ماده ۲۱ قانون مدنی

از ویکی داد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


ماده

۲۱

● معتبر

انواع کشتیهای کوچک و بزرگ و قایقها و آسیاها و حمامهایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته می‌شود و می‌توان آنها را حرکت داد و کلیه کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیاء مزبوره ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید.


تعاریف اصطلاحات

مال منقول
مالی که نقل آن از محلی به محل دیگر ممکن باشد، بدون اینکه به خود مال یا محل استقرار آن خرابی وارد شود.

کشتی
وسیله شناوری که برای حرکت در آب ساخته شده و در صورت قابلیت حرکت، مطابق ماده ۲۱ در شمار اموال منقول قرار می‌گیرد.

قایق
وسیله شناوری که قابلیت حرکت در آب داشته باشد و در شرایط مقرر در ماده ۲۱ از مصادیق مال منقول محسوب می‌شود.

آسیاب
تأسیسات یا وسیله‌ای که برای آسیاب کردن و خرد کردن مواد، به‌ویژه غلات، به کار می‌رود و در شرایط مقرر ماده ۲۱ می‌تواند منقول باشد.

حمام
تأسیسات مورد استفاده برای استحمام که در صورت قرار گرفتن بر روی رودخانه یا دریا و قابلیت حرکت، مشمول حکم ماده ۲۱ است.

کارخانه
مجموعه‌ای از تأسیسات و تجهیزات برای فعالیت تولیدی یا صنعتی که وضعیت آن از حیث منقول بودن با توجه به طرز ساختمان آن تعیین می‌شود.

توقیف
اقدام قانونی برای جلوگیری از نقل و انتقال یا تصرف نسبت به مال در حدود مقررات قانونی.

ترتیبات خاص توقیف
تشریفات و قواعد ویژه‌ای که قانون برای توقیف برخی اموال با توجه به نوع یا اهمیت آنها مقرر می‌کند.



وضعیت: معتبر

تاریخ تصویب: 1307-02-18

آخرین اصلاح:

مبنای اصلاح:

سابقه تقنینی

هیچ نتیجه



ماده ۲۱ قانون مدنی برخی از اموالی را که به دلیل نوع استفاده یا نحوه استقرار ممکن است در شمار اموال غیرمنقول تصور شوند، در صورت وجود شرایط مقرر، جزء منقولات محسوب می‌کند. این ماده درباره کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی که جزء بنای عمارت نیستند حکم خاص مقرر کرده است.


📝 نمونه تست‌های آزمونی

سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۲۱ قانون مدنی و مقررات مرتبط




مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها در چه صورتی داخل در منقولات هستند؟

(تألیفی ـ مستند به متن قانون)


  • الف) در هر حال
  • ب) در صورتی که سند رسمی داشته باشند
  • ج) در صورتی که بتوان آنها را حرکت داد
  • د) فقط در صورتی که در رودخانه ساخته شده باشند






مطابق ماده ۲۱ قانون مدنی، کدام کارخانه داخل در منقولات است؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) هر کارخانه‌ای که در ملک خصوصی قرار داشته باشد
  • ب) هر کارخانه‌ای که دارای ماشین‌آلات باشد
  • ج) کارخانه‌ای که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد
  • د) فقط کارخانه‌ای که ثبت رسمی شده باشد






آسیاب‌ها و حمام‌های موضوع ماده ۲۱ قانون مدنی در چه صورتی مشمول حکم این ماده هستند؟

(تألیفی ـ مفهومی)


  • الف) هرگاه در ملک ثبت‌شده قرار داشته باشند
  • ب) هرگاه بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و بتوان آنها را حرکت داد
  • ج) هرگاه متعلق به دولت باشند
  • د) هرگاه دارای سند رسمی باشند






مطابق قسمت پایانی ماده ۲۱ قانون مدنی، توقیف بعضی از اشیای مذکور در ماده چگونه ممکن است؟

(تألیفی ـ تحلیلی)


  • الف) مطلقاً امکان توقیف آنها وجود ندارد.
  • ب) فقط با اجازه مالک ممکن است.
  • ج) ممکن است با توجه به اهمیت آنها، موافق ترتیبات خاص به عمل آید.
  • د) فقط با حکم دادگاه کیفری ممکن است.






شرح و توضیح ماده

جایگاه ماده ۲۱ در تعیین مصادیق اموال منقول


خلاصه مطلب

ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های قابل حرکت و همچنین کارخانه‌هایی را که از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نیستند، داخل در منقولات می‌داند. ماده در عین حال امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها پیش‌بینی کرده است.

این ماده در عمل یعنی چه؟

ماده ۲۱ قانون مدنی در مبحث مربوط به اموال منقول قرار دارد و در کنار مواد پیشین، به تعیین وضعیت حقوقی برخی اموال و تأسیسات می‌پردازد.

در مورد کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها، قانونگذار قابلیت حرکت را معیار قرار داده است. بنابراین در چارچوب عبارت ماده، کشتی یا قایقی که بتوان آن را حرکت داد، داخل در منقولات قرار می‌گیرد.

ماده درباره آسیاب‌ها و حمام‌هایی که بر روی رودخانه و دریا ساخته شده‌اند نیز همین معیار را مطرح می‌کند و قابلیت حرکت آنها را در تعیین وضعیت منقول بودن مورد توجه قرار می‌دهد.

در مورد کارخانه‌ها، ملاک متفاوتی بیان شده است. ماده ۲۱ مقرر می‌کند کلیه کارخانه‌هایی که «نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد» داخل در منقولات است. بنابراین در این قسمت، نحوه ساختمان و ارتباط آن با بنای عمارت اهمیت دارد.

قسمت پایانی ماده نیز از امکان توقیف بعضی از اشیای مذکور سخن می‌گوید و مقرر می‌کند که با توجه به اهمیت آنها، توقیف ممکن است مطابق ترتیبات خاص انجام شود.

نکات مهم

۱. ماده ۲۱ در مبحث اموال منقول قرار دارد.

۲. کشتی‌های کوچک و بزرگ در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات هستند.

۳. قایق‌ها نیز در صورت قابلیت حرکت مشمول حکم ماده ۲۱ هستند.

۴. آسیاب‌ها و حمام‌های مورد اشاره ماده باید بر روی رودخانه یا دریا ساخته شده و قابلیت حرکت داشته باشند.

۵. درباره کارخانه‌ها، معیار ماده، طرز ساختمان و جزء بنای عمارتی بودن یا نبودن آن است.

۶. صرف قرار گرفتن یک کارخانه در یک ملک، بدون بررسی وضعیت ساختمان آن، برای تعیین وضعیت حقوقی آن کافی نیست.

۷. منقول بودن اموال موضوع ماده، مانع از اعمال ترتیبات خاص قانونی برای توقیف برخی از آنها نیست.

مثال کاربردی

فرض کنید یک شناور کوچک برای استفاده در رودخانه ساخته شده و قابلیت حرکت دارد. چنین شناوری با توجه به حکم ماده ۲۱، در شمار منقولات قرار می‌گیرد.

همچنین فرض کنید یک کارخانه از نظر طرز ساختمان جزء بنای عمارت نباشد. در این صورت، مطابق حکم ماده ۲۱، کارخانه داخل در منقولات قرار می‌گیرد.

در مقابل، برای تعیین وضعیت حقوقی یک تأسیسات باید وضعیت واقعی ساختمان و نحوه اتصال آن به بنا بررسی شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس عنوان «کارخانه» درباره منقول یا غیرمنقول بودن آن تصمیم گرفت.

توجه

ماده ۲۱ را باید در کنار مواد ۱۲ تا ۲۲ قانون مدنی مطالعه کرد. همچنین نباید حکم مربوط به منقول بودن مال را با مقررات مربوط به نحوه و تشریفات توقیف آن یکسان دانست؛ قسمت پایانی ماده صراحتاً امکان اعمال ترتیبات خاص برای توقیف بعضی از اشیای مذکور را پذیرفته است.


مواد مرتبط


رده‌های مرتبط


⚖ آراء قضایی مرتبط

آراء مرتبط با موضوع و قلمرو ماده

در بررسی منابع حقوقی مرتبط با ماده ۲۱، آرایی که مستقیماً و به‌طور مشخص ناظر به تفسیر عبارت‌های این ماده درباره کشتی، قایق، آسیاب، حمام یا کارخانه باشند، باید تنها پس از احراز ارتباط مستقیم و مشخصات کامل رأی در این بخش درج شوند.

آرای مرتبط با تشخیص مال منقول و غیرمنقول، صلاحیت محاکم و آثار حقوقی نوع مال در صورت احراز ارتباط مستقیم می‌توانند برای مطالعه تکمیلی مورد استفاده قرار گیرند.


⚖ نظریات مشورتی مرتبط

نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

در این بخش، نظریات مشورتی باید تنها در صورتی درج شوند که ارتباط مستقیم و قابل احراز با تفسیر ماده ۲۱ قانون مدنی یا تعیین وضعیت منقول و غیرمنقول اموال موضوع آن داشته باشند.

نظریات مرتبط با تشخیص اموال منقول و غیرمنقول، کارخانه‌ها، تأسیسات و آثار حقوقی نوع مال، پس از احراز ارتباط مستقیم، قابل درج در این بخش هستند.


مطالعات و منابع تکمیلی

قوانین و مواد مرتبط

مباحث مرتبط

مطالعه تحلیلی

  • اموال منقول و غیرمنقول در قانون مدنی — بررسی معیارهای قانونی تشخیص نوع مال
  • ماده ۲۱ قانون مدنی — بررسی مصادیق خاص اموال منقول
  • کارخانه و تأسیسات از حیث منقول یا غیرمنقول بودن — بررسی اثر نحوه ساختمان و اتصال به بنا


جمع‌بندی

ماده ۲۱ قانون مدنی برخی کشتی‌ها، قایق‌ها، آسیاب‌ها و حمام‌های ساخته‌شده بر روی رودخانه و دریا را در صورت قابلیت حرکت، داخل در منقولات قرار می‌دهد. همچنین کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشند، منقول محسوب می‌شوند. در پایان نیز ماده امکان توقیف بعضی از این اموال را با توجه به اهمیت آنها و مطابق ترتیبات خاص پیش‌بینی کرده است.


مسیر پیشنهادی مطالعه