پرش به محتوا

قانون مسئولیت مدنی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی داد
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

Rasool (بحث | مشارکت‌ها)

4 گروه کاربری
۸۹۷ ویرایش‌ها
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
{{#seo:
{{#seo:
|title=قانون مسئولیت مدنی | متن کامل و فهرست مواد
|title=قانون مسئولیت مدنی - متن کامل، مواد و موضوعات
|title_mode=replace
|title_mode=replace
|keywords=قانون مسئولیت مدنی, قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹, جبران خسارت, خسارت مادی, خسارت معنوی, مسئولیت مدنی
|description=فهرست قانون مسئولیت مدنی مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹، مشتمل بر ۱۶ ماده، با دسترسی سریع به مواد مربوط به جبران خسارت مادی و معنوی، صدمات بدنی، مسئولیت کارمندان دولت، کارفرمایان و دفاع مشروع.
|description=فهرست مواد قانون مسئولیت مدنی مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹؛ شامل قواعد جبران خسارت، مسئولیت ناشی از صدمات بدنی، لطمه به حیثیت، مسئولیت کارمندان دولت و کارفرمایان و دفاع مشروع.
}}
}}


<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
<div class="wd-breadcrumb" itemscope itemtype="https://schema.org/BreadcrumbList">
  <span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
    <a itemprop="item" href="/قوانین_و_مقررات"><span itemprop="name">قوانین و مقررات</span></a>
[[قوانین و مقررات|<span itemprop="name">قوانین و مقررات</span>]]
    <meta itemprop="position" content="1">
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_و_مقررات">
  </span>
<meta itemprop="position" content="1">
  <span class="wd-breadcrumb-separator">←</span>
</span>
  <span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
    <a itemprop="item" href="/قوانین_حقوقی"><span itemprop="name">قوانین حقوقی</span></a>
<span class="wd-breadcrumb-item" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
    <meta itemprop="position" content="2">
[[قوانین حقوقی|<span itemprop="name">قوانین حقوقی</span>]]
  </span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قوانین_حقوقی">
  <span class="wd-breadcrumb-separator">←</span>
<meta itemprop="position" content="2">
  <span itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
</span>
    <span itemprop="name">قانون مسئولیت مدنی</span>
<span class="wd-breadcrumb-arrow">←</span>
    <meta itemprop="position" content="3">
<span class="wd-breadcrumb-current" itemprop="itemListElement" itemscope itemtype="https://schema.org/ListItem">
  </span>
<span itemprop="name">قانون مسئولیت مدنی</span>
<meta itemprop="item" content="https://wikidad.ir/قانون_مسئولیت_مدنی">
<meta itemprop="position" content="3">
</span>
</div>
</div>


خط ۲۷: خط ۲۹:
{{فهرست مواد قانون
{{فهرست مواد قانون
|عنوان=قانون مسئولیت مدنی
|عنوان=قانون مسئولیت مدنی
|توضیح=قانون ناظر بر جبران خسارت‌های مادی و معنوی ناشی از ورود زیان به اشخاص و تعیین مسئولیت برخی اشخاص، کارفرمایان و نهادهای عمومی
|توضیح=مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین، مشتمل بر ۱۶ ماده
|تاریخ=۷ اردیبهشت ۱۳۳۹
|تاریخ=۱۳۳۹/۰۲/۰۷
|تعداد=۱۶ ماده
|تعداد=۱۶
|وضعیت=قانون مصوب ۱۳۳۹
|وضعیت=قانون مصوب ۱۳۳۹؛ بررسی مقررات مؤخر و خاص در موضوعات مرتبط ضروری است
}}
}}


<div class="wd-hero">
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:22px 0 30px;">
  <h1>قانون مسئولیت مدنی</h1>
<div style="font-size:15px; color:#455a64; line-height:2.3; text-align:justify;">
  <p>قانون مسئولیت مدنی از مقررات پایه در زمینه جبران زیان‌های واردشده به اشخاص است. مواد آن موضوعاتی مانند ورود زیان، شیوه جبران خسارت، صدمات بدنی، لطمه به حیثیت، مسئولیت کارکنان دولت و کارفرمایان و دفاع مشروع را در بر می‌گیرد.</p>
قانون مسئولیت مدنی از قوانین پایه در زمینه جبران خسارت ناشی از ورود زیان به اشخاص است. این قانون مسئولیت ناشی از لطمه به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت و سایر حقوق قانونی اشخاص را بیان می‌کند و مقرراتی درباره جبران خسارت مادی و معنوی، صدمات بدنی، فوت، مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون، مسئولیت کارکنان دولت و کارفرمایان و دفاع مشروع دارد.
  <div class="wd-law-meta">
 
    <span>مصوب: ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹</span>
این قانون در ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ به تصویب کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین رسیده و مشتمل بر ۱۶ ماده است. قانون دارای فصل‌بندی رسمی نیست؛ ازاین‌رو مواد در این صفحه برای دسترسی آسان، در بخش‌های موضوعی مرتب شده‌اند. عنوان این بخش‌ها صرفاً راهنمای مطالعه است و عنوان رسمی فصل‌های قانون محسوب نمی‌شود.
    <span>تعداد مواد: ۱۶</span>
</div>
    <span>مرجع تصویب: کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین</span>
  </div>
</div>
</div>


<div class="wd-law-index">
<!-- بخش موضوعی اول -->
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
{{فصل قانون
|شماره=بخش اول
|عنوان=مبانی مسئولیت مدنی و شیوه جبران خسارت
|توضیح=مواد ۱ تا ۴؛ مبنای مسئولیت، حکم جبران خسارت، تعیین شیوه جبران و موارد تخفیف
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
{{ماده فهرست|شماره=۱|عنوان=مبنای مسئولیت مدنی و ورود زیان|خلاصه=هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت، شهرت تجارتی یا دیگر حقوق قانونی اشخاص لطمه وارد کند و موجب زیان مادی یا معنوی شود، مسئول جبران خسارت است.|لینک=ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۲|عنوان=الزام واردکننده زیان به جبران خسارت|خلاصه=دادگاه پس از رسیدگی و احراز ورود زیان، واردکننده را به جبران خسارت مادی و معنوی محکوم می‌کند؛ اگر فقط یکی از این دو نوع خسارت وارد شده باشد، حکم به جبران همان نوع صادر می‌شود.|لینک=ماده ۲ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۳|عنوان=تعیین میزان و کیفیت جبران خسارت|خلاصه=دادگاه با توجه به اوضاع و احوال پرونده، میزان زیان و شیوه جبران آن را تعیین می‌کند. جبران به صورت مستمری اصولاً منوط به تأمین مقتضی از سوی مدیون یا تجویز قانون است.|لینک=ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۴|عنوان=موارد تخفیف میزان خسارت|خلاصه=دادگاه در مواردی از جمله مساعدت مؤثر زیان‌زننده، غفلت عرفاً قابل اغماض همراه با عسرت او، یا نقش زیان‌دیده در تسهیل یا تشدید زیان می‌تواند میزان خسارت را تخفیف دهد.|لینک=ماده ۴ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>


  <div class="wd-law-section">
<!-- بخش موضوعی دوم -->
    {{فصل قانون
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
    |شماره=بخش اول
{{فصل قانون
    |عنوان=مبانی مسئولیت و شیوه جبران خسارت
|شماره=بخش دوم
    |توضیح=مواد ۱ تا ۴؛ ورود زیان، جبران خسارت و اختیار دادگاه در تعیین یا تخفیف آن
|عنوان=جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت
    }}
|توضیح=مواد ۵ تا ۷؛ نقص عضو، کاهش توان کار، هزینه‌های ناشی از فوت و مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون
    <div class="wd-law-grid">
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
      {{ماده فهرست|شماره=۱|عنوان=مبنای مسئولیت مدنی|خلاصه=مسئولیت جبران خسارت مادی یا معنوی ناشی از لطمه عمدی یا ناشی از بی‌احتیاطی به جان، سلامت، مال، آزادی، حیثیت، شهرت تجارتی یا دیگر حقوق قانونی اشخاص.|لینک=ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی}}
}}
      {{ماده فهرست|شماره=۲|عنوان=حکم دادگاه به جبران خسارت|خلاصه=دادگاه پس از رسیدگی و احراز ورود زیان، واردکننده زیان را به جبران خسارت مادی، معنوی یا هر دو، متناسب با خسارت واردشده محکوم می‌کند.|لینک=ماده ۲ قانون مسئولیت مدنی}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
      {{ماده فهرست|شماره=۳|عنوان=تعیین میزان و شیوه جبران زیان|خلاصه=دادگاه با توجه به اوضاع و احوال، میزان و کیفیت جبران را تعیین می‌کند؛ جبران مستمری اصولاً نیازمند تأمین مناسب یا تجویز قانون است.|لینک=ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۵|عنوان=جبران خسارت ناشی از آسیب بدنی یا سلامتی|خلاصه=در صورت ایجاد نقص بدنی، کاهش یا زوال توان کار یا افزایش هزینه‌های زندگی بر اثر آسیب، واردکننده زیان مسئول جبران خسارت است. دادگاه می‌تواند با توجه به اوضاع پرونده، جبران را مستمری یا یکجا تعیین کند و در صورت نامعلوم بودن قطعی عواقب صدمه، تا دو سال حق تجدیدنظر در حکم دارد.|لینک=ماده ۵ قانون مسئولیت مدنی}}
      {{ماده فهرست|شماره=۴|عنوان=موارد تخفیف خسارت|خلاصه=دادگاه در مواردی مانند مساعدت مؤثر زیان‌زننده، غفلت عرفاً قابل اغماض همراه با عسرت، یا نقش زیان‌دیده در ایجاد یا تشدید زیان می‌تواند خسارت را تخفیف دهد.|لینک=ماده ۴ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۶|عنوان=جبران خسارت در صورت فوت آسیب‌دیده|خلاصه=خسارت ناشی از فوت شامل هزینه‌هایی مانند کفن و دفن و، در صورت فوری نبودن مرگ، هزینه درمان و زیان دوران ناتوانی از کار است. اشخاصی که قانوناً تحت نگهداری متوفی بوده یا ممکن است قرار گیرند، در شرایط مقرر حق مطالبه مستمری دارند؛ این حق درباره طفل متولد‌نشده نیز پیش‌بینی شده است.|لینک=ماده ۶ قانون مسئولیت مدنی}}
    </div>
{{ماده فهرست|شماره=۷|عنوان=مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون|خلاصه=شخصی که قانوناً یا قراردادی نگهداری یا مواظبت صغیر یا مجنون را بر عهده دارد، در صورت تقصیر در نگهداری یا مواظبت مسئول زیان وارده از ناحیه اوست. در صورت ناتوانی مالی مسئول، زیان از مال صغیر یا مجنون جبران می‌شود؛ جبران نباید موجب عسرت و تنگدستی جبران‌کننده شود.|لینک=ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی}}
  </div>
</div>
</div>


  <div class="wd-law-section">
<!-- بخش موضوعی سوم -->
    {{فصل قانون
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
    |شماره=بخش دوم
{{فصل قانون
    |عنوان=صدمات بدنی، فوت و مسئولیت ناشی از رفتار اشخاص
|شماره=بخش سوم
    |توضیح=مواد ۵ تا ۷؛ جبران پیامدهای آسیب بدنی و فوت و مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون
|عنوان=لطمه به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی
    }}
|توضیح=مواد ۸ تا ۱۰؛ انتشارات خلاف واقع، زیان معنوی و جبران لطمه به حیثیت شخصی یا خانوادگی
    <div class="wd-law-grid">
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
      {{ماده فهرست|شماره=۵|عنوان=جبران خسارت ناشی از صدمه بدنی|خلاصه=نقص جسمانی، کاهش یا از بین رفتن توان کار و افزایش هزینه‌های زندگی ناشی از آسیب، موجب مسئولیت جبران خسارت است؛ ماده درباره پرداخت مستمری یا یکجای خسارت و امکان تجدیدنظر در حکم نیز حکم دارد.|لینک=ماده ۵ قانون مسئولیت مدنی}}
}}
      {{ماده فهرست|شماره=۶|عنوان=خسارت ناشی از فوت آسیب‌دیده|خلاصه=هزینه‌های فوت، از جمله کفن و دفن و در موارد مقتضی هزینه درمان و زیان دوران ناتوانی از کار، قابل احتساب است؛ اشخاصی که حق نگهداری آنان از بین رفته نیز ممکن است مستحق مستمری باشند.|لینک=ماده ۶ قانون مسئولیت مدنی}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
      {{ماده فهرست|شماره=۷|عنوان=مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون|خلاصه=شخصی که قانوناً یا قراردادی عهده‌دار نگهداری یا مواظبت صغیر یا مجنون است، در صورت تقصیر مسئول زیان خواهد بود؛ در شرایط مقرر، جبران از مال صغیر یا مجنون نیز امکان‌پذیر است.|لینک=ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۸|عنوان=مسئولیت ناشی از تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع|خلاصه=کسی که با تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع به حیثیت، اعتبار یا موقعیت دیگری زیان وارد کند مسئول جبران آن است. شخصی که مشتریانش در اثر این اقدامات یا وسایل خلاف حسن نیت کاهش یافته یا در معرض از بین رفتن باشند، می‌تواند توقف عملیات را بخواهد و در صورت اثبات تقصیر، خسارت مطالبه کند.|لینک=ماده ۸ قانون مسئولیت مدنی}}
    </div>
{{ماده فهرست|شماره=۹|عنوان=مطالبه زیان معنوی در اثر حیله یا تهدید|خلاصه=دختری که در اثر حیله، تهدید یا سوءاستفاده از موقعیت زیردستی به هم‌خوابگی نامشروع وادار شده باشد، می‌تواند علاوه بر زیان مادی، زیان معنوی خود را نیز از مرتکب مطالبه کند.|لینک=ماده ۹ قانون مسئولیت مدنی}}
  </div>
{{ماده فهرست|شماره=۱۰|عنوان=جبران لطمه به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی|خلاصه=شخصی که حیثیت یا اعتبار شخصی یا خانوادگی او لطمه دیده است می‌تواند جبران زیان مادی و معنوی را بخواهد. دادگاه با توجه به اهمیت زیان و نوع تقصیر، علاوه بر خسارت مالی می‌تواند به شیوه‌هایی مانند عذرخواهی یا درج حکم در جراید حکم دهد.|لینک=ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>


  <div class="wd-law-section">
<!-- بخش موضوعی چهارم -->
    {{فصل قانون
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
    |شماره=بخش سوم
{{فصل قانون
    |عنوان=لطمه به اعتبار، حیثیت و حقوق معنوی
|شماره=بخش چهارم
    |توضیح=مواد ۸ تا ۱۰؛ انتشارات خلاف واقع، لطمه به حیثیت و جبران زیان معنوی
|عنوان=مسئولیت کارکنان دولت، کارفرمایان و اشخاص متعدد
    }}
|توضیح=مواد ۱۱ تا ۱۴؛ مسئولیت شخصی کارمند، مسئولیت اداره، مسئولیت کارفرما، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی
    <div class="wd-law-grid">
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
      {{ماده فهرست|شماره=۸|عنوان=انتشارات خلاف واقع و لطمه به اعتبار|خلاصه=انتشار مطالب خلاف واقع که به حیثیت، اعتبار یا موقعیت دیگری زیان بزند می‌تواند موجب مسئولیت جبران باشد؛ در شرایط مقرر، درخواست توقف عملیات زیان‌بار نیز پیش‌بینی شده است.|لینک=ماده ۸ قانون مسئولیت مدنی}}
}}
      {{ماده فهرست|شماره=۹|عنوان=جبران زیان معنوی ناشی از فریب، تهدید یا سوءاستفاده|خلاصه=برای دختری که در اثر حیله، تهدید یا سوءاستفاده از موقعیت زیردستی به رابطه نامشروع وادار شده، علاوه بر زیان مادی، مطالبه زیان معنوی نیز پیش‌بینی شده است.|لینک=ماده ۹ قانون مسئولیت مدنی}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
      {{ماده فهرست|شماره=۱۰|عنوان=جبران لطمه به حیثیت شخصی یا خانوادگی|خلاصه=زیان‌دیده می‌تواند جبران زیان مادی و معنوی را بخواهد؛ دادگاه در صورت اثبات تقصیر و با توجه به اهمیت زیان، می‌تواند راه‌هایی مانند الزام به عذرخواهی یا درج حکم در جراید را مقرر کند.|لینک=ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۱|عنوان=مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی|خلاصه=کارمندان دولت، شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته که به مناسبت انجام وظیفه عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی زیان وارد کنند، شخصاً مسئول‌اند. اگر زیان ناشی از نقص وسایل اداره باشد، جبران بر عهده اداره یا مؤسسه است. در اعمال حاکمیت دولت که طبق قانون و برای تأمین منافع اجتماعی انجام می‌شود، حکم خاص عدم الزام دولت به پرداخت خسارت مقرر شده است.|لینک=ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی}}
    </div>
{{ماده فهرست|شماره=۱۲|عنوان=مسئولیت کارفرما در برابر زیان‌های کارکنان|خلاصه=کارفرمای مشمول قانون کار مسئول خسارت‌هایی است که کارکنان اداری یا کارگران او حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد می‌کنند؛ مگر آنکه انجام تمام احتیاط‌های لازم یا غیرقابل‌پیشگیری بودن زیان با وجود آن احتیاط‌ها ثابت شود. کارفرما در صورت مسئول شناخته شدن واردکننده زیان، حق مراجعه به او را دارد.|لینک=ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی}}
  </div>
{{ماده فهرست|شماره=۱۳|عنوان=الزام کارفرما به بیمه کارکنان در برابر اشخاص ثالث|خلاصه=کارفرمایان مشمول ماده ۱۲ مکلف‌اند تمام کارگران و کارکنان اداری خود را در برابر خسارت‌هایی که از ناحیه آنان به اشخاص ثالث وارد می‌شود بیمه کنند.|لینک=ماده ۱۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۴|عنوان=مسئولیت تضامنی واردکنندگان متعدد زیان|خلاصه=در مورد ماده ۱۲، اگر چند نفر مشترکاً زیانی وارد کنند، در برابر زیان‌دیده متضامناً مسئول جبران خسارت‌اند. دادگاه میزان مسئولیت هر یک را با توجه به نحوه مداخله او تعیین می‌کند.|لینک=ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی}}
</div>
</div>


  <div class="wd-law-section">
<!-- بخش موضوعی پنجم -->
    {{فصل قانون
<div class="wd-law-section" style="direction:rtl; text-align:right; margin:28px 0;">
    |شماره=بخش چهارم
{{فصل قانون
    |عنوان=مسئولیت کارکنان دولت، کارفرمایان و اشخاص متعدد
|شماره=بخش پنجم
    |توضیح=مواد ۱۱ تا ۱۴؛ مسئولیت شخصی کارمند، مسئولیت اداره، مسئولیت کارفرما، بیمه و مسئولیت تضامنی
|عنوان=دفاع مشروع و اجرای قانون
    }}
|توضیح=مواد ۱۵ و ۱۶؛ شرط تناسب خسارت در دفاع مشروع و مأمور اجرای قانون
    <div class="wd-law-grid">
|لینک=قانون مسئولیت مدنی
      {{ماده فهرست|شماره=۱۱|عنوان=مسئولیت کارکنان دولت و نهادهای عمومی|خلاصه=کارمند دولت، شهرداری یا مؤسسه وابسته در صورت ورود زیان عمدی یا ناشی از بی‌احتیاطی در انجام وظیفه شخصاً مسئول است؛ اگر زیان ناشی از نقص وسایل اداره باشد، مسئولیت بر عهده اداره یا مؤسسه است. ماده درباره اعمال حاکمیت دولت نیز حکم خاص دارد.|لینک=ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی}}
}}
      {{ماده فهرست|شماره=۱۲|عنوان=مسئولیت کارفرما در برابر زیان‌های کارکنان|خلاصه=کارفرمای مشمول قانون کار اصولاً مسئول خسارت واردشده از سوی کارکنان یا کارگران در حین کار یا به مناسبت آن است، مگر در صورت اثبات انجام احتیاط‌های لازم یا غیرقابل‌پیشگیری بودن زیان با وجود آن احتیاط‌ها.|لینک=ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی}}
<div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(3,minmax(0,1fr)); gap:8px; margin:10px 0 24px;">
      {{ماده فهرست|شماره=۱۳|عنوان=تکلیف کارفرما به بیمه کارکنان|خلاصه=کارفرمایان مشمول ماده ۱۲ مکلف‌اند کارگران و کارکنان اداری خود را در برابر خسارت‌هایی که از ناحیه آنان به اشخاص ثالث وارد می‌شود بیمه کنند.|لینک=ماده ۱۳ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۵|عنوان=عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب|خلاصه=کسی که در مقام دفاع مشروع به شخص متعدی خسارت بدنی یا مالی وارد کند، در صورتی مسئول جبران نیست که خسارت واردشده عرفاً با دفاع متناسب باشد.|لینک=ماده ۱۵ قانون مسئولیت مدنی}}
      {{ماده فهرست|شماره=۱۴|عنوان=مسئولیت تضامنی واردکنندگان متعدد زیان|خلاصه=در فرض ورود مشترک زیان از سوی چند نفر در قلمرو ماده ۱۲، مسئولیت جبران به صورت تضامنی است و دادگاه میزان مسئولیت هر یک را با توجه به نحوه مداخله تعیین می‌کند.|لینک=ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی}}
{{ماده فهرست|شماره=۱۶|عنوان=مأمور اجرای قانون|خلاصه=وزارت دادگستری مأمور اجرای قانون مسئولیت مدنی است.|لینک=ماده ۱۶ قانون مسئولیت مدنی}}
    </div>
</div>
  </div>
</div>


  <div class="wd-law-section">
<div style="margin:32px 0 20px; padding:0; border-top:2px solid #c49a3a;">
    {{فصل قانون
<div style="padding:14px 4px 8px; font-size:19px; font-weight:800; color:#765b1e;">
    |شماره=بخش پنجم
موضوعات مهم قانون مسئولیت مدنی
    |عنوان=دفاع مشروع و اجرای قانون
</div>
    |توضیح=مواد ۱۵ و ۱۶؛ شرط تناسب دفاع مشروع و تعیین مرجع اجرای قانون
<div style="padding:4px; font-size:14px; color:#455a64; line-height:2.4;">
    }}
[[ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی|مبنای مسئولیت مدنی]]
    <div class="wd-law-grid">
&nbsp; | &nbsp;
      {{ماده فهرست|شماره=۱۵|عنوان=عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب|خلاصه=کسی که در مقام دفاع مشروع به شخص متعدی خسارت بدنی یا مالی وارد کند، در صورت متناسب بودن عرفی خسارت با دفاع، مسئول جبران آن نیست.|لینک=ماده ۱۵ قانون مسئولیت مدنی}}
[[ماده ۲ قانون مسئولیت مدنی|جبران خسارت مادی و معنوی]]
      {{ماده فهرست|شماره=۱۶|عنوان=مأمور اجرای قانون|خلاصه=وزارت دادگستری مأمور اجرای قانون مسئولیت مدنی معرفی شده است.|لینک=ماده ۱۶ قانون مسئولیت مدنی}}
&nbsp; | &nbsp;
    </div>
[[ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی|شیوه جبران خسارت]]
  </div>
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۴ قانون مسئولیت مدنی|تخفیف خسارت]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۵ قانون مسئولیت مدنی|خسارت ناشی از صدمات بدنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۶ قانون مسئولیت مدنی|خسارت ناشی از فوت]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۸ قانون مسئولیت مدنی|انتشارات خلاف واقع]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۹ قانون مسئولیت مدنی|زیان معنوی ناشی از حیله یا تهدید]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی|لطمه به حیثیت شخصی و خانوادگی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت کارمندان دولت و اداره]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت کارفرما]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۳ قانون مسئولیت مدنی|بیمه کارکنان]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۴ قانون مسئولیت مدنی|مسئولیت تضامنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[ماده ۱۵ قانون مسئولیت مدنی|دفاع مشروع]]
</div>
</div>


<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:24px 0; padding:16px 19px; background:#f1f5f3; border-right:4px solid #2f6f68;">
<div style="font-size:17px; font-weight:800; color:#245b55; margin-bottom:6px;">
راهنمای مطالعه قانون مسئولیت مدنی
</div>
</div>
<div style="font-size:14px; color:#394642; line-height:2.3;">
برای شناخت مبنای مسئولیت و انواع خسارت، مواد ۱ تا ۴ را مطالعه کنید. مواد ۵ و ۶ به جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت اختصاص دارند و ماده ۷ مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون را بیان می‌کند.
برای بررسی زیان‌های مربوط به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی، مواد ۸ تا ۱۰ را بخوانید. مواد ۱۱ تا ۱۴ به مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی، کارفرمایان، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی می‌پردازند. ماده ۱۵ نیز شرایط عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب را مقرر می‌کند.


<div class="wd-law-section">
تقسیم‌بندی موضوعی این صفحه صرفاً برای دسترسی سریع به مواد است و قانون مسئولیت مدنی در متن مصوب خود فصل‌بندی رسمی ندارد. هنگام استناد حقوقی، متن معتبر ماده و قوانین خاص یا مؤخر مرتبط با موضوع پرونده نیز بررسی شود.
  <h2>موضوعات مهم قانون مسئولیت مدنی</h2>
</div>
  <ul>
    <li>مبنای مسئولیت و جبران خسارت مادی و معنوی — <a href="/ماده_۱_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱</a> و <a href="/ماده_۲_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۲</a></li>
    <li>تعیین شیوه جبران و تخفیف خسارت — <a href="/ماده_۳_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۳</a> و <a href="/ماده_۴_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۴</a></li>
    <li>خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت — <a href="/ماده_۵_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۵</a> و <a href="/ماده_۶_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۶</a></li>
    <li>لطمه به حیثیت و اعتبار اشخاص — <a href="/ماده_۸_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۸</a>، <a href="/ماده_۹_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۹</a> و <a href="/ماده_۱۰_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۰</a></li>
    <li>مسئولیت کارمند، اداره و کارفرما — <a href="/ماده_۱۱_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۱</a> و <a href="/ماده_۱۲_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۲</a></li>
    <li>بیمه مسئولیت و مسئولیت تضامنی — <a href="/ماده_۱۳_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۳</a> و <a href="/ماده_۱۴_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۴</a></li>
    <li>دفاع مشروع — <a href="/ماده_۱۵_قانون_مسئولیت_مدنی">ماده ۱۵</a></li>
  </ul>
</div>
</div>


<div class="wd-law-section">
<div style="direction:rtl; text-align:right; margin:24px 0; padding:0; border-top:1px solid #dfe7e5;">
  <h2>راهنمای مطالعه قانون</h2>
<div style="padding:13px 4px 8px; font-size:18px; font-weight:800; color:#405b56;">
  <p>برای مطالعه این قانون، ابتدا مواد ۱ تا ۴ را درباره مبنای مسئولیت، انواع خسارت و شیوه جبران بخوانید. سپس مواد ۵ و ۶ را برای آثار صدمات بدنی و فوت، مواد ۸ تا ۱۰ را برای لطمه به حیثیت و زیان معنوی، و مواد ۱۱ تا ۱۴ را برای مسئولیت کارکنان دولت، کارفرمایان و اشخاص متعدد بررسی کنید.</p>
مطالب مرتبط
  <p>تقسیم‌بندی موضوعی این صفحه صرفاً راهنمای مطالعه است و جایگزین ترتیب مواد قانون یا عنوان رسمی فصل‌ها نیست.</p>
</div>
<div style="padding:4px; font-size:14px; color:#176c88; line-height:2.3;">
[[قانون مدنی|قانون مدنی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون کار|قانون کار]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه|قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قانون مجازات اسلامی|قانون مجازات اسلامی]]
&nbsp; | &nbsp;
[[قوانین حقوقی|مجموعه قوانین حقوقی]]
</div>
</div>
<div class="related-laws-box">
  <h2>مطالب و قوانین مرتبط</h2>
  <ul>
    <li>[[قانون مدنی]]</li>
    <li>[[قانون کار]]</li>
    <li>[[قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه]]</li>
    <li>[[قانون مجازات اسلامی]]</li>
  </ul>
</div>
</div>


</div>
</div>

نسخهٔ کنونی تا ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۲


قوانین و مقررات ← قوانین حقوقی ← قانون مسئولیت مدنی

قانون مسئولیت مدنی

مصوب ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین، مشتمل بر ۱۶ ماده

مصوب ۱۳۳۹/۰۲/۰۷

۱۶ ماده

قانون مصوب ۱۳۳۹؛ بررسی مقررات مؤخر و خاص در موضوعات مرتبط ضروری است


قانون مسئولیت مدنی از قوانین پایه در زمینه جبران خسارت ناشی از ورود زیان به اشخاص است. این قانون مسئولیت ناشی از لطمه به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت و سایر حقوق قانونی اشخاص را بیان می‌کند و مقرراتی درباره جبران خسارت مادی و معنوی، صدمات بدنی، فوت، مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون، مسئولیت کارکنان دولت و کارفرمایان و دفاع مشروع دارد.

این قانون در ۷ اردیبهشت ۱۳۳۹ به تصویب کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین رسیده و مشتمل بر ۱۶ ماده است. قانون دارای فصل‌بندی رسمی نیست؛ ازاین‌رو مواد در این صفحه برای دسترسی آسان، در بخش‌های موضوعی مرتب شده‌اند. عنوان این بخش‌ها صرفاً راهنمای مطالعه است و عنوان رسمی فصل‌های قانون محسوب نمی‌شود.

فصل بخش اول — مبانی مسئولیت مدنی و شیوه جبران خسارت

مواد ۱ تا ۴؛ مبنای مسئولیت، حکم جبران خسارت، تعیین شیوه جبران و موارد تخفیف

←

ماده ۱ مبنای مسئولیت مدنی و ورود زیان هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت، شهرت تجارتی یا دیگر حقوق قانونی اشخاص لطمه وارد کند و موجب زیان مادی یا معنوی شود، مسئول جبران خسارت است. ←

ماده ۲ الزام واردکننده زیان به جبران خسارت دادگاه پس از رسیدگی و احراز ورود زیان، واردکننده را به جبران خسارت مادی و معنوی محکوم می‌کند؛ اگر فقط یکی از این دو نوع خسارت وارد شده باشد، حکم به جبران همان نوع صادر می‌شود. ←

ماده ۳ تعیین میزان و کیفیت جبران خسارت دادگاه با توجه به اوضاع و احوال پرونده، میزان زیان و شیوه جبران آن را تعیین می‌کند. جبران به صورت مستمری اصولاً منوط به تأمین مقتضی از سوی مدیون یا تجویز قانون است. ←

ماده ۴ موارد تخفیف میزان خسارت دادگاه در مواردی از جمله مساعدت مؤثر زیان‌زننده، غفلت عرفاً قابل اغماض همراه با عسرت او، یا نقش زیان‌دیده در تسهیل یا تشدید زیان می‌تواند میزان خسارت را تخفیف دهد. ←

فصل بخش دوم — جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت

مواد ۵ تا ۷؛ نقص عضو، کاهش توان کار، هزینه‌های ناشی از فوت و مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون

←

ماده ۵ جبران خسارت ناشی از آسیب بدنی یا سلامتی در صورت ایجاد نقص بدنی، کاهش یا زوال توان کار یا افزایش هزینه‌های زندگی بر اثر آسیب، واردکننده زیان مسئول جبران خسارت است. دادگاه می‌تواند با توجه به اوضاع پرونده، جبران را مستمری یا یکجا تعیین کند و در صورت نامعلوم بودن قطعی عواقب صدمه، تا دو سال حق تجدیدنظر در حکم دارد. ←

ماده ۶ جبران خسارت در صورت فوت آسیب‌دیده خسارت ناشی از فوت شامل هزینه‌هایی مانند کفن و دفن و، در صورت فوری نبودن مرگ، هزینه درمان و زیان دوران ناتوانی از کار است. اشخاصی که قانوناً تحت نگهداری متوفی بوده یا ممکن است قرار گیرند، در شرایط مقرر حق مطالبه مستمری دارند؛ این حق درباره طفل متولد‌نشده نیز پیش‌بینی شده است. ←

ماده ۷ مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون شخصی که قانوناً یا قراردادی نگهداری یا مواظبت صغیر یا مجنون را بر عهده دارد، در صورت تقصیر در نگهداری یا مواظبت مسئول زیان وارده از ناحیه اوست. در صورت ناتوانی مالی مسئول، زیان از مال صغیر یا مجنون جبران می‌شود؛ جبران نباید موجب عسرت و تنگدستی جبران‌کننده شود. ←

فصل بخش سوم — لطمه به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی

مواد ۸ تا ۱۰؛ انتشارات خلاف واقع، زیان معنوی و جبران لطمه به حیثیت شخصی یا خانوادگی

←

ماده ۸ مسئولیت ناشی از تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع کسی که با تصدیقات یا انتشارات خلاف واقع به حیثیت، اعتبار یا موقعیت دیگری زیان وارد کند مسئول جبران آن است. شخصی که مشتریانش در اثر این اقدامات یا وسایل خلاف حسن نیت کاهش یافته یا در معرض از بین رفتن باشند، می‌تواند توقف عملیات را بخواهد و در صورت اثبات تقصیر، خسارت مطالبه کند. ←

ماده ۹ مطالبه زیان معنوی در اثر حیله یا تهدید دختری که در اثر حیله، تهدید یا سوءاستفاده از موقعیت زیردستی به هم‌خوابگی نامشروع وادار شده باشد، می‌تواند علاوه بر زیان مادی، زیان معنوی خود را نیز از مرتکب مطالبه کند. ←

ماده ۱۰ جبران لطمه به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی شخصی که حیثیت یا اعتبار شخصی یا خانوادگی او لطمه دیده است می‌تواند جبران زیان مادی و معنوی را بخواهد. دادگاه با توجه به اهمیت زیان و نوع تقصیر، علاوه بر خسارت مالی می‌تواند به شیوه‌هایی مانند عذرخواهی یا درج حکم در جراید حکم دهد. ←

فصل بخش چهارم — مسئولیت کارکنان دولت، کارفرمایان و اشخاص متعدد

مواد ۱۱ تا ۱۴؛ مسئولیت شخصی کارمند، مسئولیت اداره، مسئولیت کارفرما، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی

←

ماده ۱۱ مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی کارمندان دولت، شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته که به مناسبت انجام وظیفه عمداً یا بر اثر بی‌احتیاطی زیان وارد کنند، شخصاً مسئول‌اند. اگر زیان ناشی از نقص وسایل اداره باشد، جبران بر عهده اداره یا مؤسسه است. در اعمال حاکمیت دولت که طبق قانون و برای تأمین منافع اجتماعی انجام می‌شود، حکم خاص عدم الزام دولت به پرداخت خسارت مقرر شده است. ←

ماده ۱۲ مسئولیت کارفرما در برابر زیان‌های کارکنان کارفرمای مشمول قانون کار مسئول خسارت‌هایی است که کارکنان اداری یا کارگران او حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد می‌کنند؛ مگر آنکه انجام تمام احتیاط‌های لازم یا غیرقابل‌پیشگیری بودن زیان با وجود آن احتیاط‌ها ثابت شود. کارفرما در صورت مسئول شناخته شدن واردکننده زیان، حق مراجعه به او را دارد. ←

ماده ۱۳ الزام کارفرما به بیمه کارکنان در برابر اشخاص ثالث کارفرمایان مشمول ماده ۱۲ مکلف‌اند تمام کارگران و کارکنان اداری خود را در برابر خسارت‌هایی که از ناحیه آنان به اشخاص ثالث وارد می‌شود بیمه کنند. ←

ماده ۱۴ مسئولیت تضامنی واردکنندگان متعدد زیان در مورد ماده ۱۲، اگر چند نفر مشترکاً زیانی وارد کنند، در برابر زیان‌دیده متضامناً مسئول جبران خسارت‌اند. دادگاه میزان مسئولیت هر یک را با توجه به نحوه مداخله او تعیین می‌کند. ←

فصل بخش پنجم — دفاع مشروع و اجرای قانون

مواد ۱۵ و ۱۶؛ شرط تناسب خسارت در دفاع مشروع و مأمور اجرای قانون

←

راهنمای مطالعه قانون مسئولیت مدنی

برای شناخت مبنای مسئولیت و انواع خسارت، مواد ۱ تا ۴ را مطالعه کنید. مواد ۵ و ۶ به جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی و فوت اختصاص دارند و ماده ۷ مسئولیت نگهدارنده صغیر یا مجنون را بیان می‌کند.

برای بررسی زیان‌های مربوط به حیثیت، اعتبار و حقوق معنوی، مواد ۸ تا ۱۰ را بخوانید. مواد ۱۱ تا ۱۴ به مسئولیت کارمندان دولت و مؤسسات عمومی، کارفرمایان، بیمه کارکنان و مسئولیت تضامنی می‌پردازند. ماده ۱۵ نیز شرایط عدم مسئولیت در دفاع مشروع متناسب را مقرر می‌کند.

تقسیم‌بندی موضوعی این صفحه صرفاً برای دسترسی سریع به مواد است و قانون مسئولیت مدنی در متن مصوب خود فصل‌بندی رسمی ندارد. هنگام استناد حقوقی، متن معتبر ماده و قوانین خاص یا مؤخر مرتبط با موضوع پرونده نیز بررسی شود.

برگرفته از «https://wikidad.ir/index.php?title=قانون_مسئولیت_مدنی&oldid=838»