ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری
تعاریف اصطلاحات
مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی
واحد سازمانی مشخصی که دارای استقلال حقوقی است، با تصویب مجلس شورای اسلامی ایجاد شده یا میشود، بیش از ۵۰ درصد بودجه سالانه آن از منابع غیردولتی تأمین میشود و عهدهدار وظایف و خدمات عمومی است.
استقلال حقوقی
دارا بودن شخصیت حقوقی مستقل برای برخورداری از حقوق و تکالیف و انجام وظایف در حدود قانون.
تصویب مجلس شورای اسلامی
ایجاد نهاد یا مؤسسه باید مستند به تصویب مجلس شورای اسلامی باشد.
منابع غیردولتی
منابع مالی غیرمتعلق به بودجه و منابع دولتی که بیش از پنجاه درصد بودجه سالانه مؤسسه باید از آنها تأمین شود.
وظایف و خدمات عمومی
وظایف و خدماتی که دارای جنبه عمومی بوده و برای تأمین یک نیاز یا منفعت عمومی انجام میشوند.
بودجه سالانه
منابع مالی سالانه مؤسسه که معیار قانونی ماده ۳ برای احراز نسبت منابع دولتی و غیردولتی قرار گرفته است.
وضعیت: معتبر
تاریخ تصویب: 1386-07-08
آخرین اصلاح: —
مبنای اصلاح: —
سابقه تقنینی
هیچ نتیجه
ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی را واحد سازمانی مشخصی معرفی میکند که دارای استقلال حقوقی است، با تصویب مجلس شورای اسلامی ایجاد شده یا میشود، بیش از پنجاه درصد بودجه سالانه آن از منابع غیردولتی تأمین میشود و عهدهدار وظایف و خدمات دارای جنبه عمومی است.
منبع و کنترل متن:
منبع اصلی متن ماده: شناسنامه قانون. متن ماده ۳ برای کنترل عبارت قانونی با متن قانون در پایگاه مصوبات مجلس و سایر پایگاههای حقوقی تطبیق شده است.
📝 تستهای آزمونی
سؤالات تألیفی و آموزشی مستند به ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری
کدام گزینه مطابق ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری یکی از شرایط مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی است؟
(تألیفی ـ مستند به متن قانون)
مطابق ماده ۳، چه میزان از بودجه سالانه مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی باید از منابع غیردولتی تأمین شود؟
(تألیفی ـ عددی)
بر اساس ماده ۳، مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی با تصویب کدام مرجع ایجاد شده یا میشود؟
(تألیفی ـ مفهومی)
کدام گزینه جزء عناصر تعریف مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی در ماده ۳ نیست؟
(تألیفی ـ تحلیلی)
تحلیل حقوقی و تفسیری
۱. واحد سازمانی مشخص
ماده ۳ مانند مواد ۱ و ۲ قانون مدیریت خدمات کشوری، تعریف خود را با مفهوم «واحد سازمانی مشخص» آغاز میکند. بنابراین، شخص یا مجموعه مورد نظر باید از نظر سازمانی قابل شناسایی و دارای ساختار مشخص باشد.
۲. استقلال حقوقی
استقلال حقوقی یکی از ارکان صریح ماده ۳ است. این ویژگی به این معناست که مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی در حدود قانون دارای شخصیت حقوقی مستقل است و صرفاً یک واحد داخلی فاقد شخصیت مستقل محسوب نمیشود.
۳. تصویب مجلس شورای اسلامی
ماده ۳ ایجاد مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی را به تصویب مجلس شورای اسلامی مرتبط کرده است. بنابراین، مبنای قانونی ایجاد از عناصر مهم تشخیص این عنوان است.
۴. معیار بیش از پنجاه درصد منابع غیردولتی
یکی از مهمترین معیارهای ماده ۳، نحوه تأمین بودجه سالانه است. قانونگذار عبارت «بیش از پنجاه درصد (۵۰%)» را به کار برده است؛ بنابراین صرفاً برابر بودن منابع غیردولتی با پنجاه درصد، با عبارت ماده منطبق نیست.
۵. جنبه عمومی وظایف و خدمات
حتی وجود استقلال حقوقی و منابع غیردولتی، به تنهایی برای احراز عنوان کافی نیست. مؤسسه یا نهاد باید عهدهدار وظایف و خدماتی باشد که «جنبه عمومی» دارد.
۶. تفاوت با مؤسسه دولتی
ماده ۲ درباره مؤسسه دولتی است، در حالی که ماده ۳ عنوان مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی را تعریف میکند. مهمترین تفاوت در ساختار حقوقی و مالی این دو عنوان، باید با توجه به عناصر صریح هر ماده و قانون تأسیس شخص حقوقی بررسی شود.
۷. تفاوت با شرکت دولتی
شرکت دولتی در ماده ۴ دارای تعریف مستقل است و معیارهایی مانند بنگاه اقتصادی بودن، سرمایه و سهام دولتی و ارتباط با تصدیهای دولت دارد. بنابراین نباید عنوان شرکت دولتی و مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی را به جای یکدیگر به کار برد.
مبانی و فلسفه حکم
ماده ۳ با تعیین عناصر مشخص، معیار قانونی نسبتاً روشنی برای شناسایی مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی ارائه میکند.
در این تعریف، قانونگذار میان «عمومی بودن وظایف و خدمات» و «دولتی بودن منابع مالی» تفکیک ایجاد کرده است. بنابراین ممکن است یک شخص حقوقی وظیفه عمومی انجام دهد، اما ساختار مالی و حقوقی آن با مؤسسه دولتی متفاوت باشد.
قرار دادن معیار «بیش از پنجاه درصد بودجه سالانه از منابع غیردولتی» نیز در کنار شرط استقلال حقوقی و تصویب مجلس، نشان میدهد که برای احراز عنوان ماده ۳ باید مجموعه شرایط قانونی در کنار یکدیگر بررسی شوند.
پیشینه تقنینی و مقرراتی
قانون محاسبات عمومی کشور ـ ۱۳۶۶
مفهوم مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی پیش از قانون مدیریت خدمات کشوری نیز در نظام حقوق مالی دولت مطرح بوده است. نظریه مشورتی شماره ۶۱۸۵/۷ به ارتباط میان تعاریف قانون محاسبات عمومی کشور و قانون مدیریت خدمات کشوری تصریح کرده است.
مشاهده نظریه مشورتی شماره ۶۱۸۵/۷
قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی ـ ۱۳۷۳
این قانون واحدهای سازمانی و مؤسسات وابستهای را که در زمره مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی قرار میگیرند احصا کرده است. از جمله شهرداریها و برخی بنیادها و نهادهای عمومی در این فهرست قرار گرفتهاند.
مشاهده قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی
قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ۱۳۸۶
ماده ۳ در فصل اول قانون مدیریت خدمات کشوری، تعریف جامعتری از مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی ارائه کرده و عناصر حقوقی، مالی و وظیفهای آن را مشخص نموده است.
مشاهده قانون در شناسنامه قانون
دائمی شدن قانون مدیریت خدمات کشوری ـ ۱۳۹۷
قانون مدیریت خدمات کشوری در سال ۱۳۹۷ دائمی شد. دائمی شدن قانون به خودی خود به معنای اصلاح مستقیم متن ماده ۳ نیست.
مشاهده سند مربوط به دائمی شدن قانون
مبانی و مستندات قانونی
- ماده ۱ — تعریف وزارتخانه
- ماده ۲ — تعریف مؤسسه دولتی
- ماده ۳ — تعریف مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی
- ماده ۴ — تعریف شرکت دولتی
- ماده ۵ — تعریف دستگاه اجرایی
- ماده ۱۲۷ — حکم مربوط به لغو قوانین و مقررات مغایر
- قانون محاسبات عمومی کشور — پیشینه مفهوم نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی
- قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی — احصای قانونی برخی نهادهای عمومی غیردولتی
- قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران — نمونهای از تصریح قانون خاص به عنوان مؤسسه عمومی غیردولتی
سوابق قضایی و نظریات مشورتی مرتبط
۱. نظریه مشورتی شماره ۶۱۸۵/۷ مورخ ۱۳۸۶/۰۹/۱۹
این نظریه از مهمترین منابع تفسیری برای تفکیک «مؤسسه دولتی»، «شرکت دولتی»، «مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی» و «مؤسسه وابسته» است. نظریه تصریح میکند تعاریف مؤسسه دولتی، شرکت دولتی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی در قوانین مربوط پیشبینی شدهاند و همچنین تعریف «مؤسسه وابسته» در قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی را بررسی میکند.
مشاهده نظریه شماره ۶۱۸۵/۷
۲. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۵۲۱ مورخ ۱۳۹۸/۱۰/۱۷
این نظریه درباره ماهیت شهرداری و جایگاه آن در میان نهادها و سازمانهای دولتی بحث کرده و با استناد به قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی و مواد ۳ و ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، شهرداریها را از مصادیق نهادهای عمومی غیردولتی دانسته است.
مشاهده نظریه مشورتی
۳. نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۴۳۶
این نظریه در بررسی تمایز میان وزارتخانهها، مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی، برای تشخیص ماهیت اشخاص حقوقی و آثار حقوقی هر عنوان قابل استفاده است.
مشاهده نظریه مشورتی
۴. رأی شماره ۱۳۴۶ مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۱۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
این رأی در بحث صلاحیت دیوان و واحدها و مؤسسات مشمول صلاحیت، از عناوین وزارتخانه، سازمان، مؤسسه، شرکت و نهادهای مرتبط با دولت استفاده میکند و از منظر تفکیک اشخاص حقوق عمومی برای مطالعه ماده ۳ مفید است.
مشاهده رأی
۵. رأی شماره ۱۵۵۹ مورخ ۱۳۹۷/۰۷/۱۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
این رأی درباره مفهوم اشخاص و مؤسساتی که شمول قوانین عمومی نسبت به آنها نیازمند ذکر نام است بحث میکند و در تفکیک اشخاص دولتی، عمومی غیردولتی و اشخاص خصوصی قابل استفاده است.
مشاهده رأی شماره ۱۵۵۹
۶. نظریه مشورتی درباره ماهیت اشخاص حقوقی عمومی
در نظریات مشورتی مرتبط با ماهیت اشخاص حقوقی، عنوان مؤسسات عمومی غیردولتی به ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری ارجاع داده شده و نسبت آن با قوانین پیشین و قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی بررسی شده است.
مشاهده متن نظریه
مقررات و اسناد مرتبط
۱. قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی
این قانون مهمترین سند برای شناسایی مصادیق احصاشده نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی است و در کنار ماده ۳ باید مورد مطالعه قرار گیرد.
مشاهده قانون در نظامات
۲. قانون محاسبات عمومی کشور
برای بررسی سابقه و مبنای مالی مفهوم مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و ارتباط آن با نظام بودجه عمومی، قانون محاسبات عمومی کشور منبع پایه است.
مشاهده قانون محاسبات عمومی کشور
۳. قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران
این قانون در مورد سازمان بورس و اوراق بهادار، عنوان «مؤسسه عمومی غیردولتی» را به صورت صریح به کار برده است و از این جهت نمونهای از تعیین ماهیت حقوقی یک نهاد در قانون خاص است.
مشاهده قانون بازار اوراق بهادار
۴. قانون استقلال کانون وکلای دادگستری
در بررسی حدود عنوان نهادهای عمومی غیردولتی و اشخاص حقوقی حرفهای، این قانون در نظریات مشورتی مرتبط مورد استناد قرار گرفته است.
مشاهده قانون استقلال کانون وکلا
۵. قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران
برای مطالعه تفاوت میان مؤسسات عمومی غیردولتی و سایر اشخاص حقوقی حرفهای و عمومی، قوانین خاص تأسیس این نهادها قابل توجه هستند.
مشاهده قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی
۶. ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری
ماده ۵، مؤسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی را در تعریف «دستگاه اجرایی» در کنار وزارتخانهها، مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی قرار میدهد. این ارتباط برای تعیین آثار عملی ماده ۳ بسیار مهم است.
مشاهده قانون مدیریت خدمات کشوری
منابع پژوهشی و مطالعات تکمیلی
منابع اصلی متن و تقنینی
- شناسنامه قانون ـ قانون مدیریت خدمات کشوری
- لامتکام ـ متن مصوبه قانون مدیریت خدمات کشوری
- قوانین ایران ـ قانون مدیریت خدمات کشوری
- صلح ـ قانون مدیریت خدمات کشوری
- ایران کدیفای ـ قانون مدیریت خدمات کشوری
- وکیلان ـ ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری
منابع موضوعی و تفسیری
- نظریه مشورتی شماره ۶۱۸۵/۷ ـ تفکیک مؤسسه دولتی، شرکت دولتی و مؤسسه عمومی غیردولتی
- نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۵۲۱ ـ شهرداریها
- رأی ۱۳۴۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
- رأی ۱۵۵۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
منابع مربوط به مصادیق و قوانین خاص
ردههای مرتبط
جمعبندی
ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری، مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی را بر اساس مجموعهای از عناصر مشخص تعریف میکند:
۱. واحد سازمانی مشخص باشد؛
۲. دارای استقلال حقوقی باشد؛
۳. با تصویب مجلس شورای اسلامی ایجاد شده یا بشود؛
۴. بیش از ۵۰ درصد بودجه سالانه آن از منابع غیردولتی تأمین شود؛ و
۵. عهدهدار وظایف و خدمات دارای جنبه عمومی باشد.
بنابراین، برای احراز این عنوان باید مجموعه شرایط ماده ۳ در کنار قانون تأسیس، اساسنامه و مقررات خاص شخص حقوقی مورد بررسی قرار گیرد.