوعات استخدامی مورد توجه قرار داده است.[۶]

در مورد ذیحساب و معاون ذیحساب، نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ با توجه به مقررات خاص انتصاب آنان، تغییر پست و جایگاه سازمانی را تابع مقررات ویژه مربوط دانسته است.[۷]

توجه

در بررسی یک پست سازمانی، ابتدا باید جایگاه آن در ساختار سازمانی و وظایف و مسؤولیت‌های مشخص آن احراز شود.

سپس باید مشخص شود پست مورد نظر ثابت است یا موقت. اگر پست ثابت باشد، شرط حاکمیتی بودن شغل و داشتن جنبه استمرار باید مورد بررسی قرار گیرد.[۱]

همچنین «پست سازمانی»، «شغل»، «سمت»، «مقام» و «گروه» مفاهیم کاملاً یکسانی نیستند و در دعاوی استخدامی نباید بدون بررسی مقررات مربوط به جای یکدیگر به کار روند.

در مواردی که تغییر یا تنزل پست مطرح است، علاوه بر ماده ۶ باید مقررات استخدامی خاص دستگاه و آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مرتبط نیز بررسی شود.[۵][۶]

تحلیل حقوقی و تفسیری

۱. پست سازمانی به عنوان جایگاه ساختاری

ماده ۶ پست سازمانی را «جایگاه» می‌داند؛ بنابراین عنصر اصلی در مفهوم پست، وجود جایگاه مشخص در ساختار سازمانی است. صرف وجود یک وظیفه یا فعالیت، بدون احراز جایگاه سازمانی، به تنهایی برای تحقق تعریف ماده ۶ کافی نیست.[۱]

۲. ارتباط پست با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص

جایگاه سازمانی باید برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص پیش‌بینی شده باشد. از این جهت، تعریف قانونی پست با ساختار وظایف و مسؤولیت‌های سازمان ارتباط مستقیم دارد.[۱]

۳. ثابت و موقت بودن پست

ماده ۶ پست‌های سازمانی را از حیث وضعیت، شامل پست‌های ثابت و موقت می‌داند. بنابراین «پست سازمانی» مفهومی گسترده‌تر از «پست ثابت» است.[۱]

۴. شرط ایجاد پست ثابت

قسمت پایانی ماده ۶ ایجاد پست ثابت را صرفاً برای مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار مجاز می‌داند. این قسمت، یک محدودیت مشخص برای ایجاد پست ثابت ایجاد کرده است.[۱]

۵. رابطه ماده ۶ با ماده ۸

ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری امور حاکمیتی را تعریف می‌کند و از این جهت برای تفسیر عبارت «مشاغل حاکمیتی» در ماده ۶ اهمیت دارد.[۲]

۶. معیارهای تشخیص مشاغل حاکمیتی

تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی، عواملی مانند نوع وظایف واحد سازمانی، محل استقرار پست، حساسیت شغل و امکان انجام وظایف توسط بخش غیردولتی را در تشخیص مشاغل حاکمیتی مورد توجه قرار داده است.[۴]

۷. تفکیک پست از مقام و گروه

در رویه دیوان عدالت اداری، تغییر پست سازمانی از تنزل مقام و گروه تفکیک شده است. بنابراین هر تغییر در پست را نمی‌توان بدون بررسی آثار حقوقی آن، تنزل مقام یا گروه تلقی کرد.[۵][۶]

۸. پست سازمانی و مقررات خاص

ماده ۶ تعریف عمومی پست سازمانی را ارائه می‌کند؛ اما در برخی دستگاه‌ها، قوانین خاص یا مقررات اختصاصی ممکن است نحوه ایجاد، تصدی یا تغییر پست را تنظیم کنند. در این موارد باید مقررات خاص نیز همزمان با ماده ۶ بررسی شود.[۷]

مبانی و فلسفه حکم

ماده ۶ با تعریف پست سازمانی، میان «ساختار سازمانی» و «شخص کارمند» تفکیک ایجاد می‌کند. پست، جایگاهی است که مستقل از شخص متصدی در ساختار سازمانی پیش‌بینی می‌شود.[۱]

ارتباط دادن پست با وظایف و مسؤولیت‌های مشخص نیز موجب می‌شود جایگاه سازمانی بر مبنای مأموریت و وظایف تعریف شود، نه صرفاً بر مبنای عنوان یا شخص متصدی.

تفکیک پست ثابت و موقت نیز امکان طراحی ساختار سازمانی متناسب با نیازهای مستمر یا غیرمستمر را فراهم می‌کند؛ در عین حال قانونگذار ایجاد پست ثابت را به مشاغل حاکمیتی دارای جنبه استمرار محدود کرده است.[۱]

این محدودیت با مقررات مربوط به تشخیص مشاغل حاکمیتی ارتباط دارد و از ایجاد پست ثابت خارج از چارچوب قانونی مقرر جلوگیری می‌کند.[۴]

پیشینه تقنینی ماده ۶

۱. قانون استخدام کشوری
در قانون استخدام کشوری نیز مفهوم «پست ثابت سازمانی» و جایگاه آن در ساختار وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مورد شناسایی قرار گرفته بود. ماده ۸ آن قانون پست ثابت سازمانی را محلی در سازمان برای یک شغل و ارجاع آن به یک مستخدم تعریف می‌کرد.[۸]

۲. قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ۱۳۸۶
ماده ۶ با رویکردی جدیدتر، پست سازمانی را به عنوان «جایگاه» در ساختار سازمانی تعریف و همزمان پست‌های ثابت و موقت را مورد توجه قرار داد.[۱]

۳. ارتباط با مقررات مشاغل حاکمیتی
پس از تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری، مقررات اجرایی مربوط به شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی برای تشخیص پست‌ها و مشاغل حاکمیتی تدوین شد.[۴]

۴. شکل‌گیری رویه قضایی درباره تغییر پست
در سال‌های بعد، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در پرونده‌های متعدد، موضوع تغییر یا تنزل پست سازمانی و تمایز آن از تنزل مقام و گروه را مورد بررسی قرار داده است.[۵][۶]

مبانی و مستندات قانونی

مصادیق عملی و سوابق اجرایی

  1. ایجاد پست ثابت: در صورتی که جایگاه مورد نظر مربوط به شغلی حاکمیتی باشد و جنبه استمرار داشته باشد، ایجاد پست ثابت با حکم قسمت پایانی ماده ۶ قابل بررسی است.[۱]
  2. پست موقت: پست سازمانی ممکن است برای انجام وظایف و مسؤولیت‌های مشخص به صورت موقت پیش‌بینی شود؛ ماده ۶ این وضعیت را در تعریف پست سازمانی به رسمیت شناخته است.[۱]
  3. تغییر پست سازمانی: در دعاوی استخدامی باید مشخص شود که اقدام دستگاه صرفاً تغییر پست بوده یا با تنزل مقام و گروه نیز همراه شده است؛ رویه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری این دو وضعیت را تفکیک کرده است.[۶]
  4. پست ذیحساب و معاون ذیحساب: در مورد این اشخاص، مقررات خاص مربوط به انتصاب آنان نیز باید در کنار مقررات عمومی پست سازمانی مورد توجه قرار گیرد.[۷]
  5. پست‌های حاکمیتی: برای تشخیص حاکمیتی بودن پست باید نوع وظایف واحد، محل استقرار، حساسیت شغل و سایر شاخص‌های مقرر بررسی شود.[۴]

آرای قضایی مرتبط

نظریات مشورتی و دیدگاه‌های حقوقی

منابع پژوهشی، مقالات و مطالعات تکمیلی

  1. شناسنامه قانون — قانون مدیریت خدمات کشوری
  2. تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی — ضوابط و شاخص‌های تشخیص مشاغل حاکمیتی.
  3. آرای استخدامی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — مجموعه آرای مرتبط با پست‌های سازمانی و مسائل استخدامی.
  4. رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — منبع مستقیم رأی مرتبط با تنزل پست سازمانی.
  5. رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — منبع مستقیم رأی درباره تنزل پست سازمانی.

ارجاعات و پاورقی

[۱] ماده ۶ قانون مدیریت خدمات کشوری — شناسنامه قانون.

[۲] ماده ۸ قانون مدیریت خدمات کشوری — شناسنامه قانون.

[۳] ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری — شناسنامه قانون.

[۴] تصویب‌نامه شاخص‌های تعیین مشاغل حاکمیتی — متن تصویب‌نامه.

[۵] رأی شماره ۴۲۲ تا ۴۲۷ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — متن رأی.

[۶] رأی وحدت رویه شماره ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری — متن رأی.

[۷] نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۲۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۷ — متن کامل نظریه.

[۸] قانون استخدام کشوری، ماده ۸ — متن قانون استخدام کشوری.

[۹] نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۵۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۶ — متن کامل نظریه.

مواد مرتبط

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۶_قانون_مدیریت_خدمات_کشوری&oldid=700»