پرش به محتوا

ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

4 گروه کاربری
۸۹۷ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی « <escape>{{#seo: |title=ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت | متن کامل و فوق‌العاده خاص کارکنان دولت |description=متن کامل ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت با آخرین اصلاحات؛ بررسی فوق‌العاده خاص کارکنان دولت، سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، شرایط پرداخت، استخدام، انتقال...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
  <escape>{{#seo:
  <escape>{{#seo:
|title=ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت | متن کامل و فوق‌العاده خاص کارکنان دولت
|title=ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت | فوق‌العاده خاص و استخدام
|description=متن کامل ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت با آخرین اصلاحات؛ بررسی فوق‌العاده خاص کارکنان دولت، سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، شرایط پرداخت، استخدام، انتقال کارکنان و نکات حقوقی.
|title_mode=replace
|keywords=ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، فوق العاده خاص، فوق‌العاده خاص کارکنان دولت، ۲۵۰۰۰ امتیاز، اصلاح جزء ۳ بند ب ماده ۱۰۶، قانون برنامه هفتم، حقوق کارمندان
|description=متن ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت با اصلاحیه فوق‌العاده خاص؛ بررسی سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، شرایط پرداخت کارکنان دولت و شهرداری‌ها، استخدام، انتقال و نکات آزمونی.
}}</escape>
}}</escape>


<div class="law-page">
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
<meta itemprop="position" content="1">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران|<span itemprop="name">قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_برنامه_پنجساله_هفتم_پیشرفت_جمهوری_اسلامی_ایران">
<meta itemprop="position" content="2">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
[[فصل بیست و سوم قانون برنامه هفتم پیشرفت|<span itemprop="name">فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری</span>]]
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_برنامه_پنجساله_هفتم_پیشرفت_جمهوری_اسلامی_ایران#فصل_بیست_و_سوم_ـ_اصلاح_نظام_اداری">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
 
<span class="wd-breadcrumb-item wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span itemprop="name">ماده ۱۰۶</span>
<meta itemprop="position" content="4">
</span>


<div class="wd-breadcrumb">
[[صفحه اصلی]] ← [[قوانین و مقررات]] ← [[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]] ← ماده ۱۰۶
</div>
</div>
<div class="law-page">


{{جعبه ماده
{{جعبه ماده
|عنوان=ماده ۱۰۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|شماره=106
|شماره=۱۰۶
|وضعیت=معتبر با اصلاحات
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|متن=به‌منظور ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی جذب، به‌کارگیری و همچنین توسعه کیفی کارکنان وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی و مؤسسات دولتی زیرمجموعه قوه مجریه اقدامات مقرر در این ماده انجام می‌شود.
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|فهرست=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|موضوع=سرمایه انسانی دولت، استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی، انتقال کارکنان و فوق‌العاده خاص
|قبل=ماده ۱۰۵ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|وضعیت=معتبر با اصلاحات و الحاقات
|بعد=ماده ۱۰۷ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|تاریخ تصویب قانون=۱۴۰۳/۰۳/۰۱
}}
}}


<div class="wd-hero">
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:8px 0 14px;padding:0 3px;color:#455a64;line-height:1.9;font-size:13.5px;">
<h2>ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت؛ متن کامل و آخرین اصلاحات</h2>
 
<p>ماده ۱۰۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، از احکام مهم حوزه اداری و استخدامی کشور است. این ماده موضوعاتی از جمله ساماندهی استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی، انتقال و مأموریت کارکنان قراردادی، وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور، آموزش و ارزیابی کارکنان دولت و وضعیت مشاغل سخت و زیان‌آور را تنظیم می‌کند.</p>
<div style="font-size:17px;font-weight:700;color:#527d77;margin-bottom:10px;">
<p>یکی از مهم‌ترین احکام این ماده، جزء (۳) بند «ب» درباره اختیار دولت برای وضع فوق‌العاده خاص است که با قانون اصلاحی مصوب سال ۱۴۰۴ و الحاق چهار تبصره، از حیث دامنه دستگاه‌های مشمول، سقف امتیاز، نحوه انعکاس در مزایا و نظارت مجلس توسعه و تبیین شده است.</p>
مفاهیم کلیدی ماده ۱۰۶
</div>
</div>


<div class="wd-law-index">
<div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(190px,1fr));gap:9px;">
'''مطالب این صفحه'''
 
* [[#متن ماده ۱۰۶|متن ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم]]
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
* [[#اصلاحیه فوق‌العاده خاص|اصلاح جزء (۳) بند «ب» و تبصره‌های الحاقی]]
<b>[[فوق‌العاده خاص کارکنان دولت|فوق‌العاده خاص]]</b><br>
* [[#مفاهیم کلیدی|مفاهیم کلیدی ماده]]
پرداختی موضوع جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ که وضع آن با هدف عدالت در پرداخت، افزایش بهره‌وری و نگهداشت نیروی انسانی پیش‌بینی شده است.
* [[#تحلیل حقوقی|تحلیل حقوقی و تفسیری]]
* [[#سقف فوق‌العاده خاص|سقف ۲۵ هزار امتیاز و آثار پرداخت]]
* [[#مبانی قانونی|مبانی و مستندات قانونی]]
* [[#رویه قضایی|رویه قضایی و نظریات مرتبط]]
* [[#نکات آزمونی|نکات مهم آزمونی]]
* [[#تست‌های ماده|تست‌های چهارگزینه‌ای]]
</div>
</div>


== متن ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت ==
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>۲۵۰۰۰ امتیاز</b><br>
حداکثر میزان فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری طبق تبصره ۲ الحاقی؛ نه مبلغ قطعی و یکسان برای تمام کارکنان.
</div>


<div class="term-box">
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
'''ماده ۱۰۶ ـ''' به‌منظور ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی جذب، به‌کارگیری و همچنین توسعه کیفی کارکنان وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی و مؤسسات دولتی زیرمجموعه قوه مجریه اقدامات زیر انجام می‌شود:
<b>[[سامانه یکپارچه نظام اداری]]</b><br>
سامانه مبنای ثبت اطلاعات نیروی انسانی و بررسی نیاز یا مازاد نیرو در فرایند جذب و به‌کارگیری موضوع بند «الف».
</div>
</div>


=== بند الف ـ جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی ===
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>مجوز استخدام</b><br>
مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور، با رعایت شرایط مقرر در بند «الف» و تأمین اعتبار.
</div>


تمامی اختیارات وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی زیرمجموعه قوه مجریه در مورد جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی، به‌استثنای وزارت اطلاعات، سازمان بازرسی کل کشور (با رعایت ماده (۳) قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مصوب ۱۳۶۰/۷/۱۹ با اصلاحات و الحاقات بعدی) و سازمان انرژی اتمی ایران، در طول اجرای برنامه، موقوف‌الاجراست.
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>انتقال کارکنان قراردادی</b><br>
انتقالی که طبق تبصره بند «ب» به داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ وابسته است.
</div>


هرگونه استخدام اعم از رسمی، پیمانی، کارگری دائم و موقت و عناوین مشابه و به‌کارگیری نیروی انسانی اعم از قرارداد کارمعین، قرارداد کارگری، قرارداد از محل طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، شرکتی و سایر عناوین، صرفاً بر مبنای اطلاعات ثبت‌شده در سامانه یکپارچه نظام اداری با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و بر اساس مجوز مشترک سازمان و سازمان اداری و استخدامی کشور، در صورت تأمین اعتبار توسط سازمان انجام می‌شود.
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>اعتبارات مصوب بودجه سنواتی</b><br>
محدودیت مالی مقرر در تبصره ۱ الحاقی برای برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه‌های مشمول.
</div>


هرگونه درخواست دستگاه‌ها برای جذب و به‌کارگیری نیروی جدید منوط به ثبت فهرست اسامی نیروهای موردنیاز یا مازاد در سامانه فوق و تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور مبنی بر عدم وجود نیروی متناسب در سامانه مذکور است.
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>[[حقوق بازنشستگی]]</b><br>
یکی از مؤلفه‌هایی که مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص طبق تبصره ۴ الحاقی در محاسبه آن قابل اعمال است.
</div>


=== بند ب ـ انتقال کارکنان و فوق‌العاده خاص ===
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:9px 11px;border-radius:4px;">
<b>مشاغل سخت و زیان‌آور</b><br>
عنوانی که بند «ث» ماده ۱۰۶ برای مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه مقرر کرده است.
</div>


'''۱ ـ''' دولت مجاز است تا پایان سال دوم برنامه نسبت به وضع ضوابط انتقال کارکنان جدیدی که پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون به‌کارگیری می‌شوند، در بین دستگاه‌ها صرفاً درون همان شهرستان محل خدمت دستگاه مبدأ، با رعایت حقوق قانونی مکتسبه از جمله حقوق و مزایای آنان در دستگاه مبدأ، اقدام قانونی به عمل آورد.
</div>
</div>


'''۲ ـ''' انتقال، مأموریت و مرخصی کارکنان قراردادی مانند کارکنان پیمانی و رسمی است.
{{شناسنامه ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|شماره ماده=106
|وضعیت=معتبر با اصلاحات
|تاریخ تصویب=1403-03-01
|تاریخ آخرین اصلاح=1404-02-21
|موضوع=ساماندهی استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی، انتقال کارکنان، فوق‌العاده خاص، آموزش و مشاغل سخت و زیان‌آور
|سابقه تقنینی=دارد
|مبنای آخرین اصلاح=قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|یادداشت=جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ درباره وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور، به موجب قانون اصلاحی مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ با چهار تبصره تکمیل شده است. برای تعیین استحقاق و مبلغ پرداختی باید متن اصلاحی و مقررات اجرایی مرتبط نیز بررسی شود.
}}


'''تبصره ـ''' انتقال کارکنان قراردادی صرفاً در صورت داشتن شناسه (کد) کارکنان دولت مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور و اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ، مجاز است.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=سقف فوق‌العاده خاص
|نوع=تألیفی ـ مفهومی و مستند
|سؤال=حداکثر میزان فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری طبق تبصره ۲ الحاقی ماده ۱۰۶ چقدر است؟
|گزینه‌ها=


'''۳ ـ''' دولت مجاز است به‌منظور عدالت در پرداخت، افزایش بهره‌وری و نگهداشت نیروی انسانی در دستگاه‌های اجرایی و نیز تقویت امور حاکمیتی و نظارتی، از جمله دستگاه‌هایی که بر فعالیت شرکت‌ها نظارت دارند، نسبت به وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور اقدام قانونی به‌عمل آورد.
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) ۵۰۰۰ امتیاز</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) ۱۰۰۰۰ امتیاز</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) ۲۰۰۰۰ امتیاز</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) ۲۵۰۰۰ امتیاز</li>
</ul>
|پاسخ=د
|تحلیل=تبصره ۲ الحاقی، حداکثر میزان فوق‌العاده خاص را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز تعیین کرده است. این سقف به‌خودی‌خود به معنای پرداخت قطعی همین میزان به تمام کارکنان نیست.
|مستند=تبصره ۲ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
|نکته=میان سقف قانونی و میزان قطعی پرداخت تفاوت وجود دارد.
}}


'''توضیح درباره اصلاحیه:''' جزء (۳) بند «ب» به موجب قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ مجلس شورای اسلامی و تأییدشده در ۱۴۰۴/۰۳/۰۷ شورای نگهبان، با چهار تبصره تکمیل شده است. متن این تبصره‌ها در بخش بعد آمده است.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=آثار فوق‌العاده خاص
|نوع=تألیفی ـ مفهومی و تطبیقی
|سؤال=طبق تبصره ۴ الحاقی ماده ۱۰۶، مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص در کدام مورد قابل اعمال است؟
|گزینه‌ها=


=== بند پ ـ آموزش و ارزیابی کارکنان دولت ===
<ul class="wd-test-options" data-answer="ب">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) حق شغل و حق شاغل</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) اضافه‌کار و فوق‌العاده جذب</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) تمام مؤلفه‌های حکم کارگزینی بدون استثنا</li>
</ul>
|پاسخ=ب
|تحلیل=تبصره ۴ الحاقی، آثار فوق‌العاده خاص را به موارد تصریح‌شده در آن محدود کرده و تأثیر آن بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار را نفی می‌کند.
|مستند=تبصره ۴ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
|نکته=حکم این تبصره را نباید به تمام اجزای حکم کارگزینی تسری داد.
}}


مرکز آموزش مدیریت دولتی مکلف است با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی، «سامانه نظارت و ارزیابی آموزش کارکنان دولت» را به‌عنوان زیرسامانه یکپارچه نظام اداری ظرف سه ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون طراحی نماید؛ به‌نحوی که نظارت و ارزیابی مراکز آموزشی دستگاه‌های اجرایی و دوره‌های آموزشی برگزارشده بر اساس عملکرد ثبت‌شده در این سامانه انجام شده و صدور گواهینامه‌های آموزشی کارکنان از طریق آن انجام پذیرد.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=انتقال کارکنان قراردادی
|نوع=تألیفی ـ کاربردی
|سؤال=انتقال کارکنان قراردادی طبق تبصره بند «ب» ماده ۱۰۶ به کدام شرایط وابسته است؟
|گزینه‌ها=


=== بند ت ـ نیازسنجی آموزشی و توسعه قابلیت‌های مدیران ===
<ul class="wd-test-options" data-answer="ج">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) صرف درخواست کارمند</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) صرف موافقت دستگاه مقصد</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) داشتن حداقل ده سال سابقه خدمت</li>
</ul>
|پاسخ=ج
|تحلیل=تبصره بند «ب» سه شرط را مقرر کرده است: شناسه کارکنان دولت مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ.
|مستند=تبصره بند «ب» ماده ۱۰۶
|نکته=قاعده کلی انتقال کارکنان قراردادی، بدون رعایت شروط خاص تبصره قابل اجرا نیست.
}}


سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است با همکاری دستگاه‌های اجرایی نسبت به نیازسنجی آموزشی مبتنی بر بانک اطلاعات سوابق و عملکرد مدیران و نیازهای شغلی و نتایج ارزیابی کانون‌های صلاحیت حرفه‌ای و طراحی و تنظیم برنامه‌های آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران در قالب پودمان‌ها و دوره‌های آموزش حین خدمت اقدام نماید.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=گزارش‌دهی فوق‌العاده خاص
|نوع=تألیفی ـ مستند
|سؤال=گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ باید با چه فاصله زمانی ارائه شود؟
|گزینه‌ها=


هر یک از مراکز آموزش‌های ضمن خدمت دستگاه‌ها، با نظارت مرکز آموزش مدیریت دولتی، برگزاری دوره‌ها را بر عهده خواهد داشت.
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) هر شش ماه یک‌بار</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) هر دو سال یک‌بار</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) فقط در پایان برنامه هفتم</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) هر ماه یک‌بار</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=تبصره ۳ الحاقی، سازمان اداری و استخدامی کشور را مکلف کرده است گزارش اجرای جزء، شامل فهرست دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته به هر دستگاه، را هر شش ماه یک‌بار به مراجع تعیین‌شده در قانون ارائه کند.
|مستند=تبصره ۳ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
|نکته=محتوای گزارش، علاوه بر زمان‌بندی، در متن تبصره مشخص شده است.
}}


در اجرای این بند، صدور هر نوع مدرک یا گواهی آموزشی یا معادل آن برای دوره‌های مذکور ممنوع است.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=استخدام و تأمین اعتبار
|نوع=تألیفی ـ تحلیلی
|سؤال=طبق بند «الف» ماده ۱۰۶، کدام گزینه درباره جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی صحیح است؟
|گزینه‌ها=


=== تبصره بند ت ـ استثنائات سازمانی ===
<ul class="wd-test-options" data-answer="د">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) درخواست دستگاه به‌تنهایی برای استخدام کافی است.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) ثبت اطلاعات در سامانه و تأمین اعتبار ضرورتی ندارد.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) تمام دستگاه‌ها بدون استثنا تابع یک حکم یکسان هستند.</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) جذب و به‌کارگیری تابع ثبت اطلاعات، مجوز مقرر قانونی و تأمین اعتبار است.</li>
</ul>
|پاسخ=د
|تحلیل=بند «الف» جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی را به اطلاعات ثبت‌شده در سامانه، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار توسط سازمان وابسته کرده است.
|مستند=بند «الف» ماده ۱۰۶
|نکته=در پاسخ باید استثناهای صریح بند «الف» نیز مورد توجه قرار گیرد.
}}


بندهای فوق شامل شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی امنیت ملی و مجلس، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نمی‌شود.
{{تست ماده
|قانون=قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
|فصل=فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری
|ماده=106
|موضوع=مشاغل سخت و زیان‌آور
|نوع=تألیفی ـ مفهومی
|سؤال=طبق بند «ث» ماده ۱۰۶، کدام مشاغل باید جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب شوند؟
|گزینه‌ها=


'''توجه:''' در اجرای قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶)، استثنای فوق با تصریح به استثنا نبودن جزء (۳) بند «ب» و تبصره‌های آن اصلاح شده است؛ بنابراین نباید این استثنای عمومی را بدون توجه به اصلاحیه، به حکم فوق‌العاده خاص تسری داد.
<ul class="wd-test-options" data-answer="الف">
<li class="wd-test-option" data-option="الف">الف) مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ب">ب) تمام مشاغل اداری و دفتری</li>
<li class="wd-test-option" data-option="ج">ج) فقط مشاغل مدیریتی</li>
<li class="wd-test-option" data-option="د">د) فقط مشاغل قراردادی</li>
</ul>
|پاسخ=الف
|تحلیل=بند «ث» ماده ۱۰۶ دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند.
|مستند=بند «ث» ماده ۱۰۶
|نکته=این حکم صریح را نباید به تمام مشاغل دیگر تعمیم داد.
}}


=== بند ث ـ مشاغل سخت و زیان‌آور ===
{{شرح ماده
|عنوان=تحلیل ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت و فوق‌العاده خاص کارکنان دولت
|خلاصه=ماده ۱۰۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مجموعه‌ای از احکام اصلاح نظام اداری را در بر می‌گیرد؛ از ساماندهی استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی و انتقال کارکنان تا وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور، آموزش کارکنان و تعیین تکلیف مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه. اصلاحیه سال ۱۴۰۴ با الحاق چهار تبصره به جزء (۳) بند «ب»، دامنه دستگاه‌های مشمول فوق‌العاده خاص، سقف امتیاز، نحوه گزارش‌دهی و آثار آن بر برخی مزایا را مشخص کرده است.[۱][۲]


دولت مکلف است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند. در طول اجرای برنامه، قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۱/۸/۲۰ معتبر تلقی می‌گردد.
|توضیح=
ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم قانون برنامه هفتم پیشرفت، با هدف ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی جذب و به‌کارگیری و توسعه کیفی کارکنان وضع شده است. ساختار ماده نشان می‌دهد که قانونگذار صرفاً به پرداخت حقوق و مزایا نپرداخته، بلکه ورود نیروی انسانی، جابه‌جایی کارکنان، آموزش و ارزیابی، و شرایط برخی مشاغل را نیز در یک چارچوب تقنینی قرار داده است.[۱]


== قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ و تبصره‌های الحاقی ==
مهم‌ترین بخش مورد توجه کارکنان دولت، جزء (۳) بند «ب» درباره فوق‌العاده خاص مشمول کسور است. متن اولیه، اختیار اقدام قانونی برای وضع این فوق‌العاده را به دولت داده بود. قانون اصلاحی مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ چهار تبصره به این جزء افزوده است؛ از جمله درباره دامنه دستگاه‌های مشمول، سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، گزارش‌دهی هر شش ماه و اثر مبالغ پرداختی بر بازنشستگی و پایان خدمت.[۲]


<div class="explanation-box">
از نظر تفسیر حقوقی، باید میان سه موضوع تمایز گذاشت: نخست، مجوز قانونی وضع فوق‌العاده؛ دوم، شرایط و ضوابط اجرایی برقراری آن؛ و سوم، پرداخت واقعی به کارکنان در دستگاه مشخص. عبارت «دولت مجاز است» در متن جزء (۳) بند «ب» به‌تنهایی به معنای پرداخت خودکار و یکسان حداکثر امتیاز به تمام کارکنان نیست. برای تعیین وضعیت هر دستگاه، باید علاوه بر قانون، مصوبات و دستورالعمل‌های اجرایی معتبر و وضعیت تأمین اعتبار بررسی شود.
'''نکته مهم در استفاده از متن قانون:''' حکم اولیه جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶، اختیار دولت برای اقدام قانونی به‌منظور وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور را مقرر کرده بود. قانون اصلاحی سال ۱۴۰۴، چهار تبصره به این جزء افزود و دامنه امکان برقراری فوق‌العاده خاص، سقف آن، شیوه گزارش‌دهی و آثار آن بر برخی مزایا را مشخص کرد.
</div>


=== تبصره ۱ ـ دستگاه‌های مشمول ===
تبصره ۱ الحاقی، امکان برقراری فوق‌العاده خاص را برای گروه‌هایی از دستگاه‌ها و نهادها در سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی پیش‌بینی می‌کند. تبصره ۲، حداکثر میزان آن را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز مقرر کرده و درباره کارکنان شهرداری‌ها، نظر وزیر کشور و تناسب با درجه شهرداری را شرط امکان پرداخت دانسته است.


برقراری فوق‌العاده خاص موضوع این جزء در خصوص کارکنان شهرداری‌های سراسر کشور و سایر دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۰۷/۰۸ و همچنین نیروهای مسلح و سایر نهادهای زیر نظر مقام معظم رهبری، مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه، شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی امنیت ملی در سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی هر دستگاه مجاز است.
تبصره ۳ الحاقی، سازمان اداری و استخدامی کشور را به ارائه گزارش هر شش ماه یک‌بار درباره دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته مکلف می‌کند. تبصره ۴ نیز دامنه اثر مبالغ پرداختی را مشخص کرده است: این مبالغ در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال‌اند، اما بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیری ندارند.


=== تبصره ۲ ـ سقف فوق‌العاده خاص ===
در کنار فوق‌العاده خاص، بند «الف» ماده ۱۰۶ بر کنترل و ساماندهی استخدام تأکید می‌کند. بر اساس این بند، جذب و به‌کارگیری در دستگاه‌های مشمول به ثبت اطلاعات نیروی انسانی در سامانه یکپارچه نظام اداری، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار وابسته است. همچنین درخواست نیروی جدید به ثبت فهرست نیروهای موردنیاز یا مازاد و تأیید نبود نیروی متناسب در سامانه منوط شده است.


حداکثر میزان فوق‌العاده خاص موضوع این جزء برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف بیست‌وپنج هزار (۲۵۰۰۰) امتیاز و معادل ریالی آن برای سایر مشمولان است.
بند «ب» درباره انتقال کارکنان جدید و وضعیت کارکنان قراردادی حکم دارد. انتقال کارکنان قراردادی، افزون بر قواعد کلی، مستلزم شناسه کارکنان دولت مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ است. بنابراین، مشابه بودن قواعد انتقال و مأموریت با کارکنان رسمی و پیمانی، به معنای حذف شرایط اختصاصی تبصره نیست.


در خصوص کارکنان شهرداری‌ها، پرداخت این فوق‌العاده با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.
بندهای مربوط به آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران نیز بر نقش سامانه نظارت و ارزیابی آموزش کارکنان دولت، نیازسنجی آموزشی و آموزش حین خدمت تأکید می‌کنند. در نهایت، بند «ث» دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند.


=== تبصره ۳ ـ نظارت و گزارش‌دهی ===
|نکات=
۱. ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم قانون برنامه هفتم پیشرفت، با عنوان اصلاح نظام اداری قرار دارد.


سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است گزارش اجرای این جزء، مشتمل بر فهرست دستگاه‌های بهره‌مند از این فوق‌العاده خاص و میزان تخصیص‌یافته به هر یک از آنها را هر شش ماه یک‌بار به کمیسیون‌های اجتماعی، برنامه و بودجه و محاسبات و معاونت نظارت مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.
۲. بند «الف» درباره ساماندهی جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی است.


=== تبصره ۴ ـ آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق و مزایا ===
۳. جذب و به‌کارگیری در دستگاه‌های مشمول، تابع ثبت اطلاعات، مجوز مقرر و تأمین اعتبار است.


مبالغ پرداختی تحت عنوان فوق‌العاده خاص موضوع این جزء، صرفاً در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال است و در سایر مؤلفه‌های حکم کارگزینی، از جمله حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه و فوق‌العاده جذب و نیز اضافه‌کار، تأثیری نخواهد داشت.
۴. بند «ب» شامل احکام انتقال کارکنان و جزء (۳) آن شامل حکم فوق‌العاده خاص است.


== مفاهیم کلیدی ماده ۱۰۶ ==
۵. جزء (۳) بند «ب» به موجب قانون اصلاحی سال ۱۴۰۴ با چهار تبصره تکمیل شده است.


{| class="wikitable"
۶. سقف مقرر برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری، ۲۵۰۰۰ امتیاز است.
! اصطلاح !! توضیح حقوقی
|-
| فوق‌العاده خاص مشمول کسور
| پرداختی که وضع آن در جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ پیش‌بینی شده و مبالغ پرداختی آن طبق تبصره ۴ اصلاحی، در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال است.
|-
| سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز
| حداکثر میزان مقرر برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری؛ این سقف به‌خودی‌خود به معنای پرداخت قطعی همین میزان به تمام کارکنان نیست.
|-
| دستگاه اجرایی
| دستگاه‌هایی که بر اساس قانون مربوط، در قلمرو حکم قرار می‌گیرند؛ دامنه شمول باید با توجه به ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره ۱ اصلاحی بررسی شود.
|-
| اعتبارات مصوب بودجه سنواتی
| محدودیت مالی تصریح‌شده در تبصره ۱ اصلاحی برای برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه‌های مشمول آن تبصره.
|-
| حقوق مکتسبه
| حقوق و مزایایی که قانون در بند «ب» ماده ۱۰۶ رعایت آن‌ها را در تنظیم ضوابط انتقال کارکنان جدید لازم دانسته است.
|-
| سامانه یکپارچه نظام اداری
| سامانه‌ای که ثبت اطلاعات نیروی انسانی و بررسی نیاز یا مازاد نیروی انسانی در فرایند جذب و به‌کارگیری به آن وابسته شده است.
|-
| کسور بازنشستگی
| کسور قانونی مرتبط با بازنشستگی؛ در تفسیر آثار فوق‌العاده خاص باید حکم صریح جزء (۳) و تبصره ۴ اصلاحی را ملاک قرار داد.
|}


== تحلیل حقوقی و تفسیری ماده ۱۰۶ ==
۷. سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز به‌تنهایی به معنای استحقاق قطعی همه کارکنان برای دریافت حداکثر مبلغ نیست.


=== ۱. هدف قانون‌گذار از تصویب ماده ===
۸. برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه‌های مشمول تبصره ۱، در سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی مجاز است.


ماده ۱۰۶ در فصل اصلاح نظام اداری قانون برنامه هفتم پیشرفت قرار دارد. هدف اعلام‌شده در صدر ماده، ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی استخدام و توسعه کیفی کارکنان است.
۹. پرداخت فوق‌العاده خاص کارکنان شهرداری‌ها با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.


از این رو، احکام ماده را باید در ارتباط با یکدیگر مطالعه کرد: محدودیت و ساماندهی جذب نیرو در بند «الف»، قواعد انتقال در بند «ب»، امکان وضع فوق‌العاده خاص در جزء (۳) همان بند و مقررات آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران در بندهای بعدی، اجزای مختلف سیاست قانون‌گذار در حوزه سرمایه انسانی دولت هستند.
۱۰. گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» باید هر شش ماه یک‌بار ارائه شود.


=== ۲. آیا فوق‌العاده خاص برای همه کارکنان دولت الزامی است؟ ===
۱۱. مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال است.


عبارت اصلی جزء (۳) بند «ب» چنین است: «دولت مجاز است ... نسبت به وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور اقدام قانونی به‌عمل آورد.»
۱۲. طبق تبصره ۴ الحاقی، این مبالغ بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیری ندارند.


به‌کارگیری عبارت «مجاز است» نشان می‌دهد که حکم اولیه، اختیار قانونی برای وضع فوق‌العاده خاص را به دولت داده است؛ این عبارت به‌تنهایی پرداخت خودکار و یکسان مبلغ معینی به تمام کارکنان را مقرر نمی‌کند.
۱۳. انتقال کارکنان قراردادی به داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ وابسته است.


از سوی دیگر، اصلاحیه سال ۱۴۰۴ با افزودن چهار تبصره، امکان برقراری این فوق‌العاده را برای گروه‌های گسترده‌تری از دستگاه‌ها تصریح کرده است. با وجود این، باید میان «مجاز بودن برقراری»، «تصمیم قانونی برای برقراری»، «تأمین اعتبار» و «اجرای واقعی پرداخت» تفاوت گذاشت.
۱۴. بند «ث» درباره مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه حکم خاص دارد.


بنابراین، صرف استناد به ماده ۱۰۶ یا سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، بدون بررسی تصمیمات اجرایی و وضعیت دستگاه مربوط، برای اثبات استحقاق قطعی هر کارمند به پرداخت حداکثر مبلغ کافی نیست.
۱۵. برای تعیین مبلغ قابل پرداخت به هر کارمند، مقررات اجرایی معتبر و وضعیت دستگاه باید جداگانه بررسی شود.


=== ۳. آیا سقف ۲۵ هزار امتیاز به همه کارکنان تعلق می‌گیرد؟ ===
|مثال=
اگر کارمندی در دستگاهی مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری مشغول به کار باشد، نمی‌تواند صرفاً با استناد به سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز نتیجه بگیرد که پرداخت همین میزان به او قطعی است؛ باید شرایط قانونی و اجرایی برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه مربوط بررسی شود.


تبصره ۲ اصلاحی، سقف فوق‌العاده خاص را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا ۲۵۰۰۰ امتیاز تعیین می‌کند و برای سایر مشمولان، معادل ریالی آن را مقرر می‌دارد.
اگر کارمند شهرداری خواهان برخورداری از فوق‌العاده خاص باشد، تبصره‌های الحاقی امکان برقراری آن را پیش‌بینی کرده‌اند؛ با این حال، نظر وزیر کشور، درجه شهرداری و سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی در بررسی موضوع اهمیت دارند.


از نظر حقوقی، «حداکثر میزان» با «میزان قطعی پرداخت» یکسان نیست. سقف مقرر، حد بالای مجاز را مشخص می‌کند و نباید آن را معادل حکم قطعی پرداخت ۲۵۰۰۰ امتیاز به تک‌تک کارکنان دانست.
اگر دستگاه اجرایی قصد جذب نیروی جدید داشته باشد، درخواست آن باید با ثبت اطلاعات موردنیاز یا مازاد و رعایت شرایط مجوز و تأمین اعتبار بررسی شود؛ اعلام نیاز به‌تنهایی تمام الزامات بند «الف» را جایگزین نمی‌کند.


برای تشخیص مبلغ قابل پرداخت به یک شخص، باید علاوه بر متن قانون، تصمیم اجرایی مربوط، دامنه شمول دستگاه، وضعیت تأمین اعتبار و ضوابط قابل اعمال بررسی شود.
اگر کارمند قراردادی درخواست انتقال به دستگاه دیگری را مطرح کند، علاوه بر قواعد عمومی، داشتن شناسه مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ باید بررسی شود.


=== ۴. وضعیت کارکنان شهرداری‌ها ===
|توجه=
ماده ۱۰۶ را باید همراه با قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» و مقررات اجرایی مربوط مطالعه کرد. متن قانون به‌تنهایی برای تعیین میزان قطعی پرداخت فوق‌العاده خاص به یک فرد یا اثبات شمول یک دستگاه در هر وضعیت اجرایی کافی نیست.


تبصره‌های الحاقی، شهرداری‌های سراسر کشور را صریحاً در دامنه امکان برقراری فوق‌العاده خاص قرار داده‌اند. با این حال، پرداخت به کارکنان شهرداری‌ها طبق تبصره ۲، با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.
همچنین میان سقف امتیازی، مجوز قانونی، تأمین اعتبار و پرداخت واقعی تفاوت وجود دارد. نتیجه‌گیری درباره استحقاق فردی باید بر اساس وضعیت استخدامی، دستگاه محل خدمت و ضوابط اجرایی معتبر صورت گیرد.
}}


در نتیجه، نمی‌توان صرفاً به دلیل اشتغال در شهرداری، پرداخت یکسان یا حداکثری فوق‌العاده خاص را قطعی تلقی کرد. شرایط قانونی مربوط به درجه شهرداری و تصمیمات اجرایی باید مورد توجه قرار گیرد.
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


=== ۵. اثر فوق‌العاده خاص بر بازنشستگی و سایر مزایا ===
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">تحلیل حقوقی و تفسیری ماده ۱۰۶</h2>


تبصره ۴ اصلاحی، آثار این پرداخت را به‌طور مشخص تفکیک کرده است.
<h3>۱. هدف و ساختار ماده</h3>
<p>ماده ۱۰۶ مجموعه‌ای از ابزارهای اصلاح نظام اداری را کنار هم قرار می‌دهد: ساماندهی استخدام، ضوابط انتقال کارکنان، وضع فوق‌العاده خاص، آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران و تعیین وضعیت مشاغل خاص. از این رو، تحلیل ماده باید تمام این اجزا را پوشش دهد و به فوق‌العاده خاص محدود نشود.</p>


{| class="wikitable"
<h3>۲. تفاوت سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز با مبلغ قطعی پرداخت</h3>
! مؤلفه !! حکم مقرر
<p>تبصره ۲ الحاقی، سقف فوق‌العاده خاص را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا ۲۵۰۰۰ امتیاز تعیین کرده است. عبارت «حداکثر» یا «تا سقف» بیانگر حد بالای مقرر است، نه حکم به پرداخت همین میزان به تمام کارکنان. میزان پرداخت واقعی باید در چارچوب ضوابط اجرایی معتبر و اعتبارات مربوط تعیین شود.</p>
|-
| حقوق بازنشستگی
| مبالغ پرداختی تحت عنوان فوق‌العاده خاص در محاسبه آن قابل اعمال است.
|-
| پاداش پایان خدمت
| مبالغ پرداختی در محاسبه آن قابل اعمال است.
|-
| ذخیره مرخصی استحقاقی هنگام بازنشستگی
| مبالغ پرداختی در محاسبه آن قابل اعمال است.
|-
| حق شغل
| طبق تبصره ۴، فوق‌العاده خاص در این مؤلفه تأثیری ندارد.
|-
| حق شاغل
| طبق تبصره ۴، فوق‌العاده خاص در این مؤلفه تأثیری ندارد.
|-
| فوق‌العاده ویژه
| طبق تبصره ۴، فوق‌العاده خاص در این مؤلفه تأثیری ندارد.
|-
| فوق‌العاده جذب
| طبق تبصره ۴، فوق‌العاده خاص در این مؤلفه تأثیری ندارد.
|-
| اضافه‌کار
| طبق تبصره ۴، فوق‌العاده خاص در محاسبه آن تأثیری ندارد.
|}


این تفکیک به این معناست که آثار قانونی فوق‌العاده خاص بر تمام اجزای حکم کارگزینی یکسان نیست و باید دقیقاً در حدود تبصره ۴ تفسیر شود.
<h3>۳. دامنه دستگاه‌های مشمول فوق‌العاده خاص</h3>
<p>تبصره ۱ الحاقی، دستگاه‌ها و نهادهای متعددی را نام برده و بر رعایت سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی تأکید کرده است. برای تشخیص شمول، باید متن دقیق تبصره و وضعیت حقوقی دستگاه بررسی شود؛ نمی‌توان همه دستگاه‌ها را بدون تفکیک تابع یک قاعده اجرایی واحد دانست.</p>


=== ۶. محدودیت استخدام و ضرورت ثبت اطلاعات ===
<h3>۴. وضعیت کارکنان شهرداری‌ها</h3>
<p>قانون اصلاحی، امکان برقراری فوق‌العاده خاص برای کارکنان شهرداری‌ها را پیش‌بینی کرده است. با این حال، پرداخت با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است؛ بنابراین شمول قانونی، به‌تنهایی به معنای پرداخت یکسان یا حداکثری در همه شهرداری‌ها نیست.</p>


بند «الف» ماده ۱۰۶، جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی در دستگاه‌های مشمول را به ثبت اطلاعات در سامانه یکپارچه نظام اداری، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار توسط سازمان مرتبط کرده است.
<h3>۵. آثار فوق‌العاده خاص بر بازنشستگی و مزایا</h3>
<p>تبصره ۴ الحاقی، سه مورد را برای اعمال مبالغ پرداختی برشمرده است: حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی. در مقابل، اثر این پرداخت بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار نفی شده است. بنابراین، آثار فوق‌العاده خاص بر همه اجزای حکم کارگزینی یکسان نیست.</p>


همچنین، درخواست نیروی جدید باید با ثبت فهرست نیروهای موردنیاز یا مازاد همراه باشد و تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور مبنی بر نبود نیروی متناسب در سامانه اخذ شود.
<h3>۶. الزام گزارش‌دهی</h3>
<p>تبصره ۳ الحاقی، سازمان اداری و استخدامی کشور را مکلف کرده است گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» را هر شش ماه یک‌بار ارائه کند. گزارش باید شامل فهرست دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته به هر یک باشد. این حکم، سازوکار نظارت بر اجرای فوق‌العاده خاص را مشخص می‌کند.</p>


این حکم نشان می‌دهد که تشخیص نیاز واقعی دستگاه و استفاده از اطلاعات نیروی انسانی موجود، بخشی از فرایند قانونی جذب است؛ صرف اعلام نیاز دستگاه، بدون رعایت شرایط مقرر در ماده، برای نتیجه‌گیری درباره امکان استخدام کافی نیست.
<h3>۷. ضوابط جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی</h3>
<p>بند «الف» استخدام و به‌کارگیری را به اطلاعات ثبت‌شده در سامانه، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار وابسته کرده است. همچنین درخواست نیروی جدید به ثبت فهرست نیروهای موردنیاز یا مازاد و تأیید نبود نیروی متناسب در سامانه منوط شده است.</p>


=== ۷. انتقال کارکنان قراردادی ===
<h3>۸. انتقال کارکنان قراردادی</h3>
<p>بند «ب» قواعد انتقال، مأموریت و مرخصی کارکنان قراردادی را مشابه کارکنان پیمانی و رسمی دانسته است؛ اما تبصره آن برای انتقال کارکنان قراردادی شرایط مشخصی مقرر می‌کند. این شرایط باید در هر درخواست انتقال جداگانه احراز شوند.</p>


بند «ب» ماده ۱۰۶، انتقال، مأموریت و مرخصی کارکنان قراردادی را از حیث قاعده کلی مشابه کارکنان پیمانی و رسمی قرار داده است؛ اما تبصره همان بند، انتقال کارکنان قراردادی را منوط به سه شرط مشخص می‌کند:
<h3>۹. آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران</h3>
<p>احکام آموزشی ماده بر ایجاد سامانه نظارت و ارزیابی آموزش کارکنان دولت، نیازسنجی آموزشی و طراحی برنامه‌های توسعه قابلیت‌های مدیران تمرکز دارند. این بخش نشان می‌دهد که ماده ۱۰۶ علاوه بر مقررات استخدامی و پرداختی، به ارتقای کیفیت سرمایه انسانی نیز توجه دارد.</p>


# داشتن شناسه کارکنان دولت مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور؛
<h3>۱۰. مشاغل سخت و زیان‌آور</h3>
# اعلام نیاز دستگاه مقصد؛
<p>بند «ث» دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند و در طول اجرای برنامه، قانون حفاظت در برابر اشعه را معتبر تلقی کرده است. دامنه این حکم باید بر اساس متن دقیق بند و قوانین مربوط بررسی شود.</p>
# موافقت دستگاه مبدأ.


بنابراین، مشابهت قواعد انتقال و مأموریت کارکنان قراردادی با کارکنان رسمی و پیمانی را نباید به معنای حذف شرایط خاص انتقال کارکنان قراردادی دانست.
</div>


=== ۸. نسبت ماده ۱۰۶ با قانون مدیریت خدمات کشوری ===
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:13px 15px;background:#f7f9f8;border-right:4px solid #527d77;border-radius:4px;line-height:2;">


ماده ۱۰۶ در چند بخش به نظام مدیریت خدمات کشوری مرتبط است. تبصره ۱ اصلاحی جزء (۳) بند «ب»، به ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری ارجاع می‌دهد و تبصره ۲ اصلاحی، سقف امتیازی فوق‌العاده خاص را برای مشمولان این قانون تعیین می‌کند.
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;margin-top:0;">مبانی و فلسفه حکم</h2>


با این حال، دامنه شمول ماده ۱۰۶ را نباید صرفاً با دامنه شمول قانون مدیریت خدمات کشوری یکسان فرض کرد؛ زیرا اصلاحیه، گروه‌هایی مانند کارکنان شهرداری‌ها و برخی نهادهای دیگر را نیز در حکم مربوط به فوق‌العاده خاص نام برده است.
<p>ماده ۱۰۶ در چارچوب اصلاح نظام اداری، به دنبال ساماندهی ورود و جابه‌جایی نیروی انسانی، ارتقای بهره‌وری و بهبود سازوکارهای جبران خدمات است. احکام استخدامی ماده، فرایند جذب را به اطلاعات ثبت‌شده، مجوز قانونی و تأمین اعتبار پیوند می‌دهند.</p>


== مبانی و مستندات قانونی ==
<p>حکم فوق‌العاده خاص نیز با اهدافی مانند عدالت در پرداخت، افزایش بهره‌وری و نگهداشت نیروی انسانی توجیه شده است. اصلاحیه سال ۱۴۰۴ با تعیین دامنه شمول، سقف امتیاز و آثار پرداخت، بخشی از چارچوب قانونی این فوق‌العاده را روشن‌تر کرده است.</p>


{| class="wikitable"
<p>در تفسیر این احکام باید میان هدف قانونگذار، اختیار قانونی دولت، ضوابط اجرایی و نتیجه عملی پرداخت تمایز گذاشت. هدف حمایتی یا انگیزشی یک حکم، به‌تنهایی جایگزین شرایط صریح قانون و الزامات تأمین اعتبار نمی‌شود.</p>
! مستند !! ارتباط با ماده ۱۰۶
|-
| [[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]]
| منبع اصلی احکام مربوط به سرمایه انسانی دولت، استخدام، انتقال، فوق‌العاده خاص و آموزش کارکنان.
|-
| [[قانون مدیریت خدمات کشوری]]
| به‌ویژه ماده ۵ در تعیین گروه‌های دستگاه‌های اجرایی و ارتباط آن با تبصره ۱ اصلاحی؛ همچنین مقررات مرتبط با نظام حقوق و مزایا.
|-
| [[قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی]]
| مبنای رعایت الزامات قانونی در ثبت و استفاده از اطلاعات سامانه یکپارچه نظام اداری.
|-
| قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت
| قانون اصلاحی مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ مجلس شورای اسلامی، تأییدشده در ۱۴۰۴/۰۳/۰۷ شورای نگهبان، مشتمل بر الحاق چهار تبصره.
|-
| قانون حفاظت در برابر اشعه
| قانون مورد اشاره در بند «ث» ماده ۱۰۶ در ارتباط با مشاغل پرتوکاری اشعه.
|-
| قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور
| مورد اشاره در بند «الف» ماده ۱۰۶ در خصوص استثنای سازمان بازرسی کل کشور از حکم توقف اختیارات جذب و به‌کارگیری.
|}


== آرای قضایی، نظریات مشورتی و رویه مرتبط ==
</div>


در ارزیابی آثار ماده ۱۰۶، لازم است میان متن صریح قانون، تصمیمات اجرایی دستگاه‌ها، بخشنامه‌های اداری و آرای مراجع قضایی تفکیک شود.
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


تا زمانی که رأی وحدت رویه یا نظریه مشورتی مشخص و قابل استناد درباره یک اختلاف معین احراز نشده باشد، نباید شماره رأی یا نظریه‌ای را به‌عنوان مستند مستقیم تفسیر ماده درج کرد.
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">پیشینه تقنینی ماده ۱۰۶</h2>


موضوعاتی که در صورت انتشار مستند رسمی، قابلیت بررسی در این بخش را دارند عبارت‌اند از:
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
<b>۱. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت ـ ۱۴۰۳</b><br>
قانون برنامه هفتم پیشرفت در تاریخ ۱۴۰۳/۰۳/۰۱ تصویب شد. ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم، با عنوان اصلاح نظام اداری، احکام مربوط به استخدام، انتقال کارکنان، فوق‌العاده خاص، آموزش و مشاغل سخت و زیان‌آور را مقرر کرده است.
</div>


* اختلاف درباره دامنه شمول فوق‌العاده خاص و دستگاه‌های مشمول.
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
* اختلاف درباره رعایت سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز و نحوه تعیین مبلغ پرداختی.
<b>۲. قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ ـ ۱۴۰۴</b><br>
* آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق بازنشستگی و پاداش پایان خدمت.
مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ را تصویب کرد. اصلاحیه چهار تبصره درباره دامنه شمول فوق‌العاده خاص، سقف آن، گزارش‌دهی و آثار پرداخت بر برخی مزایا به جزء یادشده افزود.
* اعتراض به تصمیمات اداری درباره انتقال کارکنان قراردادی.
</div>
* اختلاف درباره رعایت شرایط قانونی استخدام و ثبت اطلاعات نیروی انسانی.


برای تکمیل این بخش، باید متن رسمی رأی، شماره و تاریخ آن، مرجع صادرکننده و نسبت مستقیم آن با ماده ۱۰۶ احراز شود.
<div style="border-right:3px solid #527d77;background:#f7f9f8;padding:11px 14px;margin:9px 0;border-radius:4px;">
<b>۳. مقررات اجرایی فوق‌العاده خاص</b><br>
پس از اصلاح قانون، مصوبات اجرایی مربوط به نحوه برقراری فوق‌العاده خاص نیز مطرح شده‌اند. در بررسی استحقاق فردی یا وضعیت یک دستگاه، باید نسخه معتبر و جاری این مصوبات و دستورالعمل‌های مرتبط جداگانه بررسی شود.
</div>
 
</div>


== دکترین، تحلیل حقوقی و منابع پژوهشی ==
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


از منظر حقوق اداری، ماده ۱۰۶ را می‌توان از سه جهت بررسی کرد:
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">مبانی و مستندات قانونی</h2>


'''۱. اصل قانونی بودن استخدام و پرداخت‌های اداری:''' دستگاه اجرایی برای جذب نیروی انسانی و ایجاد یا پرداخت مزایای استخدامی باید در حدود اختیارات قانونی و ضوابط معتبر عمل کند. وجود حکم قانونی، لزوماً تمام مراحل اجرایی و مالی لازم برای پرداخت را بی‌نیاز از تصمیمات تکمیلی نمی‌کند.
<ul>
<li>[[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]] ـ متن اصلی ماده ۱۰۶.</li>
<li>قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱.</li>
<li>[[قانون مدیریت خدمات کشوری]] ـ به‌ویژه ماده ۵ درباره دستگاه‌های اجرایی و مقررات مرتبط با نظام حقوق و مزایا.</li>
<li>[[قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی]] ـ از مستندات مورد اشاره در بند «الف» ماده ۱۰۶.</li>
<li>[[قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور]] ـ مورد اشاره در استثنای بند «الف» ماده ۱۰۶.</li>
<li>[[قانون حفاظت در برابر اشعه]] ـ مورد اشاره در بند «ث» ماده ۱۰۶.</li>
<li>تصویب‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های معتبر مربوط به نحوه برقراری فوق‌العاده خاص موضوع جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶.</li>
</ul>


'''۲. تفاوت اختیار قانونی با تکلیف اجرایی:''' واژه «مجاز است» در جزء (۳) بند «ب» با واژه «مکلف است» در بندهای دیگر ماده یکسان نیست. تحلیل حقوقی باید به متن هر حکم و تبصره‌های آن متکی باشد و نمی‌تواند اختیار مقرر را بدون دلیل به تکلیف مطلق تبدیل کند.
</div>


'''۳. لزوم تفسیر هماهنگ متن اصلی و اصلاحیه:''' اصلاحیه سال ۱۴۰۴ چهار تبصره به جزء (۳) بند «ب» افزوده است. بنابراین، تحلیل دامنه مشمولان، سقف پرداخت و آثار فوق‌العاده خاص باید با در نظر گرفتن متن اصلاحی انجام شود، نه صرفاً بر اساس نسخه اولیه قانون.
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">


== نکات مهم آزمونی ماده ۱۰۶ ==
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">آراء قضایی، نظریات مشورتی و رویه مرتبط</h2>


<div class="term-box">
<div style="border-right:4px solid #3979a7;background:#f7f9fb;padding:12px 14px;margin:10px 0;border-radius:4px;line-height:2;">
* هدف صدر ماده: ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان، ساماندهی جذب و به‌کارگیری و توسعه کیفی کارکنان.
<b>ملاحظه پژوهشی:</b> برای درج رأی وحدت رویه، رأی شعبه دیوان عدالت اداری یا نظریه مشورتی در این بخش، باید متن، شماره، تاریخ و ارتباط استدلالی آن با ماده ۱۰۶ احراز شود. در این نسخه، از نسبت دادن رأی یا نظریه تأییدنشده به ماده خودداری شده است.
* بند «الف»: استخدام و به‌کارگیری در دستگاه‌های مشمول تابع الزامات سامانه، مجوز مشترک و تأمین اعتبار است.
* بند «ب»، جزء ۱: اختیار وضع ضوابط انتقال کارکنان جدید در محدوده همان شهرستان محل خدمت دستگاه مبدأ، با رعایت حقوق مکتسبه.
* بند «ب»، جزء ۲: انتقال، مأموریت و مرخصی کارکنان قراردادی مانند کارکنان پیمانی و رسمی است؛ اما انتقال کارکنان قراردادی شرایط خاص خود را دارد.
* بند «ب»، جزء ۳: دولت «مجاز است» برای اهداف مقرر، نسبت به وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور اقدام قانونی کند.
* تبصره ۲ اصلاحی: سقف فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری، ۲۵۰۰۰ امتیاز است.
* تبصره ۲ اصلاحی: پرداخت به کارکنان شهرداری‌ها با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.
* تبصره ۳ اصلاحی: گزارش اجرای حکم باید هر شش ماه یک‌بار به مراجع نظارتی مجلس ارائه شود.
* تبصره ۴ اصلاحی: فوق‌العاده خاص بر برخی مؤلفه‌های بازنشستگی و پایان خدمت اثر دارد، اما در حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیر ندارد.
* بند «ث»: دولت مکلف است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند.
</div>
</div>


== تست‌های آزمونی ماده ۱۰۶ ==
<h3>موضوعات قابل پیگیری در رویه قضایی</h3>
 
<ul>
<li>اختلافات استخدامی درباره دامنه شمول دستگاه‌ها و کارکنان نسبت به فوق‌العاده خاص.</li>
<li>اعتراض به تصمیمات اداری درباره برقراری یا عدم برقراری فوق‌العاده خاص.</li>
<li>اختلاف درباره آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق بازنشستگی و پاداش پایان خدمت.</li>
<li>اعتراض به تصمیمات مربوط به انتقال کارکنان قراردادی.</li>
<li>اختلافات مرتبط با رعایت ضوابط قانونی جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی.</li>
</ul>
 
<p>در صورت شناسایی رأی قطعی و مرتبط از هیأت عمومی یا شعب دیوان عدالت اداری، بهتر است متن رأی، تاریخ، شماره پرونده یا دادنامه، مرجع صادرکننده و بخش مرتبط از استدلال آن به این قسمت افزوده شود. تا آن زمان، این موضوعات صرفاً محورهای پژوهش هستند، نه ادعای وجود رویه قضایی قطعی.</p>
 
</div>
 
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">
 
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">دکترین، کتاب‌ها و منابع پژوهشی</h2>
 
<h3>۱. دکترین حقوق اداری</h3>
<p>در تحلیل ماده ۱۰۶، موضوعاتی مانند اصل قانونی بودن استخدام، حدود اختیار دستگاه اجرایی در ایجاد مزایای پرداختی، رابطه اعتبار بودجه با تعهدات استخدامی و تفاوت میان مجوز قانونی و حق قطعی پرداخت، محورهای اصلی تحلیل حقوق اداری محسوب می‌شوند.</p>


{{تست ماده
<h3>۲. منابع حقوق استخدامی</h3>
|سوال=۱. کدام گزینه درباره جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت صحیح است؟
<ul>
|گزینه۱=دولت مکلف است بدون نیاز به هیچ اقدام دیگری، مبلغ ۲۵۰۰۰ امتیاز را به تمام کارکنان دولت پرداخت کند.
<li>آثار دانشگاهی مربوط به قانون مدیریت خدمات کشوری و نظام حقوق و مزایای کارکنان دولت.</li>
|گزینه۲=دولت مجاز است با اهداف مقرر در قانون، نسبت به وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور اقدام قانونی به‌عمل آورد.
<li>مطالعات حقوق اداری درباره استخدام عمومی، انتقال کارکنان و صلاحیت دستگاه‌های اجرایی.</li>
|گزینه۳=فوق‌العاده خاص صرفاً برای کارکنان رسمی قابل برقراری است.
<li>تحلیل‌های تخصصی درباره فوق‌العاده‌های پرداختی، کسور بازنشستگی و آثار مزایا در پایان خدمت.</li>
|گزینه۴=فوق‌العاده خاص هیچ اثری بر حقوق بازنشستگی ندارد.
</ul>
|پاسخ=گزینه ۲
|شرح=جزء (۳) بند «ب» از اختیار دولت برای اقدام قانونی به‌منظور وضع فوق‌العاده خاص سخن می‌گوید. سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز در تبصره ۲ اصلاحی آمده است و به معنای پرداخت خودکار حداکثر مبلغ به همه کارکنان نیست.
|مستند=جزء (۳) بند «ب» و تبصره‌های الحاقی ماده ۱۰۶
}}


{{تست ماده
<h3>۳. منابع پژوهشی اختصاصی فوق‌العاده خاص</h3>
|سوال=۲. حداکثر میزان فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری طبق تبصره ۲ اصلاحی چقدر است؟
<p>برای تحلیل اجرایی جزء (۳) بند «ب»، متن قانون اصلاحی، تصویب‌نامه‌های هیئت وزیران و دستورالعمل‌های معتبر، منابع اصلی هستند. اخبار یا اظهارنظرهای رسانه‌ای می‌توانند سرنخ پژوهشی فراهم کنند، اما جایگزین متن مصوبه لازم‌الاجرا نمی‌شوند.</p>
|گزینه۱=۱۰۰۰۰ امتیاز
|گزینه۲=۱۵۰۰۰ امتیاز
|گزینه۳=۲۰۰۰۰ امتیاز
|گزینه۴=۲۵۰۰۰ امتیاز
|پاسخ=گزینه ۴
|شرح=تبصره ۲ اصلاحی، حداکثر میزان فوق‌العاده خاص را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز تعیین کرده است.
|مستند=تبصره ۲ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
}}


{{تست ماده
</div>
|سوال=۳. طبق تبصره ۴ اصلاحی ماده ۱۰۶، کدام مورد از آثار فوق‌العاده خاص است؟
|گزینه۱=افزایش خودکار حق شغل
|گزینه۲=افزایش خودکار حق شاغل
|گزینه۳=قابلیت اعمال در محاسبه حقوق بازنشستگی و پاداش پایان خدمت
|گزینه۴=افزایش خودکار اضافه‌کار
|پاسخ=گزینه ۳
|شرح=تبصره ۴، اعمال مبالغ پرداختی را در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی مجاز دانسته و تأثیر بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار را نفی می‌کند.
|مستند=تبصره ۴ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
}}


{{تست ماده
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;">
|سوال=۴. انتقال کارکنان قراردادی طبق تبصره بند «ب» ماده ۱۰۶ به کدام شرط وابسته است؟
|گزینه۱=صرف درخواست شخص کارمند
|گزینه۲=فقط موافقت دستگاه مقصد
|گزینه۳=داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ
|گزینه۴=صرف داشتن سابقه پنج سال خدمت
|پاسخ=گزینه ۳
|شرح=تبصره بند «ب» سه شرط را برای انتقال کارکنان قراردادی بیان می‌کند: شناسه مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ.
|مستند=تبصره بند «ب» ماده ۱۰۶
}}


{{تست ماده
<h2 style="color:#527d77;font-size:19px;">منابع پژوهشی و سایت‌های حقوقی</h2>
|سوال=۵. سازمان اداری و استخدامی کشور طبق تبصره ۳ اصلاحی درباره فوق‌العاده خاص چه تکلیفی دارد؟
|گزینه۱=گزارش سالانه به دیوان محاسبات
|گزینه۲=گزارش هر شش ماه یک‌بار به مراجع نظارتی تعیین‌شده در قانون
|گزینه۳=اعلام روزانه اسامی تمام کارکنان
|گزینه۴=تعیین مستقل میزان فوق‌العاده برای تمام دستگاه‌ها
|پاسخ=گزینه ۲
|شرح=تبصره ۳، ارائه گزارش هر شش ماه یک‌بار شامل فهرست دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته به هر یک را به کمیسیون‌های اجتماعی، برنامه و بودجه و محاسبات و معاونت نظارت مجلس مقرر کرده است.
|مستند=تبصره ۳ الحاقی جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶
}}


{{تست ماده
<ol>
|سوال=۶. طبق بند «ث» ماده ۱۰۶، دولت درباره مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه چه تکلیفی دارد؟
<li>[https://nezamat.ir/ نظامات] ـ متن قوانین و مقررات و قانون برنامه هفتم پیشرفت.</li>
|گزینه۱=احتساب آن‌ها در مشاغل سخت و زیان‌آور
<li>[https://daftarvakil.ir/ دفتر وکیل] ـ متن قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶.</li>
|گزینه۲=تبدیل تمام این مشاغل به مشاغل مدیریتی
<li>[https://kargozin.com/ مجله کارگزینی] ـ متن منقح حکم فوق‌العاده خاص و اطلاعات مرتبط با اصلاحیه.</li>
|گزینه۳=پرداخت فوق‌العاده خاص ۲۵۰۰۰ امتیازی به تمام شاغلان
<li>[https://shenasname.ir/ شناسنامه قانون] ـ قوانین، مقررات و مصوبات اداری و استخدامی.</li>
|گزینه۴=توقف اجرای قانون حفاظت در برابر اشعه
<li>[https://wikidad.ir/ ویکی‌داد] ـ متن قوانین، شرح مواد و تحلیل حقوقی.</li>
|پاسخ=گزینه ۱
</ol>
|شرح=بند «ث» دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند.
|مستند=بند «ث» ماده ۱۰۶
}}


== پرسش‌های پرتکرار درباره ماده ۱۰۶ ==
</div>


=== آیا فوق‌العاده خاص ماده ۱۰۶ برای تمام کارمندان قطعی است؟ ===
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:13px 15px;background:#f7f9f8;border-right:4px solid #527d77;border-radius:4px;line-height:2;font-size:13px;">


خیر. جزء (۳) بند «ب» اختیار دولت برای اقدام قانونی را بیان می‌کند. برای تعیین استحقاق و مبلغ پرداختی باید اصلاحیه، مقررات اجرایی، وضعیت دستگاه و شرایط مالی مربوط بررسی شود.
<h3 style="color:#527d77;margin-top:0;">ارجاعات و پاورقی</h3>


=== آیا ۲۵۰۰۰ امتیاز به معنای افزایش قطعی حقوق همه کارکنان است؟ ===
<p>[۱] قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۰۱، ماده ۱۰۶. متن قانون: [https://nezamat.ir/ قانون برنامه هفتم پیشرفت].</p>


خیر. این رقم سقف مقرر در تبصره ۲ اصلاحی برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری است، نه حکم پرداخت خودکار همین میزان به تمام کارکنان.
<p>[۲] قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱. متن اصلاحیه: [https://daftarvakil.ir/قوانین-و-مصوبات/43847/ دفتر وکیل].</p>


=== آیا کارکنان شهرداری‌ها می‌توانند مشمول فوق‌العاده خاص شوند؟ ===
<p>[۳] متن منقح جزء (۳) بند «ب» و چهار تبصره الحاقی: [https://kargozin.com/ مجله کارگزینی].</p>


بله، قانون اصلاحی امکان برقراری فوق‌العاده خاص را برای کارکنان شهرداری‌های سراسر کشور پیش‌بینی کرده است؛ اما پرداخت آن با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.
<p>[۴] برای بررسی اجرای حکم، باید تصویب‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی معتبر مربوط به نحوه برقراری فوق‌العاده خاص نیز مطالعه شوند؛ اخبار و گزارش‌های رسانه‌ای به‌تنهایی مستند نهایی استحقاق فردی نیستند.</p>


=== آیا فوق‌العاده خاص در حقوق بازنشستگی اثر دارد؟ ===
</div>


مطابق تبصره ۴ اصلاحی، مبالغ پرداختی تحت این عنوان در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال است.
<div style="direction:rtl;text-align:right;margin:18px 0;padding:13px 15px;background:#fffaf0;border-right:4px solid #b98a32;border-radius:4px;line-height:2;">
<h3 style="color:#8a6a20;margin-top:0;">کنترل کیفیت پژوهشی ماده ۱۰۶</h3>
<ul>
<li>متن پایه ماده از قانون برنامه هفتم پیشرفت تفکیک شده است.</li>
<li>چهار تبصره اصلاحی جزء (۳) بند «ب» در تحلیل فوق‌العاده خاص لحاظ شده‌اند.</li>
<li>سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز از پرداخت قطعی و یکسان به همه کارکنان تفکیک شده است.</li>
<li>آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق بازنشستگی و سایر مؤلفه‌های حکم کارگزینی مطابق تبصره ۴ تفکیک شده است.</li>
<li>از درج شماره رأی وحدت رویه یا نظریه مشورتی بدون احراز ارتباط مستقیم با ماده ۱۰۶ خودداری شده است.</li>
<li>پیش از انتشار نهایی، متن کامل بندهای ماده و مصوبات اجرایی جاری باید با منبع رسمی مقابله شوند.</li>
</ul>
</div>


=== آیا فوق‌العاده خاص باعث افزایش حق شغل و حق شاغل می‌شود؟ ===
{{مواد مرتبط
|محتوا=


طبق تبصره ۴ اصلاحی، این پرداخت در حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیری ندارد.
* [[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]] — متن کامل قانون برنامه هفتم


=== آیا کارکنان قراردادی برای انتقال تابع همان شرایط کارکنان رسمی هستند؟ ===
* [[قانون مدیریت خدمات کشوری]] — نظام استخدامی و حقوق و مزایای کارکنان دولت


قاعده کلی بند «ب» انتقال، مأموریت و مرخصی را مانند کارکنان پیمانی و رسمی دانسته است؛ با این حال، انتقال کارکنان قراردادی به شرایط خاص تصریح‌شده در تبصره همان بند وابسته است.
* [[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]] — تعریف دستگاه‌های اجرایی


== ارتباط با مواد و قوانین مرتبط ==
* [[قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی]] — ثبت و تبادل اطلاعات اداری


* [[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]]
* [[قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور]] — مستند مورد اشاره در بند «الف» ماده ۱۰۶
* [[ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری]]
* [[قانون مدیریت خدمات کشوری]]
* [[قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی]]
* [[قانون حفاظت در برابر اشعه]]
* [[قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور]]


<div class="related-laws-box">
* [[قانون حفاظت در برابر اشعه]] — مقررات مرتبط با پرتوکاری اشعه
'''مطالعه بیشتر'''
* متن کامل [[قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]]
* بررسی احکام مرتبط با [[فوق‌العاده خاص کارکنان دولت]]
* بررسی مقررات [[حقوق و مزایای کارکنان دولت]]
</div>


== منابع پژوهشی و کنترل کیفیت ==
* [[فوق‌العاده خاص کارکنان دولت]] — بررسی حکم فوق‌العاده خاص و مقررات اجرایی آن


# قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۰۱، ماده ۱۰۶.
}}
# قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب مجلس در ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ و تأییدشده در ۱۴۰۴/۰۳/۰۷.
# متن قانون برنامه هفتم در [[https://kargozin.com/ قانون برنامه هفتم پیشرفت ـ مجله کارگزینی]].
# متن اصلاحیه جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ در [[https://daftarvakil.ir/ دفتر وکیل]].


'''یادداشت اعتبار:''' این صفحه با لحاظ اصلاحیه سال ۱۴۰۴ درباره فوق‌العاده خاص تنظیم شده است. در اختلافات استخدامی یا محاسبه حقوق و مزایا، متن منتشرشده در روزنامه رسمی، مصوبات اجرایی معتبر و مقررات خاص دستگاه مربوط باید ملاک بررسی نهایی قرار گیرند.
[[رده:قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران]]
[[رده:فصل بیست و سوم قانون برنامه هفتم پیشرفت]]
[[رده:حقوق اداری]]
[[رده:استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی]]
[[رده:حقوق و مزایای کارکنان دولت]]
[[رده:فوق‌العاده خاص کارکنان دولت]]


</div>
</div>

نسخهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۲۰

<escape></escape>

قوانین و مقررات

←

قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت

←

فصل بیست‌وسوم ـ اصلاح نظام اداری

←

ماده ۱۰۶

ماده

106

● معتبر با اصلاحات

به‌منظور ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی جذب، به‌کارگیری و همچنین توسعه کیفی کارکنان وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی و مؤسسات دولتی زیرمجموعه قوه مجریه اقدامات مقرر در این ماده انجام می‌شود.

مفاهیم کلیدی ماده ۱۰۶

فوق‌العاده خاص
پرداختی موضوع جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ که وضع آن با هدف عدالت در پرداخت، افزایش بهره‌وری و نگهداشت نیروی انسانی پیش‌بینی شده است.

۲۵۰۰۰ امتیاز
حداکثر میزان فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری طبق تبصره ۲ الحاقی؛ نه مبلغ قطعی و یکسان برای تمام کارکنان.

سامانه یکپارچه نظام اداری
سامانه مبنای ثبت اطلاعات نیروی انسانی و بررسی نیاز یا مازاد نیرو در فرایند جذب و به‌کارگیری موضوع بند «الف».

مجوز استخدام
مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور، با رعایت شرایط مقرر در بند «الف» و تأمین اعتبار.

انتقال کارکنان قراردادی
انتقالی که طبق تبصره بند «ب» به داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ وابسته است.

اعتبارات مصوب بودجه سنواتی
محدودیت مالی مقرر در تبصره ۱ الحاقی برای برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه‌های مشمول.

حقوق بازنشستگی
یکی از مؤلفه‌هایی که مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص طبق تبصره ۴ الحاقی در محاسبه آن قابل اعمال است.

مشاغل سخت و زیان‌آور
عنوانی که بند «ث» ماده ۱۰۶ برای مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه مقرر کرده است.


وضعیت: معتبر با اصلاحات

تاریخ تصویب: 1403-03-01

آخرین اصلاح: 1404-02-21

مبنای اصلاح: قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران

سابقه تقنینی

هیچ نتیجه




حداکثر میزان فوق‌العاده خاص برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری طبق تبصره ۲ الحاقی ماده ۱۰۶ چقدر است؟

(تألیفی ـ مفهومی و مستند)


  • الف) ۵۰۰۰ امتیاز
  • ب) ۱۰۰۰۰ امتیاز
  • ج) ۲۰۰۰۰ امتیاز
  • د) ۲۵۰۰۰ امتیاز





طبق تبصره ۴ الحاقی ماده ۱۰۶، مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص در کدام مورد قابل اعمال است؟

(تألیفی ـ مفهومی و تطبیقی)


  • الف) حق شغل و حق شاغل
  • ب) حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی
  • ج) اضافه‌کار و فوق‌العاده جذب
  • د) تمام مؤلفه‌های حکم کارگزینی بدون استثنا





انتقال کارکنان قراردادی طبق تبصره بند «ب» ماده ۱۰۶ به کدام شرایط وابسته است؟

(تألیفی ـ کاربردی)


  • الف) صرف درخواست کارمند
  • ب) صرف موافقت دستگاه مقصد
  • ج) داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ
  • د) داشتن حداقل ده سال سابقه خدمت





گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ باید با چه فاصله زمانی ارائه شود؟

(تألیفی ـ مستند)


  • الف) هر شش ماه یک‌بار
  • ب) هر دو سال یک‌بار
  • ج) فقط در پایان برنامه هفتم
  • د) هر ماه یک‌بار





طبق بند «الف» ماده ۱۰۶، کدام گزینه درباره جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی صحیح است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) درخواست دستگاه به‌تنهایی برای استخدام کافی است.
  • ب) ثبت اطلاعات در سامانه و تأمین اعتبار ضرورتی ندارد.
  • ج) تمام دستگاه‌ها بدون استثنا تابع یک حکم یکسان هستند.
  • د) جذب و به‌کارگیری تابع ثبت اطلاعات، مجوز مقرر قانونی و تأمین اعتبار است.





طبق بند «ث» ماده ۱۰۶، کدام مشاغل باید جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب شوند؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه
  • ب) تمام مشاغل اداری و دفتری
  • ج) فقط مشاغل مدیریتی
  • د) فقط مشاغل قراردادی





شرح و توضیح ماده

تحلیل ماده ۱۰۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت و فوق‌العاده خاص کارکنان دولت


خلاصه مطلب

ماده ۱۰۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مجموعه‌ای از احکام اصلاح نظام اداری را در بر می‌گیرد؛ از ساماندهی استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی و انتقال کارکنان تا وضع فوق‌العاده خاص مشمول کسور، آموزش کارکنان و تعیین تکلیف مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه. اصلاحیه سال ۱۴۰۴ با الحاق چهار تبصره به جزء (۳) بند «ب»، دامنه دستگاه‌های مشمول فوق‌العاده خاص، سقف امتیاز، نحوه گزارش‌دهی و آثار آن بر برخی مزایا را مشخص کرده است.[۱][۲]

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم قانون برنامه هفتم پیشرفت، با هدف ارتقای بهره‌وری سرمایه انسانی، افزایش انگیزه کارکنان دولت برای ارائه خدمات کیفی، ساماندهی جذب و به‌کارگیری و توسعه کیفی کارکنان وضع شده است. ساختار ماده نشان می‌دهد که قانونگذار صرفاً به پرداخت حقوق و مزایا نپرداخته، بلکه ورود نیروی انسانی، جابه‌جایی کارکنان، آموزش و ارزیابی، و شرایط برخی مشاغل را نیز در یک چارچوب تقنینی قرار داده است.[۱]

مهم‌ترین بخش مورد توجه کارکنان دولت، جزء (۳) بند «ب» درباره فوق‌العاده خاص مشمول کسور است. متن اولیه، اختیار اقدام قانونی برای وضع این فوق‌العاده را به دولت داده بود. قانون اصلاحی مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ چهار تبصره به این جزء افزوده است؛ از جمله درباره دامنه دستگاه‌های مشمول، سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز، گزارش‌دهی هر شش ماه و اثر مبالغ پرداختی بر بازنشستگی و پایان خدمت.[۲]

از نظر تفسیر حقوقی، باید میان سه موضوع تمایز گذاشت: نخست، مجوز قانونی وضع فوق‌العاده؛ دوم، شرایط و ضوابط اجرایی برقراری آن؛ و سوم، پرداخت واقعی به کارکنان در دستگاه مشخص. عبارت «دولت مجاز است» در متن جزء (۳) بند «ب» به‌تنهایی به معنای پرداخت خودکار و یکسان حداکثر امتیاز به تمام کارکنان نیست. برای تعیین وضعیت هر دستگاه، باید علاوه بر قانون، مصوبات و دستورالعمل‌های اجرایی معتبر و وضعیت تأمین اعتبار بررسی شود.

تبصره ۱ الحاقی، امکان برقراری فوق‌العاده خاص را برای گروه‌هایی از دستگاه‌ها و نهادها در سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی پیش‌بینی می‌کند. تبصره ۲، حداکثر میزان آن را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز مقرر کرده و درباره کارکنان شهرداری‌ها، نظر وزیر کشور و تناسب با درجه شهرداری را شرط امکان پرداخت دانسته است.

تبصره ۳ الحاقی، سازمان اداری و استخدامی کشور را به ارائه گزارش هر شش ماه یک‌بار درباره دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته مکلف می‌کند. تبصره ۴ نیز دامنه اثر مبالغ پرداختی را مشخص کرده است: این مبالغ در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال‌اند، اما بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیری ندارند.

در کنار فوق‌العاده خاص، بند «الف» ماده ۱۰۶ بر کنترل و ساماندهی استخدام تأکید می‌کند. بر اساس این بند، جذب و به‌کارگیری در دستگاه‌های مشمول به ثبت اطلاعات نیروی انسانی در سامانه یکپارچه نظام اداری، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار وابسته است. همچنین درخواست نیروی جدید به ثبت فهرست نیروهای موردنیاز یا مازاد و تأیید نبود نیروی متناسب در سامانه منوط شده است.

بند «ب» درباره انتقال کارکنان جدید و وضعیت کارکنان قراردادی حکم دارد. انتقال کارکنان قراردادی، افزون بر قواعد کلی، مستلزم شناسه کارکنان دولت مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ است. بنابراین، مشابه بودن قواعد انتقال و مأموریت با کارکنان رسمی و پیمانی، به معنای حذف شرایط اختصاصی تبصره نیست.

بندهای مربوط به آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران نیز بر نقش سامانه نظارت و ارزیابی آموزش کارکنان دولت، نیازسنجی آموزشی و آموزش حین خدمت تأکید می‌کنند. در نهایت، بند «ث» دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند.

نکات مهم

۱. ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم قانون برنامه هفتم پیشرفت، با عنوان اصلاح نظام اداری قرار دارد.

۲. بند «الف» درباره ساماندهی جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی است.

۳. جذب و به‌کارگیری در دستگاه‌های مشمول، تابع ثبت اطلاعات، مجوز مقرر و تأمین اعتبار است.

۴. بند «ب» شامل احکام انتقال کارکنان و جزء (۳) آن شامل حکم فوق‌العاده خاص است.

۵. جزء (۳) بند «ب» به موجب قانون اصلاحی سال ۱۴۰۴ با چهار تبصره تکمیل شده است.

۶. سقف مقرر برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری، ۲۵۰۰۰ امتیاز است.

۷. سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز به‌تنهایی به معنای استحقاق قطعی همه کارکنان برای دریافت حداکثر مبلغ نیست.

۸. برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه‌های مشمول تبصره ۱، در سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی مجاز است.

۹. پرداخت فوق‌العاده خاص کارکنان شهرداری‌ها با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است.

۱۰. گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» باید هر شش ماه یک‌بار ارائه شود.

۱۱. مبالغ پرداختی فوق‌العاده خاص در محاسبه حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی قابل اعمال است.

۱۲. طبق تبصره ۴ الحاقی، این مبالغ بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار تأثیری ندارند.

۱۳. انتقال کارکنان قراردادی به داشتن شناسه مورد تأیید، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ وابسته است.

۱۴. بند «ث» درباره مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه حکم خاص دارد.

۱۵. برای تعیین مبلغ قابل پرداخت به هر کارمند، مقررات اجرایی معتبر و وضعیت دستگاه باید جداگانه بررسی شود.

مثال کاربردی

اگر کارمندی در دستگاهی مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری مشغول به کار باشد، نمی‌تواند صرفاً با استناد به سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز نتیجه بگیرد که پرداخت همین میزان به او قطعی است؛ باید شرایط قانونی و اجرایی برقراری فوق‌العاده خاص در دستگاه مربوط بررسی شود.

اگر کارمند شهرداری خواهان برخورداری از فوق‌العاده خاص باشد، تبصره‌های الحاقی امکان برقراری آن را پیش‌بینی کرده‌اند؛ با این حال، نظر وزیر کشور، درجه شهرداری و سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی در بررسی موضوع اهمیت دارند.

اگر دستگاه اجرایی قصد جذب نیروی جدید داشته باشد، درخواست آن باید با ثبت اطلاعات موردنیاز یا مازاد و رعایت شرایط مجوز و تأمین اعتبار بررسی شود؛ اعلام نیاز به‌تنهایی تمام الزامات بند «الف» را جایگزین نمی‌کند.

اگر کارمند قراردادی درخواست انتقال به دستگاه دیگری را مطرح کند، علاوه بر قواعد عمومی، داشتن شناسه مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، اعلام نیاز دستگاه مقصد و موافقت دستگاه مبدأ باید بررسی شود.

توجه

ماده ۱۰۶ را باید همراه با قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» و مقررات اجرایی مربوط مطالعه کرد. متن قانون به‌تنهایی برای تعیین میزان قطعی پرداخت فوق‌العاده خاص به یک فرد یا اثبات شمول یک دستگاه در هر وضعیت اجرایی کافی نیست.

همچنین میان سقف امتیازی، مجوز قانونی، تأمین اعتبار و پرداخت واقعی تفاوت وجود دارد. نتیجه‌گیری درباره استحقاق فردی باید بر اساس وضعیت استخدامی، دستگاه محل خدمت و ضوابط اجرایی معتبر صورت گیرد.

تحلیل حقوقی و تفسیری ماده ۱۰۶

۱. هدف و ساختار ماده

ماده ۱۰۶ مجموعه‌ای از ابزارهای اصلاح نظام اداری را کنار هم قرار می‌دهد: ساماندهی استخدام، ضوابط انتقال کارکنان، وضع فوق‌العاده خاص، آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران و تعیین وضعیت مشاغل خاص. از این رو، تحلیل ماده باید تمام این اجزا را پوشش دهد و به فوق‌العاده خاص محدود نشود.

۲. تفاوت سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز با مبلغ قطعی پرداخت

تبصره ۲ الحاقی، سقف فوق‌العاده خاص را برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری تا ۲۵۰۰۰ امتیاز تعیین کرده است. عبارت «حداکثر» یا «تا سقف» بیانگر حد بالای مقرر است، نه حکم به پرداخت همین میزان به تمام کارکنان. میزان پرداخت واقعی باید در چارچوب ضوابط اجرایی معتبر و اعتبارات مربوط تعیین شود.

۳. دامنه دستگاه‌های مشمول فوق‌العاده خاص

تبصره ۱ الحاقی، دستگاه‌ها و نهادهای متعددی را نام برده و بر رعایت سقف اعتبارات مصوب بودجه سنواتی تأکید کرده است. برای تشخیص شمول، باید متن دقیق تبصره و وضعیت حقوقی دستگاه بررسی شود؛ نمی‌توان همه دستگاه‌ها را بدون تفکیک تابع یک قاعده اجرایی واحد دانست.

۴. وضعیت کارکنان شهرداری‌ها

قانون اصلاحی، امکان برقراری فوق‌العاده خاص برای کارکنان شهرداری‌ها را پیش‌بینی کرده است. با این حال، پرداخت با نظر وزیر کشور و متناسب با درجه شهرداری‌ها امکان‌پذیر است؛ بنابراین شمول قانونی، به‌تنهایی به معنای پرداخت یکسان یا حداکثری در همه شهرداری‌ها نیست.

۵. آثار فوق‌العاده خاص بر بازنشستگی و مزایا

تبصره ۴ الحاقی، سه مورد را برای اعمال مبالغ پرداختی برشمرده است: حقوق بازنشستگی، پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استحقاقی در زمان بازنشستگی. در مقابل، اثر این پرداخت بر حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده ویژه، فوق‌العاده جذب و اضافه‌کار نفی شده است. بنابراین، آثار فوق‌العاده خاص بر همه اجزای حکم کارگزینی یکسان نیست.

۶. الزام گزارش‌دهی

تبصره ۳ الحاقی، سازمان اداری و استخدامی کشور را مکلف کرده است گزارش اجرای جزء (۳) بند «ب» را هر شش ماه یک‌بار ارائه کند. گزارش باید شامل فهرست دستگاه‌های بهره‌مند و میزان تخصیص‌یافته به هر یک باشد. این حکم، سازوکار نظارت بر اجرای فوق‌العاده خاص را مشخص می‌کند.

۷. ضوابط جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی

بند «الف» استخدام و به‌کارگیری را به اطلاعات ثبت‌شده در سامانه، مجوز مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین اعتبار وابسته کرده است. همچنین درخواست نیروی جدید به ثبت فهرست نیروهای موردنیاز یا مازاد و تأیید نبود نیروی متناسب در سامانه منوط شده است.

۸. انتقال کارکنان قراردادی

بند «ب» قواعد انتقال، مأموریت و مرخصی کارکنان قراردادی را مشابه کارکنان پیمانی و رسمی دانسته است؛ اما تبصره آن برای انتقال کارکنان قراردادی شرایط مشخصی مقرر می‌کند. این شرایط باید در هر درخواست انتقال جداگانه احراز شوند.

۹. آموزش و توسعه قابلیت‌های مدیران

احکام آموزشی ماده بر ایجاد سامانه نظارت و ارزیابی آموزش کارکنان دولت، نیازسنجی آموزشی و طراحی برنامه‌های توسعه قابلیت‌های مدیران تمرکز دارند. این بخش نشان می‌دهد که ماده ۱۰۶ علاوه بر مقررات استخدامی و پرداختی، به ارتقای کیفیت سرمایه انسانی نیز توجه دارد.

۱۰. مشاغل سخت و زیان‌آور

بند «ث» دولت را مکلف کرده است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان‌آور محسوب کند و در طول اجرای برنامه، قانون حفاظت در برابر اشعه را معتبر تلقی کرده است. دامنه این حکم باید بر اساس متن دقیق بند و قوانین مربوط بررسی شود.

مبانی و فلسفه حکم

ماده ۱۰۶ در چارچوب اصلاح نظام اداری، به دنبال ساماندهی ورود و جابه‌جایی نیروی انسانی، ارتقای بهره‌وری و بهبود سازوکارهای جبران خدمات است. احکام استخدامی ماده، فرایند جذب را به اطلاعات ثبت‌شده، مجوز قانونی و تأمین اعتبار پیوند می‌دهند.

حکم فوق‌العاده خاص نیز با اهدافی مانند عدالت در پرداخت، افزایش بهره‌وری و نگهداشت نیروی انسانی توجیه شده است. اصلاحیه سال ۱۴۰۴ با تعیین دامنه شمول، سقف امتیاز و آثار پرداخت، بخشی از چارچوب قانونی این فوق‌العاده را روشن‌تر کرده است.

در تفسیر این احکام باید میان هدف قانونگذار، اختیار قانونی دولت، ضوابط اجرایی و نتیجه عملی پرداخت تمایز گذاشت. هدف حمایتی یا انگیزشی یک حکم، به‌تنهایی جایگزین شرایط صریح قانون و الزامات تأمین اعتبار نمی‌شود.

پیشینه تقنینی ماده ۱۰۶

۱. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت ـ ۱۴۰۳
قانون برنامه هفتم پیشرفت در تاریخ ۱۴۰۳/۰۳/۰۱ تصویب شد. ماده ۱۰۶ در فصل بیست‌وسوم، با عنوان اصلاح نظام اداری، احکام مربوط به استخدام، انتقال کارکنان، فوق‌العاده خاص، آموزش و مشاغل سخت و زیان‌آور را مقرر کرده است.

۲. قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ ـ ۱۴۰۴
مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۴۰۴/۰۲/۲۱ قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶ را تصویب کرد. اصلاحیه چهار تبصره درباره دامنه شمول فوق‌العاده خاص، سقف آن، گزارش‌دهی و آثار پرداخت بر برخی مزایا به جزء یادشده افزود.

۳. مقررات اجرایی فوق‌العاده خاص
پس از اصلاح قانون، مصوبات اجرایی مربوط به نحوه برقراری فوق‌العاده خاص نیز مطرح شده‌اند. در بررسی استحقاق فردی یا وضعیت یک دستگاه، باید نسخه معتبر و جاری این مصوبات و دستورالعمل‌های مرتبط جداگانه بررسی شود.

مبانی و مستندات قانونی

آراء قضایی، نظریات مشورتی و رویه مرتبط

ملاحظه پژوهشی: برای درج رأی وحدت رویه، رأی شعبه دیوان عدالت اداری یا نظریه مشورتی در این بخش، باید متن، شماره، تاریخ و ارتباط استدلالی آن با ماده ۱۰۶ احراز شود. در این نسخه، از نسبت دادن رأی یا نظریه تأییدنشده به ماده خودداری شده است.

موضوعات قابل پیگیری در رویه قضایی

  • اختلافات استخدامی درباره دامنه شمول دستگاه‌ها و کارکنان نسبت به فوق‌العاده خاص.
  • اعتراض به تصمیمات اداری درباره برقراری یا عدم برقراری فوق‌العاده خاص.
  • اختلاف درباره آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق بازنشستگی و پاداش پایان خدمت.
  • اعتراض به تصمیمات مربوط به انتقال کارکنان قراردادی.
  • اختلافات مرتبط با رعایت ضوابط قانونی جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی.

در صورت شناسایی رأی قطعی و مرتبط از هیأت عمومی یا شعب دیوان عدالت اداری، بهتر است متن رأی، تاریخ، شماره پرونده یا دادنامه، مرجع صادرکننده و بخش مرتبط از استدلال آن به این قسمت افزوده شود. تا آن زمان، این موضوعات صرفاً محورهای پژوهش هستند، نه ادعای وجود رویه قضایی قطعی.

دکترین، کتاب‌ها و منابع پژوهشی

۱. دکترین حقوق اداری

در تحلیل ماده ۱۰۶، موضوعاتی مانند اصل قانونی بودن استخدام، حدود اختیار دستگاه اجرایی در ایجاد مزایای پرداختی، رابطه اعتبار بودجه با تعهدات استخدامی و تفاوت میان مجوز قانونی و حق قطعی پرداخت، محورهای اصلی تحلیل حقوق اداری محسوب می‌شوند.

۲. منابع حقوق استخدامی

  • آثار دانشگاهی مربوط به قانون مدیریت خدمات کشوری و نظام حقوق و مزایای کارکنان دولت.
  • مطالعات حقوق اداری درباره استخدام عمومی، انتقال کارکنان و صلاحیت دستگاه‌های اجرایی.
  • تحلیل‌های تخصصی درباره فوق‌العاده‌های پرداختی، کسور بازنشستگی و آثار مزایا در پایان خدمت.

۳. منابع پژوهشی اختصاصی فوق‌العاده خاص

برای تحلیل اجرایی جزء (۳) بند «ب»، متن قانون اصلاحی، تصویب‌نامه‌های هیئت وزیران و دستورالعمل‌های معتبر، منابع اصلی هستند. اخبار یا اظهارنظرهای رسانه‌ای می‌توانند سرنخ پژوهشی فراهم کنند، اما جایگزین متن مصوبه لازم‌الاجرا نمی‌شوند.

منابع پژوهشی و سایت‌های حقوقی

  1. نظامات ـ متن قوانین و مقررات و قانون برنامه هفتم پیشرفت.
  2. دفتر وکیل ـ متن قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده ۱۰۶.
  3. مجله کارگزینی ـ متن منقح حکم فوق‌العاده خاص و اطلاعات مرتبط با اصلاحیه.
  4. شناسنامه قانون ـ قوانین، مقررات و مصوبات اداری و استخدامی.
  5. ویکی‌داد ـ متن قوانین، شرح مواد و تحلیل حقوقی.

ارجاعات و پاورقی

[۱] قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۰۱، ماده ۱۰۶. متن قانون: قانون برنامه هفتم پیشرفت.

[۲] قانون اصلاح جزء (۳) بند «ب» ماده (۱۰۶) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۲۱. متن اصلاحیه: دفتر وکیل.

[۳] متن منقح جزء (۳) بند «ب» و چهار تبصره الحاقی: مجله کارگزینی.

[۴] برای بررسی اجرای حکم، باید تصویب‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی معتبر مربوط به نحوه برقراری فوق‌العاده خاص نیز مطالعه شوند؛ اخبار و گزارش‌های رسانه‌ای به‌تنهایی مستند نهایی استحقاق فردی نیستند.

کنترل کیفیت پژوهشی ماده ۱۰۶

  • متن پایه ماده از قانون برنامه هفتم پیشرفت تفکیک شده است.
  • چهار تبصره اصلاحی جزء (۳) بند «ب» در تحلیل فوق‌العاده خاص لحاظ شده‌اند.
  • سقف ۲۵۰۰۰ امتیاز از پرداخت قطعی و یکسان به همه کارکنان تفکیک شده است.
  • آثار فوق‌العاده خاص بر حقوق بازنشستگی و سایر مؤلفه‌های حکم کارگزینی مطابق تبصره ۴ تفکیک شده است.
  • از درج شماره رأی وحدت رویه یا نظریه مشورتی بدون احراز ارتباط مستقیم با ماده ۱۰۶ خودداری شده است.
  • پیش از انتشار نهایی، متن کامل بندهای ماده و مصوبات اجرایی جاری باید با منبع رسمی مقابله شوند.

مواد مرتبط

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=ماده_۱۰۶_قانون_برنامه_هفتم_پیشرفت&oldid=888»